III SA/LU 475/23

III SA/Lu 475/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /przewodniczący/
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 104, art. 107 § 1 i § 3; 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 107 § 1 i 2 pkt 2, art. 108 § 1 w zw. z art. 116 § 1, § 2 i § 4, art. 116b § 1 i § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 2 i 3 pkt 2; art. 67 ust. 1;
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 818
art. 9 ust. 1 pkt 2;
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. G. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, nr [...] z dnia [...] 2023 r. Zarząd Województwa Lubelskiego - Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020, utrzymał mocy decyzję nr [...] Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie z dnia [...] 2023 r., orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego G. G., jako byłego prezesa zarządu, a następnie likwidatora V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji za zaległości wskazanej spółki w zapłacie zobowiązania z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wynikającego z decyzji nr [...] Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie z dnia [...] 2021 r., to jest zaległości w łącznej wysokości [...] zł oraz za odsetki od powyższej zaległości, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia przekazania środków, tj.: a) od kwoty [...]zł od dnia 30 lipca 2019 r., b) od kwoty [...]zł od dnia 19 listopada 2019 r., do dnia wykreślenia [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z rejestru przedsiębiorców, to jest do dnia [...] 2021 r., w łącznej wysokości [...] zł.
Jako podstawę prawną powyższej decyzji organ odwoławczy powołał art. 104, art. 107 § 1 i § 3 oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 107 § 1 i 2 pkt 2, art. 108 § 1 w zw. z art. 116 § 1, § 2 i § 4, art. 116b § 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm., dalej: "o.p."), w zw. z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 2 i 3 pkt 2 oraz art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634 z późn. zm, dalej: "u.f.p.") oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r, poz. 818 z późn. zm.).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w dniu [...] 2018 r. Województwo L. - Wojewódzki Urząd Pracy w L. pełniący funkcję Instytucji Pośredniczącej oraz [...] Spółka z o.o., reprezentowana przez prezesa G. G., zawarli umowę nr [...] o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2014-2020. Stosownie do postanowienia § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie, Instytucja Pośrednicząca przyznała spółce [...], jako beneficjentowi, dofinansowanie na realizację projektu w łącznej kwocie nieprzekraczającej [...] zł, na którą składała się płatność ze środków europejskich w wysokości [...] zł i dotacja celowa z budżetu krajowego w kwocie [...]zł.
W następstwie kontroli przeprowadzonej w trakcie realizacji projektu, Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. wydał w dniu [...] 2021 r. decyzję nr [...] w sprawie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, na mocy której zobowiązał beneficjenta do zwrotu kwoty [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania dofinansowania (tj. od dnia 30 lipca 2019 r. dla kwoty [...]zł oraz od dnia 19 listopada 2019 r. dla kwoty [...]zł) do dnia zapłaty. Podstawę wydania decyzji stanowiło stwierdzone w wyniku kontroli naruszenie procedur, a mianowicie: naruszenie 6.5.2 pkt 9 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: "Wytyczne") w związku z postanowieniem § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a) umowy o dofinansowanie projektu, naruszenie 6.2 pkt 3 lit. f Wytycznych w związku z § 4 ust. 7 oraz § 5 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu, a także naruszenie § 30 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu.
Decyzją z dnia [...] 2021 r. Zarząd Województwa Lubelskiego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy nr [...].
Następnie Inne decyzją z dnia 19 października 2021 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] 2021 r., gdyż na podstawie informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców, zawartej w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień [...] 2021 r. ustalono, że [...] Spółka z o.o. w likwidacji została wykreślona z KRS w dniu [...] 2021 r. Wpis uprawomocnił się w dniu [...] 2021 r.
Kolejną decyzją z dnia [...] 2021 r. Zarząd Województwa Lubelskiego umorzył w całości postępowanie odwoławcze wywołane odwołaniem spółki [...] od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy nr [...] z dnia [...] 2021 r. Podstawę decyzji z dnia [...] 2021 r. stanowiło stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania w związku z ustaniem bytu prawnego osoby prawnej.
Pismem z dnia 12 sierpnia 2022 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. zawiadomił G. G. - byłego prezesa zarządu, a następnie likwidatora spółki [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki określone decyzją nr [...] z dnia [...] 2021 r.
Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] 2023 r. organ pierwszej instancji orzekł o solidarnej odpowiedzialności G. G. za zaległości spółki w zapłacie zobowiązania wynikającego z decyzji nr [...] z dnia [...] 2021 r.
G. G. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] 2023 r.
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Zarząd Województwa Lubelskiego ustalił, że skarżący G. G. pełnił funkcję prezesa jednoosobowego zarządu spółki od dnia [...] 2009 r. – dnia rejestracji spółki – do dnia [...] 2020 r., kiedy Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników przyjęło rezygnację skarżącego z pełnionej funkcji. Następnie w dniu [...] 2020 r. skarżący został powołany na likwidatora spółki i pełnił tę funkcję do dnia wykreślenia spółki z KRS. Tym samym w momencie powstania nieprawidłowości określonych w art. 207 ust. 1 u.f.p., skutkujących obowiązkiem zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z procedurami i stanowiących podstawę wydania decyzji nr [...] z dnia [...] 2021 r. Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie, tj. w okresie [...] r., skarżący pełnił funkcję jedynego członka zarządu spółki.
Organ odwoławczy ustalił również, że skarżący w dniu [...] 2020 r. złożył do Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku wniosek o ogłoszenie upadłości spółki [...]. We wniosku strona wskazała, iż na mocy wydanej w dniu [...] 2020 r. decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej, utrzymującej w mocy decyzję nr [...] Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi z dnia [...] 2019 r., strona została zobowiązana do zwrotu kwoty [...]zł. Brak zwrotu tej kwoty oznaczał wykluczenie z możliwości otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a tym samym prowadzenie podstawowej działalności gospodarczej. Strona wskazała na utratę płynności finansowej oraz brak perspektyw na poprawę sytuacji. Wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] 2020 r. został jednak zwrócony na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] 2020 r. sygn. akt IX GU [...], z powodu niezłożenia oświadczenia co do prawdziwości danych zawartych we wniosku. Kolejny wniosek, zawierający komplet wymaganych dokumentów, został wniesiony do Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w dniu [...] 2020 r. Postanowieniem z dnia [...] 2020 r. sygn. akt IX GU [...] Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 794, dalej: p.u.).
Uchwałą nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] 2020 r. rozwiązano spółkę i otwarto jej likwidację z dniem podjęcia uchwały. Spółka została wykreślona z KRS w dniu [...] 2021 r., to jest w dacie uprawomocnienia postanowienia o wykreśleniu z KRS.
W ocenie Zarządu Województwa Lubelskiego w ustalonym stanie faktycznym sprawy nie zachodziły podstawy do uwzględnienia odwołania skarżącego i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki [...] wynikające z decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. nr [...] z dnia [...] 2021 r.
Organ odwoławczy wskazał, że na skutek umorzenia postępowania odwoławczego decyzja nr [...] z dnia [...] 2021 r. pozostała nadal w obrocie prawnym. Decyzja ta została wydana i doręczona stronie przed dniem wykreślenia spółki [...] z Krajowego Rejestru Sądowego. Kwota środków do zwrotu stanowi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., do których w zakresie nieuregulowanym tą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy Działu III o.p. Zlikwidowanie spółki w trakcie postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie nr [...] z dnia [...] 2021 r. uniemożliwiło wszczęcie i prowadzenie egzekucji z jej majątku. Egzekucja wobec spółki okazała się więc bezskuteczna. Tym samym ziściła się wynikająca z art. 116 § 1 o.p. przesłanka solidarnej odpowiedzialności skarżącego za wskazane wyżej zobowiązania spółki.
Zdaniem organu, w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uwalniałyby skarżącego od tej odpowiedzialności. Wprawdzie skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, ale nie uczynił tego we "właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p., to jest w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Organ uznał za niezasadną argumentację skarżącego, który wywodził, że stan niewypłacalności spółki powstał w dniu 23 stycznia 2020 r., to jest z chwilą doręczenia decyzji Ministra Finansów i Polityki Regionalnej z dnia [...] 2020 r., a zatem wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z dnia [...] 2020 r. został złożony w wymaganym terminie 30 dni. Organ zauważył, że wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] 2020 r. został zwrócony na podstawie art. 25 ust. 3 p.u., w związku z czym nie pociąga za sobą żadnych skutków prawnych. Kolejny wniosek z dnia [...] 2020 r., który był wnioskiem odrębnym, również nie został złożony we właściwym czasie. Wskazuje na to jednoznacznie postanowienie z dnia [...] 2020 r., którym Sąd Rejonowy oddalił wniosek na podstawie art. 13 ust. 1 p.u. Oddalenie wniosku z uwagi na to, że majątek spółki nie wystarczał na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, już samo w sobie rozstrzyga, że w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wniosek ten był spóźniony, a tym samym nie był złożony "we właściwym czasie". Jeżeli wniosek jest zgłoszony wtedy, gdy majątek spółki nie wystarcza nawet na koszty postępowania upadłościowego, to nie może być mowy o zaspokojeniu jakichkolwiek wierzycieli. Jednocześnie organ podzielił stanowisko, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na to, że majątek spółki nie wystarcza na pokrycie nawet kosztów postępowania upadłościowego już samo w sobie rozstrzyga, że w dacie złożenia wniosku wniosek ten był spóźniony. Stwierdzenie to skutkuje uznaniem, że wniosek nie był złożony "we właściwym czasie".
Organ odwoławczy zauważył, że za przyjęciem powyższego stanowiska przemawiała także analiza Sprawozdania Tymczasowego Nadzorcy Sądowego z dnia [...] 2020 r. Ze sprawozdania wynika, że spółka nie regulowała wobec blisko 100 wierzycieli swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, których wysokość wynosiła z odsetkami ponad [...] zł. Opóźnienie w wykonywaniu zaległych zobowiązań miało charakter narastający i wyniosło na dzień opracowania sprawozdania ponad 4,5 miesiąca. Z przedmiotowego sprawozdania wynika również przewidywany koszt postępowania upadłościowego w wysokości [...] zł, a Tymczasowy Nadzorca Sądowy oszacował wartość majątku spółki, który mógłby zostać spożytkowany na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego na kwotę [...]zł. Dodatkowo ze sprawozdania wynikało, że załączony do wniosku o ogłoszenie upadłości bilans na koniec lutego 2020 r. został sporządzony niezgodnie z ustawą o rachunkowości i ukazywał niezgodną z rzeczywistością sytuację finansową dłużnika. W rzeczywistości sytuacja finansowa dłużnika była gorsza, niż wynikało z tego bilansu. Z tego powodu, na żądanie Tymczasowego Nadzorcy Sądowego, dłużnik sporządził prawidłowy bilans na luty 2020 r., który uwzględniał bilans zamknięcia 2019 r.
Z dokumentów tych wynika jednoznacznie, że majątek spółki nie wystarczał nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, co potwierdza, że w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wniosek ten był spóźniony. Wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zatem złożony "we właściwym czasie". Tym samym nie zaistniała przesłanka wyłączająca odpowiedzialność skarżącego za zaległości spółki.
Jednocześnie nie zostało wskazane mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części, jak stanowi art. 116 § 1 pkt 2 o.p.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że przepisy Ordynacji podatkowej nie uzależniają możliwości orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej od istnienia tzw. dłużnika pierwotnego. Odpowiedzialność osób trzecich występuje nie tylko wówczas, gdy istnieje podatnik, ale także wtedy gdy ustał jego byt prawny. Ustanie bytu prawnego podatnika nie unicestwia i nie powoduje wygaśnięcia odpowiedzialności osób trzecich.
W skardze wniesionej na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] 2023 r. skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 77 k.p.a. w zw. z art. art 116 o.p., poprzez błędne przyjęcie, że sam fakt likwidacji spółki przemawia za bezskutecznością egzekucji z jej mienia, w sytuacji, gdy w toku procedury likwidacyjnej wierzyciele mają możliwość uzyskać zaspokojenie wierzytelności;
- art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przejawiające się w zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z zeznań skarżącego w charakterze strony na okoliczność momentu i przyczyn powstania stanu niewypłacalności.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że istotnym uchybieniem organu było zaniechanie badania daty wystąpienia niewypłacalności. Zdaniem skarżącego błędne jest stanowisko organu, że badanie to było bezcelowe wobec oddalenia wniosku o upadłość w oparciu o art. 13 p.u., gdyż oddalenie wniosku na podstawie powołanego przepisu już samo w sobie przesądza o tym, że wniosek był spóźniony. Skarżący podniósł, że przepis art. 116 o.p. nie zawiera przesłanki uzależniającej odpowiedzialność członka zarządu od skutecznego (albo nieskutecznego) przeprowadzenia postępowania upadłościowego, choćby częściowego zaspokojenia wierzycieli, ani też determinuje tejże odpowiedzialności w razie oddalenia wniosku na podstawie art. 13 p.u. Zaistnienie przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 o.p. jest całkowicie oderwane od skutku, jaki odniesie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Z punktu widzenia ustawy istotny jest sam fakt i moment złożenia wniosku. W konsekwencji, w ocenie skarżącego organ winien ustalić stosownie do reguł prawa upadłościowego, a następnie zbadać, czy został przez upadłego zachowany termin z art. 21 u.p.u. Organ zaniechał takich ustaleń, przyjmując za punkt aprioryczne założenie, iż o tym, że wniosek jest spóźniony, przemawia sam fakt oddalenia go na zasadzie art. 13 § 1 u.p.u. Natomiast, zdaniem strony, prawidłowa ocena stanu faktycznego prowadzi wniosku, że stan niewypłacalności spółki nastąpił w dniu 23 stycznia 2020 r., to jest w dniu doręczenia decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] 2020 r., a następnie z zachowaniem terminu 30 dni został w dniu [...] 2020 r. złożony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że wniosek ten został wniesiony, a następnie zwrócony i ponownie wniesiony.
