III SA/Lu 508/05

III SA/Lu 508/05 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2005-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Marcinowski
Maria Wieczorek /sprawozdawca/
Zdzisław Sadurski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 65 poz 385
art. 141
Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 6 - 8, art. 107 par. 4 i par. 5, art. 107 par. 1 i par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 8 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Ł. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na pierwszy rok studiów uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu z dnia [...] nr [...].
Uzasadnienie
I
Rektor Uniwersytetu zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 141 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 65, poz. 385 ze zm.) oraz uchwały nr [...] Senatu Akademickiego z dnia [...] w sprawie zasad przyjmowania kandydatów na I rok studiów w roku akademickim 2005/2006, po rozpatrzeniu odwołania Ł. T. od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] nr [...] o nieprzyjęciu Ł. T. na I rok studiów dziennych, specjalność lingwistyka stosowana kombinacja językowa: j. angielski - j. rosyjski, w roku akademickim 2005/2006, nie znalazł podstaw do zmiany decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej dla studiów lingwistyki stosowanej z powodu braku miejsc.
II
Na decyzję z dnia [...] Ł. T. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podnosząc, że powodem zaskarżenia decyzji wydanej przez Uczelnianą Komisję Rekrutacyjną są krzywdzące reguły naboru na studia na Wydział Lingwistyki Stosowanej dla osób legitymujących się tzw. "starą maturą". Zgodnie z zapowiedziami egzamin wstępny na lingwistykę stosowaną dla tych kandydatów zrealizowany miał być na zasadach "nowej matury", co oznaczać miało jego podobieństwo do tegorocznego egzaminu dojrzałości zarówno pod względem budowy, jak i poziomu trudności. Jednakże jako uczestnik postępowania kwalifikacyjnego zrealizowanego przez Wydział Lingwistyki stosowanej skarżący stwierdził, że poziom trudności egzaminu pisemnego z języka angielskiego na ten kierunek był wyższy od wymaganego wobec tegorocznych maturzystów. Rozmowa kwalifikacyjna z języka angielskiego nie tylko miała inną budowę niż tegoroczny egzamin dojrzałości, ale co więcej dotyczyła ona również wiedzy na temat znajomości kultury Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych, które to zagadnienia na "nowej" maturze w ogóle nie obowiązywały.
Skarżący pomimo uzyskania najlepszego rezultatu z postępowania kwalifikacyjnego spośród "starych maturzystów", tj. oceny dobrej z części pisemnej z języka angielskiego oraz dobry + z części ustnej i odpowiednio z języka rosyjskiego dobry + oraz bardzo dobry, nie został przyjęty na pierwszy rok studiów, gdyż wyniki uzyskane przez kandydatów z "nowej" matury okazały się bezkonkurencyjne, deklasując przy tym "starych" maturzystów.
Skarżący zarzuca również odmowę warunkowego dopuszczenia go na studia w charakterze tzw. "wolnego słuchacza".
Skarżący podał przykład zasad przyjmowania na studia na Uniwersytecie, gdzie ilość miejsc dostępnych na przykładowy kierunek została procentowo przeliczona na "starych" i "nowych" maturzystów, co zapobiegło nierównej rywalizacji między kandydatami, którzy podlegali innemu egzaminowi. Tak samo rozwiązano tę kwestię na Akademii Medycznej. Wynika stąd, że przepisy wprowadzające nowe zasady naboru na studia nie wymagały, by każda uczelnia organizowała nabór w ten sposób, by osoby legitymujące się "starą" i "nową maturą" bezpośrednio ze sobą rywalizowały punktacją przyznawaną za nowy egzamin dojrzałości i egzamin organizowany dla maturzystów zdających maturę według "starych" zasad. W żadnej lubelskiej uczelni zasady sprawiedliwej rekrutacji nie zostały tak pogwałcone, jak miało to miejsce na Uniwersytecie.
III
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Uniwersytetu wniosła o oddalenie skargi, stwierdzając, że skarżący poza wykazaniem niedoskonałości systemu rekrutacji na studia w roku akademickim 2005/2006, nie wskazał podstaw prawnych i faktycznych wadliwości decyzji podjętych w toku postępowania rekrutacyjnego. Skarżący znajduje się na liście osób nie przyjętych. Wyższą od niego punktację uzyskały 33 osoby, również nie przyjęte z powodu braku miejsc. Skarżący uzyskał najwyższą ocenę z języka rosyjskiego - 84,5 pkt., ale wynik egzaminu z tego języka, wybranego jako drugi język, nie dawał gwarancji uzyskania łącznie punktacji kwalifikującej do przyjęcia na studia.
IV
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu z dnia [...] nr [...] naruszają prawo materialne oraz przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, zatem skarga Ł. T. jest zasadna.
W myśl art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Obejmuje ona również orzekanie o legalności uchwał organów administracji rządowej. Przyjęty w cyt. artykule oraz w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sposób wykonywania przez sądy administracyjne wymiaru sprawiedliwości - sprawia, że zaskarżenie do wymienionego sądu aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej nie powoduje przejęcia sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia przez sąd, lecz skutkuje jedynie zbadaniem legalności aktu tego organu. Z uwagi na wskazany wyżej sposób sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne rozstrzygnięcia tych sądów mają niemal zawsze charakter kasacyjny (sąd administracyjny bądź uwzględnia skargę przez uchylenie lub stwierdzenie nieważności aktu bądź oddala skargę). Wyrok sądu administracyjnego nie rozstrzyga bezpośrednio o prawach lub obowiązkach indywidualnych podmiotów. Zawarte w sentencji wyroku rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej, jest rezultatem przeprowadzonej przez sąd administracyjny kontroli legalności aktu lub czynności organu administracji publicznej. W ramach tej kontroli może dochodzić do bezpośredniego stosowania konstytucji w podanym wyżej znaczeniu (A. Kabat, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego [w:] K. Działocha (red.), Bezpośrednie stosowanie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2005, s. 86-87).
Powyższe koresponduje z zasadą niezawisłości sędziowskiej wyrażonej w art. 178 ust. 1 Konstytucji gwarantującej przede wszystkim to, że sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Oznacza ona zarówno możliwość bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy (wynika to również z art. 8 ust. 2 Konstytucji), jak i konieczność rozważenia zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia nie tylko z ustawą zwykłą, ale i z ustawą zasadniczą (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 5/98, opubl. ONSA 1999/1/). Wskazany przepis nie ogranicza się jedynie do określenia podstawy sędziowskich rozstrzygnięć, przepis ten określa równocześnie ustrojową rolę sędziego jako gwaranta praw jednostki oraz jego relację do pozostałych organów władzy publicznej. Konstytucja jako normatywna podstawa decyzji sądu może określać materialną podstawę sądowej decyzji, sposób jej podejmowania oraz zakres spraw, jakie podlegają kognicji sądu (P. Tuleja, Stosowanie Konstytucji RP w świetle zasady jej nadrzędności (wybrane problemy), Zakamycze 2003, s. 293, 284).
Rezultatem bezpośredniego stosowania przez sądy administracyjne Konstytucji jest przenoszenie do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz organów administracji publicznej zasad konstytucyjnych, co powinno prowadzić do prawidłowej wykładni prawa administracyjnego przez te organy (A. Kabat, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji..., s. 109).
V
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji (zasada bezpośredniego stosowania ustawy zasadniczej), art. 178 ust. 1 Konstytucji (zasada niezawisłości sędziowskiej), art. 184 Konstytucji (określającego właściwość sądów administracyjnych) oraz na podstawie powołanych na wstępie przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zaskarżoną decyzję Rektora z dnia [...] nr [...] poddano ocenie pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Do zasad ogólnych w zakresie konstytucyjnych wolności, praw i obowiązków człowieka i obywatela należy - stanowiąca rozwinięcie naczelnej zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) - zasada równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji). Zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji wszyscy są równi wobec prawa i wszyscy mają prawo równego traktowania przez władze publiczne. Ustęp 2 owego artykułu formułuje zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że z zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Zasada równości wobec prawa (równość w prawie) polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzujący się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 maja 2005 r., sygn. akt P 7/04, opubl. OTK-A 2005/5/53; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 maja 2005 r., sygn. akt SK 44/04, opubl. OTK-A 2005/5/52; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2005 r., sygn. akt SK 14/04, opubl. OTK-A 2005/5/47).
Wśród przedstawicieli doktryny równość w odniesieniu do prawa jest rozumiana jako:
1) równość stosowania prawa, przez co należy rozumieć, że obowiązujące normy prawne powinny być stosowane wobec wszystkich jednakowo i w sposób bezstronny oraz
2) równość wobec prawa, przez co należy rozumieć, że normy prawne nie powinny zawierać w swej treści żadnych rozróżnień dyskryminacyjnych ani faworyzujących.
Zatem równość dwóch lub więcej podmiotów polega na ich przynależności do co najmniej jednej i tej samej klasy, wyróżnionej ze względu na określoną cechę istotną. Uznanie owego podobieństwa pozwala na podjęcie badania, czy podmioty podobne są traktowane podobnie (por. M. Masternak-Kubiak [w:] B. Banaszak (red.), A. Preisner (red.), Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2002, s. 121; W. Sadurski, Równość wobec prawa [w:] Państwo i Prawo, zeszyt 1978, 8-9, s. 53-55; L. Garlicki [w:] K. Działocha, L. Garlicki (red.), P. Sarnecki, W. Sokolewicz, J. Trzciński, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2003, Komentarz do art. 32, s. 5 i n.).
VI
Stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie ocena zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w tym z prawami i wolnościami wynikającymi z Konstytucji, sprowadzała się w szczególności do porównania sytuacji podmiotów prawa należących do jednej i tej samej klasy, wyróżnionej ze względu na cechę istotną ubiegania się o przyjęcie na kierunek lingwistyki stosowanej na Uniwersytecie.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 141 obowiązującej w datach ich wydawania ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1990 r. nr 65, poz. 385 ze zm.) oraz wydana na jego podstawie uchwała nr [...] Senatu Akademickiego z dnia [...] w sprawie zasad przyjmowania kandydatów na I rok studiów w roku akademickim 2005/2006.
Zgodnie z art. 141 ust. 1 cyt. ustawy senat uczelni, na wniosek rady wydziału, uchwala warunki i tryb rekrutacji na studia oraz zakres egzaminu wstępnego, z zastrzeżeniem ust. 1a, w myśl którego jeżeli warunki rekrutacji przewidują egzaminy wstępne z przedmiotów zdawanych przez kandydata na egzaminie maturalnym, podstawę przyjęcia na studia, w ramach miejsc dostępnych w danej uczelni, stanowią wyniki egzaminu maturalnego - w tym przypadku senatu ustala, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Uchwała senatu jest podawana do publicznej wiadomości w sposób określony w statucie uczelni nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy.
Zatem w świetle wyżej przytoczonego przepisu podstawowym warunkiem prawnomaterialnej legalności decyzji w sprawie odmowy przyjęcia na studia jest wydanie jej w zgodzie z art. 141 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz - co za tym idzie - wydaną na tej podstawie uchwałą senatu uczelni dotyczącej warunków i trybu rekrutacji na studia oraz zakresu egzaminu wstępnego.
W uchwale nr [...] Senatu Akademickiego z dnia [...] w sprawie zasad przyjmowania kandydatów na I rok studiów w roku akademickim 2005/2006 określono warunki i tryb przyjęć na pierwszy rok studiów dla kandydatów, którzy zdali egzamin maturalny według zasad "nowej matury", kandydatów dysponujących świadectwem dojrzałości uzyskanym według "starych zasad" czyli "starą maturą" oraz dla kandydatów na uzupełniające studia magisterskie, dysponujących dyplomem studiów zawodowych.
W myśl ustępu 1 Postanowień ogólnych uchwały nr [...] z dnia [...] kwalifikacja na studia w ramach limitów przyjęć ustalonych przez Rektora na wniosek rad wydziałów następuje na podstawie wyników postępowania kwalifikacyjnego. Zgodnie z ust. 2 postępowanie kwalifikacyjne ma charakter konkursowy i może obejmować:
1) wyniki uzyskane na egzaminie maturalnym - "nowa matura",
2) wyniki uzyskane na egzaminie dojrzałości przeprowadzonym według "starej matury" lub egzamin wstępny,
3) konkurs dyplomów lub ocen uzyskanych ze studiów licencjackich.
Dopuszcza się jedną lub kilka form jednocześnie.
Stosownie do ust. 11 szczegółowe kryteria egzaminacyjne oraz zasady postępowania kwalifikacyjnego i obliczania punktów na poszczególnych kierunkach studiów zawarte są w załączniku nr 2 do niniejszej uchwały.
W przypadku lingwistyki stosowanej dla absolwentów legitymujących się "nową maturą" ustalono konkurs świadectw dojrzałości i określono sposób uwzględniania wielkości procentowych z wyników egzaminu maturalnego. Dla absolwentów legitymujących się "starą maturą" przewidziano egzamin pisemny z dwóch języków oraz rozmowę kwalifikacyjną w zakresie obu języków, wprowadzając jednocześnie zasady punktowania egzaminu i rozmowy oraz udziału procentowego wyników w całości postępowania kwalifikacyjnego.
VII
W tym miejscu zwrócić należy uwagę na wynikające z zasady nadrzędności Konstytucji (art. 8 ust. 1 Konstytucji), zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2 Konstytucji) oraz zasady niezawisłości sędziowskiej wyrażającej się głównie tym, że sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji) uprawnienie sędziów do interpretacji prawa administracyjnego w świetle zasad konstytucyjnych, w tym w świetle zasady równości wobec prawa.
Adekwatnie do powyżej przytoczonych przepisów (art. 141 ustawy o szkolnictwie wyższym, postanowienia uchwały nr [...] Senatu Akademickiego z dnia [...]) oraz wcześniejszych rozważań na temat zasady równości i zakazu dyskryminacji wynikających z Konstytucji, rekrutacja na kierunek lingwistyki stosowanej powinna odpowiadać zarówno owym przepisom, jak i zasadom konstytucyjnym.
Dziekan, do którego obowiązków w myśl ust. 14 Postanowień ogólnych uchwały nr [...] należy przygotowanie w porozumieniu z rektorem tematów egzaminów pisemnych oraz zatwierdzenie tematów egzaminów ustnych i tematyki rozmów kwalifikacyjnych - ustalanych dla absolwentów legitymujących się tzw. "starą maturą" - powinien uwzględnić budowę, zakres tematyczny, gramatyczno-leksykalny, punktacyjny egzaminu dojrzałości, jakiemu poddani byli absolwenci zdający tzw. "nową maturę" tak, by czynność porównywania wiedzy i umiejętności językowych absolwentów legitymujących się "nową" i "starą maturą" pozostawały w zgodzie z zasadą równości i nie dawały podstaw do zarzucania wprowadzenia rozróżnień dyskryminujących. Nie ulega wątpliwości, że osoby poddane z racji na rok zdawania matury egzaminowi maturalnemu według "nowych zasad" i w związku z tym przyjmowane na kierunek lingwistyki stosowanej na zasadzie konkursu świadectw powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących w porównaniu do osób legitymujących się egzaminami maturalnymi przeprowadzonymi według poprzednio obowiązujących zasad ("starymi maturami"), dla których ustalono egzaminy wstępne na studia. Zatem tematyka egzaminów ustnych i pisemnych na studia powinna być maksymalnie tożsama z tematyką egzaminu maturalnego "nowej matury" (w zakresie danego języka), a punktowanie ocen otrzymanych na egzaminach maturalnych i wstępnych powinna dawać obiektywne odzwierciedlenie wiedzy i umiejętności przyszłych studentów zarówno tych legitymujących się "starą maturą", jak i tych legitymujących się "nową maturą" i możliwość obiektywnego porównania owej wiedzy i umiejętności. Reasumując spośród osób ubiegających się o przyjęcie na studia lingwistyki stosowanej przyjęte powinny zostać osoby o maksymalnie podobnym zakresie wiedzy i umiejętności językowych - niezależnie od tego, czy legitymowały się "nową" czy "starą maturą" i co za tym idzie - decyzje o odmowie przyjęcia na ów kierunek powinny być wydane w stosunku do osób, które owej wiedzy i umiejętności nie posiadają w zbliżonym zakresie. Rekrutacja powinna zostać przygotowana i przeprowadzona w sposób uniemożliwiający zróżnicowanie dyskryminujące.
W ocenie składu o Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie orzekającego w niniejszej sprawie egzamin wstępny na kierunek lingwistyki stosowanej nie odpowiadał powyżej wskazanym regułom, co oznacza, że zaskarżona decyzja narusza zasadę równości wobec prawa i zakaz niedyskryminacji wyrażone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzje administracyjne w zakresie przyjęcia na studia na kierunku lingwistyka stosowana w roku akademickim 2005/2006 skarżącego Ł. T. na podstawie wyników przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania kwalifikacyjnego należy uznać za naruszające prawo. Organ naruszył nakaz podejmowania decyzji indywidualnych bez względu na jednostkowe cechy adresata (legitymowanie się "starą" lub "nową maturą"), nieistotne z punktu widzenia oceny wiedzy kandydata na studia. Zróżnicowanie sytuacji kandydatów na studia poprzez wprowadzenie odmiennej w porównaniu do "nowej matury" tematyki - do egzaminu wstępnego oznacza nierówne potraktowanie podmiotów przynależnych do klasy ubiegających się o przyjęcie na studia, a odmowa przyjęcia na studia na podstawie w ten sposób przeprowadzonej kwalifikacji - naruszenie zasady wyrażonej w art. 32 Konstytucji.
VIII
Oprócz uchybienia konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa - zaskarżonej decyzji należy zarzucić naruszenie przepisów postępowania zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, zwanym dalej k.p.a., w szczególności zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu (art. 7 k.p.a.), zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), obowiązku przeprowadzenia dowodów, które mogą się przyczynić do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 k.p.a.), przepisów regulujących formę decyzji administracyjnych (art. 107 k.p.a.), przepisów określających zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez organ odwoławczy (art. 136 k.p.a.).
Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie dowodowe. Ustawodawca nakłada na organy administracji publicznej obowiązek między innymi podejmowania wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala dopiero na ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 1981 r., sygn. akt SA 272/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 19).
Zgodnie z art. 141 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r. decyzję odwoławczą w następstwie wniesienia odwołania od decyzji komisji rekrutacyjnej, podejmuje rektor zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej powołanej w trybie określonym przez statut uczelni. W przedmiotowej sprawie decyzję odwoławczą stanowi dokument z dnia [...] nr [...], w którym stwierdzono, że "Na podstawie art. 141 ustawy (...) oraz uchwały (...), Uczelniania Komisja Rekrutacyjna nie znalazła podstaw do zmiany decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej dla studiów lingwistyki stosowanej z powodu braku miejsc. Decyzja niniejsza jest ostateczna". Poniżej zamieszczono podpisy Sekretarza Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej, Przewodniczącego UKR Prorektora oraz Rektora, a także pouczenie o dopuszczalności, terminie i trybie zaskarżenia decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W ocenie sądu powyżej naszkicowaną formą naruszono przepisy określające wymogi formalne dotyczące decyzji administracyjnych. W aktach sprawy nie ma wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej do rektora o podjęcie decyzji, o którym mowa w art. 141 ust. 5 zdanie drugie ustawy o szkolnictwie wyższym, i jakkolwiek umieszczenie pod decyzją podpisów zarówno członków uczelnianej komisji rekrutacyjnej, jak i rektora daje swego rodzaju wyobrażenie o spełnieniu wymogu podjęcia decyzji przez rektora zgodnie w wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej, jednakże przeczy zasadzie działania organów na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) czy zasadzie stania przez organy na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) i burzy wizerunek organów prowadzących postępowanie administracyjne w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Stanowi również pogwałcenie art. 107 k.p.a. interpretowanego w związku z art. 141 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym - wprowadzających wymogi formalne odnośnie oznaczenia organu administracji publicznej oraz wniosku komisji. Z zaskarżonej decyzji nie wynika jednoznacznie, że decyzję wydał rektor zgodnie z wnioskiem komisji.
W aktach sprawy brak jest również dokumentów, z których wynikałoby, iż uczelniana komisja rekrutacyjna została powołana w trybie określonym przez statut uczelni, o czym mowa w art. 141 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym, ani dokumentów, z których wynikałby sposób reprezentacji uczelnianej komisji rekrutacyjnej w zwracaniu się z wnioskiem do rektora o podjęcie decyzji w drugiej instancji.
Także na podstawie sformułowania decyzji poprzedzającej decyzję zaskarżoną, (k.[...] akt administracyjnych), ani na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie ma możliwości stwierdzenia, czy decyzja I instancji została wydana przez właściwy organ, tj. zgodnie z art. 141 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym - przez komisję rekrutacyjną powołaną przez dziekana wydziału lub inny organ wskazany w statucie uczelni.
Powyższe uchybienia nie pozwalają na ocenę, czy podczas wydawania przedmiotowych decyzji zachowane zostały przepisy regulujące właściwość rzeczową oraz instancyjną.
Brak wykazania zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, aby w tym zakresie przysługiwała jemu stosowna kompetencja - jest kolejną przesłanką przesądzającą o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.
Zwrócić również należy uwagę na naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. wprowadzającego obowiązek zamieszczenia w decyzji administracyjnej uzasadnienia faktycznego i prawnego, przy czym w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy wprowadzające wyjątki od obowiązku uzasadnienia decyzji (art. 107 § 4 i § 5 k.p.a.). Ani w decyzji pierwszoinstancyjnej, ani w decyzji drugoinstancyjnej nie uzasadniono rozstrzygnięcia, nie odniesiono się wyczerpująco do ustaleń stanu faktycznego, nie poddano materiału dowodowego rozważaniom i ocenie. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 141 ustawy o szkolnictwie wyższym i ogólnie uchwałę nr [...] - nie podając jednocześnie szczegółowo postanowień uchwały stosowanych w sprawie, nie wyjaśniając podstawy prawnej decyzji i zastosowania określonych norm materialnoprawnych. Nie ustosunkowano się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu. Naruszeniem powyższych przepisów jest również nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej do pozytywnej opinii przewodniczącego i członka komisji rekrutacyjnej przedłożonej Rektorowi w sprawie odwołania Ł. T., w której pozytywnie zaopiniowano wyniki egzaminów przeprowadzonych przez komisję. Organ nie uzasadnił faktu nieuwględnienia opinii, o której mowa powyżej.
Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji przy jednoczesnym zbadaniu, czy decyzja ta jest prawidłowa oraz czy odwołanie było zasadne. Organ odwoławczy podejmując decyzję w drugiej instancji nie może więc zajmować się jedynie kontrolą zaskarżonej decyzji, lecz jego obowiązkiem jest również ponowne zajmowanie się sprawą. Przy tym postępowanie odwoławcze podlega reżimowi zasad ogólnych postępowania administracyjnego, ponadto przepisom regulujących postępowanie odwoławcze; odpowiednio stosuje się do niego przepisy mające zastosowanie do postępowania w pierwszej instancji, między innymi przepisy o dowodach.
IX
Ponadto skoro w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - to uchylając jako niezgodne z prawem rozstrzygnięcie organu odwoławczego sąd administracyjny uprawniony jest również do uzasadnionego uchylenia poprzedzających go rozstrzygnięcia, o którym wymienione orzekało, albowiem rozstrzygnięcia te wydane zostały w jednym, tym samym postępowaniu, prowadzonym dla załatwienia danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Łd 1269/97, LEX nr 40856). Z uwagi zatem na to, że w przedmiotowej sprawie w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji pozostałaby w obrocie prawnym poprzedzająca ją wadliwa decyzja z dnia [...], decyzja pierwszoinstancyjna również powinna zostać uchylona.
X
Z uwagi zatem na to, że decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] nr [...] zostały wydane z naruszeniem zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz powołanych powyżej przepisów postępowania - na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.