III SA/Lu 534/25

III SA/Lu 534/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Jerzy Marcinowski /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b, art. 5 ust. 4, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Anna Strzelec Protokolant: Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Świdniku na czynność materialno-techniczną Starosty Świdnickiego z dnia 20 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie wymiany prawa jazdy stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności materialno-technicznej.
Uzasadnienie
V. L. (dalej jako "strona", "wnioskodawca" lub "uczestnik") złożył w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Świdniku w dniu 20 marca 2025 r. na urzędowym formularzu, wniosek o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą. Do wniosku załączył m.in. kopię dokumentu prawa jazdy wydanego w [...] dnia [...] 2016 r. kat. B, nr [...] oraz kartę pobytu stałego wydaną w dniu [...] 2015 r. We wniosku zaś wskazał, że zamieszkuje pod adresem ul. [...], [...]. Jednocześnie oświadczył, że jego miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie przebywa co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe.
Starosta Świdnicki czynnością materialno-techniczną z dnia [...] 2025 r. dokonał wymiany prawa jazdy, wydając prawo jazdy polskie – nr druku [...]. Wnioskodawca odebrał wydany blankiet prawa jazdy w dniu [...] 2025 r.
Prokurator Rejonowy w Świdniku (dalej jako "skarżący" lub "Prokurator") pismem z dnia 2 września 2025 r., które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w Świdniku 4 marca 2025 r. złożył skargę sądową na powyższą czynność materialno-techniczną, wnosząc o stwierdzenie jej bezskuteczności. Zaskarżonej czynności zarzucił jej wydanie z naruszeniem art. 5 ust. 4 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (aktualnie: Dz.U. z 2025 r. poz. 1226, dalej jako "u.k.p." lub "ustawa") w sytuacji, gdy wnioskodawca legitymował się ukraińskim prawem jazdy, uprawniającym go do kierowania odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jedynie w okresie 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia pobytu, "co zostało potwierdzone uprzednio wydaną ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Lublin w tym przedmiocie".
W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że w dniu 23 kwietnia 2024 r. strona złożyła wniosek o wymianę ukraińskiego prawa jazdy nr [...] wydanego dnia [...] 2016 r. Prezydent Miasta Lublin decyzją z dnia [...] 2024 r. nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku. Powyższa decyzja nie została zaskarżona, w związku z czym stała się ostateczna.
Następnie V. L. złożył w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Świdniku wniosek, o którym mowa wyżej.
Zdaniem skarżącego, dokonana przez Starostę Świdnickiego czynność jest niezgodna z art. 5 ust. 4 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) oraz art. 14 ust. 1 u.k.p. Podniósł, że analogiczna sytuacja była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w wyroku z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. III SA/Lu 703/24. W orzeczeniu tym wskazano, że osoby, które uzyskują prawo jazdy na terenie Ukrainy, nie tracąc na terenie Rzeczypospolitej Polskiej miejsca stałego lub czasowego pobytu, nie mogą przy pomocy tego dokumentu skutecznie potwierdzić uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w Polsce, co wynika z treści art. 5 ust. 4 u.k.p. W myśl tego przepisu prawo jazdy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b, stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu.
W ocenie Prokuratora, stan faktyczny w niniejszej sprawie jest podobny do tego, który był przedmiotem wskazanego judykatu. Z karty pobytu V. L. wynika bowiem, że posiada on pozwolenie na pobyt stały na terenie Rzeczypospolitej Polskiej od dnia [...] 2025 r. (skarżący popełnił oczywistą omyłkę, bowiem owo pozwolenie ma ważność od [...] 2015 r.).
Skarżący wskazał również, że w obrocie prawnym funkcjonują dwa sprzeczne rozstrzygnięcia, w tym jedno w formie decyzji ostatecznej.
Starosta Świdnicki (dalej jako "organ" lub "Starosta") w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Podniósł, że do wniosku strona dołączyła kserokopię zagranicznego prawa jazdy, kserokopię karty pobytu, kserokopię zaświadczenia o zameldowaniu oraz opłatę za prawo jazdy. Zgodnie z ówcześnie obowiązującym § 9 ust. 7 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, organ dokonał potwierdzenia danych i informacji zawartych w prawie jazdy. Następnie w dniu 20 marca 2025 roku dokonał wymiany ukraińskiego prawa jazdy na polski odpowiednik.
Starosta zwrócił uwagę, że skarżący nie wykazał, w jaki konkretny sposób organ naruszył wskazane w skardze przepisy ustawy. Nadto podkreślił, że nie miał żadnej wiedzy o wydanej przez Prezydenta Miasta Lublin decyzji o odmowie wymiany prawa jazdy V. L., ani o tym, że wniósł on o wymianę prawa jazdy po raz drugi. Organ nie miał możliwości zweryfikowania faktu istnienia takiej decyzji, bowiem nie istnieją żadne rejestry, w których można byłoby zweryfikować, czy została wydana już decyzja w przedmiotowej sprawie, a sam wnioskodawca nie wskazał, że postępowanie w takim przedmiocie było prowadzone przez inny organ i zostało zakończone wydaniem negatywnej dla niego decyzji. Starosta tym bardziej nie posiada wiedzy, co mogło być przesłanką wydania przez Prezydenta Miasta Lublin decyzji odmownej. Po rzetelnym zweryfikowaniu wniosku oraz ustawowych przesłanek, organ stwierdził, że nie zaistniały żadne podstawy do odmowy wymiany prawa jazdy, bowiem złożony wniosek był kompletny, a wnioskodawca spełnił warunki określone przez przepisy prawa. Zatem w obliczu braku przeciwskazań, dokonano wymiany dokumentu prawa jazdy w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest sporne w judykaturze, że wymiana dokumentu prawa jazdy realizowana przez wydanie nowego dokumentu stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "p.p.s.a"). Wynika to z charakteru tej czynności. Skoro bowiem wydanie nowego dokumentu następuje, w związku ze złożeniem wniosku o dokonanie wymiany prawo jazdy wydanego za granicą na krajowe – polskie, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub ograniczenie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień. W tym przypadku nie bada się ani nie ustala na nowo uprawnień danej osoby do kierowania pojazdami.
W konsekwencji, czynność materialno-techniczną wydania nowego dokumentu prawa jazdy należy uznać za czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlegającą zaskarżeniu w trybie art. 53 § 2 p.p.s.a. do sądu administracyjnego. W myśl tego ostatniego przepisu, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Zgodnie zaś z art. 53 § 3 p.p.s.a. – w sprawach wskazanych w § 1 i 2 prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. W niniejszej sprawie został zachowany ustawowy termin do wniesienia skargi, bowiem V. L. odebrał wydany blankiet prawa jazdy w dniu [...] 2025 r., zaś Prokurator wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie za pośrednictwem Starosty Świdnickiego w dniu 4 września 2025 r.
Z uwag natury ogólnej należy również mieć na uwadze to, że jeżeli organ I instancji uzna, że wniosek o wymianę prawa jazdy nie może być uwzględniony, to powinien wydać w tym przedmiocie decyzję odmowną, którą strona może zaskarżyć do organu II instancji składając odwołanie, a w dalszej kolejności – ewentualnie wnieść skargę do sądu administracyjnego w trybie art. 52 p.p.s.a.
Wymiana prawa jazdy w drodze czynności materialno-technicznej rodzi istotne implikacje prawne. Jeśli bowiem okaże się, że owa czynność była nieprawidłowa, nie istnieją prawne instrumenty, aby wzruszyć tego rodzaju "ostateczną" czynność w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w dziale I k.p.a. – rozdziału 12 (wznowienie postępowania) lub rozdziału 13 (uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji). Wskazane przepisy odnoszą się bowiem do postępowania, mającego ewentualnie wzruszyć decyzję ostateczną, a nie czynność materialno-techniczną.
Badając legalność zaskarżonej w przedmiotowej sprawie czynności uznać należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów u.k.p. Zaznaczyć jednak trzeba, że niesporne jest, że Starosta Świdnicki nie miał wiedzy o wydaniu przez Prezydenta Miasta Lublin decyzji z dnia [...] 2024 r. o odmowie wymiany prawa jazdy V. L., a zatem nie mógł wykorzystać ustaleń dokonanych przez ten organ.
Stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy, osoba posiadająca ważne krajowe prawo jazdy wydane za granicą może, na swój wniosek, otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, po zwrocie zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą nie jest określone w konwencjach o ruchu drogowym, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest złożenie z wynikiem pozytywnym części teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu. Warunek ten nie dotyczy krajowego prawa jazdy wydanego w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b u.k.p. – dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest: wydane za granicą: a) międzynarodowe prawo jazdy, określone w Konwencji o ruchu drogowym, podpisanej w Genewie dnia 19 września 1949 r. (Dz. U. z 1959 r. poz. 321, 322 i 324), b) krajowe lub międzynarodowe prawo jazdy, określone w Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. poz. 40, 41 i 44).
W myśl zaś art. 5 ust. 4 ustawy – prawo jazdy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b, stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu.
Wskazać również trzeba na przepis art. 41 ust. 6 pkt b) Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. Nr 5, poz. 40), zgodnie z którym - postanowienia niniejszego artykułu nie zobowiązują Umawiających się Stron do uznawania ważności wyżej wymienionych praw jazdy wydanych kierującym, których stałe miejsce zamieszkania w czasie ich wydawania nie znajdowało się na terytorium, na którym te prawa jazdy zostały wydane, lub których miejsce zamieszkania po wydaniu tych praw jazdy zostało przeniesione na inne terytorium.
Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela stanowisko prezentowane jednolicie w judykaturze, że osoby, które uzyskały prawo jazdy na terenie Ukrainy, nie tracąc na terenie Rzeczypospolitej Polskiej miejsca stałego lub czasowego pobytu, nie mogą przy pomocy tego dokumentu skutecznie potwierdzić uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w Polsce, co wynika z treści art. 5 ust. 4 u.k.p. W przepisie tym prawodawca dopuścił możliwość legitymowania się prawem jazdy innego państwa przez czas ściśle określony a uprawnienie to przyznał jedynie takim osobom, które rozpoczynają pobyt stały lub czasowy na terenie Polski. Przepis ten koresponduje z art. 41 ust. 6 lit. b Konwencji wiedeńskiej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. III SA/Lu 703/24 i z dnia 6 października 2022 r., sygn. III SA/Lu 98/22).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że V. L. uzyskał zgodę na pobyt stały w Polsce od dnia [...] 2014 r. (karta pobytu nr [...]), zaś nie tracąc tego miejsca pobytu, w dniu [...] 2016 r. otrzymał dowód rejestracyjny w [...] nr [...] Z zaświadczenia z dnia 18 marca 2025 r. wynika, że V. L. jest zameldowany w Ś., ul. [...]. Powyższe dokumenty strona dołączyła do wniosku z dnia 20 marca 2025 r. o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą na polski odpowiednik. Jednocześnie w treści urzędowego blankietu wniosku V. L. zaznaczył, że jego miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie przebywa co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym, ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe.
W tym stanie rzeczy, Starosta Świdnicki powinien decyzyjnie odmówić dokonania wymiany zagranicznego prawa jazdy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., należało stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności materialno-technicznej.