SA/Bd 2676/03

SA/Bd 2676/03 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/
Małgorzata Włodarska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 151 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1, 5, art. 145 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia (del. SSO) Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...], [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego S. S. kwotę 275 zł (dwieście siedemdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta T. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.), § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22.07.2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm.), po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję o rejestracji samochodu osobowego marki Chrysler, nr rejestracyjny [...], nr nadwozia [...], na S. S. i jednocześnie odmówił rejestracji w/w pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 07.02.1996 r. w Urzędzie Miejskim w T. został złożony wniosek o zarejestrowanie w/w pojazdu na S. S. Pojazd został zarejestrowany 07.02.1996 r. pod nr rej. [...].
Dnia 03 marca 1997 r. wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu z powodu wyjścia na jaw nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, tj. ujawnienia faktu, że kanadyjski dowód rejestracyjny Permit – stanowiący, między innymi, podstawę rejestracji pojazdu – pochodzi z czynu zabronionego (został skradziony). Postępowanie to zostało zawieszone z urzędu postanowieniem z dnia [...] nr [...] ze względu na wznowienie postępowania celnego, a także ze względu na prowadzenie dochodzenia w sprawie w/w pojazdu przez Prokuraturę Rejonową w T. i w związku z powyższym wówczas przedwczesne było rozstrzyganie w postępowaniu administracyjnym.
W dniu [...] wydano postanowienie o podjęciu z urzędu zawieszonego postępowania z uwagi na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego: Prokuratura Okręgowa w T. poinformowała pismem z dnia [...] o dokonanym ustaleniu, że dowód rejestracyjny Permit oraz faktura sprzedaży w/w pojazdu są sfałszowane, a Urząd Celny w G. poinformował pismami z dnia 19.06.2002 r. oraz 12.08.2002 r. o dopuszczeniu w/w pojazdu na polski obszar celny.
W związku z powyższym nie można uznać dokumentu przedstawionego przez stronę jako kanadyjski dowód rejestracyjny za prawdziwy, a także nie można uznać umowy kupna sprzedaży z dnia 06.02.1996 r. jako dokumentu skutecznie przenoszącego prawo własności pojazdu na stronę, z uwagi na stwierdzone sfałszowanie w/w faktury wystawionej na nazwisko J. G. – osoby sprzedającej stronie pojazd za pośrednictwem firmy S.C. "A.". Tym samym należy stwierdzić, że nie zostały spełnione warunki konieczne do rejestracji pojazdu określone w przepisach obowiązujących zarówno obecnie, jak i w dniu zgłoszenia pojazdu do rejestracji i wydania decyzji o rejestracji oraz w dniu wznowienia postępowania, tj. w § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14.04.1993 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 164 z późn. zm.), art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 w/w ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Powyższe przepisy warunkują zarejestrowanie pojazdu od przedłożenia przez jego właściciela oryginalnego dowodu własności oraz ostatniego dowodu rejestracyjnego lub innego dokumentu potwierdzającego rejestrację pojazdu za granicą.
Jest rzeczą oczywistą, że powyższe dokumenty muszą być oryginalne i zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, co zostało również utrwalone w orzecznictwie, np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.09.1998 r. sygn. akt II SA 927/98. Fałszywość ostatniego dowodu rejestracyjnego oraz faktury sprzedaży pojazdu osobie, od której strona nabyła pojazd zostały stwierdzone w piśmie Prokuratury Okręgowej w T., o którym mowa wyżej. Nie ma zaś innych dowodów, które wykazywałyby, że strona jest właścicielem pojazdu.
Odwołanie od tej decyzji złożył S. S., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że nabył samochód z legalnie działającego, profesjonalnego komisu i że pojazd ten był dopuszczony przez odpowiednie organy na polski obszar celny, po zbadaniu dokumentów rejestracyjnych. Nie można więc pozbawiać go po 7 latach nieprzerwanego posiadania w dobrej wierze możliwości korzystania z samochodu, który zdołał nabyć przez zasiedzenie na podstawie art. 174 k.c. Zdaniem skarżącego zaskarżoną decyzją naruszono zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 kpa), co uzasadnia jej uchylenie.
W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta T. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji samochodu m-ki Chrysler nr rejestracyjny [...] na S. S. i następnie odmówił rejestracji w/w pojazdu, gdyż skarżący nie posiada wymaganych prawem dokumentów mogących być podstawą dokonania rejestracji. Bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest natomiast fakt, że skarżący jest właścicielem tego pojazdu.
Skargę na powyższą decyzję złożył S. S., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja uchylająca decyzję w sprawie rejestracji samochodu została wydana po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie rejestracji, co oznacza, iż organ I instancji nie zastosował przepisu art. 146 § 1 kpa oraz przepisu art. 151 § 1 pkt 1 kpa.
Ponadto organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, natomiast w decyzji uchylającej decyzję dotychczasową powołał obok powołanej w postanowieniu z dnia [...] podstawy prawnej (art. 145 § 1 pkt 5 kpa) nową podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Zdaniem strony skarżącej, skoro organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie zaistnienia przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 kpa, to w decyzji uchylającej nie mógł się powołać na nowa podstawę prawną w postaci art. 145 § 1 pkt 1 kpa.
Zdaniem strony skarżącej w przedmiotowej sprawie nie została również spełniona przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, ponieważ dla stwierdzenia fałszywości dowodu istotnego w sprawie konieczne jest prawomocne orzeczenie Sądu lub innego organu, natomiast w przedmiotowej sprawie takie orzeczenie nie zostało wydane. Co prawda zbywcy w/w samochodu – J. G. został postawiony zarzut, iż w dniu 23.10.1995 r. w G. posłużył się sfałszowanym kanadyjskim dowodem rejestracyjnym Permit nr [...] tj. o czyn z art. 265 kk, to jednak nie został wniesiony do sądu akt oskarżenia, nie mówiąc już o wyroku skazującym ( J.G. ma nadal status osoby podejrzanej a nie oskarżonej).
Zdaniem skarżącego nie znajduje zastosowania w sprawie również hipoteza art. 145 § 2 kpa. Powołany przepis wymaga dla wznowienia postępowania zaistnienia dwóch przesłanek, które muszą wystąpić łącznie:
• oczywistość fałszu dowodu,
• niezbędność wznowienia postępowania dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.
W przedmiotowym stanie faktyczno-prawnym istnieją wątpliwości co do oczywistości dowodu. Sam fakt wszczęcia postępowania karnego oraz postawienie zarzutów stronie podejrzanej J. G. nie uzasadnia stwierdzenia oczywistości fałszu dowodu. W aktach postępowania karnego przeciwko J.G. nie ma dowodu potwierdzającego okoliczność, iż to właśnie J. G. fałszowała dowody rejestracyjne. Ten fakt jest prawdopodobny, lecz nie oczywisty.
Poza tym wznowienie postępowania nie było niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Trudno mówić o poważnej szkodzie dla interesu społecznego, skoro przy nabyciu pojazdu (zakładając nawet wadliwość dowodu rejestracyjnego pojazdu) każdy nabywca działający w dobrej wierze może wystąpić z powództwem do Sądu powszechnego o ustalenie prawa własności pojazdu na jego rzecz. Trudno w tej sytuacji mówić o szkodzie dla interesu społecznego, a tym bardziej o poważnej szkodzie dla interesu społecznego. Obrót samochodami z nieprawdziwą dokumentacją może naruszyć słuszny interes obywatela (konkretnego człowieka), lecz nie interes społeczny (całej społeczności).
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że wznowienie postępowania w rozpatrywanej sprawie mogło być oparte na dwóch przesłankach. Pierwsza z nich została zawarta w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 i stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Niewątpliwie taka okoliczność miała miejsce po uzyskaniu informacji z Urzędu Celnego w T. (pismo z dnia [...] nr [...]), iż pojazd został zarejestrowany, na podstawie kanadyjskiego dowodu rejestracyjnego, który został skradziony (dowód Permit został wymieniony pod pozycją nr 78 pisma z Urzędu Celnego w T.). Jednak postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta T. zawiesił z urzędu wznowione postępowanie. Uchylenie decyzji po wznowieniu postępowania nie może nastąpić z przyczyny wymienionej w przepisie art. 145 § 1 pkt 5, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Jednak należy zauważyć, że zawieszenie postępowania w sprawie nastąpiło postanowieniem z dnia [...] w wyniku prowadzenia dochodzenia w sprawie w/w pojazdu przez Prokuraturę Okręgową w T. Postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w T. o przedstawienie zarzutu posłużenia się fałszywymi kanadyjskimi fakturami sprzedaży oraz kanadyjskimi dowodami rejestracyjnymi Permit tj. czynu z art. 270 § 1 kk zostało wydane wobec m.in. J. G. Jednakże z uwagi na to, że m.in. J. G. przebywa w Kanadzie, postępowanie wobec niej zostało zawieszone i nie jest możliwe przekazanie tego postępowania do Kanady (Pismo Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...]). Z uwagi na powyższe, w rozpatrywanej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania należało uznać przepis art. 145 § 1 pkt 1 stanowiący, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Nie ulega wątpliwości, że dowód rejestracyjny, na którym oparto rejestrację przedmiotowego pojazdu został sfałszowany, tj. wypełniony na oryginalnym blankiecie kanadyjskiego zezwolenia – Permit o numerze [...]. Wątpliwym w sprawie może być fakt, czy do stwierdzenia sfałszowania wystarczy akt oskarżenia Prokuratury Okręgowej w T. i oświadczenia strony kanadyjskiej, że przedmiotowe samochody zostały faktycznie zakupione w Kanadzie, lecz faktury i dowody rejestracyjne, jakimi posłużono się podczas rejestracji okazały się sfałszowane. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. jest to wystarczające do uznania, że sfałszowanie dokumentów nastąpiło i zostało to ustalone orzeczeniem właściwego organu (organu kanadyjskiego). Jeżeli jednak powyższa okoliczność nie jest wystarczająca jako podstawa wznowienia postępowania, to należy uwzględnić przepis art. 145 § 2 kpa, który stanowi, że postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienie przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, sfałszowanie dowodu Permit jest oczywiste, a za uchyleniem dokonanej rejestracji przemawia przesłanka ochrony interesu społecznego. Organy administracji publicznej mające przestrzegać prawa powszechnie obowiązującego, nie powinny dopuścić do sytuacji, w której w obrocie prawnym znajduje się samochód nieprawidłowo zarejestrowany, gdyż może to doprowadzić do niepewności tego obrotu. Przedmiotowy samochód został zarejestrowany w sposób wadliwy tak jak i kilkadziesiąt innych samochodów sprowadzonych w podobny sposób z Kanady. Istnienie takiego stanu rzeczy grozi poważną szkodą dla interesu społecznego, w postaci ograniczenia zaufania (i tak już nadwątlonego) społeczeństwa do istniejącego systemu prawnego obowiązującego w Polsce. Zarejestrowanie pojazdu bez spełnienia wszystkich wymaganych prawem elementów może przy wprowadzaniu takiego pojazdu do obrotu prawnego spowodować stan jego niepewności. Pewność obrotu prawnego jest wartością, którą powinny chronić organy administracji publicznej w imię uniknięcia spowodowania poważnej szkody dla interesu społecznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.
Podstawą rozstrzygnięcia przez organ administracyjny II instancji było, jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ustalenie że w sprawie niniejszej wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania, wynikająca z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 kpa czyli, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Organ II instancji wskazał, że pismem Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...] sygn. akt [...] potwierdzone zostało, iż dowód rejestracyjny Permit oraz faktura sprzedaży pojazdu wydana na nazwisko J. G. są sfałszowane.
W sposób nie budzący wątpliwości, z treści przepisu art. 145 kpa wynika, że sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie, jakim jest fałsz dowodów. Naruszenie tego warunku stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2003, str. 626). Z akt sprawy nie wynika, aby sfałszowanie dowodu rejestracyjnego i faktury jego kupna zostało ustalone w powyższy sposób. Z pisma Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...] wynika jedynie to, że m.in. J. G. został przedstawiony zarzut posłużenia się fałszywą kanadyjską fakturą sprzedaży oraz skradzionym dowodem rejestracyjnym i że z uwagi na to, iż przebywa ona w Kanadzie postępowanie wobec niej pozostaje nadal zawieszone i nie jest możliwe przekazanie tego postępowania do Kanady.
Podkreślić więc w tym miejscu należy po pierwsze to, że jedynie faktura sprzedaży być może jest dowodem fałszywym, a nie jak twierdzi organ II instancji, także dowód rejestracyjny, a po drugie to, że faktu fałszerstwa żaden organ prawomocnym orzeczeniem nie stwierdził. Co prawda można wznowić postępowanie również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, ale sfałszowanie to musi być oczywiste, a wznowienie postępowania niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 kpa).
Ani organ I instancji, ani organ II instancji w ogóle nie badał w toku instancji, czy sfałszowanie dowodu nie budzi wątpliwości, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla ochrony interesu społecznego. Tymczasem wynik oceny wystąpienia tych dwóch przesłanek organ obowiązany jest przytoczyć w uzasadnieniu decyzji. Za rażące naruszenie prawa uznał NSA w wyroku z dnia 05.01.1982 r. II SA 911/81 (ONSA 1982, Nr 1, poz. 4) to, że organ nie wyjaśnił na czym polegało i kto stwierdził sfałszowanie dowodów, na których oparta była poprzednia decyzja.
Rozważania na temat spełnienia przesłanki z art. 145 § 2 kpa zawarte w odpowiedzi na skargę, nie mogły być wzięte pod uwagę albowiem Sąd bada zgodność zaskarżonej decyzji z prawem w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w dniu jej wydania.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że nie zostało wykazane, aby istniała w niniejszej sprawie przesłanka wznowienia postępowania określona w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 kpa albo art. 145 § 2 kpa. Natomiast przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 uległa przedawnieniu zgodnie z przepisem art. 146 § 1 kpa. Wobec tego brak było podstaw do wydania decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa.
Powyższe oznacza naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygał niniejszą sprawę zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych... (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).