III SA/LU 473/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2020-01-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
alkoholsamorząd gminnyuchwałasprzedaż alkoholuodległośćobiekty chronioneplacówki kulturalneadministracja publicznainteres prawnynieważność uchwały

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy Wyryki dotyczącej zasad usytuowania punktów sprzedaży alkoholu, uznając zapisy o placówkach kulturalno-oświatowych i obiektach administracji publicznej za nieprecyzyjne i naruszające prawo.

Skarżący L. K. zakwestionował uchwałę Rady Gminy Wyryki w sprawie zasad usytuowania punktów sprzedaży alkoholu, wskazując na nieprecyzyjne określenie obiektów chronionych (placówki kulturalno-oświatowe, obiekty administracji publicznej), co naruszało jego interes prawny jako przedsiębiorcy. Sąd uznał, że zaskarżone zapisy uchwały są sprzeczne z prawem, ponieważ zostały podjęte z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i pozostawiają dowolność interpretacyjną, co potwierdza wcześniejsze orzecznictwo w podobnej sprawie. W konsekwencji sąd stwierdził nieważność uchwały w spornej części.

Sprawa dotyczyła skargi L. K. na uchwałę Rady Gminy Wyryki z dnia 20 czerwca 2018 r. w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Skarżący zakwestionował § 2 ust. 1 lit. b) i d) uchwały, które określały zasady usytuowania punktów sprzedaży alkoholu w odległości 100 m od placówek kulturalno-oświatowych oraz obiektów administracji publicznej. Zdaniem skarżącego, te zapisy były nieprecyzyjne, pozostawiały pole do dowolnej interpretacji i naruszały jego interes prawny, uniemożliwiając prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd administracyjny, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, uznał, że skarżący posiada legitymację do wniesienia skargi, ponieważ uchwała bezpośrednio wpłynęła na jego sytuację prawną. Sąd stwierdził, że Rada Gminy przekroczyła upoważnienie ustawowe zawarte w art. 12 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ponieważ ustalenie katalogu obiektów chronionych powinno nastąpić w trybie art. 14 ust. 6 tej ustawy. Ponadto, zaskarżone zapisy były nieprecyzyjne i powtarzały błędy z poprzedniej uchwały, która również została zakwestionowana przez sądy administracyjne. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej § 2 ust. 1 lit. b) i d), uznając ją za sprzeczną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka uchwała jest sprzeczna z prawem, ponieważ narusza przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także przekracza granice upoważnienia ustawowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nieprecyzyjne określenie obiektów chronionych (placówki kulturalno-oświatowe, obiekty administracji publicznej) w uchwale rady gminy narusza prawo, ponieważ pozostawia dowolność interpretacyjną i nie realizuje celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Podkreślono, że ustalenie katalogu obiektów chronionych powinno nastąpić w trybie art. 14 ust. 6 ustawy, a nie art. 12 ust. 3, oraz że podobne zapisy były już kwestionowane w poprzednich orzeczeniach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (10)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1 i 4

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.w.t.p.a. art. 12 § 1 i 3

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

u.w.t.p.a. art. 14 § 6

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieprecyzyjne określenie placówek kulturalno-oświatowych i obiektów administracji publicznej w uchwale. Naruszenie interesu prawnego skarżącego poprzez uniemożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej. Przekroczenie przez radę gminy upoważnienia ustawowego do ustalenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży alkoholu. Powtórzenie błędów prawnych z poprzedniej uchwały, która została już zakwestionowana przez sądy.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że skarżący nie posiada legitymacji czynnej skargowej, a uchwała narusza jedynie jego interes faktyczny. Organ twierdził, że użyte w uchwale określenia nie pozostawiają wątpliwości i chronią obiekty użyteczności publicznej.

Godne uwagi sformułowania

pozostawia dowolność interpretacyjną narusza tym samym interes prawny skarżącego nie można uznać za precyzyjny i wyłączający dowolność interpretacji postanowienia uchwały nie jest to wtedy kontrola celowości, ale kontrola legalności

Skład orzekający

Jadwiga Pastusiak

sprawozdawca

Jerzy Drwal

przewodniczący

Ewa Ibrom

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie zasad usytuowania punktów sprzedaży alkoholu przez rady gmin, wymogi precyzji przepisów prawa miejscowego, legitymacja procesowa w sprawach dotyczących uchwał samorządowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałami dotyczącymi sprzedaży alkoholu i definicji obiektów chronionych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak nieprecyzyjne przepisy prawa miejscowego mogą prowadzić do sporów sądowych i wpływać na działalność gospodarczą. Podkreśla znaczenie jasności regulacji i powtarzalność błędów w prawie lokalnym.

Nieprecyzyjna uchwała o sprzedaży alkoholu unieważniona przez sąd. Czy Twój biznes jest bezpieczny?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 473/19 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2020-01-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Sygn. powiązane
II GSK 551/20 - Wyrok NSA z 2023-07-12
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 506
art. 18 ust. 2 pkt 15
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2137
art. 12 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi L. K. na uchwałę Rady G W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie G W. I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 2 ust. 1 lit. b) i lit. d); II. zasądza od Rady G W. na rzecz L. K. kwotę 300 zł (trzysta złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Rada Gminy Wyrki podjęła w dniu 20 czerwca 2019 r. uchwałę nr XXXIX/195/18 w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie gminy Wyryki. Uchwałę podjęto na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualnie: tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 506 z późn. zm.), art. 12 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (aktualnie: tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2277 z późn. zm.) oraz po zasięgnięciu opinii jednostek pomocniczych gminy.
Zgodnie z § 2 ust. 1 uchwały, określającym zasady usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych punkt sprzedaży i podawania napojów alkoholowych nie może być usytuowany w odległości mniejszej niż 100 m drogi mierzonej wzdłuż osi najkrótszego ciągu komunikacyjnego od każdego wejścia do lokalu/punktu sprzedaży do każdego wejścia do następujących obiektów:
a) szkoły, przedszkola, punkty przedszkolne;
b) placówki kulturalno-oświatowe;
c) obiekty kultu religijnego (kościół, cmentarz, kaplica);
d) obiekty administracji publicznej.
W piśmie z dnia 3 czerwca 2019 r. L. K. (skarżący), prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Sklep spożywczo przemysłowy L. K., wezwał Radę Gminy Wyryki do usunięcia naruszenia prawa zawartego we wskazanej wyżej uchwale. Skarżący wskazał, że sposób sformułowania zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych, poprzez ogólne wskazanie w pkt b § 2 ust. 1 uchwały w sposób ogólny placówek kulturalno-oświatowych, bez definicji o jakie placówki chodzi, powoduje dowolność interpretacyjną i możliwość działania z naruszeniem ustawy. Ponadto § 2 ust. 1 pkt d uchwały, stanowiący o obiektach administracji publicznej pozostawia w ocenie skarżącego luz interpretacyjny w określaniu jakich obiektów dotyczy i z jakich powodów należy odmierzać od nich 100 m odległości.
Organ nie odpowiedział na wezwanie skarżącego.
W piśmie z dnia 31 lipca 2019 r. L. K. wniósł skargę na ww. uchwałę Rady Gminy Wyryki w części obejmującej § 2 ust. 1 lit. b i d, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w tym zakresie. Skarżący podkreślił przede wszystkim, że celem określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych jest rzeczywista, a nie tylko iluzoryczna realizacja postulatu ograniczania dostępności alkoholu w tych miejscach, w których dostępność ta stwarza określone zagrożenia. W zaskarżonej uchwale nie powołano się na ustalenia gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, nie wiadomo więc, czy i jakie cele przyświecały Radzie Gminy przy określaniu minimalnej odległości punktów sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, np. od budynku urzędu gminy. Powołując się na wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 lutego 2017 r., III SA/Lu 1270/16, skarżący wskazał, że nie można uznać za precyzyjny i wyłączający dowolność interpretacji postanowienia uchwały zaliczającego do obiektów chronionych placówki kulturalne, bez bliższego określenia rodzaju chronionych placówek, którym można potencjalnie przypisać cechę kulturalnych. Sformułowanie, którym posługuje się uchwała jest bardzo ogólne, co może skutkować dowolnością na etapie podejmowania decyzji w przedmiocie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Takie ogólne sformułowanie nie pozwala również na realną ocenę podjęcia uchwały w tym zakresie w ramach realizacji celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Pomimo, zakwestionowania powyższych zapisów w kontroli sądowej, ponownie pojawiły się one w zaskarżonej uchwale, naruszając tym samym interes prawny skarżącego. Od 2008 r. skarżący w tym samym miejscu prowadzi działalności gospodarczą - sklep spożywczo-przemysłowy z napojami alkoholowymi. Posiadał zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Wejście w życie skarżonej uchwały określającej nowe zasady pomiaru odległości obiektów chronionych oraz wskazanie nowych obiektów chronionych, wśród nich Urzędu Gminy naprzeciwko którego znajduje się sklep skarżącego, uniemożliwiło prowadzenie działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych. W ocenie skarżącego spowodowało to naruszenie jego praw, a podjęte przez Radę Gminy działania wymierzone są bezpośrednio w osobę skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi L. K. jako złożonej przez osobę nie posiadającą legitymacji skargowej wskutek braku interesu prawnego, ewentualnie o oddalenie skargi jako oczywiście bezzasadnej. Organ zauważył, że uzasadnienie skarżonej uchwały odnosi się do treści uchwały nr XXXVII/179/10 Rady Gminy Wyryki w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, wskazującej na konieczność wyeliminowania dostępności do alkoholu w pobliżu urzędów i instytucji użyteczności publicznej. Realizując ten przepis podjęto uchwałę "odległościową", która chroni obiekty użyteczności publicznej sensu largo. W ocenie Gminy określenia użyte w uchwale nie pozostawiają wątpliwości jak należy rozumieć sformułowania "obiekt administracji publicznej" oraz "placówka kulturalno-oświatowa", stąd też Rada Gminy objęła te obiekty szczególną ochroną w kontekście zapobiegania alkoholizmowi. Ponadto w ocenie organu skarżący nie posiada legitymacji czynnej skargowej. Zaskarżona uchwała nie narusza żadnego interesu prawnego skarżącego. W niniejszej sprawie można mówić jedynie o naruszeniu interesu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne są między innymi właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa. Stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd następuje tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest istotna sprzeczność z prawem.
Ponadto przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przewiduje, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Na wstępie należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już w podobnej sprawie. Poprzednia uchwała Rady Gminy Wyryki z dnia 25 listopada 2015 r. nr XIII/48/2015 dotycząca zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych była przedmiotem kontroli sądowej. Skargę na tą uchwałę wniósł również L. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 1270/16 stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 1 – w zakresie odnoszącym się do placówek kulturalnych i budynku urzędu gminy oraz w części obejmującej § 3. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Rady Gminy Wyryki.
Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą skargę podziela poglądy przedstawione w powyższych wyrokach co do istnienia interesu prawnego skarżącego, odpowiednio korzystając z przedstawionej tam argumentacji, a nadto z uwzględnieniem okoliczności faktycznych dotyczących prowadzonej przez L. K. w określonym miejscu działalności gospodarczej. Naruszenie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą (por. wyrok NSA z 29 lipca 2016 r., II OSK 2859/14).
Interes ten musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującego sytuację prawną tego podmiotu. Interes ten musi być bezpośredni, indywidualny, konkretny, realny i aktualny, a nie przyszły i potencjalny. Do wniesienia skargi nie legitymuje więc ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, a związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi już obecnie (a nie w przyszłości) powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków.
Uprawnienie do wniesienia skargi na uchwałę w sprawie wprowadzenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych, poprzez wskazanie w lit. b i d § 2 ust. 1 uchwały obiektów chronionych tj. placówek kulturalno-oświatowych oraz obiektów administracji publicznej – biorąc pod uwagę wyżej przedstawione rozważania – posiadają niewątpliwie podmioty prowadzące działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, jeśli punkt sprzedaży jest położony w odległości mniejszej niż 100 m od tych obiektów jak stanowi przedmiotowa uchwała. Niewątpliwie skarżący spełnia powyższe przesłanki, prowadząc na terenie miejscowości W. P. [...] tego rodzaju placówkę handlową. Po wejściu w życie uchwały, wskutek wprowadzonego ograniczenia w zakresie położenia w odległości mniejszej niż 100 m od obiektu handlowego - obiektu chronionego, skarżący został pozbawiony możliwości wykorzystywania nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem, to jest między innymi możliwości sprzedaży alkoholu. Decyzją z dnia 10 kwietnia 2019 r. Wójt Gminy Wyryki odmówił wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w prowadzonym przez niego sklepie położonym w miejscowości W. P. [...], odwołując się do treści zaskarżonej uchwały. Należy zatem uznać, że zaskarżona uchwała, wskutek wskazania za obiekty chronione: placówki kulturalno-oświatowe oraz obiekty administracji publicznej w pobliżu których położona jest nieruchomość skarżącego, narusza jego interes prawny.
Zaskarżona uchwała Rady Gminy z dnia 20 czerwca 2018 r. Nr XXXIX/195/18 w sprawie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie gminy W. podjęta została na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 12 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W § 2 ust. 1 tej uchwały, stwierdzono, że punkt sprzedaży nie może być usytuowany w odległości mniejszej niż 100 m drogi mierzonej wzdłuż osi najkrótszego ciągu komunikacyjnego od każdego wejścia do lokalu/punktu sprzedaży do każdego wejścia do min. placówki kulturalno-oświatowe oraz obiektu administracji publicznej. Rada Gminy w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały odwoływała się na treści uchwały nr XXXVII/179/10 Rady Gminy Wyryki w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, wskazującej na konieczność podejmowania działań zmierzających do ograniczenia dostępności do alkoholu min. poprzez wykluczenie możliwości sprzedaży alkoholu w sąsiedztwie urzędów i instytucji użyteczności publicznej. Realizując powyższe podjęto uchwałę "odległościową", która chroni takie obiekty.
W ocenie Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga na § 2 ust. 1 lit. b i lit. d tej uchwały zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona część uchwały jest sprzeczna z prawem. W ocenie Sądu zasadne są powołane w skardze zarzuty wydania uchwały z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego zawartego w art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Podstawę prawną wydania zaskarżonej kwestionowanej uchwały stanowił w szczególności art. 12 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który upoważniał radę gminy do ustalenia, w drodze uchwały, zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Z przepisu tego wynika upoważnienie rady do uregulowania w drodze uchwały wskazanej w nim materii. O ile gmina ma pewną swobodę w stanowieniu norm prawnych, wynikającą z delegowania uprawnień do samodzielnego określenia zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, to jednak należy pamiętać, że zasady przyjęte w uchwale w tym przedmiocie muszą pozostawać w zgodzie z ogólnymi celami ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wyrażonymi w preambule oraz art. 1 i 2 ustawy. Oznacza to, że swoboda gminy w zakresie tworzenia norm prawnych ustalających zasady usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych jest ograniczona przez obowiązek realizowania celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Tworzenie zasad, stojących w sprzeczności z zadaniami gminy postawionymi przez ustawodawcę, oznacza naruszenie prawa. Jeśli cel jest wytyczony przez ustawę wprost, a podmiot realizujący tę właśnie ustawę wykonuje w jej ramach działania nie zmierzające do realizacji tego celu, to można uznać, że działa on niezgodnie z prawem, a nawet bez podstawy prawnej. Takie działania zatem podlegają weryfikacji sądowej. Nie jest to wtedy kontrola celowości, ale kontrola legalności, gdyż akt nie jest weryfikowany z punktu widzenia celów pozaprawnych, ale z punktu widzenia celu wyraźnie wyznaczonego w ustawie, będącej jego podstawą prawną. Jeśli taki akt nie pozwala na realizację celu wyrażonego w jego podstawie prawnej, to jest on nie tylko niecelowy, ale również sprzeczny z ustawą (por. wyrok NSA z 3 stycznia 1995 r., SA/Kr 2937/94; wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 listopada 2009 r., III SA/Lu 337/09; www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).
Poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w art. 12 ust. 3 ustawy, rozumianego jako zasady rozmieszczenia miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie gminy i ich usytuowanie względem miejsc chronionych, wykracza zapis na § 2 ust. 1 lit. b i lit. d zaskarżonej uchwały. Podstawę prawną dla tego rodzaju regulacji stanowi bowiem art. 14 ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zgodnie z którym rada gminy może w innych niż wskazane w ustawie miejscach, obiektach lub na określonych obszarach gminy, ze względu na ich charakter, wprowadzić czasowy lub stały zakaz sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych. Dlatego nie może znaleźć uzasadnienia oparcie tego rodzaju regulacji na podstawie przepisu art. 12 ust. 3 ustawy. Wprawdzie kompleksowo ustawa nie określa, jakie obiekty powinny być chronione oraz w jaki sposób rada gminy ma prezentować przestrzeń wokół takich obiektów, to ustalenie katalogu obiektów chronionych, jak już Sąd podnosił powyżej, należy do prawodawcy miejscowego w trybie art. 14 ust. 6 ustawy. Niezbędne wydaje się zaakcentowanie, że wybór ten musi być zasadny w kontekście ochrony danej kategorii obiektów w gminie. Czynnikiem decydującym o ustaleniu strefy ochronnej musi być charakter chronionego obiektu.
Rada Gminy podejmując zaskarżoną uchwałę i wskazując obszar wokół obiektów chronionych, w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały powołała się na treści uchwały nr XXXVII/179/10 Rady Gminy Wyryki w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Gminny Program podkreślił konieczność ograniczenia dostępności do alkoholu w sąsiedztwie miejsc użyteczności publicznej w tym budynku urzędu gminy i placówek działalności kulturalnej. Wobec powyższego niezbędne jest zdaniem Sadu przywołanie uzasadnienia wyroku z dnia 23 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2212/17, w którym Naczelny Sąd Administracyjny zwracał już uwagę, że "określenie obiektów chronionych, a mianowicie placówek kulturalnych i budynku Urzędu Gminy, to w tym zakresie przepis § 1 przedmiotowej uchwały Rady Gminy (poprzednia uchwała Rady Gminy Wyryki z dnia 25 listopada 2015 r. nr XIII/48/2015) również został zasadnie zakwestionowany jako nieprecyzyjny i niezgodny z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a to z tego powodu, że pozostawia dowolność w określeniu rodzaju placówek kulturalnych z uwagi na ogólność sformułowania i brak definicji placówki kulturalnej, a poza tym dlaczego w tym przepisie znalazł się jako obiekt chroniony Urząd Gminy, którego ustawa nie wymienia jako obiektu chronionego".
Rady Gminy Wyryki nie zważając jednak na treść powyższego wyroku, ponownie w podjętej uchwale określającej zasady usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych jako miejsca wymagające szczególnej ochrony wskazała "obiekty administracji publicznej" oraz "placówki kulturalno-oświatowa". Zaproponowanie w uchwale dla tych obiektów jako miejsc chronionych określeń niejednoznacznych, bez zdefiniowania jakie budynki należy uznać za placówkę kulturalno-oświatową lub obiekt administracji publicznej, pozwala na całkowitą dowolność interpretacyjną określeń użytych w uchwale. W Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065) istnieje definicja obiektu użyteczności publicznej według którego to budynek przeznaczony dla administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, kultu religijnego, oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, opieki zdrowotnej, opieki społecznej i socjalnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, turystyki, sportu, obsługi pasażerów w transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym lub wodnym, poczty lub telekomunikacji oraz inny ogólnodostępny budynek przeznaczony do wykonywania podobnych funkcji. Za budynek użyteczności publicznej uznaje się także budynek biurowy i socjalny (§ 3 pkt 6). Z powyższej definicji wynika, że placówka kulturalno-oświatowa będzie jednocześnie spełniała definicję budynku użyteczności publicznej i odwrotnie. W konsekwencji każdorazowo na etapie podejmowania decyzji w przedmiocie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych dokonywane będą zabiegi interpretacyjne użytych w uchwale sformułowań, przy czym z uzasadnienia przedmiotowej uchwały nie wynika czy cytowana definicja zaczerpnięta z rozporządzenia będzie miała zastosowanie.
Sąd pragnie jeszcze raz podkreślić, że lokalny prawodawca realizując wynikającą z art. 12 ustawy o wychowaniu w trzeźwości kompetencję do ustalenia zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, nie może abstrahować zarówno od realiów urbanistycznych obszaru, którego zasady te mają dotyczyć, jak również konsekwencji stosowania innych regulacji, w tym chociażby dotyczących swobody prowadzenia działalności gospodarczej.
Jak wskazano już wcześniej, w świetle art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Zgodnie zaś z art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na akt prawa miejscowego, stwierdza nieważność tego aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W konsekwencji i z przyczyn omówionych wyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 2 ust.1 lit. b i lit d – w zakresie odnoszącym się do placówek kulturalno-oświatowych i obiektów administracji publicznej.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI