III SA/Lu 582/24

III SA/Lu 582/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom
Jerzy Drwal
Jerzy Marcinowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6129 Inne o symbolu podstawowym 612
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OZ 220/25 - Postanowienie NSA z 2025-04-16
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 47a ust. 5
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2021 poz 1368
§ 9
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. F. na czynność Wójta Gminy M. z dnia 16 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zmiany numeru porządkowego budynku oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 16 lipca 2024 r. Wójt Gminy M. zawiadomił J. F. (dalej jako "skarżący") o zmianie z dniem 1 stycznia 2025 r. numeracji porządkowej dla budynku mieszkalnego położonego w miejscowości P. na działce ewidencyjnej o numerze [...] w obrębie P., polegającej na usunięciu numeru porządkowego "[...]".
Jako podstawę prawną zawiadomienia organ wskazał art. 47a ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1998 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.), dalej jako "p.g.k." oraz § 9 pkt 6 i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. z 2021 r., poz. 1368), dalej także jako "rozporządzenie w sprawie ewidencji miejscowości" lub "rozporządzenie".
J. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na czynność materialno-techniczną Wójta Gminy M. dotyczącą zmiany numeracji porządkowej dla ww. budynku mieszkalnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Rada Gminy M. w dniu [...] stycznia 2020 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie podjęcia działań dotyczących zmiany granic Gminy M., która pozwalała uporządkować granice administracyjne gminy, przywrócić granice historyczne oraz rozwiązać problemy mieszkańców zamieszkałych na tych terenach, związane z posiadaniem dwóch różnych numerów porządkowych. Uchwała zobowiązywała Wójta Gminy M. , do podjęcia działań zmierzających do przywrócenia granic Gminy M. sprzed 1994 r. Pomimo podjęcia ww. uchwały, Wójt Gminy M. rozpoczął działania zmierzające do wymeldowania mieszkańców zamieszkujących na terenach objętych zarządzeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. w sprawie zmiany numeracji porządkowej dla nieruchomości położonych na terenie Gminy G.. Skarżący wskazał, że zarządzenie Wójta Gminy M. jest dla niego niezrozumiałe i krzywdzące, zostało podjęte wbrew jego woli, bez konsultacji i rozmów z zainteresowanymi mieszkańcami. W Gminie M. mieszkańcy objęci zarządzeniem mieszkali od urodzenia, z tą gminą się utożsamiają, z tym miejscem wiążą swoją historię i tradycje rodzinne i tutaj angażują się w życie społeczne.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy M. wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że zaskarżone zarządzenie wydane zostało w związku z pismem Głównego Geodety Kraju z dnia 5 stycznia 2024 r. informującym o nadaniu kilku numerów porządkowych z terenu Gminy M. poza obszarem Gminy M., w stosunku do nieruchomości położonych na terenie Gminy G., która również prowadzi dla tych nieruchomości numerację porządkową. W związku z tym konieczne stało się wydanie zaskarżonego zarządzenia, którego podstawę materialnoprawną stanowił m. in. § 9 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. Ziszczenie się przesłanek określonych w tym przepisie obligowało Wójta Gminy M. do aktualizacji danych ewidencyjnych. Aktualizacja danych ewidencyjnych została dokonana w oparciu o należycie zebrane dowody i ustalony na ich podstawie niewątpliwy stan faktyczny, którego skarżąca nie kwestionowała. W wydanym zarządzeniu, jak również w treści zawiadomienia, szczegółowo zostały opisane przyczyny zmiany w ewidencji, sprowadzające się do prowadzenia dla tego samego budynku rozbieżnej numeracji porządkowej przez dwie różne gminy, jak również przytoczone i wyjaśnione zostały podstawy prawne podjętych czynności.
Odnosząc się do uchwały Nr [...] Rady Gminy M. w sprawie podjęcia działań, dotyczących zmiany granic Gminy M. organ wyjaśnił, że art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.), dalej jako: "u.s.g.", w zakresie stanowienia o kierunkach działania wójta upoważnia radę gminy jedynie do ustalania wójtowi celów jego działania pozostających w zakresie właściwości organów, nie stanowią natomiast podstawy do nakładania na wójta obowiązku realizacji oznaczonego zadania rozumianego jako obowiązek wykonania jednostkowego, skonkretyzowanego, szczegółowego działania, połączonego np. ze sposobem czy terminem jego realizacji. Wójt nie jest bowiem organem wykonawczym rady gminy i nie jest obowiązany do wykonywania jej poleceń służbowych, czy swoistych dyrektyw odnoszących się do konkretnej sprawy. Z tego też powodu zobowiązanie zawarte w przywołanej uchwale Rady Gminy M. pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W odpowiedzi na wezwanie sądu, w piśmie z dnia 20 września 2024 r. skarżący sprecyzował, że przedmiotem jego skargi jest czynność materialno-techniczna Wójta Gminy M. dotycząca zmiany numeru porządkowego budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że czynność organu gminy, polegająca na nadaniu lub zmianie, albo odmowie nadania lub zmiany numeru porządkowego nieruchomości nie następuje w drodze decyzji, czy postanowienia, ale jest inną czynnością z zakresu administracji publicznej, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z póżn. zm.), dalej jako "p.p.s.a." i podlega kontroli sądu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 6/07 oraz z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 30/11).
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.), dalej jako "k.c.",
nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Stosownie zaś do art. 48 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Powyższe oznacza, że co do zasady budynek trwale powiązany z gruntem stanowi jego część składową, dzieli jego los prawny i nie można rozpatrywać go w oderwaniu od gruntu (nieruchomości), na której się znajduje.
Kwestie związane z nadawaniem i dokonywaniem zmiany numerów porządkowych budynków na nieruchomościach określone zostały w przepisach ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów, wydanego na podstawie art. 47b ust. 5 p.g.k.
Stosownie do art. 47a ust. 3 pkt 7 p.g.k., podstawą prowadzenia ewidencji miejscowości jest ewidencja gruntów i budynków.
Natomiast w myśl § 9 rozporządzenia, aktualizacji danych ewidencji, ich uzupełnienia lub zmiany, dokonuje się z urzędu w trybie czynności materialno-technicznej, w przypadku gdy:
1) nastąpiła zmiana danych, o których mowa w § 4 ust. 1-3;
2) został nadany nowy numer porządkowy;
3) nadano nazwę ulicy albo placowi w drodze uchwały rady gminy;
4) została ustalona nowa urzędowa nazwa miejscowości w trybie przepisów art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1443);
5) obiekty przestrzenne ujawniane w ewidencji zakończyły swój cykl istnienia;
6) istniejąca numeracja porządkowa zawiera wady utrudniające jej wykorzystywanie;
7) zostały stwierdzone rozbieżności z innymi rejestrami publicznymi, które wskazują na konieczność poprawy ewidencji.
Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy budynek znajduje się na działce o numerze ewidencyjnym [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków P., Gmina G.. W prowadzonej przez Gminę G. ewidencji miejscowości, ulic i adresów, budynkowi skarżącego został nadany numer porządkowy [...] w miejscowości P., przy ul. [...]. Jednocześnie, ten sam budynek widnieje w ewidencji prowadzonej przez Gminę M., pod numerem porządkowym [...] w miejscowości M., przy ul. [...]. Powyższe okoliczności są bezsporne.
Z ustaleń organu wynika, że w 1972 r. doszło do likwidacji gminy M. i podzielenia jej terytorium pomiędzy gminę G. i Gminę K.. Sporna nieruchomość została przypisana do Gminy K., a budynkowi został nadany numer porządkowy w miejscowości M.. W czasie reaktywacji Gminy M. z dniem 1 stycznia 1984 r., dokumentacja meldunkowa osób zamieszkujących sporną nieruchomość została przekazana do Gminy M. wraz z dotychczasowymi numerami porządkowymi. Po ujawnieniu problemu podczas Narodowego Spisu Powszechnego w 2001 r., Rada Gminy M. wystąpiła do Gminy G. o wyrażenie zgody na zmianę granic administracyjnych w celu włączenia spornych budynków do Gminy M.. Rada Gminy G. nie wyraziła zgody na takie rozwiązanie. W efekcie, w dniu 20 listopada 2001 r., Wójt Gminy G. poinformował T. F. – ówczesnego właściciela nieruchomości, o wprowadzeniu zmiany numeru porządkowego budynku oznaczonego nr [...] w miejscowości M. przy ul. [...], położonego na działce o numerze ewidencyjnym [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków P., i nadaniu numeru porządkowego [...] w miejscowości P. przy ul. [...], G. (k. 10 i 19 akt. adm. wspólnych).
Nieścisłości w powyższym zakresie zostały dostrzeżone przez Głównego Geodetę Kraju, który pismem z dnia 5 stycznia 2024 r., poinformował Wójta Gminy M. , że kontrola danych przekazywanych do Państwowego Rejestru Granic wykazała, że kilka numerów porządkowych z miejscowości M. jest nadanych budynkom położonym poza obszarem administracyjnym jednostki samorządu terytorialnego i leży na terenie Gminy G., która również prowadzi dla tych nieruchomości numerację porządkową. Główny Geodeta Kraju zwrócił się do Wójta Gminy M. o pilne wyjaśnienie zaistniałej sytuacji.
Mając na uwadze powyższe ustalenia zgodzić należy się z organem, że konieczna stała się aktualizacja danych zawartych w ewidencji miejscowości, ulic i adresów Gminy M.. Dla budynku mieszkalnego położonego w Gminie G., ujętego w ewidencji tej gminy, nie może być jednocześnie prowadzona numeracja porządkowa w ewidencji sąsiedniej gminy, tj. Gminy M.. Zgodnie z § 2 pkt 9 rozporządzenia numer porządkowy oznacza unikalny numer nadany obiektowi, związany z ulicą lub placem znajdującymi się w danej miejscowości, a jeżeli w miejscowości nie nadaje się nazw ulicom i placom, numer określony unikalnie w obszarze danej miejscowości. Adres oznacza zaś jednoznaczny opis obiektu, realizowany przez wskazanie miejscowości, kodu pocztowego oraz ulicy lub placu i numeru porządkowego przy tej ulicy lub tym placu, a jeżeli w miejscowości nie nadaje się nazw ulicom lub placom, numeru porządkowego w miejscowości (§ 2 pkt 10 rozporządzenia). Numer porządkowy ma być zatem unikalny i pozwalać na jednoznaczną identyfikację danego budynku w konkretnej miejscowości w sposób zapewniający możliwość wykonywania zadań publicznych.
W tej sytuacji należało uznać, że Wójt Gminy M. zasadnie zmienił z dniem [...] stycznia 2025 r. numerację porządkową dla budynku mieszkalnego położonego w miejscowości P. w Gminie G., na działce ewidencyjnej o numerze [...] w obrębie P., na podstawie § 9 rozporządzenia w sprawie ewidencji miejscowości, poprzez usunięcie numeru porządkowego "[...]", o czym powiadomił skarżącego pismem z dnia 16 lipca 2024 r. Budynek znajdujący się poza granicami Gminy M. nie może być ujęty w ewidencji miejscowości prowadzonej przez tę gminę.
Odnosząc się do uchwały Rady Gminy M. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie podjęcia działań, dotyczących zmiany granic uznać należy, że uchwała ta pozostaje bez wpływu na powyższą ocenę.
Przede wszystkim zauważyć należy, że tryb zmiany granic gminy został uregulowany w art. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.), dalej jako "u.s.g.". Stosownie do ust. 1 tego przepisu, Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia:
1) tworzy, łączy, dzieli i znosi gminy oraz ustala ich granice;
2) nadaje gminie lub miejscowości status miasta i ustala jego granice;
3) ustala i zmienia nazwy gmin oraz siedziby ich władz.
Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, może być wydane także na wniosek zainteresowanej rady gminy (art. 4 ust. 2 u.s.g.).
Zgodnie zaś z art. 4b ust. 1 u.s.g., wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1, na wniosek rady gminy wymaga m.in.:
1) wniosku rady gminy poprzedzonego przeprowadzeniem przez tę radę konsultacji z mieszkańcami, wraz z uzasadnieniem oraz niezbędnymi dokumentami, mapami i informacjami potwierdzającymi zasadność wniosku;
2) opinii rad gmin objętych wnioskiem, poprzedzonych przeprowadzeniem przez te rady konsultacji z mieszkańcami, a w przypadku zmiany granic gminy naruszającej granice powiatów lub województw – opinii odpowiednich rad powiatów lub sejmików województw.
Jak wynika z wyjaśnień organu, w 2001 r. Rada Gminy M. wystąpiła do Gminy G. o wyrażenie zgody na zmianę granic administracyjnych w celu włączenia m.in. spornego budynku do Gminy M.. Rada Gminy G. nie wyraziła zgody na takie rozwiązanie. W aktach sprawy brak jest informacji o podjęciu jakichkolwiek kroków w tym przedmiocie po podjęciu wspomnianej uchwały.
Ponadto, stosownie do art. 47a ust. 7 p.g.k., numery porządkowe dotyczące budynków wybudowanych lub prognozowanych na nieruchomościach przyległych do ulicy położonej na granicy gminy lub przyległej do tej granicy ustalają, w drodze porozumienia, właściwi miejscowo wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast). W przypadku braku porozumienia, o którym mowa w ust. 7, numery porządkowe ustala, w drodze zarządzenia, wojewoda (art. 47a ust. 8 p.g.k.). W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji o takim rozstrzygnięciu lub próbach jego podjęcia. Zauważyć również należy, że sporna nieruchomość znajduje się przy ul. [...], zaś granica między Gminą M. a Gminą G. przebiega prostopadle w stosunku do tej ulicy. Nieruchomość należąca do skarżącego nie przylega bezpośrednio do granicy miedzy gminami.
Reasumując stwierdzić należy, że dopóki istnieje omawiana niezgodność w ewidencji miejscowości, ulic i adresów Gminy M. i dopóki nie zostaną zmienione granice gmin w omawianym zakresie, konieczne jest wprowadzenie zmian uwzględniających stan rzeczywisty. Sporna nieruchomość znajduje się w miejscowości P. w Gminie G. na działce ewidencyjnej o numerze [...] w obrębie P. i posiada numer porządkowy [...] w miejscowości P., co oznacza że nie może być jej nadany numer porządkowy w ewidencji prowadzonej przez Gminę M..
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.