III SA/Lu 508/25

III SA/Lu 508/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska /przewodniczący/
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2298
art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 2; art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2; art. 44 ust. 3;
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na  rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j.)
Dz.U. 2015 poz 415
§ 2 ust. 1 pkt 1-3; § 4 ust. 1 pkt 7; § 7 i § 8;
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 54 ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 1;
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Protokolant: Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 508/25
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 23 lipca 2025 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy skontrolowaną decyzję nr 0060-2025-009544 Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. P. z dnia 10 czerwca 2025 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020).
Stan tej sprawy przedstawiał się następująco.
W dniu 15.06.2020 r. G. G. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. P. wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 r., w ramach wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie do 6 sztuk klaczy. Decyzją nr 0060-2020-014984 z dnia 31.12.2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał G. G. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2020 w łącznej wysokości 11 400 zł w tym: Wariant: 7.2.3 Konie małopolskie. Zgodnie z powyższą decyzją 5 - letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne zostało uznane za podjęte z dniem 15.03.2020 r. w ramach Wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie i dotyczyło zwierząt w ilości 6 sztuk. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego.
W dniu 15.06.2021 r. G. G. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 rok, w ramach wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie do 6 sztuk klaczy. Decyzją nr 0060-2021-007788 z dnia 22.11.2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał do zawnioskowanej ilości klaczy (6. sztuk) płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2021 w łącznej wysokości 13 704,00 zł w tym: Wariant: 7.2.3 Konie małopolskie. Przyznane środki finansowe zostały przekazane producentowi w dniach 20.10.2021 r. (zaliczka) oraz 09.12.2021 r. (płatność końcowa).
W dniu 31.05.2022 r. G. G. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok, w ramach wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie do 5 sztuk klaczy. Decyzją z dnia 30.01.2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał do 5 klaczy płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2022 w łącznej wysokości 11 420,00 zł w tym: Wariant: 7.2.3 Konie małopolskie w wysokości 11 420,00 zł, Decyzja została doręczona stronie w dniu 03.02.2023 r. Przyznane środki finansowe zostały przekazane w dniach 26.10.2022 r. (zaliczka) oraz 14.02.2023 r. (płatność końcowa).
W dniu 27 lutego 2023 r. organ wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) za rok 2020 oraz 2021. Decyzją nr 0060-2023-007686 z dnia 25.05.2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił G. G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w łącznej wysokości 4 184 zł, w tym: 1 900 zł za 2020 rok oraz 2 284 zł za 2021 rok. Z uzasadnienia tej decyzji wynikało, że rolnik nie dochował realizacji 5 - letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego ponieważ zmniejszył liczbę zwierząt z 6. do 5. sztuk, co stwierdzono podczas kontroli wniosku złożonego w dniu 31 maja 2022 r.
W dniu 30.06.2023 r. G. G. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2023 rok, w ramach wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie do 5 sztuk klaczy. W dniu 17.07.2023 r. został złożony wniosek, w którym wycofano zwierzęta zadeklarowane do płatności w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020. Zgodnie z art. 105 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania płatności do wycofanych zwierząt zostało umorzone przez organ decyzją nr 0060-2024-003054 z dnia 28.02.2024 r. Jednocześnie decyzją tą Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2023 w łącznej wysokości 13 345 zł w tym: Wariant: 7.2.3 Konie małopolskie (do 5. klaczy). Przyznane środki finansowe zostały przekazane skarżącemu.
W dniu 24.04.2024 r. skarżący złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2024 rok, w ramach wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie do 5. sztuk zwierząt. Wniosek rozpoznano decyzją nr 0060-2024-009321 z dnia 12.02.2025 r. przyznającą płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2024 w łącznej wysokości 10 676 zł do 4. sztuk klaczy. Decyzja została doręczona stronie w dniu 28.02.2025 r. Nie wniosła ona odwołania i decyzja ta stała się ostateczna. Z jej uzasadnienia wynikało, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2024 ustalono, iż zadeklarowana do płatności sztuka o numerze [...] została sprzedana dnia 19.08.2024 r. oraz nie dokonano zastąpienia tej sztuki zgodnie z § 7 i 8 rozporządzenia PRSK. W związku z powyższym, sztuka o numerze [...] została wykluczona z płatności, a liczba stwierdzonych zwierząt w ramach Wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie wyniosła 4 sztuki.
W tych okolicznościach w dniu 11.03.2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo- klimatycznych (PROW 2014-2020) przyznanych na mocy wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji:
- nr 0060-2020-014984 z dnia 31.12.2020 r. w sprawie przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2020;
- nr 0060-2021-007788 z dnia 22.11.2021 r. w sprawie przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2021;
- nr 0060-2022-006130 z dnia 30.01.2023 r. w sprawie przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2022;
- nr 0060-2024-003054 z dnia 28.02.2024 r. w sprawie przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2023.
W dniu 10.06.2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr 0060-2025-009544 ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w wysokości 9 137,00 zł.
G. G. złożył odwołanie od tej decyzji.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy tę decyzję w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia z dnia 23 lipca 2025 r. stwierdził m. in., że w sprawie istniała konieczności zastosowania przepisów ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, tym jej art. 29 ust. 1 i 1c/. Postępowanie administracyjne dotyczyło ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, w których płatność została przyznana na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 i 1c ustawy o ARiMR było ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przypisie funduszy. Płatności nienależne to należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nieprawidłowej wysokości, czyli wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika. Ponieważ przepisy nie definiują płatności nienależnej, jej znaczenia należy poszukiwać w ustaleniu warunków do płatności należnej. Płatność nienależna jest to płatność przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu, jako płatności nienależnej należy dochodzić. Adresatem decyzji wydanej w trybie art. 29 ust. 1, 1c i 2 ustawy ARiMR jest każdy, kto pobrał środki publiczne w kwocie nienależnej lub nadmiernej. Wypłacone środki publiczne za lata 2020-2023 z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych pochodzą ze środków z EFRROW oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 lit. a/ ustawy o ARiMR. Ustalenie czy przyznane kwoty pomocy są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy, jak też z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 822/11). Ustalenia te bowiem stanowią podstawę do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności. Na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 organ był zobowiązany do ustalenia czy G. G. pobrał nienależne lub nadmierne płatności z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za lata 2020-2023. Kwestia materialno-prawnych przesłanek przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020), została uregulowana w rozporządzeniu PRSK (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.). Ww. rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. 2023, poz. 2298), dalej "ustawa o PROW". Płatność przyznaje się rolnikowi jeżeli są spełnione warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia PRSK: Na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia PRSK oraz w związku z art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy o PROW, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest realizowane przez okres 5 lat od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Przestrzeganie tych wymogów wiąże się z posiadaniem przez ten okres sztuk zwierząt, w stosunku do których przyznano płatności. Pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej G. G. złożył w roku 2020. W przedmiotowym wniosku na rok 2020 strona ubiegała się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach w ramach wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie do 6 sztuk zwierząt. W myśl § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia PRSK, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje zwierzęta ras lokalnych zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danej rasy lokalnej objętej wariantem pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, dla których są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej, będące zwierzętami zatwierdzonymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 18 lit. b rozporządzenia nr 640/2014. Z treści § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia PRSK wynika, że w przypadku wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zmiana zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach danej rasy lokalnej zwierząt może polegać jedynie na: 1) zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem lub zmniejszeniu liczby tych zwierząt, jeżeli mimo tego zmniejszenia liczba tych zwierząt nie będzie niższa niż liczba zwierząt danej rasy objętych tym zobowiązaniem w pierwszym roku jego realizacji; 2) zastąpieniu, zgodnie z art. 30 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem zwierzętami tej samej rasy, jeżeli zwierzęta te spełniają warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej. Zastąpienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dokonuje się w terminie 40 dni od dnia powzięcia informacji o konieczności zastąpienia zwierzęcia.
Organ odwoławczy stwierdził po szczegółowym rozliczeniu, że na łączną kwotę nienależnie pobranych płatności podlegających zwrotowi w wysokości 9 137 zł składają się następujące kwoty: - 1 900 zł za rok 2020; - 2 284,00 zł za rok 2021; - 2 284,00 zł za rok 2022; - 2 669 zł za rok 2023.
Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że w świetle art. 44 ust. 3 ustawy o PROW oraz art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Nie występują też przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu należności określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Płatności wypłacone na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. P. z dnia 31.12.2020 r., 22.11.2021 r. 30.01.2023 r. i 28.02.2024 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania ww. decyzji organ nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż w roku 2024 w wyniku kontroli administracyjnej wniosku stwierdzone zostanie niedochowanie realizacji przez stronę 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego w dniu 15.03.2020 r. W przypadku drugiej przesłanki wykluczającej obowiązek zwrotu płatności uznanych za nienależnie pobrane, zawartej w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, tj. "błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika", stwierdzić należy, iż w przypadku błędu, który nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach należy mieć na uwadze, że istotna jest świadomość beneficjenta. W omawianej sprawie nie może być mowy o błędzie rolnika, który nie mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty bowiem strona we wnioskach za lata 2020-2024, zgodnie ze złożonym oświadczeniem, potwierdziła fakt znajomości zasad przyznawania płatności a zatem należy uznać, że miała świadomość warunków i procedur otrzymania pomocy. Dodatkowo organ zaznaczył, iż strona była świadoma, że zadeklarowana do płatności w 2024 roku sztuka o numerze [...] została sprzedana dnia 19.08.2024 r. oraz nie dokonano zastąpienia ww. sztuki zgodnie z § 7 i 8 rozporządzenia PRSK. Analizując przesłanki dotyczące okresów przedawnienia, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR R. P. nr 0060-2025-009544 z dnia 10.06.2025 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020), stanowiąca finalne powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionej wysokości przyznanych płatności, doręczona została w dniu 16.06.2025 r., a więc przed upływem terminu na przedawnienie (4 lata). W przedmiotowej sprawie nie ma możliwości zastosowania art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Organ stwierdził, że kwota płatności w łącznej wysokości 9 137 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podał m. in., że zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o PROW nienależne kwoty pomocy podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Wyjaśnił, że na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o PROW zostało wydane rozporządzenie PRSK, które w § 34 ust. 2 pkt 3 określa, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach pakietu wymienionego w 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w pierwszym roku jego realizacji, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 7 ust. 1 pkt 2.
Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, że decyzja nr 0060-2025-009544 z dnia 10.06.2025 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo klimatycznego (PROW 2014-2020), wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. P. dotyczy zwierzęcia o numerze [...] sprzedanego w dniu 19.08.2024 r., dla którego nie dokonano zastąpienia zgodnie z § 7 i 8 rozporządzenia PRSK, podkreślając przy tym, że decyzja nr 0060-2023-007686 z dnia 25.05.2023 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. P. ustala kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w łącznej wysokości 4 184 zł, w tym: 1 900,00 zł za 2020 rok oraz 2 284 zł za 2021 rok - w związku ze złożonym przez stronę w dniu 17.07.2023 r. wycofaniem jednej sztuki ze zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego.
W skardze do WSA w Lublinie G. G. podniósł, że w 2024 r. zostały wycofane z programu odnowy zasobów genetycznych wariant 7.2.3 trzy klacze o numerach identyfikacyjnych [...] i [...]. Skarżący dołączył "oświadczenie o zastąpieniu zwierząt" I. w K. z dnia 18 lipca 2024 r. z wykazem trzech zwierząt zastąpionych oraz trzech zwierząt wprowadzonych i zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych. Skarżący wskazał, że w informacji dotyczącej klaczy "[...]" widnieje "błąd niewłaściwego paszportu" ponieważ powinien być numer [...], a nie [...] identyfikujący klacz "H. ", która nie była do zastąpienia i ciągle jest w programie. Błędu tego skarżący nie zauważył i takie nieporozumienie powinno być wyjaśnione w Biurze Powiatowym ARiMR.
Skarżący wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji.
Organ wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia 12 października 2025 r. skarżący rozszerzył argumentację podniesioną w skardze.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie spór dotyczy zasadności ustalenia przez organ ARiMR kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) w wysokości 9 137 zł. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze nie zachodzą podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Z uwagi na charakter prowadzonego sporu wymaga wyjaśnienia, że według art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wielskich na lata 2014-2020 (dalej jako ustawa PROW), nienależne kwoty pomocy i pomocy technicznej podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Właściwość i tryb ustalania nienależnych kwot pomocy i pomocy technicznej są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczących ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych (art. 44 ust. 2 ustawy PROW). W przypadku, o którym mowa w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199), odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy (art. 45 ust. 3 ustawy PROW). Szczegółowe warunki lub tryb przyznawania, wypłaty lub zwrotu pomocy w ramach poszczególnych działań, poddziałań określone zostały w – wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy PROW - rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Rozporządzenie to – dalej zwane RSK - określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanej dalej "płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną" (§ 1). Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi jeżeli m.in. realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (§ 2 ust. 1 pkt 2) oraz spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia RSK). Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest realizowane przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7 (§ 2 ust. 1 pkt 5 RSK). Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest realizowane w ramach jednego wariantu (§ 3 ust. 1 pkt 1). Pakiety i ich warianty określone zostały w § 4 ww. rozporządzenia). Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie to Pakiet 7. obejmujący Wariant 7.2. Zachowanie lokalnych ras koni (§ 4 ust. 1 pkt 7 lit. b). Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje: zwierzęta ras lokalnych zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danej rasy lokalnej objętej wariantem pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, dla których są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, będące zwierzętami zatwierdzonymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 18 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 (§ 5 ust. 2). Według § 34 ust. 1 rozporządzenia RSK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu.
Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w pierwszym roku jego realizacji, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 7 ust. 1 pkt 2 ( § 34 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia RSK). W myśl § 7 w przypadku wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zmiana zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach danej rasy lokalnej zwierząt może polegać jedynie na: zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem lub zmniejszeniu liczby tych zwierząt, jeżeli mimo tego zmniejszenia liczba tych zwierząt nie będzie niższa niż liczba zwierząt danej rasy objętych tym zobowiązaniem w pierwszym roku jego realizacji (ust. 1 pkt 1); zastąpieniu, zgodnie z art. 30 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem zwierzętami tej samej rasy, jeżeli zwierzęta te spełniają warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (ust. 1 pkt 2). Zastąpienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dokonuje się w terminie 40 dni od dnia powzięcia informacji o konieczności zastąpienia zwierzęcia (§ 7 ust. 2).
Według planu działalności rolnośrodowiskowej skarżący wybrał do realizacji Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie Wariant 7.2 zachowanie lokalnych ras koni. Wykaz 6. klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych został zatwierdzony przez I. w K. (k. 21 akt adm.). W wykazie figurują zwierzęta: [...]), [...]) identyfikowalne przez numery paszportów wyżej wskazane. Skarżący oświadczył, że ubiega się o przyznanie płatności RSK do zwierząt ras lokalnych podając wyżej wymienione numery identyfikacyjne (k. 13 akt adm.). Nie budzi wątpliwości, że pierwsza decyzja z dnia 31 grudnia 2020 r. w sprawie płatności RSK dotyczyła ww. zwierząt (6 sztuk). Według wykazu I. w K. z dnia 9 marca 2021 r. (k. 30 akt adm.) klacz [...] została zastąpiona przez [...]). Oświadczenie z dnia 15 czerwca 2021 r. (k. 38 akt adm.) dowodziło, że skarżący ubiega się o przyznanie płatności RSK do zwierząt ras lokalnych podając niżej wymienione numery identyfikacyjne – [...] Wykaz klaczy zakwalifikowanych z dnia 14 kwietnia 2021 r. (k. 46 akt adm.) obejmował 6 sztuk zwierząt w tym [...]). Druga decyzja w sprawie płatności RSK z dnia 22 listopada 2021 r. obejmowała ww. zwierzęta. Oświadczenie z dnia 31 maja 2022 r. (k. 56 akt adm.) świadczyło, że skarżący ubiega się o przyznanie płatności RSK do 5. zwierząt ras lokalnych i podaje ich numery identyfikacyjne – [...]. Oświadczenie to było zgodne z wykazem klaczy zakwalifikowanych (k. 63 akt adm.). Trzecia decyzja z 30 stycznia 2023 r. w sprawie płatności RSK dotyczyła 5. klaczy. Kolejną decyzją z dnia 28 lutego 2024 r. przyznano skarżącemu płatności w odpowiedzi na jego wniosek i oświadczenie, w którym podano niżej wymienione numery identyfikacyjne klaczy – [...] (k. 147 akt adm.) oraz wykaz klaczy zakwalifikowanych (k. 138 akt adm.) i identycznie oznaczonych zwierząt. Decyzja ta odnosiła się do 5. klaczy, do których przyznano pomoc za rok 2023 oraz do "zwierząt wycofanych" (w tym zakresie postępowanie umorzono). Pierwotny wniosek o płatność za rok 2023 (k. 104) obejmujący 6. klaczy (ich numery identyfikacyjne to – [...]) został zmieniony przez skarżącego. Decyzja z dnia 12 lutego 2025 r. dotycząca płatności za rok 2024 r. obejmowała już tylko 4 klacze i załatwiała wniosek skarżącego z dnia 24 kwietnia 2024 r., w tym jego oświadczenie (k. 171) wskazujące numery identyfikacyjne 5. klaczy ([...]). Decyzję z dnia 12 lutego 2025 r. wydano po uwzględnieniu zarówno wykazu klaczy zastąpionych [...] o numerach [...] (k. 183 akt adm.) przez klacze [...] odpowiednio o numerach - [...] (k. 182 akt adm.), jak i wyników weryfikacji "zastąpienia", co udokumentowano kartami kontroli (k. 186, 185,184 akt adm.) w odniesieniu do zwierząt o numerach [...]. Weryfikacja dotyczyła więc klaczy [...]), a nie klaczy oznaczonej numerem [...]. Z akt sprawy wynika zatem, że nastąpiło omyłkowe oznaczenie w przedmiotowym wykazie zwierzęcia [...] jako noszącej numer [...]. Potwierdza to również skarżący i zauważa ten problem, co znajduje odzwierciedlenie w treści skargi. Na możliwe omyłki I. Z. w K. skarżący wskazuje w piśmie z dnia 12 października 2025 r. Błąd ten jednak nie miał wpływu na legalność zaskarżonej decyzji. W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że skarżący nie realizował w całości przyjętego na siebie 5 – letniego zobowiązania RSK podjętego w 2020 r. dotyczącego 6. sztuk klaczy. Ostateczna decyzja przyznająca płatności RSK za rok 2024 rozstrzygała sprawę w odniesieniu do 4 sztuk klaczy. Powyższe oznaczało, że organ ARiMR zobowiązany był do uwzględnienia takich ustaleń w postępowaniu "zwrotowym", które odnosiło się do całego okresu 5 – letniego zobowiązania (realizowanego w roku 2020, 2021, 2022 i 2023). Podkreślić należy, że zgodnie z decyzją nr 0060-2020-014984 organu ARiMR z dnia 31.12.2020 r. przyznającą pierwszą płatność RSK za 2020 rok, 5 - letnie zobowiązanie zostało podjęte przez skarżącego z dniem 15.03.2020 r. w ramach Wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie i dotyczyło zwierząt (klaczy) w ilości 6 sztuk. Zawnioskowane płatności RSK przyznano skarżącemu także za rok 2021, 2022, 2023 oraz 2024. Zaskarżona decyzja dotyczy więc nienależnie pobranych płatności RSK za okres - 2020, 2021, 2022 i 2023 roku. Wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2024 rok, w ramach wariantu: 7.2.3 Konie małopolskie do 5 sztuk zwierząt poddano kontroli administracyjnej i stwierdzono zmniejszenie podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach wariantu 7.2.3 Konie małopolskie. Ustalono mianowicie, że liczba zwierząt rasy koń małopolski objęta pierwotnym zobowiązaniem kończącym się z dniem 14.03.2025 r. powinna wynosić 6 sztuk. Stwierdzono realizację zobowiązania w odniesieniu tylko do 4. sztuk zwierząt w ramach wariantu: 7.2.3. Oznaczało to, że strona nie dochowała realizacji 5 - letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. W tych okolicznościach decyzją nr 0060-2024-009321 z dnia 12.02.2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2024 w łącznej wysokości 10 676 zł do 4. sztuk zwierząt. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 28.02.2025 r. (k. 190 akt adm.). Skarżący nie wniósł odwołania i decyzja ta stała się ostateczna. Oznaczała, że skarżący zmniejszył liczbę zwierząt rasy lokalnej objętych zobowiązaniem RSK.
W świetle przepisów ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalanie należności z tytułu nienależnych kwot pomocy oraz wzywanie beneficjenta do zwrotu kwot tych należności jest zadaniem Agencji. W myśl art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR środki publiczne:1)pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (at. 29 ust. 1c). Stosownie do art. 29 ust. 2 pkt 1 właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Jak wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. I GSK 185/22 organ ma zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Podniesiono, że postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.
W orzecznictwie wskazuje się również, że płatności rolne są wypłacane na wniosek beneficjenta i to wniosek o przyznanie danej płatności uruchamia postępowanie administracyjne. Natomiast postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest kontynuacją postępowania, które zostało wszczęte na wniosek beneficjenta. Jest to odrębne postępowanie, które jest inicjowane z urzędu, w formie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych kwot płatności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2024 r. sygn. I GSK 1837/20).
W świetle powyższych uwag organ ARiMR był uprawniony do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo- klimatycznych (PROW 2014-2020) w sytuacji, kiedy stwierdził nieprawidłową realizację zobowiązania RSK przez skarżącego. Realizację zobowiązania w odniesieniu tylko do 4. sztuk zwierząt w ramach wariantu: 7.2.3 potwierdzała ostateczna decyzja organu z dnia 12.02.2025 r. przyznająca płatność nie do 6. sztuk, ale 4 sztuk. Jednocześnie wspomnianą decyzją określono, że zobowiązanie RSK podjęte w dniu 15 marca 2020 r. dotyczy 6 sztuk zwierząt.
W postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie mogły być skutecznie podnoszone zarzuty odnoszące się do tego, co stanowiło podstawę ostatecznej i prawomocnej decyzji dotyczącej przyznania płatności RSK. Tymczasem w badanej sprawie odnoszącej się wyłącznie do nienależnie pobranych płatności w latach 2020 – 2023 skarżący w istocie kwestionuje ustalenia, które legły u podstaw wydania decyzji z dnia 12 lutego 2025 r. w przedmiocie płatności RSK za rok 2024. Z przyjętymi w niej ustaleniami faktycznymi oraz podstawami prawnymi skarżący obecnie nie zgadza się, co wynika z treści zarzutów sformułowanych w odwołaniu od decyzji organu z dnia 10 czerwca 2025 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności RSK. Dlatego nieskuteczny był zarzut odwołania, że strona nie zgadza się z wynikami kontroli administracyjnej wniosku kontynuacyjnego za rok 2024 dotyczącej stwierdzenia 4 sztuk klaczy małopolskich. Okoliczność, że skarżący zwrócił już pieniądze za klacz, która wcześniej padła, nie podważa legalności podjętego sprawie zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia 23 lipca 2025 r. Sprawa zakończona decyzją organu z dnia 25 maja 2023 r. w kwestii nienależnie pobranych płatności RSK w kwocie 4 184 zł była sprawą odrębną i związaną z wycofaniem jednego zwierzęcia z zobowiązania RSK. Zagadnienie to organ odwoławczy należycie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano w niej również, że decyzja organu I instancji z dnia 10 czerwca 2025 r. dotyczy zwierzęcia o numerze [...] sprzedanego dnia 19 sierpnia 2024 r. i przypadku, w którym nie dokonano zastąpienia tej sztuki zgodnie z § 7 i 8 rozporządzenia RSK. Wobec tego sztuka ta podlegała wykluczeniu z programu. Skarżący nie zaprzeczył ustaleniom podjętym w tej materii przez organ. W związku z tym niezasadny był zarzut skargi o tym, że przy danych klaczy [...] widnieje "błąd niewłaściwego paszportu" i powinien być numer [...], a nie [...] dotyczący innej klaczy [...], która nie była do zastąpienia i ciągle jest w programie. Wcześniej skarżący nie kwestionował wykazu klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych. Stąd odręczna adnotacja zamieszczona na wykazie klaczy (k. 4 akt sąd.) dotycząca klaczy [...] z numerem [...]., że "TAKA KLACZ NIE ISTNIEJE I NIGDY NIE ISTNIAŁA" potwierdza tylko tyle, że wystąpiła omyłka w wykazie, która jak wyżej wyjaśniono nie miała wpływu na wynik sprawy. Legalności zaskarżonej decyzji nie podważa okoliczność, że w piśmie z dnia 12 października 2025 r. (k. 19 akt sąd.) skarżący powołuje się również na możliwość popełnienia przez I. Z. w K. błędu, który nie powinien obciążać rolnika. To, że skarżący nie otrzymał decyzji nr 0060-2024-009321 z dnia 12.02.2025 r. ani w formie pisemnej, ani ustnej jest niezgodne z treścią potwierdzenia doręczenia dokumentu (k. 190 akt adm.). Zasada związania decyzją ostateczną powoduje, że skutki takiej decyzji dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie administracyjne, jak i postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt I GSK 1842/20).
Obowiązek zwrotu kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych wynika także z przepisów rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014.227.69 z późn. zm.). Stosownie do art. 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.
Powyższe oznacza, że wypłacona skarżącemu pomoc (w wysokości - 1 900 zł, 2 284 zł, 2 284 zł, 2 669 zł) odpowiednio na podstawie poniższych decyzji:
- nr 0060-2020-014984 z dnia 31.12.2020 r. w sprawie przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2020;
- nr 0060-2021-007788 z dnia 22.11.2021 r. w sprawie przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2021;
- nr 0060-2022-006130 z dnia 30.01.2023 r. w sprawie przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2022;
- nr 0060-2024-003054 z dnia 28.02.2024 r. w sprawie przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2023
składała się na łączną kwotę (9 137 zł) nienależnie pobranych płatności z tytułu działania RSK.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było ustalenie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w przepisie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków i ocena czy nie zachodzą przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy czy płatności były pobrane nienależnie następuje w toku samodzielnego postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Podstawę takiego ustalenia mogą stanowić wcześniejsze ostateczne decyzje wydane w postępowaniach zwyczajnych albo postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy PROW w przypadku, o którym mowa w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy. W myśl art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Decyzja taka może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:
a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony
- jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek;
lub
- jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych; b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.
Organ odwoławczy trafnie stwierdził, że w sytuacji, gdy nienależnie pobrana kwota płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przekracza w każdym roku gospodarczym (2020, 2021, 2022 i 2023) kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia w tym przypadku kwoty nienależnie pobranych płatności.
Należy wyjaśnić, że przewidziany w art. 7 ust. 1 rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014 obowiązek zwrotu nienależnej płatności jest nadal aktualny, o czym świadczy treść dalszej części tego artykułu. Z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 wynika, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Treść art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Sformułowanie to wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Celem określonego w powołanym przepisie wyjątku od zasady, że płatność nienależna podlega zwrotowi, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Z okoliczności badanej sprawy wynika, że organ ARiMR wydając rozstrzygnięcia o płatnościach za rok 2020, 2021, 2022 i 2023 nie wiedział, że w roku 2024 r. strona nie dochowa realizacji 5-letniego zobowiązania. Zagadnienie to organ odwoławczy właściwie wyjaśnił, podobnie jak i kwestię, że w sprawie nie wchodzi popełniony przez rolnika błąd, który mógł być wykryty w zwykłych okolicznościach skoro skarżący deklarował znajomość zasad przyznawania płatności RSK i był jednocześnie świadomy sprzedaży klaczy w roku 2024, której nie zastąpiono. Pomoc jest przyznawana na wniosek o jej przyznanie (art. 22 ustawy PROW). Przyznawanie pomocy na wniosek oznacza, po pierwsze, że za jego treść odpowiedzialny jest rolnik, a po drugie, że organ ARiMR jest związany żądaniem wnioskodawcy. Trzeba też zwrócić uwagę, że skarżący podpisał zawarte we wnioskach o przyznanie płatności oświadczenie, iż znane są mu zasady przyznawania płatności, a także zobowiązanie do niezwłocznego informowania Agencji na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.
Prawidłowe jest też stanowisko organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie upłynął termin przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L 1995.312.1 z dnia 23 grudnia 1995 r. z późn. zm., dalej jako rozporządzenie nr 2988/95). Zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1 (...). W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Jak stanowi dalej art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
W niniejszej sprawie, której stan faktyczny obejmuje okoliczności dotyczące roku 2020, 2021, 2022 i 2023 nie budzi wątpliwości, że czteroletni okres przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 dotychczas nie upłynął skoro nieprawidłowość – definiowana w art. 1 ust. 2 oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot - miała miejsce w dniu 19 sierpnia 2024 r. i dotyczyła sprzedaży klaczy o numerze [...]. Klacz [...] - bo o niej tutaj mowa - nie została zastąpiona zgodnie z rozporządzeniem RSK. Decyzje organów obu instancji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej płatności zostały wydane przed upływem czteroletniego terminu przedawnienia.
W związku z tym skarżący zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranej płatności w kwocie 9 137 zł. Trzeba zauważyć, że zwrotowi podlega tyko część wcześniej przyznanych płatności, a nie całość uzyskanej w latach 2020, 2021, 2022 i 2023 pomocy (49 869 zł), nawet po uwzględnieniu wcześniejszej decyzji "zwrotowej" z dnia 25 maja 2023 r. dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności RSK w wysokości 4 184 zł.
Zasadnie stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że rolnik zwraca kwotę nienależnej płatności powiększoną o odsetki, co wynika z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 809/2014 oraz przywołanych przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR przepisów art. 51 § 1, art. 53 § 1 oraz art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.