Zdaniem skarżącego, stanowisko organu jakoby sam fakt likwidacji spółki przemawiał za bezskutecznością egzekucji jest zasadny jedynie pozornie. W przekonaniu skarżącego, formułując taką tezę organ zdaje się pomijać, że w toku postępowania likwidacyjnego również podejmowane są czynności mające na celu zaspokojenie wierzycieli. Pozostaje zatem kwestią otwartą, czy uprawnionym byłoby formułowanie przez organ administracji publicznej tak kategorycznych tez wobec braku uprzedniego wykorzystania instrumentów prawnych przysługujących mu w toku postępowania likwidacyjnego.
Nadto w ocenie skarżącego nie można tracić z pola widzenia faktu specyfiki działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę, której prezesem zarządu był skarżący. Spółka taka opiera swoją działalność przede wszystkim na wykwalifikowanej kadrze, a jedynie w znikomej mierze na środkach trwałych. Ze stanowiska organu wynika zaś błędny pogląd, iż przedsiębiorca winien mieć zawsze zachowane rezerwy pozwalające na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego oraz częściowe zaspokojenie wierzycieli.
Skarżący podniósł również, że organ konsekwentnie oddalał wniosek o przesłuchanie skarżącego w charakterze strony. Natomiast przesłuchanie takie mogłoby wiele wnieść do sprawy, a przede wszystkim usystematyzować kwestię wystąpienia stanu niewypłacalności o określenie momentu właściwego do wystąpienia z wnioskiem.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, alternatywnie zaś – o uchylenie decyzji organów obu instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Lubelskiego podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi decyzja orzekająca o odpowiedzialności skarżącego, jako osoby trzeciej, za zaległości [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w zapłacie zobowiązania z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wynikającego z decyzji nr [...] Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie z dnia [...] 2021 r. oraz odsetek od tych zaległości.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z przepisami prawa.
W świetle art. 60 pkt 6 u.f.p. należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.
Na mocy art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.
Zawarty w dziale III Ordynacji podatkowej art. 107 o.p. przewiduje, że w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie (§ 1). Osoby trzecie odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z następcą prawnym podatnika za przejęte przez niego zaległości podatkowe (§ 2). Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za: podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów; odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych; niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek; koszty postępowania egzekucyjnego (§ 2). Ogłoszenie upadłości podatnika lub jego następcy prawnego nie ma wpływu na naliczanie odsetek za zwłokę w odniesieniu do osoby trzeciej (§ 3).
Zgodnie zaś z art. 116 § 1 o.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723 i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odpowiedzialność osób trzecich ma zatem charakter akcesoryjny i następczy.
Według art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Stosownie zaś do art. 66b ust. 2 u.f.p., osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1.
O odpowiedzialności osoby trzeciej organ orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 o.p.).
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że wydanie decyzji o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej wymaga wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09). Na organie spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji oraz – w okolicznościach niniejszej sprawy – wykazania pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu w czasie powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1 u.f.p. Wykazanie przesłanek egzoneracyjnych, to jest przesłanek uwalniających od odpowiedzialności członka zarządu spółki, jako osoby trzeciej, obciąża co do zasady tę osobę, ale organów nie zwalnia z oceny sprawy także i w tym przedmiocie. Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się wykazanie, że: we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub o restrukturyzację albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy, bądź też wskazano mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Orzeczona przez organy wobec skarżącego solidarna odpowiedzialność dotyczy:
1) zaległości spółki w zapłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wynikających z decyzji nr [...] Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy z dnia [...] 2021 r., tj. zaległości w łącznej wysokości [...] zł;
2) odsetek od zaległości, o których mowa w pkt 1, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonych od dnia przekazania środków, tj. od dnia 30 lipca 2019 r. dla kwoty [...]zł oraz od dnia 19 listopada 2019 r. dla kwoty [...]zł, do dnia wykreślenia spółki z rejestru przedsiębiorców, to jest do dnia [...] 2021 r. w łącznej wysokości [...] zł.
Przyczyną żądania zwrotu przez spółkę opisanych kwot było stwierdzenie naruszenia 6.5.2 pkt 9 Wytycznych w związku z postanowieniem § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a) umowy o dofinansowanie projektu, naruszenia 6.2 pkt 3 lit. f Wytycznych w związku z § 4 ust. 7 oraz § 5 ust. 4 umowy o dofinansowanie, a także naruszenia § 30 ust. 4 umowy o dofinansowanie.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy nr [...] z dnia [...] 2021 r. stała się ostateczna (i prawomocna). Jak wynika z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy, decyzją z dnia 19 października 2021 r. Inne stwierdził nieważność swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...] 2021 r., utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] 2021 r. Następnie decyzją z dnia [...] 2021 r. Zarząd Województwa Lubelskiego umorzył w całości postępowanie odwoławcze wszczęte na skutek wniesienia przez spółkę [...] odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] 2021 r., a to z uwagi na wykreślenie w dniu [...] 2021 r. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z Krajowego Rejestru Sądowego, który to wpis uprawomocnił się w dniu [...] 2021 r. Tym samym po wniesieniu odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] 2021 r. spółka utraciła byt prawny.
W konsekwencji decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy nr [...] z dnia [...] 2021 r. określająca zaległości spółki w zapłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków stała się ostateczna (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2017 r., I FPS 5/16 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2018 r., I FSK 326/15 i z 31 maja 2017 r., I FSK 1814/15, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 listopada 2022 r., I SA/Gl 80/22 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lutego 2024 r., III SA/Wa 1250/23).
W sprawie nie jest również sporne, że w momencie powstania nieprawidłowości skutkujących obowiązkiem zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z procedurami, co miało miejsce od [...] r., skarżący pełnił funkcję jedynego członka zarządu spółki. G. G. pełnił bowiem funkcję prezesa jednoosobowego zarządu spółki od dnia [...] 2009 r. – dnia rejestracji spółki – do dnia [...] 2020 r., kiedy Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników przyjęło rezygnację skarżącego z pełnionej funkcji. Następnie w dniu [...] 2020 r. skarżący został powołany na likwidatora spółki i pełnił tę funkcję do dnia wykreślenia spółki z KRS.
Zgodzić się też należy z oceną organu co do zaistnienia w okolicznościach sprawy drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 1 o.p., czyli bezskuteczności egzekucji wobec spółki. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, stwierdzenia bezskuteczności egzekucji dokonuje się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Dla wykazania tej przesłanki wystarczy, że organ na podstawie zebranych dowodów wykaże, że egzekucja nie może przynieść żadnych pozytywnych rezultatów.
Trafnie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że w okolicznościach sprawy już sam fakt utraty bytu prawnego [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji, wykreślonej z Krajowego Rejestru Sądowego wpisem z dnia [...] 2021 r., który uprawomocnił się w dniu [...] 2021 r., skutkował obiektywnym brakiem możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co jest równoznaczne z bezskutecznością egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 o.p. Bezskuteczność egzekucji w tym przypadku jest jednoznaczna, bowiem nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowalnej wierzytelności z majątku spółki, w związku z wykreśleniem spółki z KRS (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2017 r., I FSK 1426/15).
Jedynie ubocznie można zauważyć, że w przywołanych w zaskarżonej decyzji wcześniejszych sprawach dotyczących również solidarnej odpowiedzialności skarżącego G. G. za zaległości tej samej spółki w zapłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (sprawy o sygn. akt I SA/Lu 502/22 i I SA/Lu 503/22) ustalono fakt wszczęcia i prowadzenia wobec spółki postępowań egzekucyjnych, co miało miejsce przed wykreśleniem spółki z KRS. Jednakże postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez organ egzekucyjny wobec stwierdzenia, że na skutek egzekucji nie zostanie uzyskana kwota przewyższająca wydatki egzekucyjne. Zatem egzekucja podejmowana przed wykreśleniem spółki z KRS nie okazała się skuteczna.
Podniesiona w skardze argumentacja kwestionująca stanowisko organu o zaistnieniu w okolicznościach sprawy bezskuteczności egzekucji jest niezasadna. Zarzut pominięcia przez organ, że w toku postępowania likwidacyjnego również podejmowane są czynności mające na celu zaspokojenie wierzycieli, jest nietrafny. W niniejszej sprawie organ wiąże bowiem bezskuteczność egzekucji nie z samym postępowaniem likwidacyjnym, ale z faktem wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego, co skutkowało utratą jej bytu prawnego. Stanowisko organu jest w pełni prawidłowe. Z tych samych względów chybiona jest argumentacja skarżącego odwołująca się do specyfiki działalności gospodarczej, jaką prowadziła spółka.
Wobec powyższego, w sprawie nie budzi wątpliwości, że w momencie orzekania o odpowiedzialności członka zarządu ma miejsce bezskuteczność egzekucji, jako przewidziana w art. 116 § 1 o.p. pozytywna przesłanka odpowiedzialności osoby trzeciej.
W odniesieniu do negatywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej należy w pierwszej kolejności zauważyć, że członek zarządu, który potencjalnie może odpowiadać jako osoba trzecia, powinien podjąć działania zmierzające do ich wykazania. Zatem w pierwszej kolejności to na nim spoczywa obowiązek wykazania tych okoliczności. Jednakże nie oznacza to, że organ nie ma żadnego obowiązku ustalania we współdziałaniu ze stroną, czy powołane przez nią okoliczności, wymienione w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 o.p., faktycznie występują w konkretnej sprawie. Dopuszczenie do biernej postawy organu skutkowałoby wyłączeniem podstawowych zasad postępowania, w tym zasady prawdy materialnej. Z konstrukcji przepisu art. 116 § 1 o.p. wynika, że w zakresie zwolnienia się z odpowiedzialności ciężar dowodu spoczywa na stronie, a ciężar dowodzenia na organie podatkowym. Uzyskanie pełnego i obiektywnego materiału dowodowego wiąże się z kwestią obowiązku dowodzenia i ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym. Obowiązek dowodzenia w postępowaniu podatkowym spoczywa na organie podatkowym. Zwrócić należy uwagę, że także w uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w każdym wypadku wydania decyzji na podstawie art. 116 § 1 o.p. organ podatkowy zobowiązany jest wskazać istnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Ponadto w każdym wypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż niezłożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie jest jednym z warunków odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 o.p. Członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie wypełnił w terminie lub też ponosi winę za jego niedopełnienie. W każdym wypadku zatem należy ustalić, że taki obowiązek na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony.
Niekwestionowane jest, że pojęcie "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 116 § 1 o.p. nie zostało zdefiniowane w przepisach Ordynacji podatkowej i w tym zakresie należy odwołać się do przepisów Prawa upadłościowego. Stosownie do art. 21 ust. 1-3 p.u., dłużnik jest zobowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Upadłość ogłasza się zaś w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 p.u.). Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił tę zdolność, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1a p.u.). Dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2 p.u.). Z powyższych przepisów wynika, że "właściwy czas" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. oznacza termin 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.
Zdaniem skarżącego, początek stanu niewypłacalności spółki należy wiązać z doręczeniem spółce w dniu 23 stycznia 2020 r. decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] 2020 r. W związku z tym skarżący, składając w dniu [...] 2020 r. wniosek o ogłoszenie upadłości spółki dochował terminu 30 dni na złożenie tego wniosku.
Stanowisko strony nie jest jednak zasadne.
Wymaga podkreślenia, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] 2020 r. został zwrócony zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] 2020 r., sygn. akt IX GU [...], wydanym na podstawie art. 25 ust. 3 p.u., wobec niezłożenia oświadczenia co do prawdziwości danych zawartych we wniosku. Zwrot wniosku ma charakter rozstrzygnięcia formalnego i powoduje, że uznaje się go za niewniesiony, nie można zatem powoływać się na związane z nim skutki także w sferze odpowiedzialności określonej w art. 116 o.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2022 r., III FSK 574/21). Z treści art. 35 p.u. wynika jednoznacznie, że do postępowania upadłościowego nie stosuje się art. 1301a k.p.c. Dlatego też nie można wiązać daty zgłoszenia późniejszego wniosku o ogłoszenie upadłości (z dnia [...] 2020 r.) z datą złożenia powyższego, pierwotnego wniosku, skoro został on zwrócony. Przeciwne stanowisko skarżącego, akcentowane również w skardze, nie znajduje podstaw.
W sprawie istotne jest również, że kolejny wniosek o ogłoszenie upadłości, złożony w dniu [...] 2020 r., został oddalony przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku postanowieniem z dnia [...] 2020 r., sygn. akt IX GU [...] na podstawie art. 13 ust. 1 p.u., to jest wobec stwierdzenia, że majątek dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarczał jedynie na zaspokojenie tych kosztów.
Sąd podziela stanowisko organu, że podstawy do odstąpienia od ustalenia odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki nie daje fakt, że złożył on wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, w sytuacji gdy wniosek ten został oddalony wyżej wskazanym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] 2020 r., wydanym na podstawie art. 13 ust. 1 p.u.
Mając na względzie przepisy Prawa upadłościowego uznać należy, że wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, aby zapewnić wszystkim bez wyjątku wierzycielom szansę uzyskania równomiernego, choćby częściowego, zaspokojenia z majątku Spółki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2019 r., II FSK 2684/17). Czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości to czas, w jakim zarząd spółki, która nie może na bieżąco realizować swoich zobowiązań wobec wszystkich wierzycieli, składa wniosek o ogłoszenie upadłości w sposób pozwalający chronić interesy wszystkich wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości będą mogli liczyć na równomierne zaspokojenie, by nie dopuścić do zaspokojenia niektórych wierzycieli ze szkodą dla innych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2018 r., II FSK 257/16). Dlatego też przez "właściwy czas" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 p.u., należy rozumieć czas, w którym środki pieniężne posiadane przez spółkę albo jej majątek rzeczowy wystarczają na takie zaspokojenie wierzycieli, które nie będzie znikome bądź tylko w niewielkiej części (por. wyrok Sądu Najwyższego z [...] 2018 r., II UK [...]).
W świetle powyższego, w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjęto, że postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Ś. z dnia [...] 2020 r., sygn. akt IX GU [...] ma w okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie dla oceny "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na to, że majątek spółki nie wystarczał na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego świadczy o tym, że w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wniosek ten był spóźniony, a więc nie był złożony "we właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 kwietnia 2017 r., l GSK 708/15, z 27 kwietnia 2017 r., II FSK 1500/15, z 22 lutego 2018 r., II FSK 257/16, z 5 czerwca 2019 r., II FSK 2077/17, 17 listopada 2020 r., I GSK 889/17 i z 7 grudnia 2022 r., III FSK 1338/21).
Prawidłowo zatem uznał organ odwoławczy, że opisany wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony "we właściwym czasie", co oznaczało niezaistnienie przesłanki, która na mocy art. 116 § 1 pkt 1 lit a o.p. wyłączałaby odpowiedzialność skarżącego za zaległości spółki.
Sąd podziela stanowisko, że w takim stanie faktycznym, jak w niniejszej sprawie, to jest w sytuacji oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak środków na jego prowadzenie, zbędne jest ustalenie dokładnej daty, w jakiej wniosek powinien być złożony, aby można było uznać, że nie jest spóźniony w świetle art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. W takich okolicznościach określenie konkretnej daty zaistnienia stanu niewypłacalności nie ma bowiem wpływu na ocenę spełnienia omawianej przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu spółki za zaległości spółki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2018 r., II FSK 3486/15 i z 26 maja 2020 r., I GSK 1999/19).
Jednocześnie organ trafnie powołał się na ustalenia wynikające ze Sprawozdania Tymczasowego Nadzorcy Sądowego z dnia [...] 2020 r. Z ustaleń tych wynika, że spółka nie regulowała wobec blisko 100 wierzycieli swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, których wysokość wynosiła z odsetkami ponad [...] zł. Przy tym opóźnienie w wykonywaniu zaległych zobowiązań miało charakter narastający i na dzień opracowania sprawozdania wynosiło ponad 4,5 miesiąca. W ocenie Sądu, w świetle powyższych ustaleń oraz treści art. 11 ust. 1 i 1a p.u. nie można uznać za zasadne twierdzeń skarżącego, że stan niewypłacalności spółki zapoczątkowało dopiero doręczenie w dniu 23 stycznia 2020 r. decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] 2020 r. Ustalenia wynikające ze Sprawozdania Tymczasowego Nadzorcy Sądowego wskazują bowiem, że spółka nie regulowała swoich zaległych zobowiązań już w 2019 r., a opóźnienie w wykonywaniu zaległych zobowiązań narastało w kolejnych miesiącach. Z niespornego stanu sprawy wynika, że spółka ostatecznie uległa likwidacji i wykreśleniu z KRS oraz, że pozostały niespłacone zobowiązania spółki, których części dotyczy decyzja zaskarżona w niniejszej sprawie.
Także z treści Sprawozdania Tymczasowego Nadzorcy Sądowego wynika, że majątek spółki w toku postępowania likwidacyjnego (przed wykreśleniem z KRS) nie wystarczał nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, co także potwierdza, że w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wniosek ten był spóźniony.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, na przewidzianą w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. przesłankę braku winy w niezgłoszeniu wniosku można się powołać zarówno wtedy, gdy wniosek nie został zgłoszony, jak również wtedy, gdy taki wniosek został złożony, ale po upływie właściwego czasu na tę czynność. Tym niemniej skarżący na żadnym etapie postępowania nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. O zaistnieniu przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. można zaś mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Dla wykazania tej przesłanki egzoneracyjnej uwalniającej członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 grudnia 2021 r., III FSK 218/21; z 30 marca 2022 r., III FSK 3766/21; z 21 września 2022 r., III FSK 693/21, z 21 maja 2024 r., III FSK 486/22). Skarżący nie wykazywał tego rodzaju okoliczności, ani ich nie powoływał w toku postępowania.
Poza sporem jest też, że skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części. Niewątpliwie nie zaistniała więc w tej sprawie przesłanka egzoneracyjna określona w art. 116 § 1 ust. 2 o.p.
Niezasadnie więc kwestionował skarżący ocenę organu co do niespełnienia w niniejszej sprawie przesłanek, które pozwalałyby na uwolnienie skarżącego od odpowiedzialności za zaległości spółki.
Nie zasługują na uwzględnienie również pozostałe zarzuty skarżącego.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 25 listopada 2022 r. dopuścił dowód z dokumentów, w tym między innymi z pisma strony dnia 5 sierpnia 2021 r. wraz z załączonymi do tego pisma dokumentami w postaci wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości z dnia [...] 2020 r., postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia [...] 2020 r., sygn. akt IX GU [...], Protokołu z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] 2020 r. wraz z załącznikami, wniosku o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców z dnia [...] 2020 r. wraz z złącznikami, protokołu z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] 2020 r. wraz z załącznikami, na okoliczność wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki oraz oddalenia przez Sąd Rejonowy wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 p.u., a także na okoliczność daty i przyczyny zaistnienia stanu niewypłacalności spółki.
Ponadto organ odwoławczy uzupełnił postępowanie dowodowe i postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r. dopuścił dowód z następujących dokumentów: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu [...] wraz z uzasadnieniem, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu [...] wraz z uzasadnieniem, pisma Sądu Rejonowego Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku IX Wydziału Gospodarczego dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia [...] 2022 r., sygn. akt IX GU [...], wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości z dnia [...] 2020 r., decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] 2020 r., bilansu za 2020 r., notatki ze spotkania Tymczasowego Nadzorcy Sądowego z dłużnikiem z dnia [...] 2020 r, Sprawozdania Tymczasowego Nadzorcy Sądowego z dnia [...] 2020 r., stanowiska w sprawie sprawozdania Tymczasowego Nadzorcy Sądowego z dnia 3 czerwca 2020 r., zarządzenia, sygn. akt IX GU [...] z dnia [...] 2020 r.
W świetle powyższego nie zasługuje na podzielenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 77 k.p.a. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu zebrania materiału dowodowego wykazującego okoliczności istotne dla sprawy oraz niewykazane innymi przeprowadzonymi już dowodami. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nie ustanawia natomiast nieograniczonego obowiązku uwzględnienia każdego wniosku dowodowego strony. Obowiązek taki spoczywa na organie w sytuacji, gdy określony dowód ma znaczenie dla sprawy, a okoliczność, na jaką ten dowód ma być przeprowadzony, nie została stwierdzona innymi dowodami. Natomiast w niniejszej sprawie organy zebrały materiał dowodowy pozwalający na dokonanie stanowczych ustaleń faktycznych, mogących następnie stanowić podstawę decyzji wydanych w sprawie, toteż nie miały obowiązku dalszego poszukiwania dowodów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie, nie zasługuje na podzielenie zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. wskutek oddalenia postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r. żądania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego jako strony na okoliczność wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, daty wystąpienia z wnioskiem oraz przyczyn i daty zaistnienia stanu niewypłacalności spółki. Sąd podziela stanowisko organu, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia tego dowodu. Stosownie do art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Z przywołanego przepisu wynika, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym), pozostawionym do uznania organu i przeprowadzanym z urzędu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym pozostają do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności. Tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organy ustaliły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, w związku z czym brak było podstaw do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z przesłuchania skarżącego jako strony. W szczególności z przyczyn, o których była mowa już wcześniej, nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia wskazanego uzupełniającego dowodu na okoliczność momentu określenia niewypłacalności spółki, co podnosi skarżący w skardze. Zgromadzone dowody pozwoliły bowiem w sposób jednoznaczny ocenić kwestię zaistnienia wynikających z art. 116 o.p. przesłanek odpowiedzialności skarżącego i w tych okolicznościach nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony określone w art. 86 k.p.a.
W sprawie nie doszło również do naruszenia innych przepisów postępowania. Organy prowadziły postępowanie w sposób zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 8 k.p.a. i art. 10 k.p.a., zapewniając skarżącemu czynny udział w sprawie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 107 § 3 k.p.a., w tym w zgodzie z zasadą określoną w art. 11 k.p.a. należycie i przekonująco wyjaśnia zasadność przesłanek, jakimi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie oraz wskazuje, z jakich względów nie mogły być podzielone odmienne stanowisko i argumenty strony.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z przepisami prawa materialnego, jak również została wydana bez mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania, a skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niezasadna. W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 945, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.