III SA/Lu 584/05

III SA/Lu 584/05 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2006-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Marek Zalewski /sprawozdawca/
Maria Wieczorek
Zdzisław Sadurski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 a, 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA 2006 6 poz. 170
Tezy
1. Organ administracji orzeka o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów na podstawie art. 182 par. 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy /Dz.U. nr 90 poz. 557 ze zm./ wyłącznie na okres oznaczony w decyzji konkretnymi datami, orzeczony przez sąd w środku karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów.
2. Jeżeli wbrew art. 184 Kkw sąd karny nie wskazał daty początkowej biegu tego terminu, organ administracji powinien zgodnie z art. 13 par. 1 Kkw wystąpić do tego sądu z wnioskiem o wyjaśnienie orzeczenia, zawieszając postępowanie administracyjne w trybie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek,, Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres dwóch lat, z wyłączeniem kategorii T 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] [...]; 2. określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. wydaną na podstawie m. in. art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A.S. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi z wyłączeniem kategorii T, na okres dwóch lat, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem z dnia 22 lutego 2005 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem ciągników rolniczych objętych kategorią T, na okres dwóch lat. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez sąd drugiej instancji (wyrok Sądu Okręgowego z dnia 7 czerwca 2005 r. sygn. akt [...]), toteż stał się on z tą datą prawomocny. Wyrok ten, w części dotyczącej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych został przez Sąd przekazany do wykonania przez właściwy organ ruchu drogowego - Prezydenta Miasta z informacją, że uprawomocnił się 7 czerwca 2005 r.
Wykonując orzeczenie sądu karnego Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami z wyłączeniem kategorii T, na okres dwóch lat. W uzasadnieniu podał, że zakaz obowiązuje w okresie 4 sierpnia 2005 r. – 3 sierpnia 2007 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na regulację wynikającą z art.182 § 2 kodeksu karnego wykonawczego, który to przepis obliguje właściwy organ do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w takim zakresie, w jakim orzekł o tym sąd oraz zakazuje wydania tych uprawnień przed upływem okresu obowiązywania zakazu.
W odwołaniu skarżący wniósł o zawieszenie wykonania decyzji do czasu rozpatrzenia przez Rzecznika Praw Obywatelskich podania o wniesienie kasacji od wyroku sądu karnego, a także o zmianę kwalifikacji sprawy, nie podając, w jakim zakresie. Skarżący podnosi, że skoro wystąpił do Rzecznika Praw Obywatelskich o wniesienie kasacji, to wyrok karny jest wciąż nieprawomocny a postępowanie sądowe wciąż trwa.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta i wskazał, że wniesienie kasacji nie czyni wyroku sądowego nieprawomocnym. Skarżący nie przedstawił przy tym dowodu wniesienia w jego sprawie tego środka odwoławczego ani nawet zwrócenia się w tej sprawie do Rzecznika Praw Obywatelskich. Organ powołał się tu na treść art. 398 1 i n. kodeksu postępowania cywilnego.
Za chybiony Kolegium uznaje wniosek zawarty w odwołaniu, by Kolegium zmieniło kwalifikację sprawy. Jakkolwiek skarżący nie precyzuje, co ma na myśli w ten sposób formułując wniosek, organ podkreśla, że jest zwiążmy prawomocnym wyrokiem sądu i nie ma żadnych kompetencji do jego korygowania.
Organ odwoławczy poczynił w uzasadnieniu swej decyzji pewne zastrzeżenia, z których wynika, że nie podziela stanowiska organu I instancji, iż złożenie przez skarżącego oświadczenia o utracie prawa jazdy zwalnia organ od orzeczenia o obowiązku zwrotu prawa jazdy w takiej sytuacji. Ponadto organ II instancji powołując się na art. 29 § 3 kodeksu wykroczeń wskazał, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych co do zasady obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia, ale jeśli dokument uprawniający do prowadzenia pojazdu nie został zatrzymany, sąd powinien nałożyć obowiązek jego zwrotu. Dopóki dokument prawa jazdy nie zostanie zwrócony, zakaz prowadzenia pojazdów nie biegnie. Kolegium, w przeciwieństwie do organu I instancji, nie uznaje, by skarżący złożył skuteczne prawnie oświadczenie o utracie prawa jazdy, w braku zachowania trybu przewidzianego w art. 98 ust.1 Prawa o ruchu drogowym. Rozwiązanie przyjęte w art. 29 § 3 kodeksu wykroczeń zapobiega nadużyciom związanym z zachowaniem prawa jazdy mimo orzeczenia o cofnięciu uprawnień i zdaniem Kolegium, organ I instancji powinien uwzględniać ten przepis przy orzekaniu o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A.S. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i o uwzględnienie wniosku zawartego w odwołaniu. W treści skargi wskazuje on, że odnosi się do wyroku sądu karnego sugerując, że wyrok ten może dotyczyć innej sprawy i że w wyroku pomylone są daty. Polemizuje też ze stanowiskiem Kolegium, że samo powołanie się na złożenie podania o kasację nie jest równoznaczne z rzeczywistym złożeniem takiego podania, dołączając do skargi odpis pisma Biura RPO do sądu o nadesłanie akt sprawy karnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż decyzje są merytorycznie wadliwe, choć z innych przyczyn niż podnoszone przez skarżącego.
Podkreślić należy, że – jak trafnie przyjęły organy obu instancji - bezsporne jest, że skarżący został prawomocnym wyrokiem sądu karnego uznany za winnego dokonania czynu stanowiącego przestępstwo określone w art. 178a § 2 kodeksu karnego (kk) i w związku z tym Sąd na podstawie art. 42 § 2 kk w zw. z art. 43 § 1 kk orzekł wobec niego m. in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat.
Zgodnie z art. 426 § 1 kodeksu postępowania karnego (kpk) - od orzeczeń wydanych przez sąd odwoławczy na skutek odwołania nie przysługuje środek odwoławczy. Kasacja jest zaś nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnych wyroków (uregulowanym w dziale XI kodeksu postępowania karnego – nadzwyczajne środki odwoławcze).
Stosownie do art. 9 § 1 i 2 kodeksu karnego wykonawczego (kkw) postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne, a staje się ono wykonalne z chwilą uprawomocnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Nawet ewentualne wniesienie kasacji w sprawie nie tamowałoby automatycznie wykonania wyroku. Zgodnie bowiem z art. 532 § 1 kpk - w razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia.
Argumentacja skarżącego w tym zakresie jest zatem błędna. Jednak zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji są wadliwe z innej przyczyny.
Stosownie do art. 182 § 1 i 2 kkw - w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji, który zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
Podstawą wydania takiej decyzji jest art. 182 § 2 kkw. (zob. R. A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II, komentarz do art. 135 cyt. za Lex Omega i cyt. tam literatura).
Zgodnie z art. 184 kkw - przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka.
Sąd Rejonowy w zawiadomieniu z dnia 7 czerwca 2005 r. odpowiadającemu treści art. 11 § 1 kkw, podał jedynie, że wyrok uprawomocnił się dnia 7 czerwca 2005 r., nie wskazał zaś daty od jakiej należy zacząć wykonywanie środka. Jednocześnie Sąd w wyroku nie nałożył na skazanego obowiązku zwrotu dokumentu prawa jazdy, co według art. 43 § 3 kk, warunkuje rozpoczęcie biegu terminu zakazu orzeczonego środkiem karnym (zgodnie bowiem z art. 43 § 3 kk - orzekając zakaz określony w art. 42, sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie). Początkowa data zakazu nie tylko zatem nie została wskazana przez uprawniony organ, ale jej ustalenie może budzić zasadne wątpliwości.
Jednocześnie podkreślić należy, że organ administracji mógł orzec o cofnięciu uprawnień wyłącznie na oznaczony w decyzji konkretnymi datami okres, w jakim rozciąga się środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów ("w orzeczonym zakresie"). Orzeczenie organu administracji o cofnięciu uprawnień na okres 2 lat, bez synchronizacji orzeczenia z biegiem środka karnego, który stanowi wyłączne uzasadnienie tej decyzji, jest wadliwe. Oderwany od swej przyczyny termin utraty uprawnień byłby liczony od daty uprawomocnienia się (wykonalności) decyzji, a zatem siłą rzeczy nie pokrywałby się z okresem, na jaki został nałożony wcześniejszym wyrokiem środek karny. Decyzja taka musi zawierać określone datami ramy czasowe – od wskazanej przez Sąd daty początkowej okresu wykonywania środka karnego, do jego daty końcowej, obliczonej zgodnie z treścią art. 123 kpk w zw. z art. 1 ust. 2 kkw przez organ administracji występujący w postępowaniu karnym wykonawczym jako organ postępowania wykonawczego (art. 2 ust. 9 kkw).
Organ Administracyjny może orzec o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90 poz. 557 ze zm.) wyłącznie na oznaczony w decyzji konkretnymi datami okres, jaki określony został przez Sąd, środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów.
Orzeczenie organu administracji o cofnięciu uprawnień, bez synchronizacji orzeczenia z biegiem środka karnego, który stanowi wyłączne uzasadnienie tej decyzji, jest wadliwe.
Skoro Sąd wbrew art. 184 kkw nie wskazał daty początkowej biegu tego terminu, rozstrzygnięcie w zakresie początku wykonania środka karnego nie mogło zapaść w postępowaniu administracyjnym.
Organ administracji powinien był zatem powziąć wątpliwości co do wykonania orzeczenia. Uzasadniało to, a w omawianym przypadku wręcz zobowiązywało organ, do wystąpienia do sądu karnego z wnioskiem o wyjaśnienie zgodnie z art. 13 § 1 kkw.
W razie potrzeby - do czasu uzyskania odpowiedzi od sądu w formie postanowienia, uzasadnione byłoby zawieszenie postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Na marginesie wskazać jeszcze należy, że organ odwoławczy błędnie powołuje się w uzasadnieniu na treść art. 29 § 3 kodeksu wykroczeń, który w sprawie nie ma zastosowania, oraz – wyjaśniając instytucję kasacji - na art. 398 1 kodeksu postępowania cywilnego, mimo że rzecz dotyczy procedury karnej, a nie cywilnej. Błędnie też dokonuje samodzielnie oceny skutków nie dokonania zwrotu prawa jazdy przez skarżącego, w zakresie w jakim kwestii tej nie rozstrzyga wyrok sądu.
Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, skoro nastąpiło istotne naruszenie art. 182 § 2 kodeksu karnego
wykonawczego. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) należało orzec, jak w sentencji.
Zgodnie z art. 152 ppsa, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane.