II SA/Rz 128/24

II SA/Rz 128/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 24 ust. 2a pkt 2, ust. 2b, art. 29
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1390
§ 30 ust. 1, § 33
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi W. K. i K. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2023 r. nr GK-II.7221.180.2023 w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków - skargę oddala -
Uzasadnienie
II SA/Rz 128/24
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 12 grudnia 2023r. nr GK-II.7221.180.2023, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: PWINGiK), po rozpoznaniu odwołania K. i W.K., utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z 10 sierpnia 2023 r. nr GG-I.6620.07.874.2022.AS2 o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z 8 listopada 2022 r. K. i W.K. zwrócili się do Starosty K. o interwencję w sprawie błędnego przebiegu granicy działki nr [...] położonej w G., której są właścicielami. W swoim wniosku wyjaśnili, że poprzedni właściciele działek nr [...] i [...] w porozumieniu dokonali połączenia i następnie podziału działek a operat pomiarowy wpisano do ewid. geod. nr [...], dnia 7 lutego 1984 r. Podnieśli, że działki nr [...] i [...] stanowią w chwili obecnej jedną połączoną, zabudowaną nieruchomość z trwałym ogrodzeniem. Wnioskodawcy opisali problem graniczny z sąsiednią działką nr [...] polegający na tym, że granica na nowej mapie numerycznej przebiega wewnątrz ich ogrodzenia, co było wynikiem tego, "że przy sporządzaniu nowej mapy numerycznej nie uwzględniono wspomnianego operatu o nr ewid. [...], a w dodatku błędnie zdigitalizowano pozostałe granice poza ogrodzenie. W piśmie z 28listopada 2022 r. Wnioskodawcy zwrócili się o aktualizację danych ewidencji gruntów i budynków podnosząc, że granice działki nr [...] z działką nr [...] zostały ustanowione operatem nr [...] w roku 1984 i należy je usankcjonować, bowiem od tego okresu tj. przez 38 lat były przez zainteresowanych użytkowane jako własność i na tej podstawie wydano pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego nr [...].
Po wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie Starosta zlecił opracowanie dokumentacji geodezyjnej dla przedmiotowych granic. W dniu 26 lipca 2023 r. został przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego operat techniczny nr [...] sporządzony w celu ustalenia przebiegu granic działek nr [...] [...] z działką nr [...].
Następnie decyzją z 10 sierpnia 2023 r. nr GG-1.6620.07.874.2022.AS2 Starosta K. odmówił aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu G. gminy M. w zakresie granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działką nr [...] na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 07.02.1984 r. pod nr ID [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał na brak dokumentacji geodezyjnej, w oparciu o którą przebieg przedmiotowych granic można zaktualizować oraz istnienie sporu granicznego dotyczącego przebiegu przedmiotowej granicy, który nie może być rozstrzygnięty w postępowaniu ewidencyjnym a jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Odwołanie od ww. decyzji Starosty K. wnieśli K. i W.K., których zdaniem ww. decyzja wydana została z naruszeniem prawa oraz nie wyjaśnia precyzyjnie i nie uwzględnia ich wszystkich argumentów. Odwołujący podnieśli, że w swoim wniosku o aktualizację danych ewidencyjnych obrębu G. w zakresie granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działką nr [...] powołali się na operat geodezyjny z [...].02.1984 r. nr [...] i na jego podstawie żądają aktualizacji danych ewidencyjnych w przedmiotowym zakresie.
Po rozpoznaniu odwołania, opisaną na wstępie decyzją z 12 grudnia 2023r. PWINGiK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej k.p.a.), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 z późn. zm., dalej ustawa Pgik), utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Po przytoczeniu treści art. 24 ust. 2, 2b i 2c ustawy Pgik oraz § 30, § 31 i § 33 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 27 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 z późn. zm., dalej rozporządzenie egib.), PWINGiK wskazał, że w ewidencji gruntów i budynków obrębu G., jako właściciele działki ewidencyjnej nr [...] i [...] ujawnieni są W.K. oraz K.K., a właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] jest J.G.
W ewidencji gruntów i budynków przedmiotowa granica została wykazana w następujący sposób:
- granica działki nr [...] z działką nr [...] została wykazana na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].09.2004 r. pod nr [...], obecny nr [...]; operat dotyczył modernizacji ewidencji gruntów i budynków gminy M. przeprowadzonej w 2004 r.;
- trójstyk działek nr: [...] został wykazany na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], obecny nr [...]; operat powstał w wyniku prac związanych z odnowieniem operatu ewidencji gruntów;
- trójstyk działek nr: [...] został wykazany na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].11.2005 r. pod nr [...], obecny nr [...]; operat dotyczył założenia numerycznej mapy zasadniczej w skali 1:1000 z protokolarnym ustaleniem granic działek dla wsi G. gmina M.
Z uwagi na wniosek Odwołujących Starosta zlecił opracowanie dokumentacji geodezyjnej w celu realizacji żądania wnioskujących, z której wynikają następujące wnioski. Strony obecne na gruncie nie wskazały zgodnego przebiegu przedmiotowych granic. Wniosły natomiast uwagi, które geodeta odnotował w protokole ustalenia przebiegu granic działek. Właściciel działki nr [...] [pic]oświadczył, że "granica działki przebiega według mapy numerycznej". Odmienne stanowisko przedstawili Państwo K. i W.K. oświadczając, że granica działki nr [...] z działką nr [...] "przebiega ok 0,5 m na zewnątrz ogrodzenia, od pkt [...] do pkt. [...], który wyznacza kierunek granicy", a granica działki nr [...] z działką nr [...] "stanowi środek miedzy, szerokość działki wynosi ok 11 m". Właściciele działki nr [...] (trójstyk działek nr nr [...]) oświadczyli, że "środek miedzy stanowi granicę". Na załączonym do akta sprawy szkicu granicznym, który jest integralną częścią protokołu granicznego wykonawca przedstawił przebieg granic zgodnie z oświadczeniami złożonymi przez strony, z którego wynika duża rozbieżność w przebiegu tych granic. Czynności podjęte na gruncie nie doprowadziły do ustalenia przebiegu przedmiotowych granic. W sprawozdaniu technicznym wykonawca wyjaśnił, iż z porównania mapy zasadniczej oraz mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 "rozbieżność wynosi 9 m przy granicy z działką [...] i 12 m przy granicy z działką [...]". Natomiast rozbieżność pomiędzy granicami wskazanymi przez właścicieli działek nr [...] i [...] wyniosła 8,5 m. Mając na uwadze powyżej przedstawione różnice oraz brak zgodnego wskazania przebiegu granic działek przez strony obecne na gruncie, wykonawca odstąpił od czynności ustalenia tych granic. Operat techniczny nr [...] nie zawiera danych, umożliwiających wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu przedmiotowych granic.
Zdaniem Organu odwoławczego, o istnieniu sporu granicznego świadczy operat techniczny przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].11.2022 r. pod nr [...], w którym stosownie do § 33 ust. 6 pkt 4 rozp. egib, geodeta umieścił informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych oraz odmienne stanowiska stron w kwestii przebiegu przedmiotowych granic, wielokrotnie podnoszone przez zainteresowanych w pismach kierowanych do obu organów. PWINGiK wskazał, że organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów granicznych, lecz jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów.
Odnosząc się do zarzutu Odwołujących, dotyczącego braku aktualizacji przebiegu granic na podstawie operatu technicznego nr [...] PWINGiK wyjaśnił, że operat ten został wpisany do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu [...].02.1984 r. za nr [...] (nr [...]). Wynikający z przepisów prawa obowiązek starosty dotyczący prowadzenia ewidencji gruntów i budynków zgodnie z zasadą aktualności, nie pozwala organowi ewidencyjnemu cofać się do wybranych przez stronę wcześniejszych dokumentów, z pominięciem nowych dokumentów powstałych w związku z prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków. Dokumenty określające poprzedni stan działek nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami wprowadzonymi do ewidencji. Operat techniczny nr [...] był przedmiotem analizy wykonanej przez wykonawcę przy opracowaniu operatu technicznego nr [...], której wynik przedstawiono w sprawozdaniu technicznym. Wykonawca wskazał na "brak możliwości obliczenia współrzędnych punktów granicznych - operat nie zawiera danych do obliczenia współrzędnych punktów osnowy sytuacyjnej". Ze względu na brak możliwości pozyskania danych z powyższego operatu wykonawca nie uznał go jako wiarygodne źródło danych.
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw, aby kwestionować wyniki ww. analizy dokonanej przez geodetę uprawnionego wykonawcę operatu nr [...]. Brak współrzędnych punktu sytuacyjnej osnowy pomiarowej oznaczonego na szkicu polowym z dnia 23.01.1984 r. jako "ps 2029", na którym został oparty pomiar ortogonalny punktów granicznych, uniemożliwia obliczenie współrzędnych tych punktów, a dane pomiarowe zawarte w operacie nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością określoną w obecnie obowiązujących standardach technicznych. PWINGiK wskazał, że powyższe ustalenia potwierdza treść sprawozdania technicznego, zawartego w operacie nr [...]. Geodeta stwierdził, że udostępnione materiały, w tym operat [...] (obecny identyfikator [...]) nie są zgodne z zobowiązującymi standardami technicznymi oraz że brak jest możliwości wyznaczenia w terenie pomierzonych punktów zgodnie ze szkicem pomiarowym zawartym w tym operacie.
Odnosząc się do przytoczonego w odwołaniu rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 16 lipca 2001 r. w sprawie zgłaszania prac geodezyjnych i kartograficznych ewidencjonowania systemów i przechowywania kopii zabezpieczających bazy danych, a także ogólnych warunków umów o udostępnianie tych baz PWINGiK wyjaśnił, że akt ten wszedł w życie w dniu 14.08.2001 r., natomiast z dniem 12.07.2014 r. został uchylony. W związku z powyższym nie można rozpatrywać przekazania operatu technicznego nr [...] do zasobu w formie i zakresie przewidzianych w standardach technicznych dotyczących geodezji, kartografii oraz krajowego systemu informacji o terenie w oparciu o § 7 ww. rozporządzenia, gdyż akt ten nie obowiązywał w dacie wpisania tego operatu do ewidencji w składnicy geodezyjnej czyli w dniu 07.02.1984 r. W przypadku operatu technicznego nr [...], zastosowanie miały przepisy rozporządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie trybu postępowania przy zgłaszaniu i dokonywaniu zmian w danych objętych ewidencją gruntów i budynków (Dz.U. 1955 nr 27, poz. 159), obowiązujące do dnia 15.01.1997 r. Stosownie do § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia obowiązek zgłaszania zmian, które zaszły w danych objętych ewidencją gruntów i budynków, ciążył na właścicielu bądź innej osobie władającej gruntem lub budynkiem, najpóźniej w ciągu 4 tygodni od powstania tych zmian. Z treści operatu [...] wynika, iż pomiar uzupełniający udokumentowany tym operatem wykonywany był na zlecenie Z.G. "celem zamiany działek", zatem nie był to pomiar dokonany z urzędu. Ponadto w aktach sprawy brak jakiejkolwiek decyzji, o której mowa w § 1 ust. 2 ww. rozporządzenia, zatem nie ma podstaw do twierdzenia, że zmiany wynikające z operatu [...] w świetle obowiązujących w tym czasie przepisów należało wprowadzić z urzędu. Brak również dowodów, że ówcześni właściciele gruntów zgłosili zmiany wynikające z ww. operatu.
W.K. oraz K.K. wnieśli skargę na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z 12 grudnia 2023r. nr GK-II.7221.180.2023 zarzucając nieobiektywną ocenę stanu faktycznego ze stanem pierwotnym, która doprowadziła do nie uwzględnienia pierwotnych granic działek, które po 38-miu latach ich zasiedzenia stanowią własność Skarżących na podstawie aktu własności ziemi Repertorium A Nr [...].
Skarżący zarzucili, że nie uwzględniono, iż wykazany obecnie przebieg granicy działki nr [...] położonej w G. jest błędny. Nie uwzględniono, że działki w przeszłości sąsiadujące ze sobą następnie podzielono. Operat pomiarowy tego dotyczący wpisano do ewidencji geodezyjnej nr [...] w dniu 7 lutego 1984r. Działki aktualnie o nr [...] i [...] stanowią w chwili obecnej jedną połączoną zabudowaną nieruchomość z trwałym ogrodzeniem, na której posadowiony jest budynek mieszkalny i gospodarczy z całym logistycznym zapleczem. Skarżący zarzucili, że nie wyjaśniono problemu granicznego z sąsiednią działką nr [...], polegającego na tym, że granica na nowej mapie numerycznej przebiega wewnątrz ich ogrodzenia, co było wynikiem tego, że przy sporządzonej nowej mapie numerycznej nie uwzględniono wspomnianego operatu o nr ewid. [...] a w dodatku błędnie zdigitalizowano pozostałe granice poza ogrodzeniem.[pic]
Skarżący zarzucili, że nie uwzględniono ich wniosku z 28.11.2022r., w którym wnieśli o aktualizację danych ewidencji gruntów i budynków podnosząc dobitnie, że granice działki nr [...] z działką nr [...] zostały ustanowione operatem w [...] w roku 1984 i należy je usankcjonować, bowiem od tego okresu tj. przez 38 lat były przez nich użytkowane jako własność i na tej podstawie wydane zostało pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego nr [...] i cały czas od tego areału odprowadzane były podatki do Gminy M.
Skarżący zakwestionowali również stanowisko Organów, że ww. operat o nr [...] nie był podstawą decyzji podziałowej i nie był ujawniony w operacie ewidencji gruntów. Wskazali na konieczność zastosowania § 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 16 lipca 2001r. w sprawie zgłoszenia prac geodezyjnych i kartograficznych dotyczącego przekazywania po zakończeniu pracy przez wykonawcę dokumentów do zasobu w formie i zakresie przedstawionych w standardach technicznych dotyczących geodezji, kartografii oraz krajowego systemu informacji o terenie. Skarżący zakwestionowali również stanowisko geodety, że operat techniczny nr [...] nie zawiera "danych liczbowych o dokładności przewidzianej przepisami, określających przebieg kwestionowanych granic działki, które mogłyby byś podstawą zmian." Zdaniem Skarżących stwierdzenie to nie ma żadnej podstawy prawnej.
W oparciu o ww. zarzuty Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także o przesłuchanie w charakterze świadków osób, które brały udział w procedurze wyjaśniania tych spornych granic tj. Naczelnika Geodety Powiatowego G.R., Geodety P.P. oraz S.K.
W odpowiedzi na skargę PWINGiK w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy Pgik, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (w tym właścicieli nieruchomości), lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Stosownie do art. 24 ust. 2b ustawy Pgik, aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
W drodze decyzji administracyjnej następuje również odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków (art. 24 ust. 2c ustawy Pgik).
Zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia egib., przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:
a) postępowania rozgraniczeniowego,
b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e) podziału nieruchomości,
f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (tak § 31 rozporządzenia egib.).
Stosownie do 33 rozporządzenia egib.:
- ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych dokonuje geodeta posiadający uprawnienia zawodowe w zakresie, o którym mowa w art. 43 pkt 2 lub 5 ustawy, zwany dalej "geodetą uprawnionym", na podstawie zgodnych wskazań podmiotów, o których mowa w § 11 pkt 7 i §12 pkt 1, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, jeżeli wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic (ust. 1).
- w przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (ust. 2).
- w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów (ust. 3).
Oceniając przebieg kontrolowanego postępowania należy wskazać, że Organy sprostały wymogom, wyrażonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. związanym z obowiązkiem wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego, który może stanowić przedmiot wiarygodnych i kompletnych ustaleń faktycznych. W szczególności należy zwrócić uwagę, że w toku postępowania przed Organem I instancji zlecono przeprowadzenie prac geodezyjnych udokumentowanych operatem [...] w celu zbadania przebiegu spornych granic. Organ II instancji w trybie art. 136 k.p.a. pozyskał również operat z 2022r. nr [...], który potwierdził poprawność ustaleń, dokonanych przez wykonawcę operatu [...].
Nie budzi wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawy nie zachodziła możliwość ustalenia przebiegu granicy na podstawie § 33 ust. 1 rozporządzenia egib. – tj. na podstawie zgodnych wskazań podmiotów. Współwłaściciele działki [...] w toku prac geodezyjnych wykonanych w 2023r. oświadczyli, że granica przebiega ok. 0.5m na zewnątrz istniejącego ogrodzenia. Natomiast właściciel działki nr [...] jako granicę wskazał istniejące na gruncie paliki drewniane markujące punkty graniczne [...] zgodne z numeryczną mapą ewidencyjną w ODGiK. Zaistniały spór graniczny oraz znaczne różnice (8-12m) w wykazywanym przebiegu granicy przez zainteresowane strony wykluczyły możliwość ustalenia przebiegu granicy na podstawie zgodnych wskazań podmiotów na podstawie § 33 ust. 1 rozporządzenia egib.
Odnośnie wykazania przebiegu granicy na podstawie § 33 ust. 2 rozporządzenia egib wskazać należy, że przepis ten umożliwia ustalenie przebiegu granicy na podstawie ostatniego stanu spokojnego posiadania, lecz pod jednym istotnym warunkiem. Stan posiadania nie może być sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek.
W niniejszej sprawie Skarżący podnosili, że granica winna być wyznaczona na podstawie przebiegu granic wykazanym w operacie z 7 lutego 1974r. o nr [...], na podstawie którego działki są użytkowane od ponad 38 lat. Jednakże prace geodezyjne wykonane w ramach operatu [...] wykazały, że operat techniczny [...] dotyczył podziału działek [...] na działki [...] (obecnie to działki nr [...]) oraz podziału działki nr [...] na działki [...] (obecnie działki nr [...]). Wskazano, że brak jest możliwości obliczenia współrzędnych punktów granicznych, ponieważ ww. operat podziałowy nie zawiera danych do obliczenia współrzędnych punktu osnowy sytuacyjnej. Operat został przyjęty do zasobu ODGiK, lecz wyniki pomiaru nie zostały wprowadzone do mapy ewidencyjnej ani do rejestru gruntów. Podobne stanowisko w kwestii ww. operatu podziałowego przedstawił wykonawca prac geodezyjnych z 2022r., udokumentowanych operatem [...]. Wykonawca wskazał wówczas, że w terenie został spisany protokół graniczny jednak jedynymi stronami uczestniczącymi byli właściciele działek dzielonych. Brak jest adnotacji odnośnie zawiadomienia sąsiadów i brak jest ich uczestnictwa w trakcie pomiarów. Stwierdzono wówczas brak możliwości wyznaczenia granicy w terenie zgodnie ze szkicem pomiarowym pomierzonych punktów.
Wykonawca operatu o nr [...] ustalił również, że odnośnie podziału działek (obecnie działki nr [...] oraz nr [...]) wykonano również operat techniczny [...], zaś podział został zatwierdzony decyzją Naczelnika Gminy M. [...]. W ramach operatu [...] opracowano mapę uzupełniającą. Granica pomiędzy działkami [...] (obecnie [...]) i [...] (obecnie [...]) na rastrze mapy uzupełniającej pokrywa się z przebiegiem ogrodzenia, natomiast nie jest zgodna z obowiązującą wówczas mapą ewidencyjną w skali 1:2880. Rozbieżność ta wynosiła 9 m przy granicy z działką [...] oraz 12m przy granicy z działka [...]. Granica wykazana na rastrze mapy uzupełniającej z operatu podziałowego nie pokrywała się również z granicą wykazaną na mapie sporządzonej w ramach operatu [...] z odnowienia ewidencji gruntów obrębu G.
Z operatu [...] wynika więc, że granica pomiędzy działkami oznaczonymi numerami [...] (obecnie [...]) i [...] (obecnie [...]) pokrywała się z przebiegiem ogrodzenia jedynie na rastrze mapy uzupełniającej z podziału działek. Jednak granica opracowana na rastrze mapy uzupełniającej nie pokrywała się z obowiązującą już wówczas mapą ewidencyjną w skali 1:2880 a następnie z mapą sporządzoną w ramach operatu [...] z odnowienia ewidencji. Granice działek [...] i [...] z działką [...] oraz granica działki [...] z działką [...] wykazane na mapie zasadniczej opracowanej operatem z odnowienia ewidencji [...] mają zgodny przebieg z granicami wykazanymi na numerycznej mapie ewidencyjnej w bazie ODGiK.
Mając na względzie powyższe ustalenia stwierdzić należało, że nie zachodziła podstawa do wyznaczenia granicy na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania. O ostatnim spokojnym stanie posiadania, jako kryterium ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, możemy mówić przede wszystkim wówczas gdy posiadanie jego zakres nie jest przedmiotem sporu pomiędzy posiadaczami graniczących działek ewidencyjnych, jest stanem wzajemnie akceptowanym i ustabilizowanym, a więc stanem charakteryzującym się pewną trwałością. Nadto ma to być ostatni spokojny stan posiadania, a więc stan aktualny istniejący w czasie ustalania przebiegu granic działek ewidencyjnych, a nie stan jaki kiedyś istniał w przeszłości. Nie można tym samym przyjąć, że ustawowa przesłanka ostatniego spokojnego stanu posiadania jest spełniona jeżeli pomiędzy posiadaczami graniczących działek ewidencyjnych jest spór co do zakresu posiadania i przebiegu granicy. Dodatkowo należy jeszcze zwrócić uwagę, że ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych według kryterium ostatniego spokojnego stanu posiadania może mieć wówczas gdy ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami określającymi stan prawny (tak wyrok NSA z 21.04.2023 r., I OSK 615/22, LEX nr 3574334).
W niniejszej sprawie natomiast oprócz niekwestionowanego sporu granicznego mamy do czynienia z sytuacją, w której przebieg ogrodzenia, który miałby wedle Skarżących stanowić wyznacznik do określenia przebiegu granicy sprzeczny jest z informacjami określającymi stan prawny – tj. z kolejnymi mapami ewidencyjnymi, obowiązującymi dla obrębu G. (kolejno z mapą ewidencyjną w skali 1:2880, mapą ewidencyjną w skali 1:2000 z odnowienia na bazie mapy zasadniczej operatem [...], z numeryczną mapą zasadniczą w skali 1:1000, opracowaną operatem [...]).
W tej sytuacji w ramach postępowania dotyczącego aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zachodziła jedynie możliwość do wyznaczenia przebiegu granicy na podstawie § 33 ust. 3 rozporządzenia egib – tj. po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów. W niniejszym postępowaniu wykazano, że nie zachodziły podstawy do zmiany przebiegu granicy w oparciu o archiwalny operat o nr [...]. W związku z powyższym utrzymano dotychczasowy przebieg granicy – tj.:
- granica działki nr [...] z działką nr [...] została wykazana na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].09.2004 r. pod nr [...], obecny nr [...]; operat dotyczył modernizacji ewidencji gruntów i budynków gminy M. przeprowadzonej w 2004 r.;
- trójstyk działek nr [...] został wykazany na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], obecny nr [...]; operat powstał w wyniku prac związanych z odnowieniem operatu ewidencji gruntów.
- trójstyk działek nr [...] został wykazany na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].11.2005 r. pod nr [...], obecny nr [...]; operat dotyczył założenia numerycznej mapy zasadniczej w skali 1:1000 z protokolarnym ustaleniem granic działek dla wsi G. gmina M.
Prawidłowo Organ II instancji wskazał Skarżącym, że rozstrzyganiu sporów granicznych nie służy postępowanie ewidencyjne, a postępowanie rozgraniczeniowe, które w pierwszym, administracyjnym etapie, prowadzone jest przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) na podstawie art. 29 ustawy Pgik, na wniosek i koszt zainteresowanych stron. Sąd nie miał również podstaw do uwzględnienia wniosków o przesłuchanie wskazanych w skardze świadków, bowiem zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.