III SA/Lu 451/22

III SA/Lu 451/22 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OSK 2848/22 - Postanowienie NSA z 2023-01-31
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na działanie Prezydenta Miasta Lublin w przedmiocie oceny formalnej projektu złożonego w ramach Budżetu Obywatelskiego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Skarżący K. K. w piśmie z dnia 16 sierpnia 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie za pośrednictwem platformy ePUAP skargę na działanie Prezydenta Miasta Lublin w zakresie oceny formalnej projektu w ramach Budżetu Obywatelskiego Miasta Lublin.
Skarżący domagał się ponownej oceny złożonego projektu i przywrócenia projektu do głosowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w ramach Budżetu Obywatelskiego Miasta Lublin zgłosiła projekt O-25 "Chronimy Górki Czechowskie!". Projekt został odrzucony na etapie oceny formalnej. Nie uwzględniono również wniesionego odwołania. Zdaniem strony, organy w trakcie oceny i przy rozpoznaniu odwołania wykroczyły poza ramy oceny formalnej. Jako przyczynę odrzucenia projektu wskazano: "Do czasu rozstrzygnięcia przez sąd kwestii dotyczących zagospodarowania przestrzennego Miasto nie podejmuje działań na tym terenie". Skarżący zarzucił również, że w odpowiedzi na odwołanie podano dodatkowe argumenty uzasadniające negatywną ocenę: projekt może kolidować z pracami prowadzonymi przez Instytut Pamięci Narodowej.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Lublin wniósł o odrzucenie skargi.
W uzasadnieniu podniósł, że w świetle art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559, ze późn. zm. – dalej jako "u.s.g."), budżet obywatelski jest szczególną formą konsultacji społecznych. Konsultacje społeczne nie posiadają wiążącego dla organów władzy publicznej charakteru, lecz służą jedynie zasięgnięciu opinii wśród członków wspólnoty samorządowej. Konsultacje społeczne oraz ich rezultat nie kwalifikują się do aktów lub czynności, ani bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Organ podkreślił jednocześnie, że postępowanie dotyczące oceny wniosków zgłoszonych przez mieszkańców gminy w trakcie konsultacji z mieszkańcami gminy, nie dotyczy indywidualnych uprawnień ani obowiązków wnioskodawców, ale określonych działań organów gminy. Nie jest skierowane do indywidualnie określonych adresatów, a do ogółu mieszkańców gminu. Tym samym, działania Prezydenta Miasta i Rady Budżetu Obywatelskiego związane z oceną złożonych wniosków w ramach konsultacji z mieszkańcami nie dotyczą uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisów prawa i nie mają charakteru indywidualnego rozstrzygnięcia, a zatem skarga do sądu administracyjnego na takie działania nie przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Istotnie, skarga w tej sprawie podlega odrzuceniu.
Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.)
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było działanie Prezydenta Miasta Lublin w zakresie oceny formalnej projektu O-25 "Chronimy Górki Czechowskie!" złożonego w ramach Budżetu Obywatelskiego.
Wskazać w tym miejscu należy, że zasady i tryb przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących budżetu obywatelskiego określa uchwała nr 56/III/2019 Rady Miasta Lublin z dnia 31 stycznia 2019 r. w sprawie Budżetu Obywatelskiego Miasta Lublin (tekst jednolity: Obwieszczenie Nr 44/XXXVII/2022 Rady Miasta Lublin z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały w sprawie Budżetu Obywatelskiego Miasta Lublin). Materialnoprawną podstawę wskazanej wyżej uchwały stanowił przepis art. 5a ust. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Stosownie do art. 5a ust. 1 u.s.g., w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy. Zgodnie z art. 5a ust. 2 u.s.g., zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy, z zastrzeżeniem ust. 7. Szczególną formą konsultacji społecznych jest budżet obywatelski (art. 5a ust. 3 u.s.g.). W art. 5a ust. 4 przewidziano zaś, że w ramach budżetu obywatelskiego mieszkańcy w bezpośrednim głosowaniu decydują corocznie o części wydatków budżetu gminy. Zadania wybrane w ramach budżetu obywatelskiego zostają uwzględnione w uchwale budżetowej gminy. Rada gminy w toku prac nad projektem uchwały budżetowej nie może usuwać lub zmieniać w stopniu istotnym zadań wybranych w ramach budżetu obywatelskiego.
Wymaga zwrócenia uwagi, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że postępowanie dotyczące oceny projektów, zgłoszonych w trakcie konsultacji z mieszkańcami gminy w trybie art. 5a u.s.g., nie dotyczy indywidualnych uprawnień ani obowiązków wnioskodawców, lecz określonych działań organów gminy. Nie jest też skierowane do indywidualnie określonych adresatów, a do ogółu mieszkańców gminy. Ponadto, nie jest podejmowane w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z art. 5a u.s.g. wynika bowiem, że konsultacje mają opiniotwórczy i niewiążący charakter, a ich zasadniczym celem jest dostarczenie organom samorządowym informacji o potrzebach, preferencjach i oczekiwaniach mieszkańców oraz ich zaktywizowanie i zaproszenie do udziału w debacie społecznej. Ponadto, konsultacje mają na celu umożliwienie członkom wspólnoty samorządowej wypowiedzenia swojej opinii in gremio na określony temat będący przedmiotem konsultacji (zob. komentarz do art. 5a u.s.g., Monika Augustyniak, Roman Marchaj [w]: Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Bogdan Dolnicki (red.), wyd. III, Lex).
Dlatego o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego można mówić wówczas, gdy akt lub czynność podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Chodzi więc o takie akty lub czynności, które dotyczą uprawnień lub obowiązków określonych osób wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt I SAB/Kr 15/21 i postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 922/15).
W konsekwencji w sprawie niniejszej Sąd stwierdził, że działanie Prezydenta Miasta Lublin związane z oceną formalną złożonego przez skarżącego projektu w ramach Budżetu Obywatelskiego nie dotyczyło uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisów prawa i nie ma charakteru indywidualnego rozstrzygnięcia, a wobec tego skarga do sądu administracyjnego na takie działanie na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – w ogóle nie przysługuje. Sprawa będąca przedmiotem skargi nie należy także do spraw określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a. i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Nadmienić w tym miejscu jeszcze należy, że z § 1 uchwały nr 56/III/2019 Rady Miasta Lublin z dnia 31 stycznia 2019 r. w sprawie Budżetu Obywatelskiego Miasta Lublin wynika wprost, że budżet obywatelski jest formą konsultacji społecznych. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, w Mieście Lublin wprowadza się Budżet Obywatelski będący demokratycznym procesem konsultacji społecznych i podejmowania decyzji przez wszystkie osoby mieszkające w Lublinie w zakresie corocznego wydatkowania wyodrębnionej na ten cel części środków z budżetu Miasta Lublin. Wskazuje to wprost na prawidłowość powyższego wniosku co do braku podstaw prawnych do wniesienia skargi na akt organu administracji publicznej w omawianym przedmiocie do sądu administracyjnego.
Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. – obowiązany był skargę odrzucić, o czym orzekł w postanowieniu.