III SA/Lu 447/22

III SA/Lu 447/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Ewa Ibrom
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 422/23 - Wyrok NSA z 2024-03-27
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7; art. 77 § 1; art. 80; art. 107 § 3; art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2015 poz 187
§ 13zl ust. 1, 10, 11, 16, 17
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 4 ust. 6
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 sierpnia 2022 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej organ odwoławczy, Dyrektor ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania Z. L. (dalej skarżący, wnioskodawca, producent), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej organ I instancji, Kierownik ARiMR) z dnia 5 kwietnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącemu pomocy na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że w dniu 2 listopada 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek skarżącego o pomoc na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń z siedzib stada tego producenta utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń w danym kwartale albo w okresie 12 miesięcy, począwszy od czwartego kwartału 2020 r. Do wniosku dołączono:
- oświadczenie producenta świń (Z. L.) o kwocie obniżonego dochodu ze sprzedaży świń za III kwartał 2021 r., za który składany jest wniosek o pomoc do poniższej siedziby stada;
- zgodę współposiadacza gospodarstwa (J. L., siostry wnioskodawcy) na ubieganie się przez skarżącego o przedmiotową pomoc;
- faktury VAT (10 sztuk), wystawione za okres od 2018 do 2021 r. na J. L., która w systemach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa figuruje jako współposiadacz gospodarstwa rolnego od 15 kwietnia 2019 r.
Po rozpoznaniu wniosku Kierownik ARiMR decyzją z dnia 26 listopada 2021 r. odmówił przyznania producentowi wnioskowanej pomocy.
Na skutek odwołania wnioskodawcy Dyrektor ARiMR uchylił decyzję organu I instancji uznając, iż zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.
W wyniku ponownego rozpoznaniu sprawy organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o zeznania świadków i samego producenta, który złożył także dodatkowe dokumenty w postaci faktur ze sprzedaży świń oraz umowy kupna-sprzedaży trzody chlewnej wystawione na J. L.. W oparciu o zeznania świadków oraz wyjaśnienia skarżącego ustalono, że J. L. pracuje od dziecka w gospodarstwie swojego brata Z. L., a od przejścia na emeryturę od około 10 lat jest to praca stała, za którą nie pobiera wynagrodzenia. Z. L. oraz J. L. nie posiadają dokumentów urzędowych potwierdzających współposiadanie gospodarstwa oraz nie prowadzą wspólnej działalności gospodarczej polegającej na produkcji i obrocie trzody chlewnej. Organ ustalił również, że właścicielem rachunku bankowego, na który wpływały dochody ze sprzedaży świń jest J. L., natomiast osobą upoważnioną do dysponowania środkami na rachunku jest wnioskodawca (zaświadczenie Banku Spółdzielczego w N. z dnia 22.03.2022 r.).
Następnie decyzją z dnia 5 kwietnia 2022 r. Kierownik ARiMR ponownie odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił m. in. niezasadna odmowę mocy dowodowej zeznaniom świadków, którzy potwierdzili fakt współposiadania gospodarstwa rolnego przez siostrę skarżącego - J. L.. Pełnomocnik zarzucił niezasadne uznanie, że współposiadanie gospodarstwa rolnego przez J. L. nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, a fakt wystawienia faktur VAT na współposiadacza gospodarstwa rolnego powoduje, że nie zostały spełnione przesłanki udzielenia pomocy finansowej dla skarżącego. Pełnomocnik podnosił, że posiadanie nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem własności, a ponadto zwrócił uwagę, że w decyzji kasacyjnej organ odwoławczy nie kwestionował, że dołączone dokumenty zawierają obligatoryjnie wymagane elementy, o jakich mowa w § 13zl ust. 10 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) dalej "rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r." ani faktu współposiadania uznając jednak za konieczne ustalenia faktycznej daty rozpoczęcia współposiadania przez J. L. gospodarstwa rolnego.
Organ odwoławczy w dniu w 29 czerwca 2022 r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w P., przeprowadził dowód z przesłuchania w charakterze świadka J. L. na okoliczność ustalenia współposiadania gospodarstwa rolnego, a decyzją z dnia 3 sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Dyrektor ARiMR odwołując się to treści mającego w sprawie zastosowanie § 13zl rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. wyjaśnił, że w celu otrzymania przedmiotowej pomocy producent świń, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz który utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada powinien był dołączyć do wniosku o pomoc obligatoryjne dokumenty, tj. kopie faktur lub faktur RR, lub innych dowodów księgowych potwierdzających uzyskane dochody za okres niezbędny do obliczenia kwoty pomocy (§ 13zl ust. 10 pkt 1 przedmiotowego rozporządzenia). Skarżący nie przedłożył takich dokumentów, a dołączone do niniejszej sprawy dokumenty, tj. faktury VAT, wystawione na J. L., nie uprawniają wnioskodawcy - Z. L. - do otrzymania pomocy na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń z siedzib stada tego producenta utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń w danym kwartale albo w okresie 12 miesięcy, począwszy od czwartego kwartału 2020 r.
Ponadto organ odwoławczy odniósł się do kwestii współposiadania gospodarstwa rolnego przez Z. L. oraz J. L.. Organ odwoławczy wskazał, że J. L. w systemie ARiMR figuruje jako współposiadacz gospodarstwa rolnego od dnia 15 kwietnia 2019 r. ( zmiana do wniosku o wpis do ewidencji producentów). Jednakże taka deklaracja we wniosku o wpis do ewidencji producentów (dotycząca współposiadania) ma jedynie charakter deklaratoryjny. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Dyrektor ARiMR ocenił, że gospodarstwo rolne Z. L. nie jest przedmiotem współposiadania. Organ odwołał się do definicji gospodarstwa rolnego, o której mowa w art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r., poz. 1360). Na podstawie zeznań świadka - J. L. organ ustalił, że J. L. nie posiada żadnego tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego Z. L., ani jego części. Organ wskazał, że z poczynionych ustaleń wynika, iż J. L. pomaga bratu w jego gospodarstwie rolnym, a decyzja o wymiarze podatku rolnego za rok 2021 wystawiona została na właściciela gospodarstwa, tj. na Z. L.. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że J. L. oraz skarżący nie prowadzą wspólnie działalności gospodarczej polegającej na produkcji i obrocie trzodą chlewną.
W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej k.p.a., polegające na niewyczerpującym i wybiórczym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w całkowitym pominięciu przy wydawaniu decyzji zeznań czterech świadków, którzy zgodnie zeznali, że J. L. jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego będącego własnością swojego brata - Z. L. (które to gospodarstwo rolne i hodowla trzody chlewnej prowadzone jest przez rodzeństwo wspólnie), a także dowolnej ocenie zeznań J. L., z których jednoznacznie wynika, że jest ona współposiadaczem gospodarstwa rolnego będącego własnością swojego brata - Z. L., co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki udzielenia pomocy finansowej dla skarżącego;
2) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte, niedostateczne i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na:
a) całkowite pominięcie zeznań czterech świadków, którzy zgodnie zeznali, że J.
L. była i jest w dalszym ciągu współposiadaczem gospodarstwa rolnego będącego własnością swojego brata;
b) posługiwanie się w uzasadnieniu decyzji pojęciami, których organ nie zdefiniował,
w postaci "zorganizowanej części gospodarstwa" i "współposiadania";
c) bezpodstawne i lakoniczne stwierdzenie, że J. L. nie jest współposiadaczem
gospodarstwa rolnego należącego do jej brata, w sytuacji gdy organ nie wskazał, co rozumie pod pojęciem posiadanie/współposiadanie oraz jakie, zdaniem organu, elementy stanu faktycznego muszą wystąpić, aby określić kogoś mianem "współposiadacza";
d) zawarcie w uzasadnieniu zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie dlaczego odmówiono wiarygodności zeznaniom J. L.;
e) niewskazanie przez organ I instancji faktów uznanych za udowodnione i dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie i niewskazanie dlaczego pominięto dowody z zeznań świadków.
3) art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;
4) art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie przez organ odwoławczy dwóch odmiennych decyzji (tj. sprzecznych ze sobą uzasadnień decyzji), przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie:
a) decyzji z dnia 27 stycznia 2022 r. w której wskazano, że Z. L. do wniosku o przyznanie pomocy finansowej, dołączył dokumenty zawierające obligatoryjne elementy jakie zostały określone w § 13zl ust. 10 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., oraz w której nie zakwestionowano faktu współposiadania gospodarstwa rolnego przez J. L.;
b) decyzji z dnia 3 sierpnia 2022 r., w której z kolei stwierdzono, że z akt sprawy wynika, iż skarżący nie przedłożył dokumentów niezbędnych do uzyskania pomocy oraz że J. l. nie jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego.
5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 13zl ust. 1,5 oraz ust. 10 pkt. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania pomocy finansowej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżanej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnianiu zarzutów pełnomocnik podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację i podkreślił, że:
1) skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, które prowadzi wraz ze współposiadaczem gospodarstwa - J. L.;
2) J. L. zajmuje się od lat kwestiami formalnymi dotyczącymi prowadzonej hodowli trzody chlewnej;
3) rodzeństwo prowadzi wspólny rachunek bankowy (tj. właścicielem rachunku jest J. L., a osobą upoważnioną do rachunku jest Z. L.);
4) rodzeństwo wspólnie podejmuje decyzje dotyczące gospodarstwa, wspólnie dokonuje nakładów na gospodarstwo i pobiera z niego pożytki;
5) rodzeństwo wspólnie zaciągnęło kredyt w ARiMR oraz kredyt w Banku Spółdzielczym
w N. (oba kredyty na rozwój wspólnie prowadzonego gospodarstwa).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja odmawiająca skarżącemu przyznania pomocy na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń z siedzib stada tego producenta utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń w danym kwartale albo w okresie 12 miesięcy, począwszy od czwartego kwartału 2020 r.
Materialnoprawną podstawę przyznania tej pomocy stanowi powołane powyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydane na podstawie delegacji wyrażonej w art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, obecnie Dz.U. z 2022 r., poz. 2157).
Rozporządzenie określa szczegółowy zakres i sposoby realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia dla przedsięwzięć realizowanych w ramach tych zadań (§ 1 rozporządzenia).
Wsparcie Agencji polega na udzielaniu pomocy finansowej. W § 2 ust. 1 pkt 1 – 5 rozporządzenia wymienione zostały konkretne działania, na które przeznaczana jest pomoc finansowa, natomiast § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. stanowi, że Agencja udziela pomocy finansowej z przeznaczeniem na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi, rynków rolnych i przetwórstwa produktów rolnych lub ze Wspólnej P. Rolnej lub w zakresie objętym działem administracji rządowej – rybołówstwo.
Zgodnie z § 13zl ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w brzmieniu mającym zastosowywanie w niniejszej sprawie Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi świń:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika l do rozporządzenia nr 702/2014:
3) który utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada, położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze:
a) wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE lub w części II lub III załącznika I do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2021/605 z dnia 7 kwietnia 2021 r. ustanawiającego szczególne środki zwalczania afrykańskiego pomoru świń (Dz. Urz. UE L 129 z 15.04.2021, str. 1, z późn. zm.) lub
b) zapowietrzonym lub zagrożonym w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, ustanowionym zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Zgodnie z § 13zl ust. 5 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. pomoc, o której mowa w ust. 1. jest udzielana na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń z siedziby stada tego producenta w okresie obejmującym sprzedaż świń w danym:
1) kwartale albo
2) okresie 12 miesięcy - w przypadku producenta świń, który w tym okresie zwiększył produkcję świń o co najmniej 25% w stosunku do średniej produkcji świń z trzech lat poprzedzających okres, za który jest składany wniosek, a w przypadku gdy utrzymuje świnie w okresie krótszym niż trzy lata - w stosunku do średniej rocznej produkcji świń z całego okresu poprzedzającego okres, za który jest składany wniosek
- począwszy od czwartego kwartału 2020 r. - do wysokości obliczonej zgodnie ze sposobem określonym w ust. 11-13.
Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta świń, na wniosek tego producenta świń złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Wniosek w danym roku kalendarzowym składa się do dnia 30 listopada. Za datę złożenia wniosku uważa się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta świń. Producent świń może złożyć wniosek, obejmujący więcej niż jeden z kwartałów. Wniosek dla danej siedziby stada może obejmować każdy z kwartałów tylko raz (§ 13zl ust. 6-8 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.).
Zgodnie z § 13zl ust. 10 przedmiotowego rozporządzenia do wniosku producent świń dołącza:
1) kopie faktur lub faktur RR, lub innych dowodów księgowych potwierdzających uzyskane dochody za okres niezbędny do obliczenia kwoty pomocy, o której mowa w ust. 11 i 11a;
2) zgodę, o której mowa w ust. 17 - w przypadku gdy gospodarstwo jest przedmiotem
współposiadania.
Kwota pomocy stanowi różnicę między iloczynem liczby świń sprzedanych w kwartale wskazanym we wniosku i średniej ceny sprzedaży świń uzyskanej w tym kwartale a iloczynem średniej liczby świń sprzedanych w tym samym kwartale: 1) w kolejnych trzech latach przed rokiem, którego kwartał został objęty tym wnioskiem, i średniej ceny sprzedaży świń w tym okresie albo 2) w ciągu trzech lat z okresu pięcioletniego poprzedzającego rok, którego kwartał został objęty tym wnioskiem, i średniej ceny sprzedaży świń w tym okresie, z pominięciem kwartału o najwyższej i najniższej wartości utraconego dochodu (§ 13zl ust. 11 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.).
Pomoc, jest wypłacana na rachunek producenta świń wskazany w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 13zl ust. 16 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.).
Jeżeli gospodarstwo, w którym znajduje się siedziba stada, jest przedmiotem współposiadania, pomoc jest udzielana temu ze współposiadaczy co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę (§ 13zl ust. 17 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.).
W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym było, że wnioskodawcą o przedmiotową pomoc był skarżący, który posiada zarejestrowane zwierzęta i utrzymuje świnie w swojej siedzibie stada (nr siedziby stada producenta 050395980-001). Zachowany też został termin do złożenia wniosku i forma do tego przewidziana.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy stanęły jednak na stanowisku, że skarżący nie spełnił wszystkich obligatoryjnych warunków uprawniających go do uzyskania pomocy, a mianowicie nie przedłożył wymaganych, zgodnie z § 13zl ust. 10 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., dokumentów potwierdzających uzyskanie przez siebie obniżonego dochodu ze sprzedaży świń za wnioskowany okres, tj. za III kwartał 2021. W ocenie organów dołączone przez skarżącego faktury VAT z lat 2018-2021 wystawione na J. L. (siostrę producenta), nie spełniają tego warunku. Organ ustalił też, że wbrew dokonanej w dniu 15 kwietnia 2019 r. przez wnioskodawcę zmianie do wniosku o wpis do ewidencji producentów, siostra skarżącego J. L. nie jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego producenta świń i z tych też względów pomimo dołączonej do wniosku zgody, o jakiej mowa w § 13zl ust. 17 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., wbrew oczekiwaniom skarżącego wystawione na nią faktury VAT nie uzasadniają przyjęcia, że spełnione zostały przez skarżącego wszystkie przesłanki do udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej.
Skład orzekający w niniejszej sprawie to stanowisko podziela.
Przede wszystkim nie można zgodzić się z zarzutami skargi, że organ w wydanej w dniu 27 stycznia 2022 r. decyzji kasacyjnej przesądził kwestie zarówno dołączenia przez skarżącego dokumentów o jakich mowa w § 13zl ust. 10 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., jak i fakt współposiadania gospodarstwa rolnego przez siostrę skarżącego J. L., uznając za konieczne jedynie ustalenie faktycznej daty rozpoczęcia współposiadania. W ocenie pełnomocnika skarżącego organ odwoławczy nie był zatem uprawniony do przyjęcia w zaskarżonej decyzji odmiennych wniosków, co naruszyło zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej.
W ocenie sądu z decyzji organu odwoławczego z dnia 27 stycznia 2022 r. wynika jedynie, że dołączone przez skarżącego do wniosku dokumenty (wcześniej przez organ wymienione w postaci oświadczenia, zgody i faktur) zawierały obligatoryjne elementy określone w § 13zl ust. 10 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., a zatem, że dołączono m.in. faktury potwierdzające uzyskane dochody, czyli ten rodzaj dokumentów, który w świetle wskazanej regulacji był wymagany. Organ nie uznał wówczas, że przedłożone faktury potwierdzają obniżenie dochodu uzyskanego przez producenta. Jak zauważył organ odwoławczy, w związku z tym, iż wszystkie dołączone faktury za okres 2018-2021 wystawione zostały na siostrę beneficjenta, która w systemie ARiMR widnieje jako współposiadacz gospodarstwa rolnego dopiero od 15 kwietnia 2019 r., to nie jest możliwe stwierdzenie, czy skarżący uzyskał obniżony dochód ze sprzedaży świń we wnioskowanym okresie, zgodnie z wymogami § 13zl ust. 11-14 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. Organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie warunek dołączenia zgody współposiadacza został spełniony ale dokumenty te są niewystraczające do ustalenia faktycznej daty rozpoczęcia współposiadania, gdyż wpis do ewidencji producentów ma jedynie charakter deklaratoryjny. Jak zaznaczył organ odwoławczy kwestia współposiadania wymaga ustalenia. Organ odwoławczy uznał, że zachodzi konieczność ustalenia stanu faktycznego w zakresie objęcia we współposiadanie gospodarstwa z uwagi na fakt, że wpis do ewidencji producentów tej kwestii nie rozstrzyga oraz ustalenia faktycznej daty rozpoczęcia współposiadania przez J. L. gospodarstwa rolnego.
Jak wynika z powyższego, organ odwoławczy nie dokonał żadnej oceny merytorycznej przedłożonych dokumentów i niczego wbrew twierdzeniom skargi nie przesądził. W jego ocenie uprzednia decyzja organu I instancji wydana została przedwcześnie, bez zgromadzenia całości materiału dowodowego.
Wyniki przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania uzupełniającego, jak i przeprowadzenie dodatkowych dowodów na etapie postępowania odwoławczego nie dały jednak podstaw do przyjęcia stanowiska skargi o spełnieniu przez skarżącego wszystkich prawem wymaganych warunków do przyznania wnioskowanej pomocy.
Bez wątpienie z brzmienia § 13zl ust. 10 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., którego treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych wprost wynika, że to producent świń (a zatem skarżący), który posiada zarejestrowane zwierzęta i utrzymuje świnie w swojej siedzibie stada ma potwierdzić swoimi dokumentami (producent świń dołącza) uzyskane przez siebie dochody ze sprzedaży świń za okres niezbędny do obliczenia pomocy. Muszą być to przy tym dokumenty określonego rodzaju (kopie faktur lub faktur RR lub innych dowodów księgowych). Regulacja ta wprost koresponduje z unormowaniem zawartym w ust. 5 tego przepisu, który stanowi, że pomoc jest udzielana na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń. Tak w okolicznościach niniejszej sprawy się nie stało, i nie było sporne, że wszystkie dołączone do akt dokumenty, w tym dołączone do wniosku faktury VAT RR wstawione były nie na skarżącego a na J. L.. Ponadto zauważyć wypada, że jak wskazano w świetle regulacji ust. 16 § 13zl przedmiotowego rozporządzenia pomoc jest wypłacana na rachunek producenta świń wskazany w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W ewidencji wskazano inny numer rachunku bankowego niż ten, na który wpływały dochody ze sprzedaży świń. Jak ustaliły organy w oparciu o zaświadczenie z Baku Spółdzielczego w N. z dnia 22 marca 2022 r., właścicielem rachunku bankowego, na który wpływały dochody ze sprzedaży świń, jest J. L., natomiast osobą upoważnioną do dysponowania środkami na rachunku jest Z. L..
W tych okolicznościach mając na względzie cel przedmiotowej regulacji, udzielenie finansowego wsparcia producentowi świń na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej ze sprzedaży przez producenta świń i deklarację beneficjenta o współposiadaniu gospodarstwa rolnego z inną osobą oraz przedłożoną do wniosku zgodę współposiadacza organ zobowiązany był rozważyć, czy w tych okolicznościach (wystawienie faktur na współposiadacza gospodarstwa rolnego wedle twierdzeń skarżącego) zaistniały podstawy do przyznania wnioskowanej przez skarżącego pomocy. Organ I instancji zobowiązany był do należytego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy nie tylko w świetle wytycznych organu odwoławczego ale przede wszystkim w świetle regulacji art. 10a ust. 6 pkt 6 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacja Rolnictwa w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji kasacyjnej.
Wbrew zarzutom skargi ani organ I instancji ani organ odwoławczy nie naruszyły przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie dokonał wybiórczej oceny materiału dowodowego i nie pominęły zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Wręcz przeciwnie przeprowadzone w sprawie dowody ze źródeł odosobowych doprowadziły organy do słusznej, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, konkluzji, iż siostra skarżącego J. L. nie jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego będącego własnością swojego brata.
Przepisy mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. nie zawierają definicji posiadania (współposiadania), a zatem należy w tym względzie sięgnąć do regulacji ustawy Kodeks cywilny. Do cywilistycznego znaczenia tego pojęcia odwołuje się również pełnomocnik skarżącego w swojej argumentacji prezentowanej na etapie postępowania administracyjnego i sądowego.
Zgodnie z art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Słuszne są uwagi pełnomocnika skarżącego, że pojęcie posiadania nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem własności i nie może być utożsamiane tylko z tytułem prawnym do rzeczy. Niemniej jednak posiadanie konstytuowane jest dwoma elementami składowymi, które muszą wystąpić jednocześnie, tj. corpus possessionis, czyli faktyczne władztwo nad rzeczą (element obiektywny posiadania), i animus possidendi, czyli wola posiadania (element subiektywny czy psychiczny posiadania).
Brak drugiego elementu sprawia, że nie można mówić o posiadaniu.
Posiadaczem samoistnym będzie ten, kto włada rzeczą we własnym imieniu i dla siebie w zakresie prawa własności. Posiadaczem zależnym będzie ten, kto włada rzeczą we własnym imieniu i dla siebie w zakresie innego prawa niż własność prawa, z którym wiąże się określone władztwo nad rzeczą. Podstawę posiadania zależnego najczęściej stanowi czynność prawna, np. umowa najmu, użyczenia, dzierżawy, zastawu. Bez wątpienie skarżącego z siostrą nie łączyła żadna umowa.
Corpus, czyli faktyczne władztwo nad rzeczą, nie budzi większych wątpliwości interpretacyjnych i nie jest w sprawie kwestionowane, że siostra skarżącego istotnie od wielu lat faktycznie pracowała w jego gospodarstwie, wykonując czynności zarówno na polu, jak i przy trzodzie chlebnej. I te okoliczności potwierdzili wszyscy przesłuchani świadkowe, w tym sąsiedzi Ireneusz S. i W. S. i druga siostra skarżącego T. C., jak również sam skarżący i J. L..
Jednakże samo faktyczne władztwo nad rzeczą, wspólna praca, współdziałanie w ramach dysponowania i korzystania z rzeczy (wspólne decyzje), to za mało aby przyjąć zaistnienie współposiadania, gdyż musi również istnieć po stronie współposiadacza wola posiadania rzeczy. Posiadacz musi mieć wolę zachowania rzeczy dla siebie tak jak właściciel (posiadanie samoistne) lub wolę posiadania rzeczy z zachowaniem jej jednak dla innej osoby (posiadacz zależny). O posiadaniu rozstrzyga zatem wewnętrzna subiektywna wola posiadania rzeczy przejawiająca się w postępowaniu posiadacza wobec otoczenia. To element psychiczny pozwala na odróżnienie posiadania (art. 336 kodeksu cywilnego.), zarówno, jak i zależnego od dzierżenia (władanie nieruchomością za kogoś innego - art. 338 kodeksu cywilnego. Z art. 338 kodeksu cywilnego, wynika bowiem, że dzierżenie tym różni się od posiadania, że dzierżyciel nie ma woli posiadania rzeczy dla siebie, lecz włada faktycznie rzeczą za kogo innego. Również na dzierżenie oprócz wspomnianego elementu woli składa się faktyczne władanie rzeczą (corpus), które manifestuje się na zewnątrz tak samo jak posiadanie.
Tymczasem, jak wynika z zeznań skarżącego, jak i samej J. L., J. L. pomagała i pomaga bratu przy gospodarstwie, które jest własnością brata. J. L. wyjaśniła, że gospodarstwo zostało przekazane bratu przez rodziców kilkadziesiąt lat temu, że mu pomaga bo sam brat nie daje rady, i że pomaga mu bez żadnej umowy, na podstawie ustnych ustaleń. J. L. zeznała również, że wspólnie z bratem podejmują decyzje i nakłady na gospodarstwo, z którego korzyści nie ma żadnych tylko straty. Zeznała, że to ona zajmuje się wszystkimi formalnościami.
W tych okolicznościach nie można uznać, że zaistniał drugi obligatoryjny składowy element posiadania tj. animus.
Nie można zatem podzielić zarzutów skargi, że organ pominął dowody z zeznań świadków, którzy zgodnie zeznali, iż J. L. jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego będącego własnością swojego brata, w sytuacji, gdy z zeznań tych świadków, jak i samego skarżącego i jego siostry wynika tylko tyle że J. L. faktycznie pracowała w gospodarstwie pomagając swojemu bratu. Nie można jej przypisać woli posiadania rzeczy i nie zmieniają tego okoliczności podnoszone w skardze m.in. co do wspólnie zaciągniętego kredytu, czy posiadania kluczy do mieszkania i chlewni.
Wbrew zarzutom skargi organy nie tylko dokonały dokładnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, zbierając niezbędny dla jej wyniku materiał dowodowy ale również dokonały jego oceny w granicach swobodnej oceny dowodów. Organy oceniły każdy dowód z osobna i we wzajemnej ze sobą łączności i wyprowadziły z tej oceny, trafne, zdaniem sądu, wnioski. Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Organ przedstawił zarówno ustalenia faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia, jak również podał ich podstawę prawną i odniósł się do składanych przez skarżącego zarzutów istotnych z punktu widzenia przedmiotu sprawy. Podkreślić także należy, iż odmienna ocena organu niezgodna z oczekiwaniami strony nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Dlatego też zarzuty skargi co do naruszenia art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Z akt nie wynika również aby naruszono art. 9 k.p.a.
W oparciu o prawidłowy ustalony stan faktyczny organ dokonał właściwej wykładni mających w sprawie zastosowywanie przepisów praw amaterialnego i zasadnie przyjął, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy nie zachodziły przesłanki do przyznania skarżącemu pomocy finansowej, na podstawie § 13zl rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., co czyni zarzuty skargi w zakresie naruszenia § 13zl ust. 1 i 5 oraz ust. 10 pkt 1 i 2 tego aktu za niezasadne. W tych okolicznościach nie można tez podzielić zarzutu skargi co do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z tych wszystkich względów, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).