III SA/Lu 485/21

III SA/Lu 485/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 88 poz 439
art. 42 ust. 7 pkt 1 i ust. 8;
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej.
Dz.U. 2021 poz 371
§ 10 ust. 1, ust. 2, ust. 2a; § 12 ust. 2;
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zy ust. 1; art. 31zo; art. 31zp ust. 2 pkt 2b i 2c; art. 83 ust. 1;
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu [...] listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił L. B. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, ma Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] marca 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
We wniosku z dnia [...] maja 2021 r. L. B. wniósł o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec 2021 r. oraz kwiecień 2021 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił L. B. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania wyżej wskazanych należności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podany we wniosku kod PKD [...] nie jest zgodny z kodem PKD przeważającej działalności gospodarczej skarżącego widniejącym w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Po weryfikacji w CEIDG oraz na podstawie przedstawionego przez skarżącego pisma z dnia [...] maja 2021 r. z Urzędu Statystycznego organ ustalił, że na dzień [...] marca 2021 r. przeważający rodzaj działalności skarżącego stanowiła działalność oznaczona kodem PKD [...] Ostatnio wymieniony kod nie jest natomiast wymieniony w § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. 2021 poz. 371 z poźn. zm., dalej jako "rozporządzenie [...]"), w związku z czym nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres wskazany we wniosku skarżącego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący L. B. wniósł o uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając naruszenie:
1. art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a., poprzez brak dostatecznego zbadania sprawy i ustalenia rzeczywistego przedmiotu działalności gospodarczej, jak również daty złożenia wniosku o wpis zmian w CEIDG;
2. art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niewykonanie przez organ obowiązku zagwarantowania stronie udziału na każdym stadium postępowania, a także zagwarantowania stronie przed wydaniem decyzji możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie oraz wypowiedzenia odnośnie rzekomego braku prowadzenia działalności w zakresie turystyki;
3. § 10 ust. 1, ust. 2, ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, z późn. zm.) w związku z art. 31zy ust. 1 tej ustawy, poprzez uznanie, że kryterium przyznania zwolnienia jest nie faktyczne prowadzenie działalności wskazanej w ustawie, a jedynie posiadanie wpisu o jej prowadzeniu w CEIDG, w sytuacji gdy wpis w CEIDG ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, a nie konstytutywny.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w przepisie § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 mowa jest o prowadzenia działalności oznaczonej określonym kodem według Polskiej Klasyfikacji Działalności PKD, a nie o samym istnieniu określonego wpisu w ewidencji. Wpis ma charakter deklaratoryjny i istotne jest rzeczywiste prowadzenie określonego rodzaju działalności. Natomiast skarżący dysponuje fakturami, które wskazują, że od chwili rejestracji jako przedsiębiorca faktycznie wykonywał tylko i wyłącznie działalność oznaczoną kodem [...] PKD.
Jednocześnie skarżący wskazał, że w dniu [...] lutego 2020 złożył wniosek o dokonanie w CEIDG wpisu obejmującego zmianę przedmiotu prowadzonej działalności. Skoro zaś wniosek o zmianę wpisu PKD w CEIDG został złożony w dniu [...] lutego 2020 r., a dopiero w dniu [...] kwietnia 2021 r. wpis został dokonany, to należy uznać, że skarżący prowadził w tym czasie działalność gospodarczą o wskazanym przedmiocie. Na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek była już zgłoszona w CEIDG zmiana przedmiotu działalności skarżącego. Długotrwałe oczekiwanie na wpis było zawinione wyłącznie przez właściwy organ i w żaden sposób niezależne od skarżącego.
W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wynika z przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, dalej jako "ustawa COVID-19" lub "ustawa"). W art. 31zo powołanej ustawy wskazane zostały okresy i warunki zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek. Jednocześnie w art. 31zy ust. 1 ustawy Rada Ministrów została upoważniona, w celu przeciwdziałania COVID-19, do określenia w drodze rozporządzenia innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3 lub objęcia tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. W oparciu o przytoczoną delegację ustawową zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. 2021 poz. 371 z późn. zm.). Wskazane rozporządzenie stanowiło materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.
Zgodnie z § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19 zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:
1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,
2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (§ 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19).
Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust. 1 lub 2, lub 2a, płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia [...] kwietnia 2021 r. (§ 12 ust. 1 rozporządzenia [...]). Płatnik składek we wniosku, o którym mowa w ust. 1:
1) zawiera elementy, o których mowa w art. 31zp ust. 2 pkt 1, 2b, 2c, 3 i 4 ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem pkt 2;
2) zamiast treści oświadczeń, o których mowa w art. 31zp ust. 2 pkt 2b i 2c ustawy o COVID-19, zawiera odpowiednio informacje o rodzaju przeważającej działalności, o której mowa odpowiednio w § 10 ust. 1 pkt 1 albo 2 lub ust. 2, lub ust. 2a, oraz o uzyskaniu w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku przychodu niższego co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r. lub we wrześniu 2020 r. (§ 12 ust. 2 rozporządzenia COVID-19).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19). Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31 zq ust. 5 ustawy). Natomiast odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy). Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 ustawy).
Jak wynika z przytoczonej wyżej treści § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, określona w ustawie pomoc dla przedsiębiorców w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest przeznaczona dla przedsiębiorców rzeczywiście prowadzących, jako przeważającą, działalność gospodarczą w zakresie wymienionych w tym artykule rodzajów działalności oznaczonych kodami PKD. Pomoc ta ma na celu wsparcie podmiotów, które zostały dotknięte negatywnymi skutkami epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Powołany przepis stanowi element realizacji przeciwdziałania COVID-19, co w rozumieniu ustawy oznacza wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych, tej choroby (art. 2 ust. 2 ustawy). Zatem niewątpliwie celem przepisu § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19 jest, aby pomoc została skierowana do podmiotów rzeczywiście prowadzących na dzień 31 marca 2021 r. działalność gospodarczą odpowiadającą wskazanym w przepisie kodom PKD, jako przeważającą. Jednocześnie ustawodawca w § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 określił, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.
W okolicznościach sprawy organ oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. działalności gospodarczej o określonym kodzie PKD, jako rodzaju przeważającej działalności, stwierdził, że w przypadku skarżącego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako rodzaj przeważającej działalności w dniu 31 marca 2021 r. wpisana była działalność o kodzie PKD [...], który to kod PKD w świetle § 10 ust. 2a rozporządzenia [...] nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec i kwiecień 2021 r.
Jednak w ocenie Sądu poprzestanie przez organ na tym stwierdzeniu i odmówienie z tej tylko przyczyny prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
W świetle przywołanych przepisów rozporządzenia COVID-19 nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że przepis § 10 ust. 3 tego rozporządzenia statuuje obowiązek organu oparcia się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r., a w konsekwencji, że brak możliwości powołania się przez wnioskodawcę na inne dowody, wskazujące na odmienny od uwidocznionego w rejestrze rodzaj przeważającej działalności danego przedsiębiorcy.
Poprzestanie na wykładni językowej przepisu § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19 prowadziłoby do wypaczenia celów ustawy i rozporządzenia wykonawczego, którymi – jak wskazano już wyżej – jest przeciwdziałanie między innymi negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2. Zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek było przyznanie w ramach wskazanego wsparcia pomocy podmiotom faktycznie prowadzącym w określonej dacie, jako przeważającą, działalność według wskazanych w rozporządzeniu kodów.
Wyjaśnić należy, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 955). Ustawa określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres związanych z nimi obowiązków (art. 1 ustawy).
Zgodnie z art. 42 ust. 7 pkt 1 i ust. 8 ustawy o statystyce publicznej, złożenie wniosku o wpis do rejestru podmiotów, wniosku o zmianę cech objętych wpisem oraz wniosku o skreślenie z rejestru podmiotów dla przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2020 r. poz. 2296 i 2320), chyba że zmiana dotyczy jedynie cech objętych wpisem, niebędących przedmiotem wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych.
Jak wskazuje się w orzecznictwie i który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, wpis do rejestru stanowi swego rodzaju zgłoszenie zamierzonej działalności, ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Wniosek o wpisanie lub aktualizację danych nie stanowi oświadczenia woli, ale oświadczenie wiedzy. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15). Przepis art. 76 § 3 k.p.a. przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Taki zaś charakter mają dane zawarte w rejestrze REGON.
Ubiegający się o przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na podstawie § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19 przedsiębiorca, prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w tym przepisie, jako przeważającą, może zatem przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego i podważyć aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W celu obalenia domniemania przedsiębiorca musi wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych widniejących w rejestrze.
Podkreślić należy, że pojęcie "przeważającej działalności gospodarczej" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane ani w ustawie COVID-19, ani w ustawie o statystyce publicznej. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa natomiast rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 z późn. zm.), wydane na podstawie delegacji ustawowej wyrażonej w art. 46 ustawy o statystyce publicznej. Stosownie do § 9 ust. 1 rozporządzenia wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według PKD na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla działalności wpisanej do CEIDG, na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących (§ 9 ust. 2 pkt 3 lit. a).
Z powyższego wynika, że domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrze REGON w zakresie rodzaju przeważającej działalności może być obalone przez przedsiębiorcę za pomocą dowodów wykazujących procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów lub, jeżeli nie jest to możliwe, udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących, stosownie do powołanego § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia.
W postępowaniu o przyznanie uprawnienia, o którym mowa w § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, ustalenie rodzaju przeważającej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Wpis w tym zakresie we właściwym rejestrze korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest to domniemanie wzruszalne. Podobnie jak wpis w rejestrze, także oświadczenie we wniosku o przyznanie ulgi stanowi oświadczenie wiedzy przedsiębiorcy. Przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19, analogiczny w swej treści do art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, wskazuje na potraktowanie przez prawodawcę wpisu w rejestrze jako domniemania prawnego, co niewątpliwie miało na celu uproszczenie i tym samym skrócenie postępowania zmierzającego do udzielenia prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Natomiast uwzględnienie wyłącznie wpisów w rejestrze, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia wymogu prowadzenia, jako przeważającej, działalności gospodarczej oznaczonej określonym kodem PKD, powoduje w istocie wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które faktycznie spełniają warunek do przyznania ulgi, to jest prowadzą w określonym w rozporządzeniu dniu przeważającą działalność zgodną ze wskazanymi kodami PKD, a jedynie nie dopełniły czynności formalnych i uchybiły obwiązkom statystycznym. Działanie takie zaprzecza celom przyjętych regulacji w zakresie zwalczania skutków epidemii COVID-19 oraz narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.
Z powyższego wynika, że przy ustalaniu spełnienia przez przedsiębiorcę przesłanki przyznania pomocy odnoszącej się do rodzaju przeważającej działalności organ prowadzący postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie może oprzeć się wyłącznie na danych zawartych w CEIDG czy też rejestrze REGON, w szczególności gdy przedsiębiorca wskazuje na rozbieżność między wpisem w rejestrach, a faktycznie wykonywaną działalnością gospodarczą. Jedną z głównych zasad, którymi powinien kierować się organ jest bowiem przewidziana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, która nakazuje ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.
Nie budzi bowiem wątpliwości, że do postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawy te objęte bowiem zostały treścią art. 1 k.p.a. i nie zostały wyłączone na mocy art. 3 k.p.a. Przepisem regulującym wprost stosowanie przepisów k.p.a. w sprawach z Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest art. 180 k.p.a. Stosownie do jego treści w sprawach z Zakład Ubezpieczeń Społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach (§ 1). Przez sprawy z Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniu emerytalnym i rentowym, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne (§ 2). Jednocześnie art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 z późn. zm.) przewiduje, że w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Nie powinno też budzić wątpliwości , że sprawami z Zakład Ubezpieczeń Społecznych są sprawy zwolnień z opłacania należności z tytułu składek uregulowane w ustawie COVID-19. Wynikają one bowiem ze stosunku publicznoprawnego, stosunku na mocy którego płatnik zobowiązany jest do uiszczania należności z tytułu składek. Ustawodawca w przepisach wymienionej ustawy przewidział zaś instytucję zwolnienia z opłacania tych składek. Nie ma znaczenia to, że przedmiotowe zwolnienie zostało umieszczone poza przepisami ściśle normującymi ubezpieczenia społeczne, gdyż są to regulacje z tej materii, a ustawodawca ma prawo zawrzeć je także w przepisach normujących inne dziedziny prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt I GSK 500/21, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I GSK 502/21).
Zaznaczyć przy tym należy, że obowiązek wykazania rodzaju przeważającej działalności innej, niż działalność ujawniona w rejestrze jako przeważająca, spoczywa na stronie występującej o przyznanie uprawnienia. Jednak również na organie ciążą obowiązki procesowe wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organ obowiązany jest przestrzegać wyrażonych w art. 6 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. zasad praworządności i prawdy obiektywnej, z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Wymaga podkreślenia, że w świetle art. 9 k.p.a. organ ma także obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ winien czuwać nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ ma również obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 k.p.a.). Zaznaczyć należy, że przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji organ nie może pominąć obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (por. także przywołane wyżej wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt I GSK 500/21 oraz I GSK 502/21).
W ocenie Sądu organ rozstrzygający w niniejszej sprawie nie sprostał powyższym obowiązkom. Przedwcześnie przyjął, że skarżący nie jest podmiotem mogącym ubiegać się o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek za okres od [...] marca 2021 r. do [...] kwietnia 2021 r., bez umożliwienia przedstawienia dowodów dla wykazania, że skarżący spełnia kryterium prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności według kodu PKD wskazanego w § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19. Organ ograniczył postępowanie wyjaśniające jedynie do zbadania wpisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Tym samym organ działał w sposób sprzeczny z powołanymi wyżej zasadami postępowania administracyjnego. Z wydruku z bazy CEIDG wynika, że [...] kwietnia 2021 r. dokonana została zmiana wpisu w zakresie kodu przeważającej działalności gospodarczej (nowy kod: [...]). Organ zmiany tej nie uwzględnił i nie przeprowadził w tym zakresie niezbędnego postępowania wyjaśniającego, w szczególności co do daty, od jakiej dokonana została zmiana kodu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się na przedstawione przez skarżącego pismo z Urzędu Statystycznego z dnia [...] maja 2021 r., jednakże nie włączył wskazanego pisma do akt administracyjnych, w którym wskazanego pisma brak, ani też szerzej nie doniósł się do jego treści. P. z Urzędu Statystycznego z tożsamą datą zostało przedstawione przez skarżącego wraz ze skargą, do której skarżący dołączył szereg dowodów z dokumentów, a także zgłosił wnioski o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków na okoliczność prowadzenia w dniu [...] marca 2021 r. działalności odpowiadającej wskazanemu we wniosku kodowi PKD.
Wymaga jednak zaznaczenia, że sąd administracyjny nie jest organem, do którego kompetencji należy samodzielne gromadzenie dowodów na okoliczności istotne w sprawie administracyjnej, ich ocena oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W świetle art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów i to tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji, które powinny zebrać i ocenić dowody dotyczące okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy.
W kontrolowanym postępowaniu organ nie dopełnił jednak obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a. W konsekwencji skarżący został pozbawiony możliwości przedstawienia w postępowaniu administracyjnym dowodów dla wykazania istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności, dotyczącej rzeczywistego rodzaju prowadzonej – jako przeważającej – działalności gospodarczej, w tym także podnoszonych w skardze okoliczności związanych ze zgłaszaniem zmian do CEIDG.
Z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, przeprowadzi postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego. Po przeprowadzeniu postępowania organ wyda rozstrzygnięcie, mając na względzie przedstawioną wykładnię przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym został zgłoszony przez organ w odpowiedzi na skargę, doręczonej skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2021 r, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy