III SA/LU 495/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-02-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdyzatrzymanie prawa jazdyprzekroczenie prędkościruch drogowyTrybunał Konstytucyjnypostępowanie administracyjneweryfikacja pomiarusąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, uznając, że organy nie mogły opierać się wyłącznie na informacji policji bez weryfikacji pomiaru prędkości, co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Skarżący D. D. zaskarżył decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące, wydaną na podstawie informacji policji o przekroczeniu prędkości o 51 km/h w obszarze zabudowanym. Organy administracji utrzymywały, że nie mogą kwestionować ustaleń policji. Sąd uchylił obie decyzje, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 4/21), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis pozwalający na wydanie takiej decyzji wyłącznie na podstawie informacji policji, bez możliwości weryfikacji pomiaru przez organ administracji. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Lubartowskiego o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Podstawą decyzji była informacja Komendanta Powiatowego Policji o przekroczeniu przez skarżącego dopuszczalnej prędkości o 51 km/h w obszarze zabudowanym. Organy administracji obu instancji stały na stanowisku, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest decyzją związaną i wydaje się ją wyłącznie na podstawie informacji policji, bez możliwości prowadzenia własnego postępowania dowodowego czy kwestionowania ustaleń policji. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak możliwości weryfikacji pomiaru prędkości oraz naruszenie prawa do równego traktowania. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Kluczowym argumentem sądu było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r. (sygn. akt K 4/21), które stwierdziło niezgodność z Konstytucją przepisu pozwalającego na wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie na podstawie informacji organu kontroli ruchu drogowego, bez możliwości przeprowadzenia przez organ administracji samodzielnego postępowania dowodowego. Trybunał uznał, że taki mechanizm narusza zasadę państwa prawnego, prawo do obrony oraz zasadę prawdy materialnej w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny stwierdził, że wykładnia zastosowana przez organy administracji w niniejszej sprawie jest sprzeczna z tym orzeczeniem, zwłaszcza że skarżący kwestionował prawidłowość pomiaru prędkości. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka wykładnia przepisu jest niezgodna z Konstytucją.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, rozumiany jako podstawa wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie na podstawie informacji organu kontroli ruchu drogowego, narusza art. 2 Konstytucji RP (zasada państwa prawnego). Wyklucza on możliwość przeprowadzenia przez organ administracji samodzielnego postępowania dowodowego i kwestionowania przez stronę prawidłowości pomiaru, co narusza prawo do obrony i zasadę prawdy materialnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

ustawa o zmianie kodeksu karnego art. 7 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

Zgodnie z wyrokiem TK K 4/21, przepis ten w rozumieniu, że stanowił wyłączną podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie informacji organu kontroli ruchu drogowego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.

ustawa o kierujących pojazdami art. 102 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o kierujących pojazdami

Określa przesłankę zatrzymania prawa jazdy za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Interpretacja tego przepisu została zmieniona przez wyrok TK K 4/21.

Prawo o ruchu drogowym art. 135 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa - Prawo o ruchu drogowym

Określa czyn polegający na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym jako podstawę do zatrzymania prawa jazdy przez policjanta.

Pomocnicze

ustawa o kierujących pojazdami art. 102 § ust. 1c

Ustawa o kierujących pojazdami

Określa okres zatrzymania prawa jazdy na 3 miesiące i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji, gdy uchylono decyzję organu II instancji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

k.p.a. art. 104

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólna podstawa wydawania decyzji administracyjnych.

k.p.a. art. 76 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy dowodowej wartości dokumentów urzędowych.

k.p.a. art. 76 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez wykładnię przepisów prowadzącą do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie na podstawie informacji policji, bez możliwości weryfikacji pomiaru. Naruszenie prawa do obrony i zasady prawdy materialnej w postępowaniu administracyjnym. Niezgodność z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 4/21.

Godne uwagi sformułowania

organy administracji publicznej nie mogą kwestionować w postępowaniu administracyjnym ustaleń policji bądź inspekcji transportu drogowego decyzja o zatrzymaniu prawa organ wydaje na podstawie przekazanej mu informacji o zatrzymaniu prawa jazdy podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami (...) może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym istota problemu sprowadza się do oceny, czy postępowanie administracyjne (...) można uznać za rzetelne i sprawiedliwe postępowanie administracyjne w rozumieniu Konstytucji w sytuacji, gdy kierujący pojazdem nie ma możliwości kwestionowania prawidłowości pomiaru prędkości wątpliwości budzi automatyzm wydawania decyzji rozumiany w ten sposób, że organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy pozostaje związany informacją uzyskaną od organu kontroli ruchu drogowego i nie może powoływać ani z urzędu, ani na wniosek strony żadnych innych dowodów

Skład orzekający

Iwona Tchórzewska

przewodniczący

Ewa Ibrom

sprawozdawca

Anna Strzelec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wszelkie sprawy dotyczące zatrzymania prawa jazdy na podstawie przekroczenia prędkości, gdzie organy opierają się wyłącznie na informacji policji bez weryfikacji pomiaru."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i interpretacji przepisów zmienionej przez wyrok TK K 4/21. Może być mniej istotne dla spraw, gdzie pomiar prędkości został zweryfikowany lub nie było kwestionowany.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może zmienić praktykę administracyjną i chronić prawa obywateli przed automatycznym stosowaniem sankcji. Jest to przykład ważnej interwencji sądu w ochronie praw kierowców.

Sąd Najwyższy: Policja nie może decydować o Twoim prawie jazdy! Kluczowy wyrok TK zmienia zasady zatrzymywania uprawnień.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 495/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2015 poz 541
art. 7 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Strzelec, , po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty Lubartowskiego z dnia [...] maja 2022 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz D. D. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Starosty Lubartowskiego z [...] maja 2022 r., nr [...] o zatrzymaniu D. D. (dalej jako "skarżący") dokumentu prawa jazdy na okres 3 miesięcy.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
W zawiadomieniu z [...] kwietnia 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w R. poinformował Starostę Lubartowskiego, że w dniu [...] kwietnia 2022 r. w miejscowości U. D. D. przekroczył dozwoloną prędkość w obszarze zabudowany o 51 km/h. W zawiadomieniu poinformowano o elektronicznym zatrzymaniu prawa jazdy kat. AM, B1, B, nr [...]/0608, druk nr [...], wydanym przez Starostę Lubartowskiego w dniu [...] lutego 2019 r.
Następnie Starosta Lubartowski wszczął postępowanie administracyjne w zakresie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Decyzją z [...] maja 2022 r. Starosta Lubartowski (dalej jako: "organ I instancji"), na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 z późn. zm.) w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450), w powiązaniu z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) zatrzymał skarżącemu wymienione na wstępie prawo jazdy na okres 3 miesięcy od dnia 28 kwietnia 2022 r. do dnia 28 lipca 2022 r. włącznie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W wyniku rozpatrzenia odwołania D. D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z [...] lipca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że organy administracji publicznej nie mogą kwestionować w postępowaniu administracyjnym ustaleń policji bądź inspekcji transportu drogowego. Organ powołał się na konstrukcję decyzji związanej, wynikającej z dyspozycji art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Kolegium podkreśliło, że przepisy nie przewidują prowadzenia przez starostę postępowania dowodowego i dokonywania własnych ustaleń dotyczących osoby kierującej pojazdem, pomiarów prędkości bądź innych okoliczności zdarzenia. Decyzję o zatrzymaniu prawa organ wydaje na podstawie przekazanej mu informacji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Organ odwoławczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji słusznie orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy i prawidłowo obliczył okres zatrzymania prawa od 28 kwietnia 2022 r. do 28 lipca 2022 r.
Kolegium powołało się uchwałę z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 3/18, w której Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdził, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 z późn. zm.) może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W uchwale tej NSA orzekł również, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. D. zaskarżył decyzję organu odwoławczego w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego:
1) art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sytuacji istnienia przesłanki do zawieszenia postępowania ze względu na konieczności rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez Trybunał Konstytucyjny (sprawy o sygnaturach Ts 213/16, Ts 13/21 oraz K 4/21);
2) art. 6, art. 7 art. 8 k.p.a. w związku z art. 7a oraz 7b k.p.a. w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, poprzez powielenie błędu organu I instancji, naruszenie prawa do równego traktowania przez władze publiczne oraz pominięcie argumentacji skarżącego co do oczywistego błędu pomiarowego urządzenia, zastosowanie błędnej i pozaprawnej "formalnej teorii dowodowej", sprzecznej z zasadą swobodnej oceny materiału dowodowego, polegającej na uznaniu, że daną okoliczność można udowodnić tylko w jeden określony sposób, tj. na podstawie "gołosłownej" korespondencji z Komendą Powiatową Policji, prezentowanie poglądu, że strona nie może skutecznie podnosić zarzutów co do prawdziwości danych wskazanych w dokumencie urzędowym - i w konsekwencji przyjęcie, że kierujący przekroczył dozwoloną prędkość o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym, gdy tymczasem z załączonego do akt sprawy materiału dowodowego wynika, że żaden pomiar prędkości pojazdu kierowanego nie został wykonany lub - co najwyżej - że został wykonany w sposób nieprawidłowy;
3) art. 35 § 2, art. 75 § 1 i 2, art. 77 § 1 i 4, art. 80 oraz art. 8 i art. 11 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., poprzez takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które nie budzi zaufania strony, nie odnosi się do istoty sprawy, nie odnosi się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 oraz wyroku NSA z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2809/17 o konieczności weryfikacji informacji z policji i brak weryfikacji przez organy czy pomiar w ogóle był dokonany;
4) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 76 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz innych ustaw, poprzez zaniechanie zweryfikowania informacji, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy oraz błędne przyjęcie, że domniemanie prawdziwości otrzymanej informacji od Policji oznacza związanie organu jej treścią w ten sposób, że strona nie może zgłaszać wniosków przeciwko prawdziwości jej treści;
5) art. 64 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji w związku z art. 1 Protokołu nr 1 do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. w związku z art. 14 EKPCz i art. 6 EKPCz w związku z art. 45, art. 177 Konstytucji RP w związku z art. 7 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 102 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wyłącznie informacja z Policji jest wystarczającą przesłanką zatrzymania prawa jazdy, a prawo jazdy nie jest przedmiotem ochrony prawa człowieka do poszanowania swego mienia, w sytuacji, gdy na to powołuje się strona, a zatrzymanie prawa jazdy następuje nawet w sytuacji, gdy pomiar prędkości jest oczywiście błędny i jest dokonany nieprawidłowym urządzeniem;
6) art. 81a § 1 k.p.a. w związku z § 19 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lutego 2014 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się w nieuwzględnieniu granic błędu pomiarowego miernika prędkości;
7) art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego błędne rozumienie polegające na przyjęciu, że podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest tylko i wyłącznie informacja o zatrzymaniu dokumentu przez Policję na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a nie rzeczywiste przekroczenie prędkości przez kierującego pojazdem o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, która nie jest weryfikowana przez organ.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie zatrzymania dokumentu prawa jazdy na okres 3 miesięcy.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy o kierujących pojazdami oraz Prawa o ruchu drogowym.
Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 jest – zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o zmianie kodeksu karnego" – informacja uzyskana od podmiotu, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Art. 102 ust. 1c ustawy stanowi, że starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Z kolei art. 135 ust. 2 lit. a Prawa o ruchu drogowym stanowi, że policjant zatrzyma wydane w kraju prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
W rozpoznawanej sprawie do Starostwa Powiatowego w Lubartowie wpłynęło pismo Komendanta Powiatowego Policji w R. informujące o przekroczeniu przez skarżącego dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Z akt sprawy wynika, że skarżący odmówił przyjęcia mandatu karnego.
Powyższe pismo Komendanta Powiatowego Policji w R. było podstawą do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy przez organ I instancji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu II instancji.
W ocenie organów w okolicznościach rozpoznawanej sprawy spełniona została przesłanka zatrzymania prawa jazdy określona w art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Organ odwoławczy podkreślił, że informacja o ujawnieniu naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym jest dokumentem urzędowym, a decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, jest decyzją związaną. Starosta jest zobligowany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, a rozstrzygnięcie to oraz jego zakres nie są pozostawione do uznania organu. Organ odwoławczy stwierdził, że organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dokonywania własnych ustaleń co do faktu przekroczenia prędkości. Organ powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 3/18, w której NSA wyraził pogląd, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Wskazać należy, że powołane wyżej przepisy i stanowisko orzecznictwa, aprobujące wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy tylko na podstawie informacji Policji, bez możliwości dokonywania ustaleń co do faktu przekroczenia prędkości budziło liczne wątpliwości. Przepisy te poddane zostały kontroli Trybunału Konstytucyjnego. We wniosku z 9 kwietnia 2021 r. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł o stwierdzenie, że art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5, ust. 1c, ust. 1d i ust. 1da ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw są niezgodne z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji.
Już po wydaniu zaskarżonej decyzji, wyrokiem z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, rozumianego w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, z art. 2 Konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie.
Trybunał stwierdził, że istota problemu sprowadza się do oceny, czy postępowanie administracyjne przed starostą w sprawie zatrzymania prawa jazdy w trybie przewidzianym w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami można uznać za rzetelne i sprawiedliwe postępowanie administracyjne w rozumieniu Konstytucji w sytuacji, gdy kierujący pojazdem nie ma możliwości kwestionowania prawidłowości pomiaru prędkości przez organ kontroli ruchu drogowego, ponieważ decyzja o zastosowaniu tej sankcji jest wydawana wyłącznie na podstawie informacji przekazanej staroście przez organ kontroli ruchu drogowego. Trybunał wskazał, że wątpliwości budzi automatyzm wydawania decyzji rozumiany w ten sposób, że organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy pozostaje związany informacją uzyskaną od organu kontroli ruchu drogowego i nie może powoływać ani z urzędu, ani na wniosek strony żadnych innych dowodów mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z punktu widzenia kierującego pojazdem, tak rozumiany automatyzm mechanizmu zatrzymywania prawa jazdy na mocy decyzji administracyjnej starosty wyklucza możliwość korzystania z prawa do obrony swoich racji w ramach postępowania administracyjnego, które prowadzić może do orzeczenia sankcji prawnej oznaczającej dla kierującego pojazdem konkretne dolegliwości. Trybunał przedmiotem kontroli objął również art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie kodeksu karnego, rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami, stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym.
Trybunał podkreślił, że przedstawiony problem konstytucyjny ma wyłącznie proceduralny charakter i wiąże się ze związaniem starosty informacją otrzymaną od organu kontroli ruchu drogowego oraz brakiem możliwości przeprowadzenia przez niego samodzielnego postępowania dowodowego pozwalającego ustalić, czy przesłanki zastosowania sankcji w postaci zawieszenia prawa jazdy faktycznie zaistniały. Odnosi się do braku stosownych gwarancji procesowych strony postępowania mającego zakończyć się dolegliwościami spowodowanymi czasowym zawieszeniem uprawnień wiążących się z posiadaniem prawa jazdy. Art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie kodeksu karnego – tak jak jest on rozumiany w orzecznictwie administracyjnym – uniemożliwia stronie zgłaszanie dowodów na poparcie swoich twierdzeń (np. o nieprawidłowościach podczas pomiaru prędkości lub ustalania liczby przewożonych pasażerów) i żądanie od organu przeprowadzenia dowodu z urzędu. W efekcie czyni ewentualną późniejszą kontrolę instancyjną czy sądowoadministracyjną w istocie pozorną.
Dalej Trybunał wskazał, że przepis art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie kodeksu karnego stanowi ograniczenie zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym mającym prowadzić do wydania na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Przepis ten, rozumiany w sposób przyjęty w orzecznictwie administracyjnym, daje w istocie pierwszeństwo swoiście rozumianej zasadzie prawdy formalnej, nakazując organowi mającemu orzec o zastosowaniu sankcji prawnej przyjęcie w toku postępowania domniemania, że okoliczności wskazane w informacji organu kontroli ruchu drogowego są zgodne z rzeczywistym przebiegiem zdarzenia i domniemanie to nie może być obalone. Trybunał zwrócił uwagę, że wprawdzie na gruncie ogólnych zasad postępowania przed organami administracji ustawodawca przyjął zasadę, zgodnie z którą dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.), niemniej jednocześnie wyraźnie podkreślił, że nie wyłącza to możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach (art. 76 § 3 k.p.a.). Taki sposób rozumienia art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie kodeksu karnego, prowadzący do wyłączenia stosowania zasad ogólnych wyznaczających istotę postępowania administracyjnego (tj. zasady prawdy materialnej, zasady aktywnego udziału strony, zasady swobodnej oceny dowodów), Trybunał uznał za naruszający standard sprawiedliwej i rzetelnej procedury przed organami władzy publicznej, stanowiącej element państwa prawnego w znaczeniu art. 2 Konstytucji. Trybunał podkreślił, że w państwie prawnym jednostka może ponosić odpowiedzialność prawną tylko wówczas, gdy zostanie ustalone przez organ stosowania prawa w sposób niebudzący obiektywnych wątpliwości, że do naruszenia przepisów prawa rzeczywiście doszło. Zasada państwa prawnego wyklucza dopuszczalność takiego kształtowania rozwiązań proceduralnych, które zakładają przerzucenie na jednostkę negatywnych skutków błędów lub pomyłek funkcjonariuszy publicznych popełnionych podczas stosowania prawa. Zwrócono również uwagę, że ani procedura wznowienia postępowania administracyjnego, ani możliwość dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa nie są w stanie odwrócić wszystkich negatywnych konsekwencji w życiu prywatnym, rodzinnym czy zawodowym, jakich doświadczyła jednostka w okresie, na jaki prawo jazdy zostało jej zatrzymane.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że zastosowana w przez organy wykładnia przepisu art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, że wyłączną podstawę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowany jest sprzeczna z przywołanym wyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. W rozpoznawanej sprawie podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy stanowiło jedynie pismo Komendanta Powiatowego Policji w R. z [...] kwietnia 2022 r. Tymczasem, co wymaga podkreślenia, skarżący nie przyjął mandatu karnego i w toku postępowania administracyjnego kwestionował prawidłowość pomiaru prędkości i wiarygodność informacji przekazanej staroście przez Komendanta Powiatowego Policji w R.. W świetle wyżej wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wykładnia organów nie może zostać zaaprobowana.
Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie decyzja wydana została jedynie na podstawie informacji Policji o przekroczeniu dopuszczalnej prędkości przez skarżącego, którą to informację organy uznały za wiążącą i nie poczyniły własnych ustaleń, zaskarżoną decyzję należało uchylić, zgodnie z art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.". Z uwagi na to, że uchybienia dotyczą także decyzji organu I instancji, sąd uznał za celowe uchylenie również decyzji organu I instancji, jest to bowiem konieczne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt K 4/21, co do interpretacji przepisów art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie kodeksu karnego i art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami i ponownie rozważyć, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy spełnione zostały przesłanki zatrzymania prawa jazdy. Organ zobowiązany będzie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dokonania ustaleń co do faktu popełnienia przez skarżącego naruszenia, polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.
O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek taki został złożony przez organ (k. 14 akt sprawy), a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI