III SA/Lu 57/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność postanowień organów sanepidowskich dotyczących egzekucji obowiązku szczepień, uznając je za wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Sprawa dotyczyła skargi S. L. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie o stanowisku wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku szczepień małoletniej córki skarżącego. Sąd administracyjny stwierdził nieważność postanowień obu instancji, uznając je za dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wynikającą z rażącego naruszenia przepisów prawa, w szczególności z powodu nieuwzględnienia przez organy wiążącej mocy prawomocnego wyroku WSA z poprzedniej instancji oraz rozpoznania tych samych zarzutów, które były już rozstrzygane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę S. L. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 listopada 2023 r., które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie z dnia 5 października 2023 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku szczepień ochronnych małoletniej córki skarżącego. Sąd stwierdził nieważność obu zaskarżonych postanowień, uznając je za dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wynikającą z rażącego naruszenia przepisów prawa. Kluczowym argumentem było nieuwzględnienie przez organy sanitarne wiążącej mocy prawomocnego wyroku WSA z dnia 26 października 2023 r. (sygn. III SA/Lu 419/23), który uchylił poprzednie postanowienie organu odwoławczego. Organy wydały nowe rozstrzygnięcia, ignorując fakt, że sprawa powinna wrócić do etapu rozpatrzenia zażalenia przez organ odwoławczy zgodnie z wytycznymi sądu. Ponadto, sąd wskazał na rażące naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ponowne rozpoznanie tych samych zarzutów, które były już rozstrzygane. Sąd uznał, że postanowienia organów obu instancji zostały wydane z ewidentnym naruszeniem prawa, co uzasadnia stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kontrola merytoryczna rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego została uznana za przedwczesną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym mogą zostać stwierdzone jako nieważne, jeśli są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wynikającą z rażącego naruszenia przepisów prawa, w tym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego stosowanych odpowiednio.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny ma kompetencje do stwierdzania nieważności postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a., stosowanym odpowiednio na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszej sprawie stwierdzono rażące naruszenie prawa, w tym nieuwzględnienie przez organy wiążącej mocy prawomocnego wyroku sądu oraz ponowne rozpoznanie już rozstrzygniętych zarzutów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Kwalifikowana wada prawna wynikająca z rażącego naruszenia prawa, mająca zastosowanie również do postanowień.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
u.p.e.a. art. 17 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Rozstrzygnięcie i stanowisko wierzyciela w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie.
u.p.e.a. art. 34 § § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucyjnej administracyjnej przysługuje zażalenie.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń art. 5 § ust. 1 pkt. 1 lit. b
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Odpowiedzialność rodziców za wypełnienie obowiązków szczepień przez dzieci.
rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie uwzględniły wiążącej mocy prawomocnego wyroku WSA z dnia 26 października 2023 r. (sygn. III SA/Lu 419/23), który uchylił poprzednie postanowienie organu odwoławczego. Organy administracji ponownie rozpoznały zarzuty do tytułu wykonawczego, które zostały już wcześniej rozstrzygnięte, co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego. Postanowienia organów obu instancji zostały wydane z ewidentnym naruszeniem przepisów prawa, co uzasadnia stwierdzenie ich nieważności.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia te dotknięte są kwalifikowaną wadą prawną wynikającą z rażącego naruszenia przepisów prawa. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy. Wydanie nowego orzeczenia pomijając istotną okoliczność, że ten sam organ rozstrzygnął już o zarzutach. Organ odwoławczy wydał postanowienie bez jakiegokolwiek odniesienia się do treści nieprawomocnego wówczas wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Skład orzekający
Jerzy Marcinowski
przewodniczący
Jerzy Drwal
sprawozdawca
Anna Strzelec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążąca moc prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych dla organów administracji, zasady prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, konsekwencje rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego i związania wyrokiem sądu, ale stanowi ważny przykład stosowania sankcji nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie przez organy administracji prawomocnych orzeczeń sądowych i jak poważne konsekwencje (stwierdzenie nieważności) mogą wyniknąć z ich ignorowania. Jest to ważny przykład dla prawników procesowych.
“Organy sanepidu zignorowały wyrok sądu. Sąd stwierdził nieważność ich postanowień.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 57/24 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-03-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Anna Strzelec Jerzy Drwal /sprawozdawca/ Jerzy Marcinowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Sanitarny Treść wyniku Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 156 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 135; art. 145 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie z dnia [...] 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz S. L. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 listopada 2023 r. nr 9012.6.156.2023 Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia S. L. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 5 października 2023 r. nr ONS-P/Ep.966.6.7.2021 w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan przedstawia się następująco. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. w dniu 20 stycznia 2023 r. wystawił wobec S. L. tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek poddania jego małoletniej córki H. L. (ur. [...] r.) szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (Poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. Pismem z dnia 24 lutego 2023 r., skarżący wniósł zarzuty do powyższego tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym, które obejmowały określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, wygaśnięcie obowiązku zgodnie z jego wykonaniem oraz brak wymagalności obowiązku z uwagi na odroczenie małoletniej od obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. uznał w części zarzut wygaśnięcia obowiązku określonego w treści tytułu wykonawczego z dnia 20 stycznia 2023 r., w zakresie poddania małoletniej szczepieniu ochronnemu przeciwko krztuścowi a w pozostałym zakresie oddalił zarzuty skarżącego. Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego zażalenia, postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r., Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 8 maja 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń", przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w stosunku do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m. in. dziecka), odpowiedzialność za wypełnienie tych obowiązków ponoszą rodzice. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych nadto określają przepisy art. 17-21 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172, ze zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych". Organ odwoławczy wskazał, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19, Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował istnienia samego obowiązku szczepień ochronnych, lecz jedynie przepis art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku z § 5 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych oraz liczby dawek szczepionek przeciwko poszczególnym chorobom. Organ zauważył jednocześnie, że Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej powyższych przepisów na sześć miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, z uwagi na konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych. Na dzień wydania tytułu wykonawczego przepisy nadal obowiązywały. Organ II instancji podniósł, że skarżący wraz z zarzutami do prowadzonego postępowania egzekucyjnymi przesłał wierzycielowi zaświadczenie lekarskie z dnia 10 lutego 2023 r., w którym lekarz z C. M. "M." w P. użył sformułowania: "szczepienia odroczone", a z treści tego dokumentu wynika, że dnia 10 lutego 2023 r. H. L. z racji rozpoznanego zapalenia gardła, migdałków została odroczona od obowiązkowych szczepień ochronnych. W ocenie organu w niniejszej sprawie konieczna jest ponowna weryfikacja wymagalności obowiązku szczepień, w kontekście zaświadczenia lekarskiego z dnia 10 lutego 2023 r. Niewystarczający jest fakt powoływania się wierzyciela na notatkę służbową z rozmowy przeprowadzonej z pielęgniarką punktu szczepień przy ustalaniu wymagalności obowiązku. Jedynie lekarz jest w stanie ustalić moment wymagalności obowiązku kierując się indywidualną sytuacją pacjenta. Organ podkreślił, że lekarz z podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, poinformował wierzyciela o niewykonaniu obowiązkowych szczepień ochronnych, przy jednoczesnym upływie terminu do ich wykonania i braku przeciwskazań zdrowotnych. Zdaniem organu rozpatrując ponownie niniejszą sprawę wierzyciel powinien przede wszystkim odnieść się do zaświadczenia lekarskiego z dnia 10 lutego 2023 r. w którym lekarz odroczył szczepienia bez podania okresu, na jaki to odroczenie maiło nastąpić. Informacje te powinny zostać pozyskane od lekarza, do którego zapisane jest dziecko. Postanowieniem z dnia 5 października 2023 r., nr ONS-P/Ep.966.6.7.2021 organ I instancji uznał w części zarzut wygaśnięcia obowiązku określonego w treści tytułu wykonawczego z dnia 20 stycznia 2023r. tj. w zakresie poddania córki skarżącego szczepieniu ochronnemu przeciwko krztuścowi i oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 419/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił powyższe postanowienie z dnia 28 czerwca 2023 r. W ocenie Sądu nie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy organowi II instancji. Sąd podkreślił, że pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. organ I instancji zwrócił się do lekarza POZ o informację czy u małoletniej będzie realizowany obowiązek szczepień z wykluczeniem szczepienia przeciwko krztuścowi. Poproszono również o uzupełnienie tabeli (przesłanej razem z pismem) dotyczącej brakujących szczepień u dziecka, które w opinii lekarza powinny zostać uzupełnione. W odpowiedzi, lekarz POZ na dzień 2 maja 2023 r. podał informacje o brakujących szczepieniach – które powinny zostać uzupełnione. Dodatkowo z dokumentacji medycznej załączonej do skargi, której co oczywiste organ II instancji nie mógł znać wynika, że w lipcu 2023 r. podczas wizyty zakwalifikowano małoletnią H. L. do szczepienia, a jedynie matka dziecka nie zgodziła się na szczepienie swojej córki w dniu wizyty, z uwagi na obawę przed wystąpieniem niepożądanego odczynu poszczepiennego. W ocenie Sądu, ustalenia na które wskazał organ II instancji, czyli pozyskanie informacji od lekarza POZ, mogły zostać uzupełnione na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. Nie zachodziła więc podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 5 października 2023 r. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2023 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy ww. postanowienie. Pismem z dnia 29 grudnia 2023 r., zatytułowanym "sprzeciw" S. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 listopada 2023 r., domagając się jego uchylenia. Skarżący zarzucił organowi II instancji: 1) wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania; 2) naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącego, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela; 3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak ustalenia przez lekarza terminu wymagalności obowiązku, w szczególności z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do obowiązkowych szczepień ochronnych; 4) naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1657, 2280), poprzez określenie w zaskarżonym postanowieniu wymagalności obowiązku na przepisach Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które nie obowiązywało na dzień wszczęcia postępowania, rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; 5) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonanie obowiązku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie sądu administracyjnego podlega, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie jego nieważności. Według art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej jako k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w pkt 1 – 7 tego przepisu. Kwalifikowaną wadą jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2). Pojęcie rażącego naruszenia prawa nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Zostało jednak wyjaśnione w orzecznictwie sądów administracyjnych. W tej materii podnosi się, że możliwe jest oparcie przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. na rażącym naruszeniu zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego. Jednakże w zakresie przepisów postępowania rażące naruszenie musi mieć charakter ewidentny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt: I OSK 104/20, z dnia 26 stycznia 2023 r. sygn. I OSK 3087/19, z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. II OSK 3270/18 i z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. OSK 1134/04). Powyższy przepis (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) ma zastosowanie, na podstawie art. 126 k.p.a., do postanowień, a w takim przypadku zamiast decyzji, wydaje się postanowienie (zob. wyrok. WSA w Lublinie z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. II SA/Lu 890/23). Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skontrolowane postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 listopada 2023 r. oraz postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 5 października 2023 r., dotknięte są kwalifikowaną wadą prawną wynikającą z rażącego naruszenia przepisów prawa. Postanowienia te dotyczą stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W tej materii orzekające organy uznały w części zarzut wygaśnięcia obowiązku określonego w treści tytułu wykonawczego z dnia 20 stycznia 2023 r. tj. w zakresie poddania małoletniej córki skarżącej szczepieniu ochronnemu przeciwko krztuścowi, a w pozostałym zakresie – oddaliły zarzuty. Z akt sprawy wynikało, że poprzednio wydane postanowienie organu odwoławczego z dnia 28 czerwca 2023 r. – uchylające zaskarżone postanowienie organu I instancji z dnia 8 maja 2023 r. i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia - zostało usunięte z obrotu prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Wyrokiem z dnia 26 października 2023 r. sygn. III SA/Lu 418/23 oceniono postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 czerwca 2023 r., uznano je za wadliwe i z tego powodu uchylono je. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, a także sądy (art. 153 p.p.s.a.). Norma zawarta w tym przepisie ma charakter doniosły i bezwzględnie obowiązujący (jak wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2024 r. sygn. III FSK 667/23). Powyższe oznacza, że obowiązkiem organu Inspekcji Sanitarnej było rozpatrzenie sprawy wywołanej wniesionym zażaleniem od postanowienia pierwotnego – postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 8 maja 2023 r. uznającego w części zarzut wygaśnięcia obowiązku określonego w treści tytułu wykonawczego z dnia 20 stycznia 2023 r., w zakresie poddania małoletniej szczepieniu ochronnemu przeciwko krztuścowi a pozostałym zakresie oddalającego zarzuty skarżącego. Zarzuty zawarto w piśmie procesowym skarżącego z dnia 24 lutego 2023 r. i rozpoznano je postanowieniem organu z dnia 8 maja 2023 r. oraz kolejnym postanowieniem z dnia 5 października 2023 r. W tych okolicznościach rzeczą organu było rozpoznać zażalenie skarżącego z dnia 15 maja 2023 r. wniesione od ww. postanowienia z dnia 8 maja 2023 r. Tymczasem w sprawie wydano nowe orzeczenie pomijając istotną okoliczność, że ten sam organ - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. rozstrzygnął w dniu 8 maja 2023 r. o zarzutach w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy rozpoznał kolejne zażalenie i w dniu 30 listopada 2023 r. wydał postanowienie, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 5 października 2023 r. bez jakiegokolwiek odniesienia się do treści nieprawomocnego wówczas wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, Z akt sprawy objętej sygn. III SA/Lu 419/23 wynika, że wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 października 2023 r. jest prawomocny od dnia 3 lutego 2024 r. Powyższą okoliczność należało uwzględnić – stosownie do przepisu art. 170 p.p.s.a. określającego, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby – przy badaniu legalności zaskarżonego postanowienia z dnia 30 listopada 2023 r. oraz postanowienia organu I instancji z dnia 5 października 2023 r. Wspomniany przepis (art. 170 p.p.s.a.) oznacza, że prawomocny wyrok z dnia 26 października 2023 r. był wiążący nie tylko dla składu orzekającego WSA w Lublinie, ale również i dla organów Inspekcji Sanitarnej. Skutkiem wspomnianego wyroku WSA w Lublinie z dnia 26 października 2023 r. był powrót sprawy do etapu rozstrzygania przez organ odwoławczy w przedmiocie prawidłowości pierwotnego postanowienia organu I instancji z dnia 8 maja 2023 r., które nie miało przymiotu ostateczności. Strona wniosła od niego zażalenie, które powinno być rozpoznane przez organ odwoławczy zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia (art. 17 § 1 u.p.e.a.). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. orzekł w sprawie w dniu 5 października 2023 r. z rażącym naruszeniem powyższego przepisu, poprzez rozpoznanie tych samych zarzutów sformułowanych przez stronę w piśmie z dnia 24 lutego 2023 r. i rozpatrzonych już wcześniej, bo w dniu 8 maja 2023 r. Utrzymanie w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - skontrolowanego postanowienia z dnia 5 października 2023 r. było oczywiście nieprawidłową czynnością organu odwoławczego podjętą z naruszeniem ustawy egzekucyjnej, która w art. 17 § 1 przewiduje, że na postanowienie w przedmiocie rozstrzygnięcia i zajmowanego przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowiska w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego, służy zażalenie. Podobne uregulowanie zawarto w art. 34 § 3 ustawy egzekucyjnej. Przepis ten stanowi, że na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucyjnej administracyjnej przysługuje zażalenie. W tych okolicznościach rozstrzygnięcie z dnia 30 listopada 2023 r. wydano z ewidentnym naruszeniem art. 17 § 1 i art. 34 § 3 ustawy egzekucyjnej. W postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 ustawy egzekucyjnej). Odesłanie to oznacza, że dopuszczalnym jest stosowanie do postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym przepisów k.p.a. regulujących instytucję nieważności orzeczeń. Stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2005 r. sygn. III SA/Wa 3649/06 wskazuje, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. – poprzez odesłanie zawarte w art. 18 ustawy egzekucyjnej - o stwierdzeniu nieważności decyzji, w postępowaniu egzekucyjnym może dotyczyć wyłącznie postanowień, na które służy zażalenie, gdyż zgodnie z treścią art. 17 § 1 u.p.e.a. postanowienia są podstawowym formą rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do art. 145 § 2 p.p.s.a. w sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie. W przypadku odesłania do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy wskazać, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a.: "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Do postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym zastosowanie będą miały przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące podstawy stosowania sankcji nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.), sankcji wzruszalności (art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.), przy czym stosowanie tych sankcji powiązane jest z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne w administracji (Adamiak Barbara, Borkowski Janusz, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, Publikacja WK 2015). Sformułowanie zawarte w art. 18, o odpowiednim stosowaniu k.p.a. oznacza różne możliwości stosowania tego Kodeksu, stosowanie pełne, stosowane ze zmianami lub wreszcie niemożność stosowania k.p.a., ze względu na inne unormowania postępowania przez ustawę egzekucyjną (R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wyd. C.H. BECK, W-wa 2008, str. 73) W świetle powyższych uwag wskazujących na rażące (oczywiste) naruszenie prawa i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy przez organ Inspekcji Sanitarnej oraz działając na podstawie kompetencji określonych powołanymi wyżej unormowaniami p.p.s.a. Sąd uznał, że w sprawie niniejszej zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia z dnia 30 listopada 2023 r. oraz postanowienia organu I instancji z dnia 5 października 2023 r. Z uwagi na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień wydanych przez organy obu instancji z powodu ich oczywistej wadliwości, przedwczesną jest na tym etapie kontrola legalności merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ocena w tym zakresie będzie mogła zostać przeprowadzona po wydaniu nowego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł. Ponownie rozpoznając sprawę organ Inspekcji Sanitarnej uwzględni powyższe uwagi. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI