III SA/Lu 45/21
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę funkcjonariusza Służby Więziennej na odmowę wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia do służby, uznając, że uchylenie decyzji o zwolnieniu z przyczyn formalnych nie rodzi obowiązku ponownego nawiązania stosunku służbowego.
Skarżący, P. K., były funkcjonariusz Służby Więziennej, domagał się przywrócenia do służby po tym, jak jego decyzja o zwolnieniu została uchylona przez sądy administracyjne z przyczyn formalnych. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia, argumentując, że uchylenie decyzji z powodów proceduralnych nie jest równoznaczne z merytorycznym wznowieniem stosunku służbowego. WSA w Lublinie przychylił się do stanowiska organów, podkreślając, że obecna ustawa o Służbie Więziennej nie przewiduje instytucji przywrócenia do służby, a jedynie możliwość ponownego nawiązania stosunku służbowego w ściśle określonych przypadkach, które nie miały miejsca w tej sprawie.
Sprawa dotyczyła skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Zakładu Karnego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia do służby w Służbie Więziennej. Skarżący został zwolniony ze służby decyzją z 5 stycznia 2018 r. z powodu niewywiązywania się z obowiązków, jednak decyzja ta, jak i decyzja organu odwoławczego, została uchylona przez WSA w Lublinie (sygn. akt III SA/Lu 402/18) z powodu naruszeń proceduralnych, w tym braku odniesienia się do zarzutów skarżącego dotyczących konfliktu z przełożonymi. NSA oddalił skargę kasacyjną organu. Po uchyleniu decyzji, skarżący wystąpił o przywrócenie do służby. Organy administracji odmówiły, wskazując na brak podstaw prawnych w ustawie o Służbie Więziennej do przywrócenia do służby oraz na to, że uchylenie decyzji z przyczyn formalnych nie rodzi obowiązku ponownego nawiązania stosunku służbowego. WSA w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że ustawa o Służbie Więziennej nie przewiduje instytucji przywrócenia do służby, a jedynie możliwość ponownego nawiązania stosunku służbowego na podstawie art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy, który wymaga uchylenia lub stwierdzenia nieważności podstaw prawnych decyzji o zwolnieniu, a nie samej decyzji z przyczyn formalnych. Sąd wskazał, że uchylenie decyzji o zwolnieniu z przyczyn formalnych nie skutkuje automatycznym reaktywowaniem stosunku służbowego, a jedynie może rodzić prawo do świadczenia pieniężnego. Argumentacja skarżącego dotycząca konfliktu z przełożonymi została uznana za wykraczającą poza granice sprawy.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby z przyczyn formalnych nie stanowi podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Podstawę taką stanowi jedynie uchylenie lub stwierdzenie nieważności podstaw prawnych decyzji o zwolnieniu w znaczeniu merytorycznym.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którą kluczowe jest uchylenie lub stwierdzenie nieważności podstaw prawnych decyzji o zwolnieniu, a nie samej decyzji z przyczyn formalnych. Uchylenie decyzji z powodów proceduralnych nie skutkuje automatycznym reaktywowaniem stosunku służbowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 61a
Kodeks postępowania administracyjnego
u.S.W. art. 96 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o Służbie Więziennej
u.S.W. art. 98
Ustawa o Służbie Więziennej
u.S.W. art. 218 § ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3
Ustawa o Służbie Więziennej
u.S.W. art. 219 § ust. 2 i 3
Ustawa o Służbie Więziennej
u.S.W. art. 221 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o Służbie Więziennej
Uchylenie lub stwierdzenie nieważności podstaw prawnych ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby, a nie samej decyzji z przyczyn formalnych, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego.
u.S.W. art. 224 § ust. 3
Ustawa o Służbie Więziennej
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 123
Kodeks postępowania administracyjnego
u.S.W. art. 38 § pkt 4
Ustawa o Służbie Więziennej
u.S.W. art. 223 § ust. 1
Ustawa o Służbie Więziennej
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby z przyczyn formalnych nie stanowi podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Ustawa o Służbie Więziennej nie przewiduje instytucji przywrócenia do służby, a jedynie ponownego nawiązania stosunku służbowego w ściśle określonych przypadkach. Konflikt z przełożonymi, niepoparty dowodami, nie uzasadnia wyłączenia organu od prowadzenia postępowania.
Odrzucone argumenty
Uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby przez sądy administracyjne uzasadnia przywrócenie skarżącego do służby. Organy administracji naruszyły przepisy k.p.a. (art. 7, 77, 80) poprzez nieuwzględnienie konfliktu personalnego między skarżącym a przełożonymi.
Godne uwagi sformułowania
uchylenie lub stwierdzenie nieważności podstaw prawnych ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby uchylenie decyzji z przyczyn formalnych nie rodzi obowiązku wszczęcia procedury ponownego nawiązania stosunku służbowego twierdzenia P. K., że taki konflikt ma miejsce wyrażane w pismach kierowanych zarówno w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym nie są poparte innymi dowodami, a więc można je uznać za gołosłowne
Skład orzekający
Anna Strzelec
sprawozdawca
Jerzy Marcinowski
przewodniczący
Robert Hałabis
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej w kontekście uchylenia decyzji o zwolnieniu z przyczyn formalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej i wykładni przepisów tej ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są przyczyny uchylenia decyzji administracyjnej i jak wpływają one na dalsze postępowanie. Jest to istotne dla prawników procesowych i osób związanych ze służbą mundurową.
“Uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby to nie zawsze powrót do pracy. WSA wyjaśnia, kiedy formalności blokują przywrócenie.”
Sektor
administracja publiczna
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Lu 45/21 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2021-05-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-01-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Anna Strzelec /sprawozdawca/ Jerzy Marcinowski /przewodniczący/ Robert Hałabis Symbol z opisem 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Służba więzienna Sygn. powiązane III OSK 6319/21 - Wyrok NSA z 2025-01-14 Skarżony organ Dyrektor Zakładu Karnego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 7; art. 61a; art. 77; art. 80; art. 123 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2017 poz 631 art. 38 pkt 4; art. 96 ust. 2 pkt 1; art. 98; art. 218 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3; art. 219 ust. 2 i 3; art. 221 ust. 1 pkt 4; art. 223 ust. 1; art. 224 ust. 3 Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: WSA Robert Hałabis WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie P. K. (dalej też jako skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Dyrektora Zakładu Karnego (dalej też jako organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia 2 grudnia 2020 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Aresztu Śledczego w L. (dalej też jako organ I Instancji) z dnia [...] września 2020 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Decyzją personalną nr [...] z dnia 5 stycznia 2018 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w L., na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 1, art. 98 oraz art. 218 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2017 r., poz. 631 ze zm., dalej też jako ustawa) zwolnił P. K. ze służby w Służbie Więziennej z powodu niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonego w dwóch kolejnych opiniach, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy (tj. opinii z dnia 7 lutego 2017 roku i opinii z dnia 28 sierpnia 2017 roku). Od powyższej decyzji P. K. złożył odwołanie. Decyzją z dnia 29 maja 2018 r. Dyrektor Zakładu Karnego utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W świetle okoliczności bezspornych, czyli faktu otrzymania przez skarżącego dwóch opinii służbowych stwierdzających jego niewywiązywanie się z obowiązków służbowych i nieprzydatności na zajmowanym stanowisku, między którymi upłynęło ponad 6 miesięcy, organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, że nieobecność w służbie, niezależnie od przyczyn, koliduje w oczywisty sposób z interesem służby, której celem jest zapewnienie jej prawidłowego funkcjonowania poprzez najefektywniejsze wykorzystanie przydzielonych etatów. W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, jakie zapadło w sprawie, w granicach uznania administracyjnego. Przedmiotowa decyzja została poddana przez skarżącego sądowej kontroli pod względem legalności wskutek czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 402/18 uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Dyrektora Zakładu Karnego jak i decyzję personalną z dnia 5 stycznia 2018 r. wydaną przez Dyrektora Aresztu Śledczego w L.. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że poprzez brak odniesienia się do podniesionych zarzutów i wniosków skarżącego, organy nie rozpoznały sprawy w jej całokształcie. Sąd zwrócił uwagę, że z akt sądowych oraz akt administracyjnych wynikało, iż podjęcie w dniu 5 stycznia 2018 r. decyzji personalnej o zwolnieniu skarżącego nastąpiło w okolicznościach, których nie można było pominąć – przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji. Okoliczności te związane były z ostrym konfliktem, w jakim znalazł się skarżący nie tylko z Zastępcą Dyrektora Aresztu, ale także Dyrektorem tego Aresztu ([...] A. F.), który w imieniu organu był autorem decyzji wydanej w I instancji. Można przyjąć, że naocznym świadkiem zdarzenia z dnia 5 stycznia 2018 r. (napaści na Zastępcę Dyrektora Aresztu Śledczego przez skarżącego i zepchnięcie go ze schodów) mógł być Dyrektor Aresztu Śledczego. Wynika to głównie z wyjaśnień i wniosków dowodowych składanych przez skarżącego. Sąd wskazał, że także na etapie postępowania sądowego skarżący mówi o z góry powziętym zamiarze zwolnienia go ze służby, o pobiciu w dniu 3 stycznia 2018 r. na terenie Aresztu Śledczego, w tym przez Dyrektora Aresztu. Znamienną w tej sytuacji była, w ocenie Sądu, kwestia wyłączenia Dyrektora Aresztu Śledczego, jak i wszystkich pracowników "biorących udział w pobiciu i szykanowaniu" od udziału w postępowaniu administracyjnym (w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby). Skarżący taki wniosek składał w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w swoich rozważaniach przemilczał jednak to zagadnienie. Tym samym w ocenie Sądu, doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy co skutkuje uznaniem zarzutów skargi w tej części za uzasadnione, tym bardziej w sytuacji, kiedy decyzje w istocie nie poddają się w pełni sądowej kontroli ich legalności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), a w oparciu o akta administracyjne nie sposób wiążąco stwierdzić, czy w realiach niniejszej sprawy zaistniała, bądź też nie, podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 2345/19 oddalił skargę kasacyjną organu. Pismem z dnia 4 marca 2020 r P. K. wystąpił do Aresztu Śledczego w L. o przywrócenie do służby oraz przyznanie świadczeń z tym związanych za okres 2018 - 2020. W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Aresztu Śledczego w L. pismem z dnia 20 maja 2020 r. poinformował skarżącego o braku podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia prośby o przywrócenie do służby oraz wypłaty świadczeń z tym związanych, gdyż ustawa o Służbie Więziennej ani przepisy wykonawcze do niej takiej instytucji nie przewidują. Wskazał też, iż brak jest również podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego zgodnie z art. 221 ust. 1 ustawy, a zasadnym stało się zastosowanie w niniejszej sprawie art. 224 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej dającego podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego z dniem faktycznego zaprzestania pełnienia służby, to jest z dniem 31 stycznia 2018 r., co zostało stwierdzone rozkazem personalnym z dnia 20 maja 2020 r., nr [...]. Dyrektor Aresztu Śledczego w L. ww. rozkazem personalnym z dnia 20 maja 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 219 ust. 2 w związku z art. 224 ust. 3 ustawy o służbie Więziennej stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego P. K. z dniem 31 stycznia 2018 r. w związku z uchyleniem ostatecznej decyzji organu Ii instancji z dnia 5 stycznia 2018 r. o zwolnieniu ze służby. Następnie w przedmiotowym stanie sprawy Dyrektor Aresztu Śledczego w L. decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] umorzył postępowania. Administracyjne w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Służbie Więziennej jako bezprzedmiotowe. Skarżący nie złożył odwołania od tej decyzji. W dniu 16 września 2020 r. do organu wpłynęło pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 września 2020 r. przekazujące pismo skarżącego, dotyczące przywrócenia go do służby i wypłaty wszystkich zaległych świadczeń oraz umożliwienia odejścia na ewentualną emeryturę. Skarżący swój wniosek uzasadniał uchyleniem decyzji personalnej z dnia 5 stycznia 2018 r. o zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej. Mając na uwadze powyższe Dyrektor Aresztu Śledczego w L. postanowieniem z dnia 30 września 2020 r., działając na podstawie art. 61a i art. 123 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie "przywrócenia do służby, wypłacenia wszystkich zaległych świadczeń i umożliwienia odejścia na ewentualną emeryturę". Organ I instancji uzasadniał, że uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby jedynie z przyczyn formalnych, nie aktualizuje obowiązku organu służbowego w zakresie wszczęcia procedury ponownego nawiązania stosunku służbowego zgodnie z art. 221 ust. 1 ustawy. Zaskarżonym postanowieniem, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ II instancji wskazał, że decyzja z dnia 5 stycznia 2018 r. wydana w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby została uchylona z przyczyn formalnych. Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jak i Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdziły naruszeń prawa materialnego. Uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby jest zabiegiem zmierzającym do wskazania, że jedynie kwestionowanie podstaw prawnych zwolnienia - w znaczeniu merytorycznym - stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Dlatego Dyrektor Aresztu Śledczego w L. rozkazem personalnym z dnia 20 maja 2020 r. nr [...], na podstawie art. 219 ust. 2 w związku z art. 224 ust. 3 ustawy stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego P. K. z dniem 31 stycznia 2018 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie organu odwoławczego z dnia 2 grudnia 2020 r. P. K. zarzucił organowi naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania: 1) naruszenie art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zaszły podstawy do wszczęcia postępowania w zakresie przywrócenia skarżącego do służby, podczas gdy decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby została uchylona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego; 2) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. art. 77 zw. z art. 80 k.p.a., poprzez uznanie, że nie było konfliktu personalnego pomiędzy skarżącym, a Dyrektorem Aresztu Śledczego i jego zastępcą, podczas gdy skarżący wielokrotnie wskazywał dowody na istnienie wspomnianego konfliktu, a organy administracji oddaliły wszystkie wnioski dowodowe skarżącego mające wykazać jego istnienie. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 2 grudnia 2020 r. oraz postanowienia z dnia 30 września 2020 r., zobowiązanie Dyrektora Aresztu Śledczego w L. do wszczęcia postępowania w zakresie przywrócenia skarżącego do służby i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący podkreślał dodatkowo, że dowodem na istnienie ww. konfliktu są wyjaśnienia powoda oraz zeznania świadków w sprawie o sygn. akt [...] rozpatrywanej przez Sąd Okręgowy w L.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Zakładu Karnego wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Spór dotyczy zasadności odmowy wszczęcia procedury ponownego nawiązania stosunku służbowego ze skarżącym. W ocenie skarżącego uchylenie wyrokiem z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 402/18 decyzji Dyrektora Zakładu Karnego oraz decyzji personalnej Dyrektora Aresztu Śledczego w L. z dnia 5 stycznia 2018 r. nr [...], mocą której skarżący został zwolniony ze służby w Służbie Więziennej z dniem 31 stycznia 2018 r. i potrzymanie przedmiotowego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 14 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 2345/19 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej uzasadniało "przywrócenie skarżącego do służby". W ocenie organu wadliwość uchylonych decyzji pod względem formalnym nie uzasadnia obowiązku organu służbowego do wszczęcia postępowania w przedmiocie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Zdaniem Sądu, w sporze tym należy rację przyznać organowi. Trafnie zauważają organy, że obecna ustawa o Służbie Więziennej nie przewiduje instytucji przywrócenia do służby. Okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają również stanowisko organów, iż brak w sprawie podstaw do wszczęcia wobec skarżącego postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego, zgodnie z art. 221 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, co w konkluzji uzasadniało zastosowanie w sprawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (...). Stanowisko judykatury i doktryny jest jednolite co do tego, że przepis art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak podkreśla się, że odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok w sprawie sygn. akt II OSK 1622/20, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Jak z kolei wskazano w wyroku sygn. akt I SA/Ke 231/20, CBOSA wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. Innymi słowy, wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji (por. też wyrok w sprawie II SAB/Bk 43/20, CBOSA). Procedurę ponownego nawiązania stosunku służbowego przewiduje przepis art. 221 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z art. 221 ust. 1 pkt 4 uchylenie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, a także uchylenie lub stwierdzenie nieważności podstaw prawnych ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Do prowadzonego postępowania stosuje się odpowiednio art. 38 i 39. Przepis reguluje skutki uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, których konsekwencją jest zwolnienie funkcjonariusza Służby Więziennej ze służby. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie sygn. akt I OSK 163/13, CBOSA instytucja ponownego nawiązania stosunku służbowego, ustanowiona w ustawie o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. zastąpiła instytucję przywrócenia do służby, istniejącą w ustawie o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. Uzasadnienie projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. (druk sejmowy VI 2062) jednoznacznie wskazuje, iż zamysłem ustawodawcy było wprowadzenie nowych rozwiązań związanych z usunięciem z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu ze służby. Podano w nim, iż zaproponowane rozwiązania pozwolą na wyeliminowanie niedoskonałości obecnie obowiązujących przepisów w przedmiotowym zakresie. Wielokrotnie bowiem zdarzało się, że w wyniku uchylenia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, był on przywracany do służby, mimo iż w międzyczasie nastąpiły zdarzenia, które pozbawiały go przymiotu funkcjonariusza. Skutkowało to dodatkowymi kosztami dla budżetu w postaci wypłacania uposażenia i innych świadczeń i rodziło ponownie koszty, związane z kolejnym, w pełni uzasadnionym, zwolnieniem ze służby. Implikowało też konieczność prowadzenia skomplikowanej procedury administracyjnej, zmierzającej do zwolnienia także funkcjonariusza ze służby. Jak dalej zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I SAB/Po 241/19, CBOSA ustawodawca w analizowanym przepisie posłużył się pojęciem uchylenia lub stwierdzenia nieważności podstaw prawnych decyzji o zwolnieniu. Jako że konsekwencją wadliwości podstawy prawnej decyzji jest jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności, przyjąć należy, iż przepis może zostać wykorzystany w sytuacji, gdy decyzja o zwolnieniu ze służby zostanie uchylona lub stwierdzona jej nieważność. Aby jednak omawiany przepis mógł być prawidłowo zastosowany konieczne jest przeprowadzenie jego wykładni w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz funkcjonalnej, poprzestanie jedynie na wykładni gramatycznej może doprowadzić do rozstrzygnięcia sprzecznego z pozostałymi regulacjami ustawy o Służbie Więziennej. Zauważyć przy tym należy, że omawiany przepis wprowadza możliwość powrotu funkcjonariusza do służby w sytuacji, gdy zwolniony funkcjonariusz spełnia wszystkie kryteria pozwalające na pełnienie służby w Służbie Więziennej, czyli może wrócić do służby, jeżeli służbę tę może w dalszym ciągu pełnić, bowiem daje rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych zadań (zob. art. 38 pkt 4 ustawy). Zatem gdy decyzja o zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej zostanie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, nie następuje ex lege reaktywacja stosunku służbowego. Użyte więc przez ustawodawcę w omawianym przepisie pojęcie - uchylenia lub stwierdzenia nieważności podstaw prawnych ostatecznej decyzji o zwolnieniu (a nie - uchylenia lub stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji o zwolnieniu) jest zabiegiem zmierzającym do wskazania, że jedynie kwestionowanie podstaw prawnych zwolnienia - w znaczeniu merytorycznym, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Taka wykładnia art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie więziennej jest ugruntowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, por. wyroki NSA w sprawach sygn. akt: I OSK 300/20 i I OSK 1484/13, CBOSA. W niniejszej sprawie taka sytuacja, jak słusznie wywiodły organy, nie wystąpiła. Przypomnieć należy, że decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w L. z dnia 5 stycznia 2018 r. nr [...] została wydana w związku z niewywiązywaniem się przez skarżącego z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonym w dwóch kolejnych opiniach, między którymi upłynęło 6 miesięcy i to właśnie ta okoliczność stanowiła podstawę materialnoprawną (art. 96 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej) wszczęcia wobec P. K. postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 402/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 29 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w L. z dnia 5 stycznia 2018 r. nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 2345/19 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej. Przy czym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z dnia 5 stycznia 2018 r. nie była nieprawidłowość podstawy prawnej decyzji o zwolnieniu, lecz niespełnienie wymogów formalnych (art. 8, art. 11, art. 107 § § 3 k.p.a.), o czym była już mowa we wstępnej części uzasadnienia. Zawarta zaś w uzasadnieniu skargi polemika co do przyczyn uchylenia decyzji o zwolnieniu nie może odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Po pierwsze Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego orzeczenia w sprawie o sygn. akt I OSK 2345/19 zwrócił uwagę, że "Podniesione przez skarżącego okoliczności nie mają wprawdzie związku z materialnoprawną przyczyną zwolnienia go ze służby, to jednak dotyczą naruszenia zasad procesowych, a strona zarzutom tym nadała duży ciężar gatunkowy (...)". Po drugie wskazać należy, że w wyroku z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1554/19 w sprawie obejmującej ten sam stan faktyczny, a dotyczącej zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych Naczelny Sąd Administracyjny w kwestii wskazywanego konfliktu pomiędzy przełożonym a funkcjonariuszem wskazał, że "Twierdzenia P. K., że taki konflikt ma miejsce wyrażane w pismach kierowanych zarówno w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym nie są poparte innymi dowodami, a więc można je uznać za gołosłowne. Natomiast jest oczywistym, że w sytuacji, gdy przełożony prowadzi postępowanie w stosunku do funkcjonariusza związane z jego zachowaniem wskazującym na popełnienie deliktu ściganego w postępowaniu dyscyplinarnym istnieje pewien rodzaj sprzeczności interesów pomiędzy funkcjonariuszem a przełożonym. Ten rodzaj konfliktu jako związany z wykonywaniem przez właściwy organ jego uprawień - nie posiada jednak charakteru, który wskazywałby na wystąpienie przesłanki wyłączenia określonej w art. 24 § 3 k.p.a." Wyrokiem z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 332/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając sprawę ponownie i będąc związany wykładnią NSA oddalił skargę P. K. na decyzję organu w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych. Wyrok nie jest prawomocny. Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Granice sprawy niniejszej wyznaczyło postanowienie organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego i kontrola stanowiska organu co do braku podstaw do zastosowania art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy. Natomiast podnoszona przez skarżącego argumentacja i przedkładane dowody na okoliczność zaistniałego konfliktu z przełożonym wykraczają poza granice tej sprawy. Przypomnieć również należy, że skarżący nie podważył legalności decyzji organu I instancji z dnia 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Służbie Więziennej jako bezprzedmiotowego, gdzie organ dokonał już w istocie wykładni art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy w rozumieniu tu przedstawionym. Organ zwrócił również skarżącemu uwagę na treść regulacji art. 218 ustawy, zgodnie z którym wniesienie odwołania od decyzji o zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej nie wstrzymuje wykonania tej decyzji (ust.3) i art. 224 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w razie uchylenia lub stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej z przyczyn innych niż określone w art. 221 ust. 1, funkcjonariuszowi wypłaca się jedynie świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 223 ust. 1, z uwzględnieniem ust. 2. Zgodnie z art. 223 ust. 1 ustawy funkcjonariuszowi, z którym ponownie nawiązano stosunek służbowy albo wobec którego umorzono postępowanie, o którym mowa w art. 221, przysługuje za okres pozostawania poza służbą świadczenie pieniężne równe uposażeniu na stanowisku służbowym zajmowanym bezpośrednio przed ustaniem stosunku służbowego, nie więcej jednak niż za okres 6 miesięcy i nie mniej niż za 1 miesiąc (ust. 2 powyższego artykułu dotyczy z kolei wypłaty świadczenia w przypadku pobierania świadczenia emerytalno-rentowego). W ocenie Sądu, te właśnie regulacje dodatkowo wzmacniając wskazaną powyżej i ugruntowaną w orzecznictwie wykładnię art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy i świadczą o kompleksowym uregulowaniu sytuacji byłego funkcjonariusza powstałej po uchyleniu bądź stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, na co również zwrócił uwagę NSA w powołanym już wyroku w sprawie sygn. akt I OSK 163/13. Jak wynika z akt skarżący wraz z doręczeniem rozkazu personalnego z dnia 20 maja 2020 r. o wygaśnięciu stosunku służbowego w Służbie Więziennej, od którego odwołanie nie przysługuje (art. 219 ust. 2 i 3 ustawy) został poinformowany o treści art. 224 ust. 1 i 2 ustawy. Reasumując, warunkiem zastosowania przez organ regulacji z art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej byłoby uchylenie lub stwierdzenie nieważności podstaw prawnych ostatecznej decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, a nie uchylenie lub stwierdzenie nieważności takiej decyzji z innych przyczyn. Dlatego uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza Służby Więziennej jedynie z przyczyn formalnych nie nakłada na organy służbowe obowiązku wszczęcia procedury ponownego nawiązania stosunku służbowego. Uprawnienia funkcjonariusza ograniczono w takiej sytuacji, jak wyżej wskazano, jedynie do wypłaty (na jego wniosek) świadczenia pieniężnego w identycznej wysokości, jaka przysługuje w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności z przyczyn merytorycznych decyzji o zwolnieniu. Skarżący nie jest już funkcjonariuszem Służby Więziennej, a uchylenie zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do reaktywowania stosunku służbowego. W myśl bowiem art. 224 ust. 3 ustawy, przełożony stwierdza na podstawie dokumentu, o którym mowa w ust. 2 wygaśnięcie stosunku służbowego z dniem faktycznego zaprzestania pełnienia służby przez funkcjonariusza. Tym samym, trafnie przyjęto, że art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej nie mógł mieć zastosowania w sprawie i zasadnie Dyrektor Aresztu Śledczego w L. postanowieniem odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie "przywrócenia do służby, wypłacenia wszystkich zaległych świadczeń i umożliwienia odejścia na ewentualną emeryturę". Z tych też przyczyn za niezasadne należało uznać zarzuty skargi co do naruszenia wskazanych w niej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7 w zw. z art. 77 i w zw. z art. 80 k.p.a.) jak i ustawy o Służbie Więziennej (art. 221 ust. 1 pkt 4). Wobec powyższego i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę