III SA/LU 565/24

III SA/Lu 565/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1218
art. 5; art. 6; art. 21 ust. 3; art. 22
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2008 nr 31 poz 312 art. 3 ust. 1; art. 7;
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca  niektóre dyrektywy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. Spółki komandytowej z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 25.11.2022 r. w punkcie kontrolnym MOP M., funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej podczas wykonywania czynności służbowych w ramach wspólnych działań z Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w L. zatrzymali do kontroli drogowej zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] Pojazdem przewożony był towar z [...] do Polski. Kierowcą zespołu pojazdów był D. L. G., wykonujący międzynarodowy transport drogowy na rzecz przedsiębiorcy: R. spółka komandytowa z siedzibą w Z. . Przeprowadzone oględziny przestrzeni naczepy wykazały, że przewożono towar w postaci samochodów osobowych (6 szt.) z widocznymi uszkodzeniami, zawierających płyny eksploatacyjne oraz towar leżący pomiędzy autami w postaci: silników samochodowych, skrzyni biegów, zderzaków, felg (opon).
Kierowca wyjaśnił, że przewozi samochody rozbitki, uszkodzone, na części i parę silników. Poinformował, że nie posiada zgłoszenia oraz numeru SENT.
Kontrolerzy z WIOŚ w L. wypełnili pkt 17-21 formularza wniosku o przeprowadzenie oceny towaru i dokonali oceny towaru. Stwierdzili 6 szt. uszkodzonych samochodów osobowych, zawierających płyny eksploatacyjne oraz inne części samochodowe. Kontrolerzy uznali, że towar stanowi odpad klasyfikowany do kodu 160104 (europejski katalog odpadów - zużyte pojazdy wycofane z eksploatacji). W uwagach do formularza odnotowano, że nie przedstawiono dokumentów świadczących o tym, że są to pojazdy przeznaczone do użytkowania.
Ustalono , że R. spółka komandytowa z siedzibą w Z. przewoziła towar w postaci odpadów, których przewóz objęty jest systemem monitorowania.
W tych okolicznościach decyzją nr [...] z dnia 03.01.2024 r. Naczelnik L. Urzędu Celno- Skarbowego w B. P. nałożył na ww. Spółkę karę pieniężną w wysokości 20.000 zł na podstawie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (dalej ustawą o SENT). Organ uznał, że Spółka nie wykonała obowiązku przesłania do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego tego zgłoszenia.
Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji.
Decyzją z dnia 17 czerwca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy skontrolowaną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił m.in., że do zadań Krajowej Administracji Skarbowej należy wykonywanie zadań wynikających z ustawy o SENT. Potwierdził ustalenie, że w niniejszej sprawie stwierdzono brak zgłoszenia ww. towaru (uznanego przez WIOŚ za odpad o kodzie: 16 01 -zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy i ich elementy) - co stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o SENT i jest sankcjonowane karą pieniężną nakładaną na podmiot odbierający zgodnie z art. 21 ust. 1 tejże ustawy. Organ podniósł, że w myśl art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Stosownie do art. 24 ust. 5 cyt. ustawy, transportujący odpady wykonujący usługę transportu odpadów umieszcza indywidualny numer rejestrowy, o którym mowa w art. 54 ust. 1, na dokumentach związanych z tą usługą. W trakcie kontroli nie zostały przedstawione żadne dokumenty umożliwiające przewóz drogowy odpadów. W niniejszej sprawie ma zastosowanie rozporządzenie nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Dotyczy ono przemieszczania odpadów przywożonych do Wspólnoty z państw trzecich. W myśl art. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia, do celów tego rozporządzenia odpady były zdefiniowane zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/12/WE. Dyrektywa ta została uchylona Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3). Według definicji zawartej w art. 3 pkt 1 Dyrektywy 2008/98/WE, odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, lub do których pozbycia został zobowiązany.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.
Organ odwoławczy argumentował dalej, że stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy o SENT podmiot odbierający oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, dokonującą wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Wyjaśnił ponadto, że z faktury nr [...] z dnia 21.11.2022 r. jak również z dokumentu b. odprawy celnej z dnia 21.11.2022 wynika, że Spółka jest podmiotem odbierającym w rozumieniu ww. przepisów. Odpowiedzialność za dokonywanie poszczególnych czynności w rejestrze zgłoszeń ponoszą podmioty gospodarcze wymienione w ustawie o SENT. Tym samym, wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych, obciążają podmiot obowiązany do realizacji obowiązków ustawowych.
W świetle powołanych przepisów ustawy o SENT, Spółkę jako podmiot odbierający obciążał obowiązek dokonania prawidłowego zgłoszenia przewozu towaru w systemie SENT. Materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania bezspornie potwierdza, że przedmiotem transportu w dniu 25.11.2022 r. były odpady. Kwestia ta została również rozstrzygnięta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 23.11.2023 r. sygn. akt III SA/Lu 446/23.
Zarzut o naruszeniu art. 21 ust. 1; art. 6 ust. 1, art. 3 ust. 11, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy o SENT w zw. z art. 3 ust. 6 ustawy o odpadach poprzez ich zastosowanie w sytuacji, w której przewożone towary nie stanowiły odpadów, organ odwoławczy uznał za niezasadny. Wyjaśnił ponadto, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT na podmiot odbierający (art. 9 ust. 1) przewożący odpady (art.3 ust. 11) i zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (z uwzględnieniem art. 26 ustawy SENT) ma charakter wyjątkowy i może zostać uwzględnione wyłącznie, gdy podmiot zobowiązany wykazuje szczególne, wyjątkowe okoliczności wyróżniające go na tle innych przedsiębiorców.
Skarżąca Spółka takich okoliczności nie wykazała. Organ II instancji wyjaśnił, że w tej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia odstępującego od wymierzenia kary stanowiłoby nienależną Stronie subwencję z budżetu państwa i prowadziłoby do nierównego traktowania pozostałych podmiotów gospodarczych, które spełniają wymogi nałożone przedmiotową ustawą.
W skardze do WSA w Lublinie Spółka zarzuciła
1/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 w zw. z art. 27 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - w zakresie naruszenia zasad ogólnych postępowania, w tym dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego, pominięcie okoliczności istotnych dla sprawy, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w tym w postaci dokumentów zagranicznym w języku obcym bez urzędowego tłumaczenia na język polski oraz rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść Skarżącej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, iż Spółka naruszyła obowiązki wynikające z ustawy o SENT, co poskutkowało przeprowadzeniem postępowania w sposób nieprzekonujący i niebudzący zaufania skutkujących;
b) art. 201 § 1 pkt 2) w zw. z art. 203 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji mimo zaistnienia przesłanek do zawieszenia postępowania wskutek pojawienia się zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia przez właściwy organ środowiskowy zależało nałożenie na Skarżącą obowiązku w postaci zapłaty kary pieniężnej; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 21 ust. 1, art. 6 ust.1, art. 3 ust. 11, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy o SENT w zw. z art. 3 ust. 6 ustawy o odpadach poprzez ich zastosowanie w sytuacji, w której przewożone do Skarżącej towary nie stanowiły odpadów; nie zaistniały zatem po stronie Spółki obowiązki, wymienione w powołanych przepisach, których niewypełnienie uzasadniałoby nałożenie kary pieniężnej;
b) naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy w sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary, z uwagi na jej sprzeczność z celami ustawy o SENT oraz istnienie ważnego interesu podmiotu odbierającego i interesu publicznego uzasadniających zastosowanie wskazanego przepisu.
Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz decyzji organu I instancji oraz - umorzenie postępowania w sprawie.
Z uzasadnieniu skargi Spółka podniosła m.in., że doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego. W tym zakresie argumentowała m.in., że z analizy przywołanych wyżej przepisów ustawy o SENT bezspornie wynika, że części samochodowych (co było przedmiotem umowy na gruncie niniejszej sprawy) nie jest objęty obowiązkiem monitorowania, w związku z czym nie istniał obowiązek rejestracji takiego przewozu. Taki obowiązek powstaje dopiero, gdy przewożone towary spełniają przesłanki zakwalifikowania ich jako odpad, którego definicja została określona w przepisach rozporządzenia nr 13/2006 oraz przepisach krajowej ustawy o odpadach. Za całkowicie nieprawidłową i niezasadną uznać należy ocenę organu, jakoby transportem z dnia 25.11.2022 r. przewożone były odpady. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 ust. 6 ustawy o odpadach, przez odpad należy rozumieć każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Jak wynika zatem z przywołanej definicji, okolicznością rozstrzygającą o zakwalifikowaniu rzeczy jako odpad jest zamiar zbywcy, którego celem jest pozbycie się produktu (wyrzucenie go). W przypadku przewożonych pojazdów nie może być mowy o jakimkolwiek zamiarze
wyzbycia się ich. Samo przekazanie (sprzedanie) używanego mienia nie może być w każdym przypadku traktowane jako przekazanie odpadów (Ustawa o odpadach. Komentarz, red. Aneta Mostowska, Łukasz Budziński, Joanna Wilczyńska, Legalis 2021). Spółka stwierdziła, że organ li instancji niewłaściwie zastosował art. 21 ust. 3 ustawy SENT i mimo zaistnienia przesłanek do odstąpienia od nakładania kary pieniężnej na Skarżącą, w dalszym ciągu uznał karę pieniężną za uzasadnioną. Nałożenie kary pieniężnej na Spółkę w zaistniałych okolicznościach, podważa zasady dążenia organu do prawdy obiektywnej, zasady sprawiedliwości i zaufania do organów państwa. Uzasadnienie zawarte w decyzji jest na tyle nieprzekonujące i rozbieżne z powołanym tamże orzecznictwem, że prowadzi to do wniosku, że przeciętny przedsiębiorca tylekroć jest narażony na wszczęcie postępowania zakończonego nałożeniem kary pieniężnej, ilekroć kierowany jest do niego transport towarów. Mając na uwadze przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej Spółki, który opiera się na szeroko pojętej sprzedaży pojazdów i części samochodowych, jakakolwiek aktywność stwarza ryzyko wszczęcia postępowania, które prowadzi do pogorszenia sytuacji finansowej Skarżącej i stawia pod znakiem zapytania sens prowadzenia tego typu działalności gospodarczej.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy (art. 3 ust. 1 ustawy o SENT). Katalog towarów podlegających systemowi monitorowania przewozu i obrotu zamieszczono w art. 3 ust. 2 pkt 1 – 3a/ ustawy o SENT. Według jej art. 3 ust. 2 pkt 4, systemowi monitorowania przewozu i obrotu podlega przewóz towarów innych niż wymienione w pkt 1-3a, w stosunku do których zachodzi uzasadnione prawdopodobieństwo wystąpienia naruszeń przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego, mogących powodować, ze względu na skalę lub częstotliwość obrotu tymi towarami, znaczne uszczuplenia tych podatków - określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 11. Według rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 898) – wydanego na podstawie art. 3 ust. 11 ustawy o SENT – systemem monitorowania jest objęty przewóz towarów innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a tejże ustawy, będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, bez względu na ich ilość w przesyłce. Powyższe wynika z treści § 1 pkt 7 lit. a/ wspomnianego wyżej rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2022 r.
Według definicji zawartej w art. 3 pkt 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3), odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, lub do których pozbycia został zobowiązany. Identyczna definicja odpadów znajduje się w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 2008/98/WE, niektóre określone rodzaje odpadów przestają być odpadami w rozumieniu art. 3 pkt 1, gdy zostały poddane procesowi odzysku, w tym recyklingu i spełniają ścisłe kryteria, opracowane zgodnie z warunkami określonymi w tym przepisie.
W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o odpadach, określone rodzaje odpadów przestają być odpadami, jeżeli na skutek poddania ich recyklingowi lub innemu odzyskowi spełniają:
1) łącznie następujące warunki:
a) przedmiot lub substancja mają zostać wykorzystane do konkretnych celów,
b) istnieje rynek takich przedmiotów lub substancji lub popyt na nie,
c) przedmiot lub substancja spełniają wymagania techniczne dla zastosowania do konkretnych celów oraz wymagania określone w przepisach, w szczególności dotyczących chemikaliów i produktów mających zastosowanie do danego przedmiotu lub danej substancji, i w normach mających zastosowanie do danego produktu,
d) zastosowanie przedmiotu lub substancji nie prowadzi do negatywnych skutków dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska;
2) szczegółowe warunki utraty statusu odpadów, które są określone w przepisach prawa Unii Europejskiej albo w przepisach wydanych na podstawie ust. la, a jeżeli nie zostały określone w tych przepisach - w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów.
W artykule 7 Dyrektywy 2008/98/WE, zawierającym podtytuł "Wykaz odpadów", w ustępie 1 wskazano, iż środki mające na celu zmianę elementów innych niż istotne tej dyrektywy, dotyczące aktualizowania wykazu odpadów ustanowionego decyzją 2000/532/WE, są przyjmowane zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 39 ust. 2. (...) Włączenie danej substancji lub przedmiotu do wykazu nie oznacza, ze stanowią one odpad we wszystkich okolicznościach. Substancja lub przedmiot są uznawane za odpad jedynie po spełnieniu warunków definicji zawartej w art. 3 pkt 1.
W załączniku do decyzji Komisji 2000/532/WE z dnia 3 maja 2000 r. zawarty został wykaz odpadów. W wykazie tym w rozdziale 16 (Odpady nieujęte w innych grupach w wykazie) wyszczególniono kod odpadów: 16 01 (zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy i ich elementy). Identyczny kod i rodzaj odpadów został określony w katalogu odpadów zawartym w załączniku do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10). Wspomniane rozporządzenie wydano na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
Zgodnie z art. 6 ust 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.
Za podmiot odbierający ustawa SENT (w art. 2 pkt 6) uznaje osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, dokonującą wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 i 852).
Podmiotem odbierającym w rozpoznawanej sprawie jest niewątpliwie skarżąca Spółka. Jej obowiązkiem było dokonanie zgłoszenia w trybie art. 6 ust. 1 ustawy o SENT.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy SENT, zgłoszenie zawiera:
1) dane podmiotu odbierającego obejmujące:
a) imię i nazwisko albo nazwę,
b) adres zamieszkania albo siedziby;
2) dane nadawcy towarów obejmujące:
a) imię i nazwisko albo nazwę,
b) adres zamieszkania albo siedziby;
3) numer identyfikacji podatkowej podmiotu odbierającego, numer, za pomocą którego podmiot odbierający jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, albo numer PESEL, a jeżeli nie został nadany, nazwę i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej będącej podmiotem odbierającym;
4) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług numer, za pomocą którego nadawca towarów jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej;
4a) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych informację, czy podmiot odbierający jest zużywającym podmiotem olejowym lub pośredniczącym podmiotem olejowym;
5) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru;
6) dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru; '
7) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych oświadczenie, o którym mowa w art. 89 ust. 5c pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym. .
Bezspornym jest w sprawie, że nie dokonano zgłoszenia przedmiotowego towaru zaklasyfikowanego jako odpad o kodzie: 16 01.
Powyższe oznaczało, że transportu towaru dokonano z naruszeniem art. 6 ust. 1 ustawy o SENT. Tego rodzaju zachowanie jest sankcjonowane administracyjną karą pieniężną nakładaną na podmiot odbierający.
W niniejszej sprawie karę nałożono na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o SENT. Przepis ten stanowi, że w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł .
Według art. 26 ust. 1 ustawy o SENT karę pieniężną nakłada się w drodze decyzji.
Karę pieniężną nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy: 1) dla miejsca kontroli - w przypadku kontroli przewozu towarów, 2) ze względu na adres zamieszkania lub na adres siedziby podmiotu odbierającego albo podmiotu nabywającego - w przypadku, o którym mowa w art. 24 ust. 1b - z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 30 (art. 26 ust. 2 ustawy o SENT). Przewiduje ona, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1)
nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, mając na uwadze konieczność zapewnienia zgodności z warunkami dopuszczalności udzielania pomocy państwa określonymi przepisami prawa Unii Europejskiej (art. 26 ust. 4).
Organem odwoławczym od decyzji naczelnika urzędu celno-skarbowego nakładającej karę pieniężną jest dyrektor izby administracji skarbowej właściwy ze względu na siedzibę naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję w pierwszej instancji (art. 26 ust. 4a).
W zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 26 ust. 5 ustawy o SENT).
Spółka zarzuciła naruszenie: art. 120 Ordynacji podatkowej (przepis ten stanowi, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa), art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej (określającego, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, art. 122 Ordynacji podatkowej (przewidującego, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym), art. 124. Ordynacji podatkowej (wprowadzającego zasadę, że organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu, art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej (stosownie do tego uregulowania jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej (przepis ten określa, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy i art. 191 Ordynacji podatkowej i wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów.
Wbrew zapatrywaniu Spółki, z poszanowaniem powyższych zasad organ rozstrzygnął w kwestii administracyjnej kary pieniężnej na podstawie ustawy o SENT. W rozpoznawanej sprawie – po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zgodnie z wymogami proceduralnymi określonymi w Ordynacji podatkowej – prawidłowo orzeczono o nałożeniu kary w wysokości 20 000 zł na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT. Kara została nałożona na skarżącą Spółkę będącą jednocześnie przewoźnikiem i odbiorcą odpadów. Przez przewoźnika rozumie się - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów (art. 2 pkt 8 ustawy o SENT).
W orzecznictwie sygnalizuje się, że brak rejestracji zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego to istotne uchybienie, gdyż uniemożliwia w istocie realizację celu ustawy SENT jaką jest monitorowanie transportu towarów wrażliwych przez organy celno-skarbowe (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 29 maja 2024 r. sygn. II SA/Go 190/24).
Bez znaczenia dla oceny kwestii legalności zaskarżonej decyzji jest okoliczność, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, w ramach, której zajmuje się szeroko pojętą branżą motoryzacyjną, w tym demontażem pojazdów, handlem częściami i akcesoriami samochodowymi oraz prowadzeniem sprzedaży pojazdów używanych. Podobnie trzeba ocenić fakt, że zgodnie z umową zawartą pomiędzy Spółką, a nadawcą - kontrahentem, przedmiotem przewozu będą części samochodowe, przeznaczone do dalszej odsprzedaży w sytuacji, kiedy w trakcie kontroli w dniu 25 listopada 2022 r. ujawniono, że przedmiotowym transportem objęte były uszkodzone samochody. Skarżąca przyznaje tę okoliczność skoro twierdzi, że omyłkowo zostały one wysłane do niej i okoliczność ta została potwierdzona z kontrahentem w toku postępowania reklamacyjnego.
Zatem argumentacja, że nałożenie kary pieniężnej w zaistniałych okolicznościach, podważa zasadę dążenia organu do prawdy obiektywnej oraz zasadę sprawiedliwości i zaufania do organów państwa, jest przejawem prowadzenia przez Spółkę nieskutecznej polemiki z prawidłowym stanowiskiem organu odwoławczego. Subiektywną jest więc ocena, że uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji jest nieprzekonujące.
Osią sporu pozostaje to, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Spółka podlegała obowiązkowi zgłoszenia w systemie SENT i czy w związku z tym można było nałożyć na nią karę za brak wykonania obowiązków wynikających z art. 6 ust. 1 ustawy o SENT.
Spółka prezentuje od samego początku stanowisku, że przewożony przez nią towar nie jest odpadem i w związku z tym nie podlegał on obowiązkowi zgłoszenia według ustawy o SENT. W konsekwencji skarżąca uważa, że nie ma normatywnych podstaw do nałożenia kary administracyjnej.
Skład orzekający WSA w Lublinie nie podziela poglądu Spółki.
Prawidłowe są ustalenia organu odwoławczego, że skarżąca Spółka jako przewoźnik i odbiorca przewoziła towary będące odpadami. W tej materii organ zasadnie oparł się na opinii WIOŚ.
Zdaniem Sądu, legalności kwestionowanej decyzji nie podważają zarzuty zawarte w skardze koncentrujące się na tym, że nie można określać nałożenia kary pieniężnej jako sposób osiągnięcia celu ustawy SENT i wymuszenie należytego prowadzenia działalności gospodarczej, że kara pieniężna może być uznana za dyskryminację przedsiębiorcy i utrudnienie mu prowadzenia działalności gospodarczej ponieważ wskutek omyłki kontrahenta Spółka nie tylko nie otrzymała umówionego towaru, ale również poniosła opłaty za postój pojazdu z towarami oraz nałożono na nią karę. Spółka sygnalizuje, że po uwzględnionych reklamacjach, pojazdy - uznawane przez polskie organy za odpady - wróciły do [...], a tym samym, sytuacja poskutkowała brakiem dostarczenia do Spółki części samochodowych będących przedmiotem umowy z kontrahentem, poniesieniem kosztów (z tytułu zaangażowania personelu Skarżącej i obowiązku poniesienia wysokiej kary pieniężnej z ustawy o SENT).
Uwzględnienie w stanie faktycznym sprawy powyższych zarzutów strony skarżącej prowadziłoby do podważenia celu i sensu całej ustawy. Podobnie należy ocenić zarzut, że nałożona kara jest zbyt dotkliwa, że została nałożona w sposób nieuzasadniony na legalnie działającą od lat Spółkę zatrudniającą pracowników (przez co zmniejszającą bezrobocie) i płacącą podatki w Polsce, że jest to pierwsze naruszenie (usunięte poprzez zwrot towarów do kraju wysyłki) i w tych okolicznościach powinno się odstąpić od nałożenia kary z uwagi na interes publiczny, o którym mowa w art. 21 ust. 3 ustawy SENT.
Trzeba zauważyć, że usunięcie uchybienia, na które powołuje się Spółka, jak wynika z akt sprawy było w pewnym sensie wymuszone, skoro skuteczna reklamacja została podjęta po interwencji organu Służby Celno – Skarbowej, która miała miejsce w dniu 25 listopada 2022 r. i po wydaniu przez WIOŚ w L. wstępnej opinii, że towar stanowi odpad. Reklamacja została przez Spółkę zgłoszona w dniu 7 grudnia 2022 r. i uznana dzień później bo w dniu 8 grudnia 2022 r.(k. 307 akt adm.).
Dla złagodzenia sankcji ustawodawca przewidział w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT klauzule generalne umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych
w ramach jednostkowej sprawy, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy o SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie do tej regulacji organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Przepis art. 22 ust. 3 ustawy o SENT odczytywać należy jako prawną gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej, regulowanej ustawą o SENT.
Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej słusznie stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak było uzasadnionych podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary. Szczegółowe rozważania w tym zakresie organ odwoławczy zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k.370-381 akt adm.). Jak wynika z akt sprawy Spółka nie odpowiedziała na wezwanie organu i nie przesłała żadnych dokumentów pozwalających ocenić jej sytuację finansową. Pomimo to organ zebrał wystarczający materiał dowodowy pozwalający na dokonanie oceny przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego" na płaszczyźnie możliwości odstąpienia od wymierzenia kary.
Ocena organu w tej materii zasługiwała na akceptację Sądu.
Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji, nie orzekły o karze "sprzecznej" z celami ustawy o SENT.
Nie naruszyły też art. 3 ust. 11 ustawy o SENT. Przepis powyższy stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając zagrożenie bezpieczeństwa narodowego lub konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego. Organ nie zastosował wspomnianego przepisu (art. 3 ust. 11 ustawy o SENT). Niemniej trzeba zauważyć, że wykazał – na podstawie § 1 pkt 7 lit. a/ rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi – że systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jest objęty przewóz odpadów.
Według art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, ilekroć w ustawie jest mowa o: odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.
Bez naruszenia ww. przepisu definiującego pojęcie odpadów, organ rozstrzygnął w sprawie opierając się na opinii organu WIOŚ przesądzającej, że w dniu 25 listopada 2022 r. Spółka dokonywała przewozu towarów klasyfikowanych do odpadów (niebezpiecznych dla środowiska). Potwierdzeniem tego, że w grę wchodzą tego rodzaju odpady jest ich przechowanie przez firmę S. (wyznaczoną w wojewódzkim planie gospodarki odpadami i posiadającą parking przy ul. [...] w L. przystosowany do magazynowania odpadów). Okoliczność przechowywania odpadów jest bezsporną w niniejszej sprawie.
Zdaniem składu orzekającego WSA w Lublinie, stan niniejszej sprawy został wyjaśniony przez organ z poszanowaniem przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej. W przeprowadzonym postępowaniu zagwarantowano stronie prawo do czynnego udziału. Spółka składała wyjaśnienia i wnioski. Zostały one przez organ przeanalizowane.
Niezasadnie strona wskazuje na niewspółmierność i oczywistą niezasadność orzeczonej kary.
Zarzucanie organowi naruszenia zasady dążenia do prawdy obiektywnej, zasady sprawiedliwości i zasady zaufania do organów państwa, przy wiedzy o sztywnych stawkach kar przewidzianych przez ustawodawcę, których wysokości organ nie może miarkować, nie może być inaczej odebrane jak nieusprawiedliwiona próba przerzucenia przez Spółkę na organy stosujące przepisy ustawy o SENT odpowiedzialności za naruszenie jej przepisów przez przewoźnika. Brak realnej kontroli nad towarami, które stanowią zagrożenie dla środowiska naturalnego jest sprzeczne z zasadami przyświecającymi we wprowadzeniu do systemu monitorowania takich towarów.
Zatem nałożona na Spółkę kara pieniężna w wysokości 20.000 zł jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa.
Przepisy ustawy SENT nakładające na odbiorcę odpadu obowiązek dokonania zgłoszenia tego faktu oraz sankcje przewidziane przez ustawę za brak takiego zgłoszenia powinny być Spółce – prowadzącej legalną działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży pojazdów i części samochodowych - znane. Stwierdzone przez organ naruszenie nie stanowi naruszenia formalnego (i nieistotnej pomyłki ze strony Spółki oraz jej zagranicznego kontrahenta).
Skontrolowane rozstrzygnięcie wydano zatem z poszanowaniem art. 21 ust. 3 ustawy o SENT.
Obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania podatkowego określone zostały w art. 201 § 1 i § 1a Ordynacji podatkowej.
Organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej).
Organ podatkowy, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 201 § 1 pkt 2, wzywa równocześnie stronę do wystąpienia w oznaczonym terminie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu (art. 203 § 1 Ordynacji podatkowej).
Jeżeli strona nie wystąpiła do właściwego organu lub sądu w wyznaczonym terminie, organ podatkowy z urzędu zwróci się do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego (art. 203 § 2).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 203 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji mimo zaistnienia przesłanek do zawieszenia prowadzonego postępowania należy stwierdzić, że kwestia braku zagadnienia prejudycjalnego została już wcześniej wyjaśniona w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2024 r. sygn. III SA/Lu 88/24 oddalającym skargę R. Spółki komandytowej z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 12 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Wyroku nie uzasadniono. Postanowieniem z dnia 13 września 2023 r. organ I instancji na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej odmówił zawieszenia postępowania. Po rozpoznaniu zażalenia Spółki z dnia 4 października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 12 grudnia 2023 r. (k.281-283 akt adm.) utrzymał w mocy skontrolowane postanowienie z dnia 13 września 2023 r. Powyższe oznacza, że po raz kolejny Spółka podnosi nieuzasadnione zarzuty dotyczące mającej występować – stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej - podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach niezasadny jest zarzut, że organ nie uczynił zadość obowiązkowi zawieszenia postępowania w sprawie nałożenia kary i wstrzymania się z wydaniem decyzji do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ środowiskowy. Zatem zarzut o rażącym naruszeniu art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 203 Ordynacji podatkowej nie mógł być uznany za skuteczny.
Nieusprawiedliwiony - w świetle analizy zgromadzonego materiału dowodowego – jest zarzut, że organ nie miał uzasadnionych podstaw do klasyfikacji spornych towarów jako odpadów. Sama Spółka, co wyżej wykazano, przyznała, że wysłano jej uszkodzone części samochodowe. Powyższe oznacza, że zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym (wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej) nie została naruszona. Poza tym należy zauważyć, że wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 23 listopada 2023 r. sygn. III SA/Lu 446/23 oddalono skargę R. Spółki komandytowej z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Z uzasadnienia tego wyroku (nieprawomocnego) wynika m.in., że w dniu 25 listopada 2022 r. ujawniony został transport odpadów przez Spółkę, że przewożone towary stanowiły odpady, co potwierdzało zarówno wstępne stanowisko WOIŚ z dnia 25 listopada 2022 r. wyrażone dodatkowo w decyzji tegoż organu z dnia 16 maja 2023 r. (zaskarżonej do organu II instancji), jak również stanowisko b. Agencję Środowiska w kwestii dopuszczalnego zwrotu odpadów do [...] z zastosowaniem uproszczonej procedury – będące odpowiedzią na wystąpienie GIOŚ o ujawnionym nielegalnym przemieszczaniu odpadów w dniu 25 listopada 2022 r.
Bezzasadny jest zarzut, że organ dokonał błędnych ustaleń stanu faktycznego, pominął okoliczności istotne dla sprawy i poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przyjął, że Spółka naruszyła obowiązki wynikające z ustawy o SENT.
Dowolną oceną zgromadzonego materiału nie może być wyrażona przez organ ocena, w sytuacji, kiedy organ dysponował m. in. dokumentem CMR (listem przewozowym stanowiącym dowód zawarcia przez Spółkę umowy przewozu – stosownie do przepisów Konwencji o umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) świadczącym, że sporny towar został załadowany w [...] GB) w dnia 21 listopada 2022 r. w celu przewiezienia do Polski (do miejscowości Z.) i fakturą nr [...] z dnia 21 listopada 2022 r. obejmującą zakup towarów. Protokół z kontroli (k. 13-14 akt adm.) jest jednym z dowodów, że zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] przewożony był przez Spółkę towar (będący odpadem) o wadze 8440 kg (silniki bez opakowania, felgi, zawieszenia oraz części karoserii). Stan towarów odzwierciedlała m. in. dokumentacja fotograficzna (k. 27, 29, 30 akt adm.). Decydujące znaczenie dla przyjętego ustalenia, że Spółka podjęła się przewozu odpadów i w rzeczywistości tego dokonała był m. in. formularz wniosku o przeprowadzenie oceny towaru (k.4-5 akt adm.). Dowód ten wskazywał, że organ miał do czynienia z niebezpiecznym odpadem, klasyfikowanym według europejskiego katalogu odpadów do odpadów do kodu 160104 (zużyte pojazdy wycofane z eksploatacji). Protokół zdawczo – odbiorczy przyjęcia pojazdu z odpadami (k. 6 akt adm.) jest istotnym dowodem potwierdzającym, że uprawniona do tego firma S. z L. przyjęła zużyte i uszkodzone pojazdy wycofane z eksploatacji oraz używane części (przywiezione ww. zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...]). Powyższy protokół sporządzono na podstawie art. 24a ustawy o odpadach. Przepis ten w ust.1 stanowi, że jeżeli w trakcie kontroli transportu odpadów ujawniono: 1) naruszenie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, 2) przemieszczanie odpadów do nieuprawnionego odbiorcy, 3) naruszenie przepisów o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - pojazd wraz z odpadami może zostać zatrzymany przez Krajową Administrację Skarbową, Straż Graniczną, Policję, Inspekcję Transportu Drogowego oraz organy Inspekcji Ochrony Środowiska.
Stosownie do art. 24 a ust. 2 ustawy o odpadach, zatrzymany pojazd wraz z odpadami jest kierowany do najbliższego dostępnego miejsca wyznaczonego w wojewódzkim planie gospodarki odpadami spełniającego warunki magazynowania odpadów.
Poza tym organ prawidłowo uwzględnił stanowisko wyrażone przez WIOŚ piśmie z dnia 15 lutego 2023 r. (k. 143 akt adm.) wyjaśniające, że Spółka brała udział w transgranicznym przemieszczaniu odpadów (uszkodzonych samochodów).
Bezspornym jest w sprawie, że b. Agencja Środowiska wyraziła swoje stanowisko "blankietowo" w uproszczonej procedurze zwrotu towarów do [...] oraz to, że Spółka rozpoczęła skuteczną procedurę reklamacyjną (za zgodą kontrahenta) dotycząca spornych towarów. Prowadzi to do wniosku, że zastosowana procedura zwrotu odpadów poświadcza okoliczność, że w dniu 25 listopada 2022 r. Spółka przewoziła samochody będące odpadami, a tym samym zastosowanie miały do nich przepisy ustawy o SENT.
Spółka nie potrafiła wyjaśnić i wykazać, jakie pojazdy przewoziła w dniu 25 listopada 2022 r. Według wyjaśnień zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji były to: [...] (k. 349 akt adm.). Tymczasem w piśmie z dnia 29 sierpnia 2023 r. (k. 264-266 akt adm.) Spółka stwierdza, że w dniu 25 listopada 2022 r. transportowała zarejestrowane w [...] i niewycofane z ruchu pojazdy marki : [...]. To ostatnie zestawienie sześciu samochodów świadczy, że były to zupełnie inne pojazdy niż te, o których mowa w odwołaniu wniesionym przez Spółkę. Trzeba zauważyć, że z pierwotnego pisma Spółki z dnia 26 stycznia 2023 r. (k. 128 akt adm.) oraz z dołączonej dokumentacji wynikało, że przewożono pojazdy: [...] Spółka nie wskazywała wtedy, że transportowano wówczas pojazd marki M.. Również pismo P. z dnia 14 lutego 2023 r. nie wyjaśnia jakie pojazdy przewożono w dniu 25 listopada 2022 r. Wspomniane pismo z dnia 14 lutego 2023 r. (k. 255 akt adm.) zawiera wykaz 11. pojazdów transportowanych w dniach 25 i 26 listopada 2022 r. Były to: [...]
Należy podkreślić, że w sprawie niniejszej spór powstał na tle przewożonych odpadów w dniu 25 listopada 2022 r. a innego zdarzenia z dnia 26 listopada 2022 r.
W skardze do WSA w Lublinie Spółka nie wymienia już pojazdów przewożonych w dniu 25 listopada 2022 r.
Organ prawidłowo rozpatrzył złożony w odwołaniu od decyzji Naczelnika L. Urzędu Celno- Skarbowego w B. P. wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:
- zeznań świadka P. R. w celu wykazania, że zatrzymane pojazdy w dniu 25 listopada 2022 r. nie były odpadami lecz zarejestrowanymi samochodami nadającymi się do używania po uprzedniej naprawie;
- dokumentów w postaci dowodów rejestracyjnych samochodów: [...] dla wykazania, że pojazdy te nie były odpadami;
- dokumentu w postaci korespondencji e-mail pomiędzy T. R., a przedstawicielem P. wraz z tłumaczeniem tego dokumentu dla wykazania, że na skutek błędu po stronie kontrahenta Spółka otrzymała fakturę niezgodną z faktycznym zamówieniem oraz częściowo towar, który nie został w rzeczywistości zamówiony, że pojazdy nie były odpadami;
- wydruku ze strony aukcyjnej na której zakupione zostały samochody przewożone transportem kontrolowanym w dniu 25.11.2022 r. [...], faktury korygującej nr [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym tego dokumentu, dokumentu CMR do faktury nr [...], faktury nr [...] wystawionej przez P. z dnia 29.12,2022 r., oświadczenia przedstawiciela P. z dnia 14.02.2023 r. o pojazdach transportowanych w dniach 25.11.2022 r. i 26.11.2022 r. wraz z wyszczególnieniem modeli oraz numerów rejestracyjnych tych pojazdów, dla wykazania tego, że w dniu 25 i 26 listopada 2022 r. Spółka nie transportowała odpadów, lecz samochody nadające się do naprawy i dalszego używania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r. (k. 364-367 akt adm.) odmówił przeprowadzenia zawnioskowanego dowodu i argumentował m. in., że w sprawie zostały dostatecznie wyjaśnione wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia i dotychczas zgromadzone dowody potwierdzają fakt przewożenia odpadów w dniu 25 listopada 2022 r.
Trzeba zauważyć, że w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego, że zarejestrowane pojazdy objęte były fakturą z dnia 21 listopada 2022 r. nr [...]. Sama faktura z dnia 21 listopada 2022 r. (k. 127 akt adm.) opiewająca na kwotę [...][...] wymienia m. in. części karoserii. Również faktura korygująca z dnia 9 stycznia 2023 r. (k. 125 akt adm.) nie jest dowodem przewożenia zarejestrowanych pojazdów. Uwaga ta odnosi się również do wywozowego dokumentu towarzyszącego z dnia 21 listopada 2022 r. (k. 123 akt adm.), w którym mowa jest o częściach karoserii (używanych). O kompletnym używanym silniku, używanych felgach, sześciu sztukach części karoserii "używane", zawieszeniu – wspomina inny wywozowy dokument towarzyszący (k. 121 akt adm.). Poza tym wydruki ze strony aukcyjnej nie mogły stanowić dowodu tego, jakie pojazdy przewożono w dniu 25 listopada 2022 r.
Faktem jest, że w trakcie czynności kontrolnych podjętych w dniu 25 listopada 2022 r. nie ustalono, czy uszkodzone i przewożone samochody posiadały tablice rejestracyjne. Zaniechanie ustaleń w tej materii nie przemawia za oceną o niewłaściwym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (i naruszeniu art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) w sytuacji, kiedy organ dysponował jednoznaczną opinią WIOŚ w przedmiocie zaklasyfikowania przewożonych towarów do odpadów.
W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 13 grudnia 2022 r. nr [...], w którym wskazano, że GIOŚ poinformował b. Agencję Środowiska o ujawnionym nielegalnym przemieszczaniu odpadów z przedmiotowego przewozu z dnia 25 listopada 2022 r. Nie ulega wątpliwości, że organ b. zgodził się ze stanowiskiem GIOŚ i postanowiono, że dokonanie zwrotu odpadu do [...] odbędzie się z zastosowaniem uproszczonej procedury zgłoszenia tj. z wykorzystaniem formularza do zwrotu odpadów. Podczas zwrotu towaru zastosowano procedurę zwrotu odpadów, co świadczy o tym, że przewożone towary były odpadami.
Powyższe okoliczności nie potwierdzają stanowiska Spółki i słuszności sformułowanych przez nią zarzutów o poczynieniu przez organ błędnych ustaleń faktycznych oraz o dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Odnosząc się do zarzutu o wykorzystaniu przez organ dowodów w postaci dokumentów zagranicznym w języku obcym bez urzędowego tłumaczenia na język polski, należy wyjaśnić, że dozwolone jest dopuszczenie dowodu obcojęzycznego, ale niezbędne jest jego przetłumaczenie na język polski, aby w oparciu o niego móc ustalać stan faktyczny. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim określa w art. 4, że język polski jest językiem urzędowym: 1) konstytucyjnych organów państwa; 2) organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 3) terenowych organów administracji publicznej; 5) organów, instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i pkt 3, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 6) organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne.
Wspomniana wyżej ustawa wprowadza obowiązek stosowania języka polskiego przez podmioty wykonujące zadania publiczne. Według art. 5 ust. 1, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Przepisy art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim nakładają na organy administracji publicznej obowiązek dokonywania wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Zgodnie z art. 189 § 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może żądać od strony przedstawienia tłumaczenia na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji przedłożonej przez stronę. Czynności te strona jest obowiązana wykonać na własny koszt.
Ze wspomnianych przepisów nie wynika, aby cała dokumentacja obcojęzyczna figurująca w aktach niniejszej sprawy podlegała przetłumaczeniu na język polski. Dokumenty mające zasadnicze znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być urzędowo przetłumaczone. Dokumenty przetłumaczone oraz pozostałe dowody zgromadzone w sprawie pozwalały na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie kary za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego tego zgłoszenia. Przedmiotowy towar przewożony był pojazdem bez ważnego numeru referencyjnego (bez zgłoszenia SENT). Jak ustalono w trakcie kontroli kierowca nie przestawił również dokumentu zastępującego zgłoszenie. Protokół z kontroli został podpisany bez zastrzeżeń ze strony kontrolowanego. W trakcie kontroli nie zostały przedstawione żadne dokumenty umożliwiające przewóz drogowy odpadów.
Wyjaśnienia Spółki, że doszło do pomyłki w załadunku towaru, że to sprzedawca P. nieprawidłowo przygotował towar tj. zamiast wyłącznie części samochodowych, sprzedawca przygotował używane części samochodowe oraz samochody używane, że przedmiotem transportu nie były zużyte i uszkodzone pojazdy, wycofane z eksploatacji, że kierowca nie mógł mieć i nie miał wiedzy o wszystkich istotnych okolicznościach dotyczących przedmiotowego transportu tj. jakiego rodzaju pojazdy zostały załadowane (nadające się do naprawy czy nie, wyrejestrowane w [...] czy nie), należy ocenić jako polemikę z prawidłowym stanowiskiem organu. Uwzględnił on przede wszystkim ustalenia podjęte w czasie przeprowadzonej kontroli stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania w stosunku do skarżącej Spółki jako podmiotu odbierającego, w związku z niedopełnieniem przez nią obowiązku wynikającego z art. 6 ustawy SENT. Zasadnie też przyjął, że nic nie zwalniało przewoźnika z ustalenia, jaki faktycznie rodzaj towaru przewozi, w tym, czy nie są to odpady objęte zezwoleniem oraz wymogiem posiadania dodatkowej dokumentacji jak i właściwego oznaczenia pojazdu zwłaszcza w sytuacji, gdy towar obejmował m.in. towar w postaci samochodów osobowych (6 sztuk) z widocznymi uszkodzeniami zawierającymi płyny eksploatacyjne oraz towar leżący pomiędzy pojazdami, w sytuacji, kiedy WIOŚ dokonując w czasie kontroli oględzin nie miał żadnych wątpliwości, co do tego, że towar znajdujący się na środku transportowym stanowił odpad.
Spółka powołuje się m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. III OSK 993/21 wyjaśniający, że to, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu i decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za "odpad" ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium Polski, który w przypadku pojazdów wycofanych z eksploatacji, wynika ze statusu prawnego oraz stanu technicznego danego pojazdu. Powyższy pogląd prawny NSA, podobnie zresztą jak i wyrażony w wyroku z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. III OSK 1120/22 wskazującym m.in. że definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych, nie świadczy o wadliwości zaskarżonej decyzji. Odnosi się to również do stanowiska doktryny, że samo przekazanie używanego mienia nie może być każdorazowo traktowane jako przekazanie odpadów.
Argumentacja Spółki w tej materii w istocie pomija realia rozpoznawanej sprawy. Kwestionując ocenę materiału dowodowego, w tym dokumentu w postaci protokołu z kontroli, skarżąca nie wykazała, że pominięcie niektórych dowodów i nierozpatrzenie ich w związku z innymi dowodami, spowodowało wyprowadzenie przez organ odwoławczy wniosków, które z tego materiału logicznie nie wynikały lub wniosków niezgodnych z zasadami doświadczenia życiowego, czy też przeciętną wiedzą. Dlatego odnosząc się do zarzutu o naruszeniu ogólnych zasad prowadzenia postępowania i poczynieniu błędnych ustaleń faktycznych, należy wyjaśnić, że protokół kontroli celno-skarbowej jako dokument urzędowy korzysta z domniemania autentyczności i prawdziwości - stosownie do art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu przeciwko formie lub treści tego rodzaju dokumentu (art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej). Treść protokołu z kontroli nie została podważona przez Spółkę. Obciążał ją ciężar przeprowadzenia takiego kontrdowodu. W niniejszej sprawie nie można mówić o bezkrytycznym przyjmowaniu przez organ treści ww. dokumentu urzędowego, skoro w świetle pozostałych dowodów w dniu 25 listopada 2022 r. dokonywano przewozu odpadów. Okoliczności tej sprawy zostały więc gruntownie zbadane przez organ, a to wyklucza zarzut o naruszeniu zasady prawdy materialnej z art. 122 Ordynacji podatkowej.
Zatem niezasadny okazał się zarzut o nieprawidłowej ocenie dowodów i niewłaściwie wywiedzionym przez organ wniosku, że w dniu 25 listopada 2022 r. Spółka realizowała transport odpadów.
Ponadto trzeba podkreślić, że stwierdzone naruszenie było wynikiem zaniechania przez Spółkę dochowania należytej staranności jakiej należy wymagać od przedsiębiorcy dokonującego przewozu towaru.
W trakcie prowadzonego postępowania organ wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego w D. oraz Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L. i Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w L. w celu uzyskania informacji dotyczących Spółki i poczynienia ustaleń niezbędnych w kwestii ewentualnego odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na uzasadniony i ważny interes przewoźnika. W tej materii Spółka nie podjęła współpracy z organem prowadzącym postępowanie i na jego wezwanie z dnia 1 czerwca 2023 r. odpowiedziała pismem z dnia 29 czerwca 2023 r. (k. 194 akt adm.), w którym wyjaśniła, że odmawia przedstawienia informacji ponieważ transportem realizowanym w dniu 25 listopada 2022 r. nie był przewożone jakiekolwiek odpady i bezprzedmiotowym jest stosowanie wobec Spółki sankcji z ustawy o SENT.
Sytuacja ekonomiczno-finansowa Spółki nie przemawiała za odstąpieniem od zastosowania kary. Świadczy o tym w szczególności nadwyżka przychodów osiągniętych w latach 2022-2022 nad poniesionymi przez Spółkę kosztami. Dochody w tym okresie wynosiły – według niezakwestionowanych ustaleń organów – odpowiednio 4 192 304,53 zł i 4 841 655,94 zł. Sądowi urzędowo znany jest fakt, że niekorzystny dla Spółki zbieg okoliczności wywołanych przewożeniem odpadów w dniu 25 listopada 2022 r. pociąga za sobą obowiązek poniesienia dużych kosztów (w tym z tytułu kary w kwocie 20 000 zł na podstawie ustawy o SENT). Poza tym Spółkę obciąża obowiązek poniesienia opłaty (7 580 zł) za przechowywanie środka transportowego wraz z odpadami w okresie 22 listopada – 15 grudnia 2022 r. (wynika to z postanowienia SKO w L. z dnia 5 lutego 2024 r. nr [...] – uznanego za rozstrzygnięcie niewadliwe w świetle nieprawomocnego wyroku WSA w Lublinie z dnia 10 października 2024 r. sygn. III SA/Lu 258/24) oraz uiszczenia kary w wysokości 12 000 zł (określonej decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 czerwca 2023 r., nr [...] – ocenioną jako orzeczenie prawidłowe według nieprawomocnego wyroku WSA w Lublinie z dnia 23 listopada 2023 r. sygn. III SA/Lu 446/23). Niemniej zgodzić się też trzeba z szeroką argumentacją organu, że zarówno ważny interes przewoźnika, jak i interes publiczny nie nakazywały odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W tej materii organ miał na uwadze m.in. to, że Spółka w okresie 1 stycznia 2019 r. – 1 czerwca 2023 r. występowała w rejestrze zgłoszeń SENT jako podmiot odbierający w 55. zgłoszeniach.
W trakcie przeprowadzonego postępowania Spółka nie wykazała konkretnych okoliczności przemawiających za zaistnieniem podstaw uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Za taką okoliczność nie można uznać oczywiście zarówno błędu po stronie b. kontrahenta (jego pomyłki), jak i tego, że Spółka nie mogła przewidzieć nadzwyczajnego zdarzenia, że przewożony towar będzie się całkowicie różnił od zamówionego.
W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (o co organ zawnioskował w odpowiedzi na skargę).