III SA/Lu 512/25

III SA/Lu 512/25 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Sygn. III SA/Lu 512/25 P O S T A N O W I E N I E Dnia 29 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z dnia 14 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu dyscyplinarnym postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 512/25
UZASADNIENIE
B. G. (dalej jako "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z dnia 14 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu dyscyplinarnym.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. naruszenie art. 632 pkt 2 i art. 626 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 46 ze zm., dalej jako "k.p.k.") w zw. z art. 320 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r., poz. 1571 ze zm., dalej jako "P.s.w.n." przez brak ich zastosowania i w rezultacie nieuwzględnienie wniosku w przedmiocie przyznania skarżącemu zwrotu kosztów poniesionych w związku z ustanowieniem obrońcy w sprawie o sygn. akt [...], podczas gdy wskazane regulacje karnoprocesowe winny znaleźć odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie;
2. naruszenie art. 93 § 1 k.p.k. w zw. z art. 320 P.s.w.n., przejawiające się w błędnym określeniu podstawy prawnej kwestionowanego postanowienia, w sytuacji, gdy właściwą podstawą w przedmiotowym zakresie pozostaje art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 320 P.s.w.n.;
3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na dowolnym ustaleniu, że brak możliwości odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego do przyznania zwrotu kosztów poniesionych przez obwinionego z tytułu ustanowienia obrońcy w toku postępowania dyscyplinarnego wynika z utrwalonego stanowiska doktryny i orzecznictwa, podczas gdy nie sposób uznać, ażeby kwestia ta stanowiła dotychczas przedmiot szerszych rozważań doktrynalnych i była doktrynalnie rozstrzygnięta, a jednocześnie brak jest orzeczeń, które by do tegoż zagadnienia się odnosiły;
4. błąd w ustaleniach faktycznych, przejawiający się w uznaniu, że obowiązek ponoszenia kosztów obrony spoczywa na obwinionym niezależnie od wyniku postępowania;
5. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że uczelnia jako jednostka sektora finansów publicznych nie posiada możliwości zwrotu kosztów wynagrodzenia obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym, podczas gdy postępowanie dyscyplinarne jest realizowane przez właściwe organy w ramach struktury uczelni publicznych, zaś kluczowym uprawnieniem obwinionego zagwarantowanym mu w tym postępowaniu, pozostaje prawo korzystania z pomocy wybranego obrońcy - adwokata, radcy prawnego lub innej osoby;
6. naruszenie art. 318 P.s.w.n. w zw. z art. 100 § 8 k.p.k. w zw. z art. 320 P.s.w.n., przejawiające się w braku pouczenia przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną dla Studentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie o prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego od zaskarżonego orzeczenia.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2025 r., a także zasądzenie od Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wnioskiem z dnia 3 stycznia 2025 r. skarżący wystąpił o zasądzenie na jego rzecz kosztów poniesionych w związku z ustanowieniem obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym prawomocnie zakończonym przed Komisją Dyscyplinarną dla Studentów UMCS w sprawie o sygn. akt [...]. Przedmiotowy wniosek był uzasadniony prawomocnym umorzeniem postępowania dyscyplinarnego, prowadzonego względem skarżącego, w odniesieniu do wszystkich zarzucanych czynów - na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.p.k. w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 września 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w sprawach studentów, a także sposobu wykonania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia (Dz. U. z 2018 r. poz. 1882 ze zm.) - z uwagi na stwierdzony brak rozpoznawania znaczenia swoich czynów, w czasie ich popełnienia, z powodu zakłócenia czynności psychicznych innego rodzaju, niż choroba psychiczna lub upośledzenie umysłowe.
Skarżący rozwinął również argumentację prawną przesądzającą – jego zdaniem – że do kosztów postępowania dyscyplinarnego w zakresie ich zwrotu, w sytuacji uniewinnienia obwinionego, albo umorzeniu postępowania zastosowanie znaleźć powinny przepisy Kodeksu postępowania karnego.
W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie wniosła o jej odrzucenie, podkreślając jej niedopuszczalność z mocy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2) i na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie natomiast do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Należy podkreślić, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, sąd administracyjny ma każdorazowo obowiązek zbadania z urzędu, czy jest ona dopuszczalna. Niedopuszczalność skargi powoduje bowiem, że sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu sądowoadministracyjnym i rozstrzygnięta.
Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Przedmiotem zaskarżenia jest natomiast postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie wydane w związku z zakończonym postępowaniem dyscyplinarnym wobec skarżącego.
Bez wątpienia zaskarżone postanowienie nie należy do postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym (art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.). Nie jest również decyzją administracyjną (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W ocenie sądu nie należy również do kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
Jak wskazuje B. Adamiak (Z problematyki właściwości sądów administracyjnych [art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.], ZNSA 2006, nr 2) przy określeniu zakresu przedmiotowego skargi na inne akty lub czynności, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę, że akty lub czynności podlegają zaskarżeniu do sądu, jeżeli są z zakresu administracji publicznej, a więc gdy jest to zakres kompetencji charakteryzujący się władztwem administracyjnym. Opierając się na ujęciu materialnym administracji publicznej, a więc przyjmując, że jest to działalność państwa, której przedmiotem są sprawy administracyjne albo inaczej zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej, należałoby zwrócić uwagę, że podstawowymi elementami konstrukcji władztwa administracyjnego są: jednostronność działania, moc wiążąca, dopuszczalność stosowania przymusu. Władcze działanie to takie, w którym o treści uprawnienia czy obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną, adresat jest związany tym jednostronnym działaniem (oświadczeniem woli, oświadczeniem wiedzy), jednostronne działanie jest zagwarantowane możliwością stosowania środków przymusu państwowego. W rozpatrywanej sprawie nie mamy więc do czynienia z władztwem wykonawczym administracji publicznej.
Zwrócić należy również uwagę, że uczelnie publiczne nie mają charakteru organu administracji publicznej w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz stanowią zakład publiczny, czyli jednostkę organizacyjną powołaną do wykonywania określonych zadań publicznych (zob. szerzej Z. Czarnik, J. Posłuszny, Pojęcie i rodzaje zakładów [w:] R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), Podmioty administrujące. System Prawa Administracyjnego. Tom 6, 2011, s. 457).
W związku z tym nie można przyjąć, że komisja do spraw dyscyplinarnych jest organem władzy publicznej, inaczej niż np. Rektor w określonych sprawach. Organy szkoły wyższej mogą w określonych sytuacjach być uznane za organ w znaczeniu funkcjonalnym, ale kontrola ich działalności musi być dopuszczalna na podstawie przepisu szczególnego.
Jeżeli zatem zaskarżona uchwała nie podlega kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych na żadnej podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a., to rozważenia wymaga zastosowanie art. 3 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Oznacza to konieczność oceny, czy istnieje przepis powszechnie obowiązującego prawa o charakterze szczególnym, który dopuszcza sądową kontrolę legalności postanowień wydawanych w ramach postępowania dyscyplinarnego przez Odwoławczą Komisji Dyscyplinarną.
O tym, które akty są zaskarżalne do sądu administracyjnego, przesądzają przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Zgodnie z art. 318 P.s.w.n. od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej służy skarga do sądu administracyjnego. Dodatkowo do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82.
Należy wskazać, że rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w sprawach studentów, a także sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia rozróżnia formy rozstrzygnięć podejmowanych przez komisję dyscyplinarną w ramach postępowania dyscyplinarnego na postanowienia, przykładowo postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego (§ 13 ust. 4 pkt 2), postanowienie o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego (§ 17 ust. 2) czy postanowienie w sprawie wznowienia postępowania (§ 33 ust. 2) oraz na orzeczenia – czyli rozstrzygnięcia merytoryczne (formalne jedynie przy umorzeniu postępowania) kończące postępowanie w I i II instancji. Orzeczenie zatem czy to komisji dyscyplinarnej, czy też odwoławczej komisji dyscyplinarnej jest sui generis wyrokiem kończącym postępowanie dyscyplinarne w danej instancji.
Przy czym co należy wyraźnie podkreślić, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje wyłącznie na prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej.
W związku z tym należy uznać, że inne akty podejmowane w ramach postępowania dyscyplinarnego przybierające formę postanowienia – nie podlegają kognicji sądu administracyjnego.
Wobec powyższego, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.