III SA/Lu 467/25

III SA/Lu 467/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c; art. 135;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a; art. 140aa; art. 64 ust. 1 pkt 1;
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 17 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 4 kwietnia 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz skarżącej E. Z. kwotę 2.057 zł (dwa tysiące pięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 czerwca 2025 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 4 kwietnia 2025 r., nr [...], nakładającą na E. Z. karę pieniężną w wysokości 6000 zł za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych – jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 1 grudnia 2021 r. na terenie Oddziału Celnego Drogowego w Dorohusku przeprowadzono kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dwuosiowego ciągnika siodłowego o numerze rejestracyjnym [...] wraz z trzyosiową naczepą ciężarową o numerze rejestracyjnym [...] Przejazd wykonywany był w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz przedsiębiorcy E. Z.. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci mrożonego mięsa łososia w 960 kartonach o łącznej wadze brutto 21350 kg.
Wynik dynamicznego ważenia pojazdu opisany w protokole z dnia 1 grudnia 2021 r. [...] wskazał na przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 20 kg, co stanowi przekroczenie o 0,17 % dopuszczalnego nacisku wynoszącego 11500 kg. Powtórne ważenie dynamiczne pojazdu, opisane w protokole [...] z dnia 1 grudnia 2021 r. wskazało przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 80 kg, co stanowi przekroczenie wartości dopuszczalnego nacisku o 0,70 %.
W wyniku kontroli stwierdzono, że przedmiotowy przewóz wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm., dalej "p.r.d.") polegającym na przewozie ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, jak bez zezwolenia kategorii V.
W tych okolicznościach decyzją z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr [...] Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na E. Z. karę pieniężną w kwocie 6000 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej E. Z. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 407/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. Z. na ostatnio wymienioną decyzję, argumentując między innymi, że bezspornie pojazdem członowym w niniejszej sprawie przewożony był ładunek podzielny i dwukrotny pomiar nacisku osi wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku pojedynczej osi napędowej o 20 kg, czyli o 0,17 % (pierwszy pomiar) i o 80 kg, czyli o 0,7 % (powtórny pomiar). Pozostałe parametry pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zauważył, że obowiązku korygowania wyników pomiaru nie da się wywieść z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej E. Z. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 737/23 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2022 r. oraz uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 27 czerwca 2022 r. i decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2022 r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i uzupełnieniu materiału dowodowego Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 4 kwietnia 2025 r. ponownie nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 6000 zł za przewóz po drogach publicznych ładunku podzielnego, mimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie decyzją z dnia 17 czerwca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdów uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 502 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych"). Organ wskazał, że w wyniku pomiaru nacisków osi kontrolowanego pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku drugiej osi pojazdu, będącej osią napędową. Nacisk stwierdzony podczas pierwszego i drugiego ważenia został przekroczony odpowiednio o 20 kg i 80 kg, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku (wynoszącego 11,5 t) o 0,17 % i 0,7 %. Organ przyjął wartość korzystniejszą dla skarżącej. W związku ze stwierdzonym przekroczeniem nacisku osi pojazd został uznany za nienormatywny, dla którego przejazdu wymagane byłoby zezwolenie kategorii V. Organ wskazał, że w przypadku naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku innego niż niepodzielny nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Poddanym kontroli środkiem transportu przewożony był ładunek podzielny, którego przewóz pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 64 ust. 2 p.r.d., jest zabroniony.
Organ drugiej instancji uznał za uzasadnione nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 6000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku ust. 2 p.r.d.
Organ wskazał, że do pomiarów nacisków osi użyto wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu DW600, numer seryjny 202018, producent Tamtron, znak typu PLT 06 273. Waga posiadała ważne świadectwo legalizacji ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, Wydział Zamiejscowy w Lublinie (znak wniosku WZ8.41.1487.2021.4.02 z 22 lipca 2021 r.). Tym samym waga zapewniała poprawność ważenia. Posiadanie przez wagę ważnego świadectwa legalizacji potwierdza bowiem, że waga spełnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345, dalej "rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu").
Organ odwoławczy podkreślił, że zarówno przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2022 r., poz. 2063), jak też przepisy wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją, zasadnym jest przyjęcie jako wyniku ważenia wskazania wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu wskazuje wartości odchyleń dopuszczalnych każdego obciążenia osi, jakie maksymalnie może wykazać waga, aby właściwy organ wydał świadectwo legalizacji wagi, nie zawiera natomiast regulacji w zakresie możliwości odejmowania przedmiotowych wartości od uzyskanego wyniku podczas wykonywania pomiaru w miejscu kontroli. Waga podlegając legalizacji jest badana pod względem tych "błędów", natomiast wynik pomiaru nacisku pokazywany na wyświetlaczu podczas ważenia jest już po odjęciu tych "błędów". Tym samym, skoro waga użyta do kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji ponownej, to musiała spełniać powyższe wymogi prawne podczas kontroli metrologicznej. Dla przedmiotowej wagi Dyrektor Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie Wydział Zamiejscowy w Lublinie wydał świadectwo legalizacji ponownej, co oznacza, że waga spełnia wszystkie wymagania określone powyższym rozporządzeniem. Każda waga posiada określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma przy tym konieczności do korygowania każdego wyniku pomiaru o wskazane wyżej odchylenia dopuszczalne.
Organ odwoławczy podkreślił, że użyta do pomiaru waga została wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. System ten nie zarejestrował żadnych nieprawidłowości w czasie przeprowadzonych pomiarów, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek lub wad. Na tej podstawie organ uznał, że ważenie przebiegało bez błędów i w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wagi. W przeciwnym wypadku system zarejestrowałby błąd pomiaru.
Organ stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d. i wyjaśnił, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa. Strona nie dołożyła należytej staranności przy organizacji przewozu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Zdaniem organu, argumentacja przedstawiona w odwołaniu jest błędna. Nieuzasadnionym było zwrócenie się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego o wskazanie, w oparciu o jakie przesłanki i jakie materiały ustalona została wysokość korekty, o której mowa w § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr 28/2014 z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Przewoźnik przyjmując towar, przed rozpoczęciem przewozu powinien sprawdzić stan pojazdu i towaru oraz proces załadunku, aby nie doszło do naruszenia jakichkolwiek norm prawa drogowego, gdyż ponosi odpowiedzialność za warunki przewozu oraz towar do czasu jego wydania odbiorcy. Zarówno podczas kontroli, jak również w trakcie prowadzonego postępowania strona nie przedłożyła jakiegokolwiek dowodu świadczącego, że po załadunku towaru dokonała pomiaru (kontroli) jego wszystkich parametrów, celem weryfikacji, czy pojazd jest normatywny. W przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów, przewoźnik winien odmówić wykonania zadania transportowego.
Organ uznał za niezasadny podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") i nieuwzględnienia wiążącej oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 737/23. W tej materii organ wyjaśnił między innymi, że podziela stanowisko Głównego Urzędu Miar, zgodnie z którym przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach, ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku oraz wydanych na podstawie tych ustaw aktów wykonawczych nie przewidują korygowania wyników ważenia o jakiekolwiek błędy.
Organ odwoławczy wskazał również, że wbrew stanowisku strony nie zachodzą podstawy do zastosowania w sprawie art. 189f k.p.a. Organ zauważył, że powołana przez stronę uchwała NSA z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. III OPS 1/21 została podjęta na gruncie relacji między przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie regulującymi wymierzanie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f k.p.a. Zasadnicze tezy uchwały nie mogły stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję z dnia 17 czerwca 2025 r. E. Z. zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
1) art. 153 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 737/23;
2) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasady prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału, zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary nastąpiło przy użyciu wagi, która w trakcie dwukrotnego ważenia wskazała dwa wyniki dotyczące przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej, tj. w trakcie pierwszego ważenia przekroczenie o 20 kg (0,17 %), w trakcie drugiego o 80 kg (0,7 %), przy czym obydwa wyniki mieściły się w dopuszczalnym dla wagi klasy dokładności D odchyleniu wynoszącym +/- 4% oraz w granicach korekty wynoszącej 2% zaokrąglonej w górę do każdych pełnych 100 kg, którą nakazuje stosować funkcjonariuszom ITD § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, który jeżeli nie wprost, to przynajmniej w drodze analogii powinien znajdować zastosowanie do kontroli przeprowadzanych również przez inne organy;
3) art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.t.d w zw. z § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, w szczególności danych z tabeli nr 1 dotyczącej dopuszczalnego odchylenia każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego, zgodnie z którą w przypadku wagi o klasie dokładności D odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi wynosi +/-4%, a zatem wynik ważenia uzyskany w trakcie kontroli (0, 17 %) mieścił się w odchyleniu, a zatem w tolerancji błędu. Tym samym na stronę nie powinna zostać nałożona kara;
4) art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w p.r.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy p.r.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organ pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie p.r.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów p.r.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji;
5) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji gdy kara 6000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach, w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna, a nadto w sytuacji gdyby kontrola była prowadzona przez inny organ – inspektorów Transportu Drogowego (ITD), to wówczas zgodnie z § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr 28/2014 z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, nie doszłoby w ogóle do stwierdzenia naruszenia, bowiem "w przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych lub wag przenośnych do pomiarów dynamicznych, od wskazania wagi stacjonarnej lub sumy wskazań wag przenośnych, dla każdej osi, odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty";
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 140aa ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, poprzez nałożenie na stronę surowej kary pieniężnej za stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie nacisku osi o 0,17 %, w sytuacji gdy powyższy wynik mieści się w tolerancji błędu wynoszącej 2 % zaokrąglone w górę do pełnych 100 kg, a wynikającej z zarządzenia GITD, które co najmniej w drodze analogii powinno znaleźć zastosowanie przy ustalaniu parametrów w trakcie kontroli i spowodować stwierdzenie, że parametry dopuszczalne przez prawo materialne w ogóle nie zostały naruszone.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości 6000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii V, za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d.
Stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Przepis art. 64 ust. 4 p.r.d. nakłada na kierującego pojazdem nienormatywnym obowiązek posiadania przy sobie i okazywania uprawnionym osobom zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 powołanego artykułu. Jednocześnie zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I.
Na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. za brak zezwolenia kategorii V przewiduje karę pieniężną w wysokości 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%.
Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, co do zasady nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.).
Na mocy art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu określone są przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 502 z późn. zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d.
Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 11,5 tony. Przepis § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia dotyczy zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy.
Przepis § 5 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych przewiduje, że w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi.
W okolicznościach niniejszej sprawy w wyniku kontroli pojazdu składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego. W wyniku dwukrotnego pomiaru stwierdzono przekroczenie nacisku osi, przyjmując za podstawę nałożenia kary przekroczenie dopuszczalnego nacisku (11,5 t) o 20 kg, a zatem o 0,17 %. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że odczytany z wagi wynik pomiaru stanowi podstawę stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku i nałożenia kary. Natomiast skarżąca nie zgadza się z tym stanowiskiem, powołując się na klasę dokładności wagi (klasa D) i wielkość odchyleń dopuszczalnych obciążenia osi wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345 z późn. zm.).
Istotnym jest, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w związku z uchyleniem poprzednio wydanych decyzji organów obu instancji wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 737/23. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą bowiem w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (art. 153 p.p.s.a.).
W badanej sprawie wiążąca ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zostały zawarte w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt II GSK 737/23. W tej sytuacji rzeczą Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej rozpoznającego sprawę dotyczącą przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego (dwuosiowego ciągnika siodłowego o numerze rejestracyjnym [...] wraz z trzyosiową naczepą ciężarową o numerze rejestracyjnym [...]) było uwzględnienie wszystkich zaleceń i oceny prawnej wynikających ze wskazanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten stwierdził m.in., że organy celno-skarbowe mają w odpowiedni sposób zinterpretować wynik ważeń pojazdu uwzględniając ewentualne błędy pomiaru oraz, że organ pierwszej instancji ponownie badając sprawę zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwłaszcza co do sensu przydzielania klas dokładności stosowanym wagom, jak również, że w razie takiej potrzeby zasięgnie również informacji u producenta stosowanych w ramach kontroli wag, co do ich specyfikacji i występujących, dopuszczalnych błędów pomiarów, które będzie zobowiązany uwzględnić na korzyść strony.
Zaskarżona decyzja nie uwzględnia korzystnych dla strony okoliczności.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji uzupełnił materiał dowodowy i w odpowiedzi na wezwanie z dnia 4 grudnia 2024 r. (k. 80-81 akt adm.) uzyskał pisemne wyjaśnienia producenta wagi TAMTRON S.A. w Katowicach z dnia 11 grudnia 2024 r. (k. 84 akt adm.) wskazujące, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, w przypadku wagi o klasie dokładności D odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego – przy zatwierdzeniu typu i legalizacji wagi wynosi +/-2%, zaś przy użytkowaniu wagi +/-4%.
Producent wyjaśnił również, że:
- w opisie wagi SCALEX DW 600 zamieszczonym na stronie internetowej wskazano, że urządzenia sprawdzają poprawność załadunku ciężarówek z marginesem pomiaru do 2 % na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. i załącznika nr 2 tabela BŁĘDY GRANICZNE DOPUSZCZALNE SUMARYCZNEJ MASY POJAZDU dla wagi klasy dokładności 2;
- w przypadku wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu Scalex/Tamtron DW 600 od odczytanego z wyświetlacza urządzenia wyniku nacisku osi powinny być odejmowane dopuszczalne odchylenia wynikające z ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. i załącznika nr 1 tabela ODCHYLENIE DOPUSZCZALNE KAŻDEGO OBCIĄŻENIA OSI dla wagi klasy dokładności D. W instrukcji użytkownika zamieszczono informację, że program ScalexDW realizuje funkcję transferu wyników ważenia do programu nadrzędnego o nazwie SOC-T, którego zadaniem jest generowanie szczegółowego raportu w tym obliczanie błędów kar, opłat itp. Program ScalexDW pracuje w tle i waży automatycznie naciski osi podczas przejazdu pojazdu po wadze. Pomiar kończy się automatycznie, gdy w ciągu 15 sek. nie wjedzie na wagę kolejna oś – w tym momencie wyniki ważenia są transferowane do programu SOC-T. Zanim kierowca podjedzie do okienka służby celnej wyniki ważenia są dostępne już w programie SOC-T. W instrukcji użytkownika zawarta była informacja o możliwości korekt w zakładce parametry oraz informacja, że zakładka ta umożliwia tylko serwisowi producenta modyfikację parametrów w trakcie przygotowania wagi do legalizacji w celu kalibracji układu pomiarowego. Dostęp do parametrów jest możliwy po wprowadzeniu hasła;
- w przypadku kontroli nacisków osi podstawę nakładania na przewoźników drogowych kar z tytułu nienormatywności, powinny stanowić wyniki wskazane i odczytane bezpośrednio z urządzeń kontrolno-pomiarowych uwzględniające dopuszczalne odchylenia i błędy graniczne podane w tabelach ww. rozporządzenia.
Organ dołączył też do akt odpowiedź Głównego Urzędu Miar w Warszawie na wystąpienie organu z dnia 3 lutego 2025 r. Główny Urząd Miar w piśmie z dnia 11 lutego 2025 r. (k. 88) wyjaśnił, że w obowiązującym stanie prawnym – przepisach ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach, jak również ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach zgodności i nadzoru rynku oraz aktów wykonawczych do tych ustaw (w tym dotyczących wag nieautomatycznych oraz wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu) nie przewidziano korygowania wyników ważenia o jakiekolwiek błędy. Główny Urząd Miar podał również, że jako wynik pomiaru należy przyjmować wyniki wskazane przez przyrząd pomiarowy bez uwzględniania jakichkolwiek korekt związanych z błędem pomiaru, czy błędami granicznymi dopuszczalnymi określonymi w wymaganiach technicznych dla danego typu rodzaju przyrządu pomiarowego.
W dniu 19 lutego 2025 r. organ ponowił pytanie skierowane do Głównego Urzędu Miar (k. 86), w nawiązaniu do wyżej wspomnianego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zalecającego zasięgniecie informacji od producenta oraz do uzyskanej od niego informacji, że błędy graniczne równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej oraz do wyprowadzonego z tejże informacji wniosku, że w przypadku nacisku pojedynczej osi napędowej 11500 kg przyjmując metodologię wskazaną przez producenta wagi, należałoby skorygować wynik o 920 kg.
W piśmie z dnia 6 marca 2025 r. (k.82) Główny Urząd Miar ponownie wyraził stanowisko, że jako wynik pomiaru należy przyjmować wyniki wskazane przez przyrząd pomiarowy bez uwzględniania jakichkolwiek korekt związanych z błędem pomiaru, czy błędami granicznymi dopuszczalnymi określonymi w wymaganiach technicznych dla danego typu rodzaju przyrządu pomiarowego.
W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji ponownie orzekł na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 p.r.d. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 6000 zł jak za brak zezwolenia kategorii V, za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d. Organ uznał, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. przewidujący, że za brak zezwolenia kategorii V wymierza się karę pieniężną w wysokości 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%.
Powyższe stanowisko, zaakceptowane także przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z dnia 17 czerwca 2025 r., o wystąpieniu faktycznych oraz normatywnych podstaw do nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej, jest wadliwe nie tylko z uwagi na nieuwzględnienie wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii dopuszczalnych błędów pomiarów, które organ miał uwzględnić na korzyść strony, ale również przedwczesne z następujących powodów.
Orzekając kolejny raz w sprawie organ dysponował materiałem dowodowym, który z jednej strony wskazywał na celowość skorygowania wyników pomiaru. W tej materii producent wyjaśnił m.in., że w przypadku wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu Scalex/Tamtron DW 600 od odczytanego z wyświetlacza urządzenia wyniku nacisku osi powinny być odejmowane dopuszczalne odchylenia wynikające z ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. i załącznika nr 1 tabela ODCHYLENIE DOPUSZCZALNE KAŻDEGO OBCIĄŻENIA OSI dla wagi klasy dokładności D. Z drugiej strony, pisemne wyjaśnienia administracji miar przemawiały za tym, aby odczytany na wadze wynik pomiaru nacisku na oś należało interpretować jako wynik miarodajny oraz niepodlegający jakiejkolwiek korekcie związanej z błędem pomiaru.
W tych okolicznościach organ przyjął, bez uprzedniego dodatkowego wystąpienia do producenta wagi, że dwukrotne przekroczenie dopuszczalnego nacisku wynoszącego 11500 kg o 0,17 % przy pierwszym pomiarze oraz o 0,7 % przy powtórnym ważeniu dynamicznym pojazdu uprawniało do nałożenia kary.
Organ nie uwzględnił, że stanowisko przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z wiążącą w tej sprawie na mocy art. 153 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 737/23. Organ nie dostrzegł również, że informacja producenta z dnia 11 grudnia 2024 r. nie była precyzyjna i przez to budząca wątpliwości.
Wątpliwości te wynikały ze stwierdzenia producenta, że w przypadku kontroli nacisków osi podstawę nakładania na przewoźników drogowych kar z tytułu nienormatywności powinny stanowić wyniki wskazane i odczytane bezpośrednio z urządzeń kontrolno-pomiarowych uwzględniające dopuszczalne odchylenia i błędy graniczne podane w tabelach rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. Stwierdzenie to mogłoby wskazywać, że użyta w toku kontroli waga uwzględnia już dopuszczalne odchylenia i błędy graniczne podane w tabelach rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. Jednocześnie jednak producent w swojej informacji wskazał, że w przypadku wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu Scalex/Tamtron DW 600 od odczytanego z wyświetlacza urządzenia wyniku nacisku osi powinny być odejmowane dopuszczalne odchylenia wynikające z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r.
W konsekwencji bez dodatkowych i precyzyjnych wyjaśnień ze strony producenta w omawianej kwestii kontrolowane orzeczenie nie poddaje się weryfikacji. W świetle dotychczasowych wyjaśnień producenta nie jest bowiem jasne czy program wagi jednak dokonuje korekty i wynik odczytany bezpośrednio z urządzenia kontrolno-pomiarowego uwzględnia już dopuszczalne odchylenia i błędy, w jakiej wielkości i w jaki sposób (in plus czy in minus), czy też program wagi żadnej korekty nie dokonuje, w związku z czym, zgodnie z wiążącym stanowiskiem wyrażonym w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, wyniki odczytane z wagi podczas ważenia wymagają korekt, gdyż dopuszczalne błędy pomiaru użytej w toku kontroli wagi organ zobowiązany jest uwzględnić na korzyść strony. Jak podniósł bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, możliwe błędy pomiaru nie mogą obciążać przewoźnika.
W obecnym stanie sprawy nie jest natomiast wiadome czy dla uzyskania miarodajnego wyniku, w oparciu o który stosowana jest sankcja w postaci administracyjnej kary pieniężnej, niezbędna jest korekta odczytu z użytej wagi.
Przy ponownym orzekaniu organ wyjaśni powyższe wątpliwości. Zasięgnie informacji producenta celem ustalenia czy program wagi był tak skonfigurowany, że uwzględniał dopuszczalne błędy pomiaru na korzyść przewoźnika. Jeżeli odczyt z monitora wagi uwzględniał już odchylenia i błędy graniczne na korzyść strony, to dopiero taki wynik na wyświetlaczu jest wiążący dla organu.
Trzeba zaznaczyć, że wyłącznie prawidłowe ustalenie, zgodnie z treścią art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a., jaka była rzeczywista wartość nacisku osi, powinno stanowić podstawę stwierdzenia ewentualnego przekroczenia dopuszczalnego nacisku.
Natomiast niewyjaśnienie omówionych wyżej kwestii stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie kierował się wyżej przedstawioną oceną i wskazaniami, mając na względzie ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GSK 737/23.
W odniesieniu do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. trzeba wskazać, że kwestia ta została już wyjaśniona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GSK 737/23. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek skargi kasacyjnej E. Z. wskazał, że stosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. w praktycznym wymiarze ma w istocie ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a., gdyż za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o których mowa w § 2 art. 189 k.p.a., zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują to zagadnienie w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako błędne zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt II GSK 737/23 wypowiedział się również w kwestii powołanego przez stronę skarżącą zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. U. GITD z 2014 r. nr 14). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że błędne i zarazem w niniejszej sprawie zbędne jest odwoływanie się przez skarżącą kasacyjnie do potrzeby odpowiedniego zastosowania w drodze analogii § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr 28/2014 z 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Jest to przepis niebędący źródłem powszechnie obowiązującego prawa, pomimo że stosowany jest przez inspektorów ITD w sprawach kar administracyjnych z zakresu transportu drogowego na korzyść stron.
W konsekwencji uznać należy, że powołanie się we wniesionej obecnie skardze na treść zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. jest w niniejszej sprawie chybione.
Podobnie należy odnieść się do zarzutów naruszenia art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym. Z wymienionych wyżej przepisów wynika, że Główny Inspektor Transportu Drogowego koordynuje, nadzoruje i kontroluje działalność wojewódzkich inspektorów transportu drogowego (art. 51 ust. 3), sprawuje nadzór nad wojewódzkimi inspektorami oraz ma prawo kontroli ich działalności, a także wydaje im wiążące polecenia w tym zakresie (art. 54 ust. 1) oraz określa metody i formy wykonywania zadań przez Inspekcję, w zakresie nieobjętym innymi przepisami wydanymi na podstawie ustawy (art. 54 ust. 2 pkt 2).
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku dotyczące zwrotu kosztów postępowania w wysokości 2057 zł jest uzasadnione treścią art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Koszty obejmowały: kwotę uiszczonego wpisu od skargi (240 zł), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem (1800 zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym został złożony przez organ, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.