III SA/Lu 445/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Wojewody odmawiającą transkrypcji aktu małżeństwa zawartego przez parę tej samej płci, uznając ją za sprzeczną z porządkiem prawnym RP.
Skarżący domagali się transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Wielkiej Brytanii, który dotyczył pary tej samej płci. Wojewoda odmówił transkrypcji, powołując się na sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z definicją małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny zawartą w Konstytucji RP i Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Sąd administracyjny uznał tę argumentację za zasadną, oddalając skargę.
Sprawa dotyczyła skargi S. Ś. i P. C. na decyzję Wojewody odmawiającą transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Wielkiej Brytanii, który dotyczył pary tej samej płci. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówił transkrypcji, uznając ją za sprzeczną z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucali naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz ustaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd uznał, że transkrypcja aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci jest sprzeczna z polskim porządkiem prawnym, który definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny (art. 18 Konstytucji RP, art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyroki TSUE, które potwierdzają, że prawo UE nie narusza kompetencji państw członkowskich w zakresie prawa rodzinnego i stanu cywilnego, a odmowa transkrypcji może być uzasadniona klauzulą porządku publicznego. Sąd podkreślił, że organy miały obowiązek zastosować klauzulę porządku publicznego i odmówić transkrypcji aktu niezgodnego z krajowym porządkiem prawnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci jest niedopuszczalna, gdyż jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadnienie
Polski porządek prawny, oparty na Konstytucji RP i Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Transkrypcja aktu małżeństwa jednopłciowego naruszałaby tę fundamentalną zasadę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
Prawo o aktach stanu cywilnego art. 104 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Prawo o aktach stanu cywilnego art. 104 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Prawo o aktach stanu cywilnego art. 104 § ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Prawo o aktach stanu cywilnego art. 105 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Prawo o aktach stanu cywilnego art. 105 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Prawo o aktach stanu cywilnego art. 2 § ust. 6
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Prawo o aktach stanu cywilnego art. 107 § pkt 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Odmowa dokonania transkrypcji, jeżeli byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 111 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo prywatne międzynarodowe art. 7
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe
Odmowa zastosowania prawa obcego, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
k.r.o. art. 1 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Małżeństwo jest związkiem kobiety i mężczyzny.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 8 § ust. 1 i 2
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
EKPC art. 12
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
EKPC art. 14
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 14 grudnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 stycznia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transkrypcja aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z definicją małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Polskie prawo rodzinne jednoznacznie definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Odmowa transkrypcji jest zgodna z klauzulą porządku publicznego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 18 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię. Naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie. Naruszenie art. 30 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie. Naruszenie art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 EKPC poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie. Naruszenie art. 12 i 14 EKPC. Naruszenie art. 104 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez niezastosowanie. Naruszenie art. 107 pkt 3 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego w związku z preambułą Konstytucji RP. Naruszenie art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz załączników do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych. Naruszenie art. 7 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe poprzez odmowę zastosowania prawa obcego. Naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji.
Godne uwagi sformułowania
transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej małżeństwo jest trwałym związkiem kobiety i mężczyzny obowiązująca w Rzeczypospolitej Polskiej klauzula porządku publicznego wyklucza możliwość dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci ustawodawstwo dotyczące stanu cywilnego mieści się w kompetencjach państw członkowskich i prawo UE nie narusza tej kompetencji organy władzy publicznej miały obowiązek zastosować klauzulę porządku publicznego i odmówić transkrypcji
Skład orzekający
Jerzy Drwal
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Ibrom
przewodniczący
Anna Strzelec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska polskiego sądownictwa administracyjnego w kwestii odmowy transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa zawartych przez pary tej samej płci ze względu na klauzulę porządku publicznego."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego, a nie uznawania samych związków jednopłciowych w Polsce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej społecznie i prawnie kwestii małżeństw jednopłciowych oraz ich uznawania w Polsce, co budzi duże zainteresowanie.
“Sąd administracyjny odmówił wpisania do polskich ksiąg małżeństwa pary tej samej płci. Klauzula porządku prawnego górą?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 445/19 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2020-01-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-08-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Jerzy Drwal /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6052 Akty stanu cywilnego Hasła tematyczne Akta stanu cywilnego Sygn. powiązane II OSK 1461/20 - Wyrok NSA z 2023-05-17 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2016 poz 2064 art. 104 ust. 1; art. 104 ust. 2; art. 104 ust. 4; art. 105 ust. 1; art. 105 ust. 2; art. 2 ust. 6 ; art. 107 pkt 3 Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) WSA Anna Strzelec Protokolant: Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. przy udziale Prokuratora Okręgowego w L. sprawy ze skarg S. Ś. i P. A. C.’a na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy transkrypcji aktu małżeństwa oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez S. Ś. oraz P. C., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], odmawiającą dokonania transkrypcji aktu małżeństwa. Z akt sprawy wynikało, że: - wnioskiem z dnia 28 maja 2018 r. S. Ś. i P. C. wnieśli o dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa nr [...] zawartego dniu 12 czerwca 2017 r. w [...]; - Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w L. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. rozpoznał powyższy wniosek i na podstawie art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego odmówił dokonania transkrypcji aktu małżeństwa argumentując m.in., że w tym przypadku transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej; - S. Ś. i P. C. wnieśli odwołania od tejże decyzji; - decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania S. Ś., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 14 czerwca 2018 r.; - decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], Wojewoda rozpatrzył odwołanie P. C. i utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. z dnia [...] czerwca 2018 r.; - S. Ś. i P. C. wnieśli skargi na powyższe decyzje Wojewody; - wyrokami z dnia 29 stycznia 2019 r. (wydanymi w sprawach o sygn. akt III SA/Lu 536/18 i sygn. akt III SA/Lu 537/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił obydwie decyzje Wojewody stwierdzając, że organ ten z naruszeniem przepisów postępowania doprowadził do wydania w tej samej sprawie dwóch ostatecznych decyzji; - ponownie orzekając w sprawie organ odwoławczy decyzją z dnia 24 czerwca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 14 czerwca 2018 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił m. in., że: - zgodnie z treścią art. 104 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji; - transkrypcja polega na wiernym, literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowym, jak i formalnym, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (transkrypcji podlega dokument, który w państwie wystawienia jest uznany za dokument stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego, jest wydany przez właściwy organ oraz nie budzi wątpliwości co do autentyczności); - transkrypcję aktu stanu cywilnego należy zatem uznać za czynność z zakresu administracji dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; - odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego, takiej jak transkrypcja następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 2 ust. 6 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego); - przedłożony do transkrypcji dokument w postaci odpisu aktu małżeństwa zawiera dane osób tej samej płci; - dokonanie transkrypcji takiego aktu małżeństwa jest niezgodne z obowiązującą w Rzeczypospolitej Polskiej klauzulą porządku publicznego; - nie można zastosować prawa obcego, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe); - małżeństwo jest trwałym związkiem kobiety i mężczyzny (i podobnie jak rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, na co wskazuje zasada wyrażona w art. 18 Konstytucji RP); - przepis art. 1 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zawiera definicję małżeństwa (jest to związek kobiety i mężczyzny); - art. 12 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie nakłada wprost na "państwo wspólnotowe" zobowiązania do przyznania związkom osób tej samej płci prawa do zawarcia małżeństwa; - zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym w Rzeczypospolitej Polskiej nie ma możliwości sporządzenia aktu małżeństwa, który zawierałby dane osób tej samej płci; - przepisy rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 14 grudnia 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 2341) bezsprzecznie wskazują na odmienność płci osób, które zawarły związek małżeński. S. Ś. i P. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargi (zarejestrowane pod sygnaturą III SA/Lu 445/19 oraz III SA/Lu 446/19) na decyzję Wojewody z dnia 24 czerwca 2019 r., nr [...], zarzucając naruszenie: 1) art. 18 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, iż w polskim porządku prawnym wyłączona jest możliwość zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci, podczas gdy przepis ten możliwości takiej nie wyłącza; 2) art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż dwie pełnoletnie, mogące o samych sobie decydować i niepozostające w związku małżeńskim osoby tej samej płci znajdują się w na tyle odmiennej sytuacji, że zasadne jest zróżnicowanie ich prawa do zawarcia związku małżeńskiego względem dwóch pełnoletnich, mogących o samych sobie decydować i niepozostających w związku małżeńskim osób różnych płci, a w konsekwencji jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na zróżnicowaniu sytuacji prawnej skarżących względem osób różnych płci, które zawarły małżeństwo poza granicami Rzeczypospolitej i ubiegają się o wpisanie swych aktów małżeństw do rejestrów stanu cywilnego; 3) art. 30 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na jego niezastosowaniu, to jest nieuwzględnieniu przyrodzonej godności skarżących przy wykładni i stosowaniu przepisów Konstytucji RP i ustaw zwykłych; 4) art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonywaniu wykładni pojęć konstytucyjnych przez pryzmat pojęć ustawowych i podustawowych, a nie pojęć podustawowych i ustawowych przez pryzmat pojęć konstytucyjnych, a więc zakwestionowanie konstytucyjnej hierarchii aktów normatywnych; 5) art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż prawo do rejestracji w krajowych rejestrach stanu cywilnego związku małżeńskiego zawartego poza granicami Rzeczypospolitej nie stanowi emanacji prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu; naruszenie to doprowadziło również do naruszenia art. 12 i 14 tejże Konwencji; 6) art. 104 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy brak było ku temu podstaw; 7) art. 107 pkt 3 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego w związku z preambułą Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż podstawową zasadą porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej jest zakaz małżeństw jednopłciowych, podczas gdy podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej są poszanowanie wolności i sprawiedliwości oraz godności człowieka, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu decyzji odmownej; 8) art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz załączników nr 3 i 13 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 stycznia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich zastosowaniu do wykładni pojęcia "małżeństwo" zawartego w art. 18 Konstytucji RP; 9) art. 7 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe, poprzez odmowę zastosowania prawa obcego, pomimo iż nie narusza ono podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej; 10) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez zaaprobowanie przez Wojewodę wadliwie, bo nazbyt lakonicznie sporządzonego uzasadnienia decyzji Kierownika USC oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji Wojewody w sposób naruszający wymogi ustawowe, przez co podważono zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasadę przekonywania. Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, a także decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. P. L. zgłosił swój udział w postępowaniu wywołanym zarówno skargą S. Ś., jak i P. C.. Na rozprawie Prokurator wnosił o oddalenie obu skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Tytułem wstępu należy wskazać, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa. Znajduje to odzwierciedlenie w dyspozycji art. 145 p.p.s.a. Wspomniany przepis w § 1 określa m. in. że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyniki przeprowadzonej kontroli sądowej nie potwierdziły stanowisk obu skarżących, że zaskarżona decyzja Wojewody z dnia 24 czerwca 2019 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Sprawa ta mogłaby być objęta jedną skargą. Dlatego na [...] w dniu 17 grudnia 2019 r. Sąd zarządził, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., połączenie spraw III SA/Lu 445/19 oraz III SA/Lu 446/19 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie spór powstał na tle dopuszczalności dokonania transkrypcji do polskiego rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego przez skarżących w dniu [...] (w Wielkiej Brytanii). Wniosek skarżących o wpisanie do polskich ksiąg stanu cywilnego zagranicznego aktu małżeństwa został skierowany do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. w dniu 28 maja 2018 r. Zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji (art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego). Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (art. 104 ust. 2 cyt. ustawy). W myśl jej art. 104 ust. 3, transkrypcji podlega dokument, który w państwie wystawienia jest uznawany za dokument stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego, jest wydany przez właściwy organ oraz nie budzi wątpliwości co do autentyczności. Wniosek do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego o dokonanie transkrypcji może złożyć osoba, której dotyczy zdarzenie podlegające transkrypcji, lub inna osoba, która wykaże interes prawny w transkrypcji (art. 104 ust. 4 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego). Treść zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przenosi się do rejestru stanu cywilnego, w formie czynności materialno-technicznej, zamieszczając w akcie stanu cywilnego adnotację o transkrypcji (art. 105 ust. 1 cyt. ustawy). Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dokonał transkrypcji, zobowiązany jest wydać wnioskodawcy odpis zupełny aktu stanu cywilnego (art. 105 ust. 2). W wyniku transkrypcji powstaje polski akt stanu cywilnego, który odrywa się od aktu, na którym został oparty i jego dalsze losy są w polskim porządku prawnym niezależne od losów zagranicznego aktu, który był przedmiotem transkrypcji (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt III CZP 58/12). Z art. 2 ust. 6 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego wynika, że odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego następuje w formie decyzji administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie organ rozpoznał wniosek skarżących z dnia 28 maja 2018 r. i odmówił dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa powołując się na treść przepisu art. 107 pkt 3 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego, przewidującego, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Wojewody, transkrypcja aktu małżeństwa zawartego między osobami tej samej płci jest niemożliwa z uwagi na sprzeczność takiej czynności z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Stanowisko Wojewody zasługuje na aprobatę z następujących względów. O podstawowych zasadach porządku prawnego nie sposób mówić z pominięciem zasad określonych przede wszystkim w Konstytucji RP (będącej – w myśl jej art. 8 ust. 1 - najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej). W sytuacji, kiedy organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP), odwoływanie się Wojewody do treści przepisu art. 18 Konstytucji RP stanowiącego, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, powinno być odczytywane jako próba wyjaśnienia i zinterpretowania przez ten organ przepisu art.107 pkt 3 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego, nakazującego odmówić dokonania transkrypcji sprzecznej z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku z dnia 11 maja 2005 r. sygn. akt K 18/04 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że małżeństwo (jako związek kobiety i mężczyzny) uzyskało w prawie krajowym RP odrębny status konstytucyjny zdeterminowany postanowieniami art. 18 Konstytucji RP. Rzeczą organu nie było jednak włączenie się do dyskusji na temat doktrynalnego sporu, czy wspomniany wyżej art. 18 Konstytucji RP należy traktować jako jednoznaczną i konstytucyjną definicję pojęcia małżeństwa, ale rozważenie dopuszczalności wnioskowanej przez obu skarżących transkrypcji aktu małżeństwa i wyjaśnienie, które z obowiązujących przepisów mogą wyznaczać krąg podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Z użytej przez Wojewodę argumentacji wynika, że organ nawiązuje do konstytucyjnego rozumienia instytucji małżeństwa i traktuje tę instytucję jako "pojęcie zastane", bo występujące od tysiącleci w europejskiej kulturze prawnej. Nie oznacza to jednak, że organ dokonał błędnej wykładni art. 18 Konstytucji RP i bezpodstawnie przyjął, że w polskim porządku prawnym wyłączona jest możliwość zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci. Kwestię prawnej możliwości zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci organ wyjaśnił bowiem w dalszej części swoich rozważań odnoszących się do podstawowej zasady polskiego prawa rodzinnego, znajdującej odzwierciedlenie w treść art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten stanowi, że małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Wojewoda prawidłowo uznał, że powyższe uregulowanie nie budzi wątpliwości, co do tego, że według polskiego ustawodawcy odmienność płci stanowi bezwzględny warunek zawarcia istniejącego małżeństwa. Tym samym Wojewoda wyjaśnił, dlaczego ta generalna zasada polskiego prawa rodzinnego wpisuje się do jednej z podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. W tych okolicznościach nie można odmówić słuszności stanowiska, że obowiązująca w Rzeczypospolitej Polskiej klauzula porządku publicznego wyklucza możliwość dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci. Dokonanie transkrypcji spowodowałoby, że w polskich aktach stanu cywilnego byłby zamieszczony wpis małżeństwa zawartego niezgodnie z krajowym porządkiem prawnym. W uchwale z dnia 2 grudnia 2019 r. sygn. akt II OPS 1/19 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił m.in., że w świetle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, ustawodawstwo dotyczące stanu cywilnego mieści się w kompetencjach państw członkowskich i prawo UE nie narusza tej kompetencji, a odmowa przeniesienia zagranicznego dokumentu do krajowego rejestru stanu cywilnego może być uzasadniona zastosowaniem krajowej klauzuli porządku publicznego. Stanowisko judykatury jest jednolite co do tego, że w polskim porządku prawnym nie jest dopuszczalne uznanie za małżeństwo związku osób tej samej płci (zob. wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r. sygn. II GSK 866/15, wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1112/16, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2019 r. sygn. IV SA/Wa 2717/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 września 2019 r. sygn. IV SA/Wa 1638/19). Bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Wojewodę przepisów Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gwarantujących każdemu prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji (art. 8 ust. 1 Konwencji) oraz zakazujących (w myśl art. 8 ust. 2) ingerencji władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Stosownie do art. 14 Konwencji, korzystanie z praw i wolności powinno być zapewnione bez dyskryminacji wynikającej z takich powodów, jak płeć, rasa, kolor skóry, język, religia, przekonania polityczne i inne, pochodzenie narodowe lub społeczne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie bądź z jakichkolwiek innych przyczyn. W myśl art. 12 Konwencji, mężczyźni i kobiety w wieku małżeńskim mają prawo do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny, zgodnie z ustawami krajowymi regulującymi korzystanie z tego prawa. Powyższy przepis oznacza, że uregulowanie kwestii prawnych związanych z zawarciem małżeństwa należy do kompetencji ustawodawcy krajowego. Podobną zasadę przewiduje przepis art. 9 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej określający, że prawo do zawarcia małżeństwa i prawo do założenia rodziny są gwarantowane zgodnie z ustawami krajowymi regulującymi korzystanie z tych praw. W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 5 czerwca 2018 r. (sprawa C-673/16 Coman i in.), kwestie stanu cywilnego i wiążące się z nim normy dotyczące małżeństwa, są materią należącą do kompetencji państw członkowskich i prawo Unii tej kompetencji nie narusza. W tych warunkach nieskuteczne okazały się zarzuty skarżących, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 107 pkt 3 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego oraz pozostałych przepisów wskazywanych w obu skargach. O wadliwości skontrolowanej decyzji nie świadczą również powołane w uzasadnieniu skarg orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Orzekające w sprawie organy, w świetle zasady legalizmu (wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6 k.p.a.) miały bowiem obowiązek zastosować klauzulę porządku publicznego i odmówić transkrypcji przedłożonego przez skarżących aktu małżeństwa zawartego w Wielkiej Brytanii. W tym stanie rzeczy wniesione skargi podlegały oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI