II SA/OL 32/06

II SA/Ol 32/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A.Bogusław Jażdżyk
Alicja Jaszczak-Sikora
Janina Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania o wymeldowaniu l/ uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 21 zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 marca 2004 r.. Burmistrz Miasta K., po rozpatrzeniu wniosku Z. W., orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego A. W. z lokalu nr "[...]" przy ul. "[...]" w K. W uzasadnieniu wskazał, iż A. W. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od około 2 lat, a opuszczając go nie dopełniła obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż opuszczenie lokalu było dobrowolne. Organ dodał ponadto, iż w związku z brakiem ustalenia obecnego miejsca pobytu A. W., postanowieniem z dnia 16 marca 2004 r. Sąd Rejonowy ustanowił dla niej kuratora.
We wniosku z dnia 31 grudnia 2004 r., pełnomocnik A. W. wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wskazana wyżej decyzją ostateczną z przyczyn określonych w art. 145 § l pkt 4 i 5 kpa. W uzasadnieniu wniosku, po uprzednim opisaniu okoliczności, w wyniku których doszło do wydania decyzji o wymeldowaniu, podniosła, iż wyjazd A. W. do Stanów Zjednoczonych Ameryki nie ma charakteru ani trwałego ani dobrowolnego. O wyjeździe tym zadecydowało postępowanie jej męża Z. W., który znęcał się nad nią psychicznie i fizycznie. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazała, iż przez opuszczenie lokalu należy rozumieć wyłącznie dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wyjaśniła jednocześnie, iż powodem przedłużania się pobytu w Stanach jest podjęcie przez A. W. leczenia w związku z ujawnieniem się tam jej ciężkiej choroby.
Pełnomocnik wskazała ponadto, iż nie jest prawdą, że miejsce pobytu A. W. nie było znane. Znały go bowiem zarówno syn A. W. mieszkający i zameldowany w przedmiotowym lokalu oraz jej obecny pełnomocnik, z którymi wnioskodawczyni utrzymuje stały kontakt. W konsekwencji nie było podstaw do ustanowienia w sprawie kuratora, który co zauważyła pełnomocnik, nie podjął żadnych działań zmierzających do ochrony praw A. W. Ustanowienie kuratora pomimo braku ku temu przesłanek, a następnie brak podejmowania przez niego jakichkolwiek działań zmierzających do ochrony jej praw spowodowały, że w przedmiotowej sprawie A. W. nie brała udziału bez własnej winy. Wobec tego, że w dniu wydawania decyzji organ nie wiedział, że opuszczenie przez A. W. miejsca stałego pobytu nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego, a jej miejsce pobytu było znane jej rodzinie (matce, bratu, siostrom i synom), należy uznać ponadto, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne nie znane organowi, który wydał decyzję.
Pełnomocnik A. W. dowodziła również, iż dochowała terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. Wskazała, iż z końcem listopada 2004 r. Z. W. zadzwonił do A. W. do Stanów i oświadczył, że ją wymeldował i nie ma po co wracać do kraju. Po przekazaniu jej tej wiadomości, pełnomocnik zwróciła się w dniu 16 grudnia 2004 r. do Burmistrza Miasta K. o nadesłanie decyzji o wymeldowaniu w celu podjęcia odpowiednich kroków prawnych. Przedmiotową decyzję otrzymała dopiero w dniu 22 grudnia 2004 r. Wniosek o wznowienie złożyła natomiast w terminie miesiąca licząc od tej daty, uznając ją za datę, w której A. W. dowiedziała się o decyzji, jej podstawie prawnej oraz przyczynach wznowienia.
Postanowieniem dnia 10 stycznia 2005 r. Burmistrz Miasta K. wznowił postępowanie administracyjne, zakończone decyzją ostateczną z dnia 25 marca 2004 r., a decyzją z dnia 18 marca 2005 r., odmówił jej uchylenia. W wyniku rozpatrzenia odwołania pełnomocnika A. W., Wojewoda, decyzją z dnia 11 maja 2005 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w związku z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu jednoznacznego ustalenia przyczyn opuszczenia przedmiotowego lokalu przez A. W. Wskazał również na konieczność wyjaśnienia przez organ I instancji, czy wniosek o wznowienie postępowania złożony został w terminie, określonym w art. 148 kpa.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego, Burmistrz Miasta K., działając na podstawie art. 151 § l pkt l kpa, ponownie odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 25 marca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji, podjętej w dniu 23 września 2005 r., organ I instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie brak było przeszkód prawnych do wznowienia postępowania administracyjnego, jednakże w wyniku jego wznowienia ustalono brak przywołanych przez pełnomocnika A. W. podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej.
Po pierwsze, organ wskazał, iż nie można przyjąć, że A. W. nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy, skoro nie dopełniła, wynikającego z art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę na okres dłuższy niż 2 miesiące, nie ustanowiła też w Polsce żadnego pełnomocnika do reprezentowania jej interesów podczas jej nieobecności, nie wskazała również adresu do doręczeń korespondencji. Organ zauważył ponadto, iż dla nieobecnej wyznaczony został przez Sąd Rejonowy kurator w celu obrony jej praw w postępowaniu, co oznacza, że A. W. nie była pozbawiona reprezentacji w postępowaniu.
Odnosząc się do podniesionej przez pełnomocnika A. W. przesłanki z art. 145 § l pkt 5 kpa, organ I instancji na wstępie wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz stanowiskiem doktryny, przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność która mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Nawiązując do powyższego stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak jest dostatecznych dowodów na obalenie tezy o dobrowolności opuszczenia lokalu przez A. W. Organ I instancji wskazał, iż postępowanie w sprawie znęcania się Z. W. nad A. W. zostało umorzone z powodu braku cech przestępstwa, co wynika z pisma Komendy Powiatowej Policji w K. z dnia 2 czerwca 2005 r. Z pisma tego wynika ponadto, iż interwencje policji u A. i Z. W. nie były związane z utrudnianiem przez męża mieszkania żonie w przedmiotowym lokalu, a dotyczyły konfliktów rodzinnych. Z uwagi na to. iż wskazane pismo Komendy Powiatowej Policji w K. zawiera fakty stwierdzone w toku przewidzianego prawem postępowania, organ l instancji uznał, iż jego wartość dowodowa jest wyższa od wartości dowodowej zeznań strony oraz niektórych zeznań świadków.
Organ I instancji zauważył ponadto, iż z protokołu rozprawy o zniesienie wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami z dnia 5 listopada 2001 r. wynika, iż A. W. oświadczyła "ja nie chcę tego mieszkania wykupywać. Mieszkanie jest ruiną i nie chcę tego mieszkania. Ja w sumie nie mam nic w tym mieszkaniu", co w ocenie organu świadczy o dobrowolnej rezygnacji z zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Podniósł, iż ze wskazanego protokołu wynika również, iż Z. W. był wówczas leczony w związku z chorobą alkoholową i nie pił, a było to miesiąc przed wyjazdem A. W. za granicę. Organ stwierdził zatem, iż nie musiała ona opuszczać lokalu, mogła jedynie podjąć kroki prawne zmierzające do zakończenia domowych awantur i znęcania się przez męża. Z zeznań syna R. W., złożonych w dniu 15 lipca 2005 r., wynika natomiast, iż matka wyjechała do Stanów Zjednoczonych Ameryki w celach zarobkowych.
Organ I instancji nie uznał jednocześnie przedłożonych przez pełnomocnika A. W. dowodów potwierdzających podjęcie przez nią leczenia za granicą z uwagi na brak przedłożenia ich tłumaczenia na język polski oraz brak potwierdzenia ich zgodności z oryginałem. Dodał również, iż zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika A. W. jej mocodawczym zachorowała w 2004 r., a więc prawie 3 lata po opuszczeniu kraju. Tym samym uznał, iż jej choroba nie mogła mieć wpływu na opuszczenie przedmiotowego lokalu. Organ stwierdził również, iż w jego ocenie brak zainteresowania lokalem przez ten okres świadczy o tym, że deklaracja chęci powrotu do niego jest składana wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania i nie odzwierciedla rzeczywistego zamiaru A. W.
O trwałości opuszczenia lokalu świadczy, według organu, niedopełnienie przez A. W. obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponad 3-letni pobyt za granicą oraz brak zainteresowania losami mieszkania już od momentu sprawy sądowej o zniesienie wspólności majątkowej.
Wobec powyższego, organ uznał, iż wskazane okoliczności faktyczne nie mogą wpłynąć odmiennie na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Organ I instancji zauważ)'! jednocześnie, iż przesłuchanie A. W. - syna A. W., przesłuchanie stron oraz przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w dniu 12 września 2005 r. nie wniosło elementów, które względem całości zebranego materiału dowodowego, w szczególności zaś dokumentów pochodzących z Sądu i Policji, doprowadziłyby do odmiennego rozstrzygnięcia, bowiem organ nie uznał za właściwe przyznania wyższej wartości dowodowej zeznaniom świadków i stron, które nie są spójne, niż dokumentom związanym z prowadzonymi przez właściwe organy postępowaniami.
W obszernym odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta K. pełnomocnik A. W. zarzuciła organowi sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że A. W. dobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal mieszkalny, a jej wyjazd do Stanów ma charakter trwały, naruszenie prawa procesowego poprzez niezachowanie wymagań wynikających z art. 107 § 3 kpa oraz ignorowanie zaleceń Wojewody, zawartych w decyzji z dnia 11 maja 2005 r.
Po rozpoznaniu odwołania. Wojewoda, decyzją z dnia 8 listopada 2005 r., sprostowaną postanowieniem z dnia 18 listopada 2005 r., utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego. Organ ten podjął próbę uzyskania opinii dotyczącej postępowania Z. W. względem A. W., lecz pismem dnia 21 czerwca 2005 r. Sąd Rejonowy w K. odmówił jej wydania podnosząc, iż A. W. nie była stroną w sprawie dotyczącej obowiązkowego leczenia odwykowego Z. W. Organ I instancji wystąpił również do Komendy Powiatowej Policji w K. z wnioskiem o ustalenie, czy interwencje policyjne dotyczyły utrudniania A. W. zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu oraz, czy Z. W. znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną. W odpowiedzi, Komenda Powiatowa Policji w K. przesłała opisane w decyzji organu I instancji pismo z dnia 2 czerwca 2005 r. W aktach sprawy znajduje się ponadto protokół rozprawy o zniesienie wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami z dnia 5 listopada 2001 r., z którego wynika, iż A. W. nie jest zainteresowana
wykupieniem przedmiotowego lokalu i że w tym lokalu nic nie posiada. Zeznała również, iż sprawę o znęcanie się Z. W. wycofała. Organ I instancji przeprowadził ponadto w dniu 12 września 2005 r. rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania oraz wskazanych przez strony świadków. Organ odwoławczy zauważył, iż w trakcie rozprawy świadkowie S. W. i R. W. odmówili składania zeznań, pozostali świadkowie stwierdzili, iż A. W. była bita i źle traktowana przez męża. Fakt znęcania się nad A. W. nie został jednak potwierdzony żadną dokumentacją. Jej pełnomocnik wyjaśniła, iż opuszczając lokal jej mocodawczym była w złym stanie psychicznym, nie udokumentowała jednak, iż wyjazd do Stanów Zjednoczonych Ameryki był związany z pracą lub choroba. Jedynym dokumentem świadczącym o tym, że A. W. od grudnia 2004 r. jest objęta opieką onkologa jest zaświadczenie z dnia 8 lutego 2005 r. Brak jest natomiast dokumentu potwierdzającego, że nadal pozostaje pod opieką lekarską i jej stan zdrowia nie pozwala jej na powrót do kraju. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika ponadto, iż po wyjeździe z Polski w grudniu 2001 r. A. W. przyjeżdżała do kraju i podejmowała próby ponownego zamieszkania w miejscu stałego zameldowania. Organ zauważył przy tym, iż w okresie od grudnia 2001 r. do grudnia 2004 r. A. W. nie chorowała. Nie zgłosiła również w organie ewidencyjnym swojej czasowej nieobecności w związku z wyjazdem za granicę kraju.
W skardze z dnia 11 grudnia 2005 r. na decyzję Wojewody, pełnomocnik A. W. wniosła o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, powołując się na opisany wyżej stan faktyczny sprawy, podniosła, iż zarówno organ administracji publicznej, który wydał decyzję o wymeldowaniu A. W. z przedmiotowego lokalu, jak i bezprawnie ustanowiony dla obrony jej praw kurator, nie podjęli wszelkich niezbędnych kroków do ustalenia jej adresu, a ten znany był członkom jej najbliższej rodziny, w tym Z. W., który jednak ten fakt zataił. Pełnomocnik wymeldowanej zarzuciła ponadto kuratorowi brak podjęcia jakichkolwiek działań w obronie interesu A. W. i naruszenie przez niego norm etycznych i zawodowych, natomiast organom administracji publicznej - brak uwzględnienia dowodów z zeznań świadków, którzy jednogłośnie przyznali, iż powodem opuszczenia przez A. W. kraju i tym samym przedmiotowego lokalu była sytuacja rodzina - zanęcanie się psychiczne i fizyczne Z. W. nad rodziną, utrudnianie zamieszkania i powodowany tym zły stan psychiczny A. W. Powyższe zeznania, których fragmenty przytoczyła pełnomocnik skarżącej w uzasadnieniu skargi, świadczą natomiast w jej ocenie o tym, iż opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, a czyny jakich dopuszczał się Z. W. wobec rodziny nie
były zwykłymi nieporozumieniami rodzinnymi, jak zostało to określone w piśmie Komendy Powiatowej Policji w K. z dnia 2 czerwca 2005 r. Zauważyła, iż A. W. dwukrotnie składała w prokuraturze wniosek o ściganie męża w związku ze znęcaniem się nad rodzina, lecz wierząc w poprawę męża wycofała jeden z tych wniosków. Dwukrotnie też na jej wniosek Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przy Burmistrzu Miasta K. wszczynała wobec Z. W. postępowanie w sprawie zobowiązania do przymusowego leczenia odwykowego. Trzeci wniosek złożył natomiast syn A. W. Z niezrozumiałych dla pełnomocnika względów akta tych spraw nie zostały udostępnione zarówno jej, jak i organom administracji publicznej. Wskazała, iż wobec Z. W. prowadzone było również postępowanie przygotowawcze w sprawie podrobienia czeków, a sprawa ta stała się główną przyczyną zniesienia wspólności majątkowej między małżonkami. Odnosząc się do dowodu z protokołu z rozprawy o zniesienie wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami pełnomocnik podniosła, iż przytoczone w uzasadnieniu decyzji fragmenty tego protokołu zostały wyrwane z kontekstu i zinterpretowane na korzyść Z. W. Wyjaśniła, iż brak zainteresowania skarżącej wykupieniem przedmiotowego lokalu spowodowany był brakiem środków pieniężnych na ten cel. a stwierdzenie, że nic w nim nie ma, wynikało z faktu, iż mieszkanie było skromnie urządzone.
Wskazała ponadto, iż podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 12 września 2005 r. świadkowie podtrzymali wcześniejsze zeznania co do okoliczności opuszczenia przedmiotowego lokalu przez A. W. Siostra Z. W. była natomiast w ocenie pełnomocnika świadkiem stronniczym. Zeznania pełnomocników i świadków A. W. udowodniły natomiast m.in. i to, że nie wiąże ona swojego życia z pobytem w Stanach, chce wrócić do kraju, a jej przedłużający się pobyt jest następstwem przeciągającej się choroby nowotworowej. Niezrozumiałe jest natomiast odczytywanie na niekorzyść A. W. faktu odmowy złożenia zeznań przez jej syna i synową – R. i S. W., skoro troje z czterech świadków Z. W. również nie złożyło zeznań lub nie stawiło się na rozprawę. Zeznania samego wnioskodawcy są natomiast, czego dowodzą zeznania pozostałych świadków, niezgodne z prawdą.
Odnosząc się do twierdzeń organu, zgodnie z którymi brak jest dowodów potwierdzających, że A. W. nadal pozostaje pod opieką lekarską i jej stan zdrowia nie pozwala na powrót do kraju, pełnomocnik skarżącej wskazała, iż aby udokumentować chorobę siostry mogła przedstawić jedynie przesłane jej ze Stanów rachunki za leczenie, a następnie przetłumaczone na język polski zaświadczenie lekarskie, zgodnie z którym A. W. nadal objęta jest leczeniem onkologicznym. Zauważyła również, iż jej siostra
przesyłała do Burmistrza Miasta K. pisma, w których deklarowała chęć powrotu do kraju i kontynuowanie tutaj leczenia, lecz nie były one brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy.
Na zakończenie pełnomocnik A. W. podniosła, iż organy administracji publicznej dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia art. 7 i 8 kpa. Dowodziła również, iż w toku postępowania administracyjnego organy te utrudniały jej obronę skarżącej.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko i wniósł ojej oddalenie.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 19 kwietnia 2006 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, pełnomocnik skarżącej, podtrzymując skargę i argumenty w niej zawarte, oświadczyła, iż skarżąca po otrzymaniu wiadomości o wymeldowaniu, co nastąpiło prawdopodobnie we wrześniu 2004 r., poprosiła syna, żeby w urzędzie miasta sprawdził czy została wymeldowana. W urzędzie otrzymał widomość, że została wymeldowana przez sąd, natomiast w sądzie, że była w nim rozpatrywana tylko kwestia ustanowienia kuratora dla skarżącej. Pełnomocnik wskazała, iż działając w imieniu skarżącej starała się także osobiście uzyskać w urzędzie numer decyzji administracyjnej i sygnaturę akt sprawy sądowej, lecz utrudniano jej zdobycie tych informacji. Z tego też powodu tak długo trwało złożenie wniosku o wznowienie postępowania, który przesłała ostatecznie za pośrednictwem poczty w dniu 31 grudnia 2004 r. Pełnomocnik skarżącej dodała ponadto, iż A. W. uciekła z domu w związku z groźbą znęcania się nad nią, a Z. W. znał zagraniczny adres skarżącej.
Z. W. uznając skargę za bezzasadna podniósł, iż żona dobrowolnie opuściła lokal mieszkalny i wyjechała do USA w celu pozyskania środków finansowych na jego remont i kupno nowego samochodu. Wyjaśnił, iż w dniu kiedy składał wniosek o wymeldowanie żony znał tylko jej numer telefonu, a nie znał jej adresu, o czym informował organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania. Wyjaśnił również, iż znał adres brata skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko
Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu.
W niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę z przyczyn nie wskazanych w jej uzasadnieniu. W toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego, którego ujawnienie czyniło przedwczesnym merytoryczne rozpoznanie niniejszej sprawy i uniemożliwiło jednocześnie ustosunkowanie się do konkretnych zarzutów podniesionych w skardze.
Na wstępie zauważyć należy, iż w rozpatrywanej sprawie, przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję wydaną w toku postępowania wznowieniowego, którego tryb regulują przepisy art. 145 i nast. kpa.
Wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, dotknięte było jedną z wad, wymienionych w art. 145 § l kpa lub w przypadku, określonym w art. 145a § l kpa. Zgodnie z art. 147 kpa, wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § l pkt 4 kpa oraz w art. 145a kpa następuje tylko na żądanie strony. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ograniczają w czasie uprawnienie do złożenia podania o wznowienie postępowania. W świetle bowiem art. 148 kpa, podanie o wznowienie postępowania może być wniesione ze skutkiem prawnym w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a w razie gdy żąda wznowienia na podstawie określonej w art. 145 § l pkt 4 kpa od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. W sytuacji określonej w art. 145a § l kpa skargę o wznowienie postępowania wnosi się, zgodnie z § 2 tego przepisu, w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W związku z powyższym ograniczeniem czasowym, organ administracyjny obowiązany jest z urzędu badać zachowanie wskazanego jednomiesięcznego terminu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu stanowi bowiem rażące naruszenie prawa, które godzi w zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 § l kpa. Wskazać należy, że zasada ta ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego też uznawana jest powszechnie za jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego.
Z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika natomiast aby organy administracji publicznej przeprowadziły w rozpatrywanej sprawie wszechstronne postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy zachowany w niej został termin do wniesienia podania
o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną z dnia 25 marca 2004 r. o wymeldowaniu z pobytu stałego A. W. z lokalu nr "[...]" przy ul. "[...]" w K.
Zauważyć należy, że decyzją z dnia 11 maja 2005 r. Wojewoda, uchylając decyzje Burmistrza Miasta K. z dnia 18 marca 2005 r. i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji poinformował ten organ o konieczności wyjaśnienia, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w terminie określonym w art. 148 kpa i uczynienia w tym zakresie wzmianki w podjętej decyzji. Czyniąc zadość temu obowiązkowi. Burmistrz Miasta K. w decyzji z dnia 23 września 2005 r. ograniczył się do stwierdzenia, iż termin z art. 148 kpa został zachowany przez stronę, co w jego ocenie wynika z akt sprawy. Rozwijając nieznacznie powyższe twierdzenie, Wojewoda w decyzji z dnia 8 listopada 2005 r. stwierdził, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż A. W. o decyzji w sprawie wymeldowania dowiedziała się w grudniu 2004 r. i wobec powyższego uznał, że organ l instancji słusznie przyjął, że podanie o wznowienie postępowania z dnia 31 grudnia 2004 r. zostało złożone z zachowaniem terminu określonego w art. 148 kpa. Organy nie sprecyzowały jednak z jakich konkretnie dowodów wynika, w ich ocenie, że skarżąca dowiedziała się o przedmiotowej decyzji w grudniu 2004 r. Uzasadnienie decyzji, które nie pozwala ustalić motywów rozstrzygnięcia organu uniemożliwia natomiast Sądowi pełną kontrolę poprawności stanowiska tego organu we wskazanym zakresie.
Zauważyć należy, iż wnosząc podanie o wznowienie postępowania strona musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem ustawowego terminu, określonego w art. 148 kpa. W razie wątpliwości co do zachowania tego terminu, organ administracji publicznej zobowiązany na podstawie art. 7, 77 § l i 80 kpa, do podejmowania w toku postępowania administracyjnego wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, powinien natomiast przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające.
W niniejszej sprawie we wniosku z dnia 31 grudnia 2004 r. pełnomocnik A. W. wniosła o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną Burmistrza Miasta K. z dnia 25 marca 2004 r. na podstawie art. 145 § l pkt 4 i 5 kpa podnosząc, iż przedmiotowy wniosek złożony został w ustawowym terminie, którego bieg należy liczyć w jej ocenie od dnia 22 grudnia 2004 r., tj. od dnia, w którym otrzymała decyzję o wymeldowaniu.
10
Zauważyć należy, że z uwagi na Takt, iż jedną z przywołanych przez, pełnomocnika skarżącej podstaw wznowienia jest art. 145 § l pkt 4 kpa, dla stwierdzenia czy przedmiotowy wniosek jest dopuszczalny istotne znaczenie będzie miało ustalenie, czy złożony został w terminie z art. 148 § 2 kpa, który w warunkach niniejszej sprawy niejako konsumuje termin z art. 148 § l kpa. W świetle tego przepisu, podanie o wznowienie postępowania może być wniesione w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Nie jest przy tym istotne, czy informacja o decyzji pochodzi wprost od organu, który ją wydał, czy też z innych źródeł, takich jak chociażby inne strony postępowania, kurator lub sąd. Istotne jest jedynie to, aby do strony dotarta wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu.
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie błędne jest przeświadczenie pełnomocnika skarżącej, iż termin do złożenia podania o wznowienie postępowania rozpoczął bieg w dniu doręczenia jej decyzji o wymeldowaniu. Wprawdzie dopiero w tym dniu pełnomocnik skarżącej miała możliwość zapoznania się z treścią całej decyzji, lecz nie budzi wątpliwości, że o samej decyzji skarżąca dowiedziała się wcześniej. W niniejszej sprawie istotne jest zatem ustalenie kiedy do skarżącego dotarła wiadomość o decyzji Burmistrza Miasta K. i jej rozstrzygnięciu. Ustalenie przedmiotowej daty powinno nastąpić w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji. Sąd nie jest bowiem uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, a z uwagi na rozbieżności w materiale dowodowym co do przedmiotowego terminu, nie jest też w stanie określić rzeczywistej daty powzięcia przez skarżącą wiadomości o decyzji o wymeldowaniu.
Wskazać należy, iż z podania o wznowienie postępowania wynika, iż o fakcie wymeldowania skarżąca dowiedziała się już z końcem listopada 2004 r. od męża Z. W. Okoliczność ta była później wielokrotnie potwierdzana przez pełnomocnika skarżącej – M. M. m.in. w odwołaniach z dnia 5 kwietnia 2005 r. i z dnia 7 października 2005 r. oraz w skardze z dnia 11 grudnia 2005 r. W piśmie z dnia 16 grudnia 2004 r., poprzedzającym wniosek o wznowienie postępowania M. M. podniosła natomiast, iż skarżąca "(•••) dowiedziała się o decyzji wymeldowania od wnioskodawcy około 3-4 tygodnie temu (...)"? czyli jak można sądzić mając na uwadze datę przedmiotowego pisma w II połowie listopada 2004 r. W skardze pełnomocnik skarżącej wskazała również, iż skarżąca już po rozmowie z mężem, który poinformował ją o wymeldowaniu, rozmawiała także z kuratorem A. M. Z kuratorem rozmawiali również pełnomocnicy skarżącej M. i Z. M., a dowodem na potwierdzenie tych okoliczności są bilingi rozmów telefonicznych z okresu od II połowy listopada do połowy grudnia 2004 r., których
jednak nie załączono do skargi. Dodatkowo wskazać należy, iż z protokołu rozprawy z dnia 2 września 2005 r. wynika, iż Z. W. powiadomił żonę o fakcie wymeldowania telefonicznie, lecz nie pamięta w jakiej dacie. Oświadczył jednak, iż chęć powrotu do kraju A. W. wyraziła dopiero po fakcie przesłania mu rozwodu stanowego, co nastąpiło w ubiegłym roku - "(...) 2004 r. - koniec października.'', a Z. M. oświadczył, iż podczas tej rozmowy Z. W. powiadomił skarżącą o wymeldowaniu. Z pisma A. W. z dnia 30 marca 2005 r. wynika natomiast, że o fakcie wymeldowania dowiedziała się przed uzyskaniem rozwodu stanowego, a ten nastąpił w dniu 22 września 2004 r. Na rozprawie przeprowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 19 kwietnia 2006 r. pełnomocnik skarżącej oświadczyła z kolei, nie będąc jednak pewna tego faktu, iż informację o wymeldowaniu skarżąca uzyskała prawdopodobnie we wrześniu 2004 r.
Wobec przedstawionych rozbieżności co do daty powzięcia przez skarżącą wiadomości o decyzji o wymeldowaniu, a tym samym wątpliwości co do zachowania przez skarżącą ustawowego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, merytoryczne rozstrzyganie niniejszej sprawy uznać należy za przedwczesne. W pierwszej kolejności stwierdzić należy dopuszczalność złożonego podania. Za niedopuszczalne uznać należało by bowiem wznowienie postępowania w sytuacji gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § l i § 2 kpa lub art. 145a § 2 kpa, a nie było podstaw do jego przywrócenia. Jeśli bowiem uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy strony to od negatywnych skutków tego uchybienia strona może bronić się wnosząc prośbę o przywrócenie terminu, spełniając jednak wymogi określone w art. 58 kpa.
Rozpoznanie złożonego przez pełnomocnika skarżącej podania o wznowienie możliwe będzie zatem dopiero po uprzednim przeprowadzeniu przez organ l instancji postępowania wyjaśniającego co do zachowania przedmiotowego terminu. W toku ponownego rozpoznawania sprawy, organ I instancji powinien przede wszystkim wyjaśnić w jakiej dacie skarżąca powzięła wiadomość o decyzji Burmistrza Miasta K. i jej rozstrzygnięciu, mając jednak na uwadze to, że uzyskiwane przez skarżącą i jej pełnomocnika informacje często nie były pełne i zgodne z faktami. Organ I instancji powinien ponadto wskazać jednoznacznie w jakiej dacie złożone zostało podanie o wznowienie postępowania. Zgodnie z oświadczeniem M. M. złożonym na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. przedmiotowe podanie pełnomocnik przesłała za pośrednictwem poczty w dniu 31 grudnia 2004 r. Zauważyć jednak należy, iż w aktach sprawy brak jest koperty, w której przedmiotowe podanie zostało przesłane, nie widnieje też na nim data wpływu do organu. Data wpływu (3 stycznia 2005 r.)
bez adnotacji, czy pismo złożone zostało osobiście, czy też za pośrednictwem poczty, widnieje natomiast jedynie na załączniku do lego podania.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego we wskazanym wyżej zakresie organ I instancji podejmie rozstrzygnięcie, którego treść zależeć będzie od wyniku przeprowadzonego postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 77 § l, 80 i 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji oraz stosownie do art. 200 powołanej ustawy orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 152 ustawy. Sąd orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.