III SA/LU 491/22

III SA/Lu 491/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2069
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 27 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lipca 2022 r. nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia P. K. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2022 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie w dniu 10 maja 2022 r. wystawił na P. K. tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek poddania jego małoletniej córki H. K. (ur. 5 marca 2011 r.) szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz odrze, śwince i różyczce.
Pismem z dnia 8 czerwca 2022 r., skarżący wniósł zarzuty do powyższego tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym, które obejmowały:
1) naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.", poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2022 r. poz. 1657 ze zm.), dalej jako "ustawa o zwalczaniu zakażeń";
2) niewykonalność obowiązku wynikającego z braku indywidualnego kalendarza szczepień;
3) naruszenie art. 27 tej ustawy o zwalczaniu zakażeń, poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej w egzekucji w części C5 tytułu wykonawczego.
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń, natomiast zgodnie z art. 17 tej ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania szczepienia. Decyzję o wykonaniu szczepienia oraz o rodzaju preparatu szczepionkowego, jaki zostanie podany, podejmuje lekarz biorąc pod uwagę aktualny stan zdrowia dziecka stwierdzany w trakcie badania kwalifikacyjnego. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Obowiązek poddania się szczepieniom aktualizuje się w terminie zgłoszenia się do badania kwalifikacyjnego do szczepienia. W zgłoszeniu z dnia 25 kwietnia 2022 r. o uchylaniu się przez P. K. od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u H. K. lek. med. E. K., specjalista medycyny rodzinnej, pediatra, poinformowała Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniej, powiadomieniach prawnych opiekunów dziecka o przypadających szczepieniach oraz o aktualnym stanie uodpornienia i brakujących szczepieniach. Jednocześnie do organu nie wpłynęło zaświadczenie wydane przez lekarza, które potwierdzałoby występowanie długotrwałych przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u wskazanego dziecka.
Organ wyjaśnił, że pismo z [...], informujące, że H. K. została zapisana "na wizytę szczepienną" do Poradni Dzieci Zdrowych na godzinę 16:00, w dniu 28 czerwca 2022 r. nie stanowi podstawy do zawieszenia lub zakończenia postępowania egzekucyjnego w administracji.
Wskazał także, że w części C tytułu wykonawczego skarżący został pouczony, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego nie wymaga podania innych, dodatkowych aktów prawnych w części C5.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zakwestionował powyższe stanowisko, zarzucając naruszenie art. 33 § 1 u.p.e.a., poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów, ponieważ nie została podana pełna i właściwa podstawa prawna obowiązku; art. 7 § 3 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązany nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z dokumentacji medycznej małoletniej nie wynika czy, kiedy i jakie przeciwwskazania zostały przez lekarza wykluczone, nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień; art. 18 ustawy egzekucyjnej, art. 124 § 2 w związku z art. 7, art. 8 § 1 i 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000), dalej jako "k.p.a.", poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach.
Postanowieniem z dnia 27 lipca 2022 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy za niezasadne uznał zarzuty co do braku właściwej podstawy prawnej tytułu wykonawczego. Wyjaśnił, że jako podstawę prawną tytułu wykonawczego wskazano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń. Ponadto tytuł wykonawczy zawiera elementy wskazane w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Przez podstawę prawną prowadzenia egzekucji należy rozumieć przepisy, na podstawie których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej obowiązków danego rodzaju, zaś podstawa prawna egzekwowanego obowiązku zależna jest od tego, co jest źródłem obowiązku podlegającego egzekucji – czy wynika on z decyzji administracyjnej, czy też bezpośrednio z przepisu prawa. W pierwszym przypadku w tytule wykonawczym winna zostać wskazana ta decyzja, w drugim – ten przepis. Tymczasem z treści tytułu wykonawczego jasno wynika podstawa prawna obowiązku niepieniężnego (wskazana przez wierzyciela w części B pkt 1 tytułu wykonawczego), nadto w treści tytułu wykonawczego wskazano art. 26 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 maja 2022 r. zobowiązany może jasno odczytać, jaki obowiązek jest egzekwowany, podstawę prawną tego obowiązku, jak również przepisy prawa, na podstawie których egzekucja jest prowadzona.
Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 17 ust. 9 ustawy o zwalczaniu zakażeń, lekarze są zobowiązani do powiadomienia o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie lekarz dysponujący wiedzą medyczną (w określonym stanie faktycznym) jest w stanie ustalić wynikające ze stanu zdrowia i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki, aktualizujące prawny obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy, nie zaś rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych. Lekarz z przychodni [...], poinformował organ I instancji, że dziecko – H. K., nie zostało poddane szczepieniom ochronnym, przesyłając "Formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych", co oznacza, że lekarz zgłaszający nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień u dziecka. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, tj. badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeprowadzane jest na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Oznacza to, że badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu.
Organ nie zgodził się ze stroną, że lekarz nie wykluczył przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepienia. Z posiadanej dokumentacji nie wynika, jakoby lekarz stwierdził u dziecka jakiekolwiek długotrwałe przeciwwskazania zdrowotne do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. W ostatnim otrzymanym przez wierzyciela piśmie od lekarza z podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko (pismo z dnia 25 kwietnia 2022 r.), lekarz stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych. Pismo to zostało dostarczone wierzycielowi w dniu 2 maja 2022 r., tj. przed wydaniem tytułu wykonawczego przez wierzyciela oraz skierowaniem wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej do organu egzekucyjnego. Również skierowanie do poradni specjalistycznej nie jest tożsame ze stwierdzeniem trwałych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych, a jest jedynie elementem całego procesu poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Organ podniósł także, że skarżący był wielokrotnie informowana przez lekarza o przypadających obowiązkowych szczepieniach ochronnych. Pierwsze pismo wierzyciela informujące o zaległych obowiązkowych szczepieniach ochronnych zobowiązany otrzymał w dniu 5 listopada 2015 r., co oznacza że miała ponad 6 lat na wykonanie obowiązku.
P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie:
- przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia tj.: art. 7, art. 77, art. 136 i art. 138 k.p.a. w związku z art. 27 ustawy egzekucyjnej, poprzez nie zbadanie czy tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób prawidłowy, podczas gdy tytuł zawiera istotne uchybienia i nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, a nadto poprzez dokonanie błędnej interpretacji zarzutów stawianych w zażaleniu;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy dla małoletniej nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień i nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia;
- art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
- art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący zarzucił, że wierzyciel nie odniósł się do niewłaściwego określenia obowiązku, niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zwalczaniu zakażeń, poprzez pominięcie przez wierzyciela powinności stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Skarżący podkreślił, że nigdy nie kwestionował obowiązku szczepień, jednakże ograniczenie podstawy prawnej do art. 5 ustawy o zwalczaniu zakażeń uznać należy za niewystarczające. W tytule wykonawczym nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji, co jest istotnym uchybieniem oraz że małoletnia była wielokrotnie poddawana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, skarżący wielokrotnie podkreślał, że chce dziecko poddać szczepieniom. Za każdym razem jednak do szczepienia nie dochodziło z powodu nie wykluczenia przeciwwskazań do szczepień. Skarżący zarzucił, że z uzasadnienia skarżonego postanowienia nie wynika w ogóle czy prawidłowość tytułu wykonawczego była przedmiotem badania organu. W ocenie skarżącego obowiązek nie jest wymagalny ani wykonalny. Wprawdzie harmonogram szczepień ochronnych jest ogłaszany corocznie w Komunikacie w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, jednakże konkretyzacja terminu należy każdorazowo do lekarza, który przeprowadza lekarskie badanie kwalifikacyjne. Na chwilę wystawienia tytułu małoletnia nie miała również ułożonego indywidualnego kalendarza szczepień, co powoduje że nie można mówić o wymagalności obowiązku. W ocenie skarżącego z dokumentacji medycznej małoletniej w żaden sposób nie można uzyskać informacji jakie przeciwwskazania i do jakiego szczepienia zostały wykluczone.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 lipca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty P. K. w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Stosownie do art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia dnia 10 maja 2022 r. wobec skarżącego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie (wierzyciel) tytułu wykonawczego. Egzekucję obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym prowadzi Wojewoda Lubelski.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie administracyjnej. Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Jak wynika z ustaleń wierzyciela, skarżący nie dopełnił obowiązku o charakterze niepieniężnym poddania dziecka, H. K., obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku za pośrednictwem korespondencji organu I instancji - pismo z dnia: 3 listopada 2015 r. Z uwagi na nieskuteczność skierowanego do skarżącego pisma, wierzyciel wydał w dniu 1 marca 2016 r. upomnienie, w którym wezwał stronę do wykonania obowiązku. Następnie wystąpił do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Z treści skargi wynika, że główny zarzut skarżącego oparty został o przesłankę opisaną z art. 33 § 2 pkt 1oraz 6 lit. c u.p.e.a. W ocenie skarżącego, obowiązek nie został właściwie określony, dla małoletniej nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień i nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, wobec czego obowiązek nie jest wykonalny.
Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Wbrew twierdzeniom skarżącego, obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych. W Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia. Z Programu nie można wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172), dalej jako "rozporządzenie". Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP ustawa i rozporządzenie są źródłami prawa powszechnie obowiązującego.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zwalczaniu zakażeń, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Artykuł 17 ust. 1 ustawy tej stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".
W art. 17 ust. 10 ustawy została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenia, w drodze rozporządzenia min:
1) wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Przepis § 5 tego rozporządzenia stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu zakażeń.
Okoliczność, że zobowiązanie do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym zostało skonkretyzowane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie stanowi o złamaniu konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących. Bezsprzecznie bowiem podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ww. ustawy). Określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, w związku z czym uzasadnione jest pozostawienie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2547/18). Ogłoszenie komunikatu nie ma wpływu na istnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym wynikającego z mocy prawa.
Podkreślenia wymaga, że szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mającym działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, wymaganym realizacją w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności:
1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz
2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.
Twierdzenia skarżącego dotyczące przeciwwskazań zdrowotnych córki do poddania się szczepieniu są bezpodstawne. Przede wszystkim brak jest dokumentacji medycznej stwierdzającej istnienie jakichkolwiek przeciwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych u małoletniej H. K.. Skarżący ustaleń organów w tym zakresie nie podważył. Miał on nie tylko możliwość udokumentowania tej okoliczności w przeciągu kilku lat, ale przede wszystkim wykazania tej okoliczności w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Tymczasem z akt sprawy wynika, że lek. med. E. K., specjalista medycyny rodzinnej, pediatra, poinformowała Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, że córka skarżącego nie została poddana szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz odrze, śwince i różyczce. Jednocześnie stwierdziła, że w przypadku małoletniej brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych. Przesłany formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 25 kwietnia 2022 r. oznacza, że lekarz zgłaszający nie stwierdził przeciwskazań zdrowotnych do wykonania brakujących szczepień u dziecka. Skarżący nie podważył, że szczepienia wskazane w treści obowiązku w części B pkt 5 tytułu wykonawczego z dnia 10 maja 2022 r., nr [...] są tożsame ze szczepieniami, które zobowiązany był wykonać córce oraz upływu terminu ich wykonania. Skierowanie zaś do Poradni Pediatrycznej Szczepień dla Dzieci Wysokiego Ryzyka wystawione w dniu 28 czerwca 2022 r. nie stanowi o istnieniu przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego ani konieczności ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień. Podobnie należy ocenić informację przesłaną na wezwanie organu przez [...] o zapisaniu dziecka na wizytę szczepienną oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 28 czerwca 2022 r., które ujawnia jedynie, że lekarz wydający zaświadczenie stwierdził u dziecka przeziębienie. Tym samym stanowiska organów, że w posiadanej dokumentacji znajdują się informacje od lekarza o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień, jak również, że lekarz określił, które szczepienia są wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania nie można uznać za dowolne.
Wskazany w komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Jak wskazano obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Jednocześnie brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania (por. wyrok WSA w Kielcach z 21 lutego 2013 r., sygn. II SA/Ke 7/13). W tych okolicznościach, w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, nie ulega wątpliwości, że córka skarżącego nie była zaszczepiona mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza, do czego de facto przyczynił się ojciec poprzez polemikę co do treści tak zaświadczenia lekarskiego, jak i w końcu kwestionując istnienie obowiązku z tytułu wykonawczego. Obowiązek skarżącego poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istnieje i wbrew zarzutom skargi jest wymagalny i na dzień wniesienia skargi, co wynika wprost z jej treści i akt sprawy nie został wykonany. Przywołane powyżej regulacje przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Tym samym zarzuty skargi w tym przedmiocie są bezzasadne.
Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Córka skarżącego podlega obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym z dnia 10 maja 2022 r. Opiekę nad małoletnią córką H. sprawuje m.in. skarżący będąca jej ojcem. Na nim więc spoczywa odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń, zgodnie z którym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnim lub bezradną, albo opiekun faktyczny. Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym z dnia 10 maja 2022 r., wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie.
Obowiązek został nałożony z mocy prawa, w drodze przepisów powszechnie obowiązujących. Tytuł wykonawczy z dnia 10 maja 2022 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Należy zauważyć, że wskazany tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176 z późn. zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem. Bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego, że tytuł wykonawczy z dnia 10 maja 2022 r. nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Ponadto skarżący poza zarzutem niewłaściwej podstawy prawnej obowiązku (w tytule wykonawczym wskazano w podstawie prawnej obowiązku zarówno art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń, jak i przepisy rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych), nie wskazał innych uchybień tytułu wykonawczego co do wymogów z art. 27 ustawy egzekucyjnej.
Uzupełniająco należy podnieść, że konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie jest sprzeczna z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2 i art. 47 Konstytucji RP. Ustawodawca w art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nałożył na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Tak dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ale zwłaszcza by chronić prawa dziecka, których zabezpieczenie zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (wyrok NSA z dnia 25 maja 202 r. sygn. akt II OSK 3130/19, wyrok NSA z 10 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 1622/18). Ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje uprawnienia pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, lecz odmiennie – statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki NSA: z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 338/13 i z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1509/13).
Wbrew zarzutom skarżącego, nie doszło w toku postępowania związanego z wydaniem zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, do naruszenia zasad postępowania opisanych w art. 7a, art. 77, art. 80, art. 81 (art. 81a) oraz art. 136 k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy i ustalić w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i stan faktyczny jak i prawny nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W konsekwencji, stanowisko w zaskarżonym postanowieniu jest trafne.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.