III SA/Lu 440/24

III SA/Lu 440/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Inne
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58 § 1; art. 59 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Lublinie z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Lublinie na rzecz K. J. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 maja 2024 r., nr [...], Inspektor Pracy, po rozpatrzeniu wniosku K. J. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Inspektora Pracy w L. z dnia 23 lutego 2024 r. w sprawie nałożenia klary pieniężnej, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Po przeprowadzeniu czynności kontrolnych w dniach 2, 16 i 26 października 2023 r., 6 grudnia 2023 r., 8 stycznia 2024 r. i 23 lutego 2024 r. Inspektor Pracy w L. decyzją z dnia 23 lutego 2024 r. nałożył na skarżącego K. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. J. T. karę pieniężną w kwocie 12 000 zł w związku z niepoddaniem się przez przedsiębiorcę kontroli. Przesyłka zawierająca decyzję została wysłana na adres skarżącego.
Przesyłka zawierająca decyzję, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 27 lutego 2024 r. i 6 marca 2024 r. oraz z adnotacją "nie podjęto w terminie 13 marca 2024 r." została zwrócona do organu.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji Inspektora Pracy w L. z dnia 23 lutego 2024 r. W piśmie tym skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i przedstawił dokumentację medyczną dotyczącą pobytu w szpitalu i korzystania ze zwolnienia lekarskiego w dniach: 29 marca 2024 r.-18 kwietnia 2024 r.; 23 lutego 2024 r. - 28 marca 2024 r.; 5 stycznia 2024 r. – 1 lutego 2024 r.; 6 grudnia 2023 r. – 4 stycznia 2024 r.; 25 października 2023 r. – 5 grudnia 2023 r. Skarżący podniósł, że przedłożonych dowodów tj. zwolnienia lekarskiego ZUS ZLA oraz karty leczenia szpitalnego wynika, że w okresie prowadzonej kontroli przez Inspektora Pracy skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim a także korzystał z leczenia szpitalnego. Był chory w dacie prowadzenia kontroli, jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. w dniu 23 lutego 2024 r. i choruje do chwili obecnej. Czynności kontrolne w przypadku prowadzonej działalności gospodarczej przez jednoosobowy podmiot gospodarczy wymagają udziału właściciela, gdyż to jego sytuacji prawnej dotyczą ustalenia kontroli, jak również to on dysponuje wiedzą, odnośnie danych będących przedmiotem kontroli. Z treści decyzji wynika, że zarzut byłego pracownika dotyczył wypłaty wynagrodzenia, czyli czynności udokumentowanych, których kontrola nie wymaga niezwłocznego działania organu kontrolnego. Skarżący nie odebrał przesyłki pocztowej zawierającej przedmiotową decyzję, a o treści tej decyzji dowiedział się z maila przesłanego przez Okręgowy Inspektorat Pracy w dniu 23 kwietnia 2024 r.
Postanowieniem z dnia 16 maja 2024 r. Inspektor Pracy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 23 lutego 2024 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja nakłada na skarżącego karę pieniężną z powodu braku możliwości przeprowadzenia kontroli dotyczącej przestrzegania przez pracodawcę przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków, w tym przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE L102/1 z dnia 11.04.2006 r.) w sytuacji niepoddania się przez przedsiębiorcę kontroli i niewskazania osoby upoważnionej do przeprowadzenia kontroli podczas jego nieobecności.
Jednocześnie organ podkreślił, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu powołał jako okoliczność usprawiedliwiającą niedochowanie terminu brak wiedzy o wydaniu przez inspektora pracy decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Decyzja z dnia 23 lutego 2024 r. została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. Stanowi to ustawowy tryb doręczenia decyzji w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., czyli doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Na gruncie przedmiotowej sprawy, nastąpiło to w dniu13 marca 2024 r. Natomiast fakt doręczenia decyzji w tym trybie nie może stanowić uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku jego winy.
Organ wskazał, że wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania skarżący nie podał wprost, co uniemożliwiło mu zachowanie terminu do złożenia odwołania. W ocenie organu pośrednio można przyjąć, że wskazane okoliczności dotyczące stanu jego zdrowia, to jest przebywanie na zwolnieniu lekarskim, pobyt w szpitalu od 26 stycznia do 2 lutego 2024 r. i kontynuowanie leczenia potwierdzonego kolejnymi zwolnieniami lekarskimi, odnoszą się zarówno do wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i wniosku o przywrócenie terminu do złożenia od niej odwołania.
Powołując się na orzecznictwo sądowe organ podkreślił, że samo zwolnienie lekarskie nie stanowi potwierdzenia braku winy zainteresowanej osoby w uchybieniu terminowi, gdyż nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, jeśli osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Zdaniem organu choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwiła dokonanie czynności, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W odróżnieniu od nagłej choroby, która często nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę – osobiście lub przez domownika.
W skardze na postanowienie organu odwoławczego z dnia 16 maja 2024 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia a mianowicie: art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. art. 8 k.p.a. przez brak należytej i wszechstronnej oceny ujawnionych w sprawie okoliczności, które miały wpływ na uchybienie terminowi do złożenia odwołania, w szczególności stanu zdrowia ukaranego i związanych z tym ograniczeń a także wykazania na jakiej podstawie przyjmuje się, że okoliczności wskazane jako istotne dla merytorycznej oceny odwołania nie mogą hyc rozpatrywane dla oceny zasadności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania;
2) przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w szczególności nie uwzględnienie stanu zdrowia skarżącego i faktu, iż w sposób znaczny to ogranicza jego możliwości obrony swych praw w postępowaniu administracyjnym i kontrolnym prowadzonym przez organ.
Skarżący w uzasadnieniu podniósł, że o ile świadczenie usług transportowych jest możliwe przy zatrudnieniu pracowników (kierowców), o tyle zajmowanie się sprawami organizacyjno-prawnymi firmy wymaga osobistego zaangażowania właściciela firmy, w szczególności dotyczy to odbioru korespondencji i reagowania na obowiązki nakładane przez organy kontrolne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, ponieważ zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Instytucja przywrócenia terminu uregulowana jest w przepisach art. 58 – 60 k.p.a.
Przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).
Zgodnie z art. 59 § 1 k.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (§ 2).
Zgodnie z art. 60 k.p.a. na żądanie strony organ może wstrzymać wykonanie decyzji lub postanowienia wykonanie decyzji lub postanowienia przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia.
W świetle przytoczonych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony;
2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi;
3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2857/17, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dochowanie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy strona nie była w stanie przeszkody usunąć przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
Jednocześnie strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Przepisy kodeksu nie nakładają na stronę obowiązku udowodnienia, a jedynie obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Nie jest zatem wymagane przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach, wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie. Strona obowiązana jest zatem wskazać takie okoliczności, które spowodowały niedotrzymanie terminu i pozwoliłyby organowi na uznanie twierdzeń strony co do braku jej winy za wiarygodne i uprawdopodabniające określone fakty. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta powinna mieć charakter obiektywny, a ponadto powinna trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub wystąpić co najmniej w ostatnim dniu tego terminu.
W rozpoznawanej sprawie, skarżący jako okoliczność uniemożliwiającą mu złożenie odwołania w terminie wskazał fakt zachorowania i przebywania w szpitalu a następnie korzystania ze zwolnienia lekarskiego. Skarżący do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dołączył stosowną dokumentację.
Organ nie zakwestionował faktu zachorowania skarżącego. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, że "samo zwolnienie lekarskie nie stanowi potwierdzenia braku winy zainteresowanej osoby w uchybieniu terminowi, gdyż nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, jeśli osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich".
Organ nie przeprowadził jednak na tę okoliczność jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego i nie poczynił żadnych ustaleń co do rzeczywistych możliwości skorzystania w okresie choroby z pomocy osoby trzeciej.
Należy podkreślić, że skarżący podnosił zarówno w odwołaniu, jak i skardze, że osobiście prowadzi sprawy związane z działalnością gospodarczą, wymaga to z jego strony osobistego zaangażowania.
Z akt sprawy nie wynika, by organ przeprowadził jakiekolwiek postępowanie dowodowe, mające na celu wyjaśnienie, czy skarżący mógł skorzystać z pomocy innych osób.
W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście wniesienie odwołania jest podstawą do przywrócenia terminu.
W ocenie Sądu, we wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał okoliczności dostatecznie uprawdopodobniające niezachowanie terminu bez swojej winy. Organ nie poddał jednak tego wniosku wszechstronnej analizie i nie dokonał prawidłowej oceny wskazanych przez skarżącego okoliczności..
Zaskarżone postanowienie wydane zostało zatem z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (punkt I sentencji wyroku). O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art.200 i art.205 § 1 p.p.s.a. (punkt II sentencji wyroku).
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i na nowo rozpatrzy wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.