III SA/Lu 437/21

III SA/Lu 437/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GZ 68/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 919
art. 28 ust. 1, art. 28a ust. 2, , art. 87 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, ust. 3, art. 92c ust. 1, lp. 1.1.12 i lp. 3.3.1 załącznika nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
M.P. 2002 nr 6 poz 125 art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 1 lit. a i b, art. 6
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzona  w Warszawie  dnia 18 maja 1992 r.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 10 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi [...] w Ukrainie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r., Nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. (zwany dalej organem/organem odwoławczym) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] lipca 2020 r. (nr [...]) nakładającą na [...] z siedzibą w B. C. w Ukrainie (zwaną dalej skarżącą) karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy.
Dnia 11 listopada 2019 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w D. przeprowadzono kontrolę zespołu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] Pojazdem tym kierował - K. R., wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego rzeczy (przewożono akcesoria wentylacyjne), na rzecz przedsiębiorcy [...] z Ukrainy. Do kontroli kierujący pojazdem okazał min: paszport, zezwolenie CEMT/ECMT licencja [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., ważne od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., międzynarodowy list przewozowy CMR nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. W trakcie kontroli stwierdzono, że z okazanego do kontroli zezwolenie na międzynarodowy przewóz drogowy ECMT nr [...] wraz z książką przebiegu wynika wpisanie na karcie nr [...] przez kierowcę K. R. rozpoczęcie przedmiotowego kursu z datą 8 listopada 2019 r., natomiast poprzednia karta nr [...] została rozliczona przez innego kierowcę również należącego do przewoźnika [...] w dniu 10 listopada 2019 r. Zapisy te oznaczają rozpoczęcie przez K. R. przejazdu w dniu wcześniejszym niż został zakończony kurs opisywany na karcie nr [...] książki przebiegu.
Organ powołał się na treść pkt 4.1 instrukcji korzystania z kontyngentów zezwoleń transportowych ECMT opracowanej podczas Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu w Lizbonie w dniu 20 czerwca 2001r., według której z jednego zezwolenia może korzystać jednocześnie tylko jeden pojazd. Musi ono znajdować się w samochodzie podczas jego podróży na trasie pomiędzy punktem załadunku (od momentu załadowania pojazdu) a rozładunku (do momentu rozładowania pojazdu) podczas każdego przebiegu z ładunkiem lub również podczas przebiegu pustego, który następuje przed lub po przebiegu z ładunkiem.
Kierowca nie okazał również w dniu kontroli zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym zgodnie z którym, wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. W związku z powyższym, należało uznać powyższy przewóz jako przewóz wykonywany bez ważnego zezwolenia.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. nałożył na [...] z siedzibą w Ukrainie na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym karę pieniężną w wysokości 12 000,00 zł za naruszenia określone w Lp. 3.3.1 oraz Lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do ustawy.
Po rozpatrzeniu odwołania ukaranej firmy, zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r. organ odwoławczy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu stworzony został system kontyngentów w zakresie międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi. Europejska Konferencja Ministrów Transportu została powołana do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953r. Rzeczpospolita Polska przystąpiła do protokołu w 1993 r. (Dz. U. z 1993r. Nr 116, poz. 518). Zgodnie z art. 3 protokołu, celami Konferencji są: podejmowanie wszelkich kroków na skalę ogólną lub lokalną, zmierzających do maksymalnego wykorzystania i najbardziej racjonalnego rozwoju lądowych przewozów europejskich o znaczeniu międzynarodowym oraz koordynacja i promocja działań organizacji międzynarodowych zainteresowanych europejskimi przewozami lądowymi, z uwzględnieniem prac organów ponadnarodowych w tej dziedzinie. Na zgromadzeniu Rady Ministrów w dniu 24 listopada 2005 r. w Moskwie została przyjęta rezolucja CEMT/CM(20(45)9/E-INAL, regulująca korzystanie z kontyngentu zezwoleń transportowych ECMT. Zezwolenia ECMT są dokumentami upoważniającymi do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu. Zgodnie z tą rezolucją, zezwolenia te są wielokrotne, wielostronne i przyznawane są z reguły na okres 1 roku. Na ich podstawie można wykonywać przewozy między krajami członkowskimi EKMT oraz w tranzycie przez ich terytoria (pkt 3). Zezwolenie jest ważne dla wszystkich pojazdów przedsiębiorcy, któremu zostało przyznane, jednakże każdorazowo z zezwolenia może korzystać tylko jeden pojazd. Zezwolenie powinno znajdować się w pojeździć od miejsca załadunku do miejsca wyładunku (pkt 4). Służby kontrolne każdego kraju członkowskiego EKMT są uprawnione do kontroli zezwolenia EKMT, karnetu i certyfikatów. Zarówno Ukraina jak i Polska są krajami członkowskimi EKMT.
W ocenie organu odwoławczego w ustalonym stanie faktycznym zezwolenie nr [...] którym legitymował się w trakcie kontroli kierowca K. R. nie mogło znajdować się w dwóch pojazdach jednocześnie tj. w pojeździć o nr rej. [...] realizującym przewóz PL-UA w dniach 8 listopada – 10 listopada 2019 r., oraz w pojeździć o nr rej. [...] realizującym przewóz z Ukrainy w dniu 8 listopada 2019 r. Wobec powyższego uznano, że przedstawione przez kierowcę zespołu pojazdów o nr rej. [...] zezwolenie nie uprawniało przewoźnika do wykonywania przedmiotowego przewozu. Zapisy uwidocznione na kartach książki przebiegu [...] i [...] dowodzą, że przewoźnik rozpoczął przewóz towaru - akcesoria wentylacyjne pomimo, niezakończenia przewozu ładunku wykonywanego pojazdem o nr rej. [...] Świadczy to o nieprawidłowym wykorzystaniu zezwolenia EKMT nr [...], gdyż podczas wykonywania przewozu z zezwolenia mógł korzystać tylko jeden pojazd. Mając na uwadze, iż zezwolenie powinno znajdować się w pojeździć od miejsca załadunku do miejsca wyładunku, prawidłowo organ pierwszej instancji uznał, iż zezwolenie EKMT nr [...], na podstawie którego realizowany był międzynarodowy przewóz drogowy w dniach 8 listopada – 10 listopada 2019r., nie uprawniało do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego zespołem pojazdów o nr rej. [...] od daty załadunku pojazdu w dniu 8 listopada 2019 r., a kierowca nie posiadał w pojeździć tego zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Kierowca nie posiadał również w pojeździć i nie okazał do kontroli jednorazowego zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowym rzeczy wydanego na podstawie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych co uzasadnia stwierdzenie o wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez posiadania w pojeździe ważnego zezwolenia.
Organ drugiej instancji przywołując treść art. 28a. u.t.d. przyjął, że wobec wykazanego nieposiadania przez kierowcę w pojeździć oraz nieokazania na żądanie upoważnionego funkcjonariusza zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, należało uznać przedmiotowy przewóz za wykonywany bez zezwolenia, w myśl tego przepisu ustawy. Podmiotem wykonującym przewóz drogowy na podstawie międzynarodowego listu przewozowego CMR (pola 16 i 23 tego dokumentu), był podmiot: [...], Ukraina.
Na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Podmiot wykonujący przewóz ponosi odpowiedzialność w trybie administracyjnym, a rodzaje naruszeń i wysokość nakładanych kar pieniężnych określona jest w załączniku nr 3 do u.t.d. W omawianej sprawie [...] odpowiada za naruszenie wynikające z Lp. 3.3.1 "Wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździć wymaganego zezwolenia" oraz za naruszenie wymienione w Lp. 1.1.12 tego załącznika "Niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument ". Stosownie do treści art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych.
Organ odwoławczy odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu i wyjaśnił, że brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, że do naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.
W skardze sądowej [...] z Ukrainy zaskarżyła powyższą decyzję w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, a mianowicie:
a) przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, co skutkowało dokonaniem przez organ odwoławczy błędnej oceny stanu faktycznego sprawy na niekorzyść skarżącej i stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony,
b) przepisu art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. polegające na dowolnym ustaleniu przez organ odwoławczy stanu faktycznego, nieopartym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i wywiedzeniu, na tej podstawie błędnego wniosku, iż zezwolenie ECMT nr [...] nie mogło znajdować się w dwóch pojazdach jednocześnie, tj. w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] realizującym przewóz na trasie Polska - Ukraina w dniach 8 listopada 2019 roku do 10 listopada 2019 roku oraz w pojeździe o rejestracyjnym [...] realizującym przewóz z Ukrainy w dniu 8 listopada 2019 roku, podczas gdy 11 listopada 2019 roku na terenie Oddziału Celno-Drogowego w D. skontrolowano jedynie pojazd o rejestracyjnym [...], a co za tym idzie wyciągnięcie wniosku nie znajdującego oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, a mianowicie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1) ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wszczęciu postępowania w sprawie i nałożeniu przez organ I instancji na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł, podczas gdy z całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca jako podmiot wykonujący przewóz drogowy nie naruszyła przepisów prawa, a nadto gdyby doszło do powstania naruszenia prawa w sposób opisany przez organ administracji, skarżąca nie miała wpływu na powstanie tego naruszenia, które nastąpiłoby na skutek okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest kara pieniężna nałożona za naruszenie określone w lp. 3.3.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (aktualnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 919 ), dalej jako "u.t.d." lub "ustawa o transporcie drogowym", tj. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia oraz lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do ustawy - niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym.
W ocenie sądu kara ta nałożona została prawidłowo z uwagi na stwierdzenie w toku kontroli, że kierowca wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącej nie okazał zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, wymaganego zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzona w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M. P. z 2002 r. Nr 6, poz. 125) uregulowała zasady wykonywania międzynarodowych przewozów podróżnych i ładunków między obu krajami i w tranzycie przez te terytoria wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z Umawiających się Stron (art. 1 ust. 1). Z umowy tej wynika obowiązek posiadania zezwolenia przez przewoźników ukraińskich. Zgodnie z art. 5 ust. 1 umowy przewoźnicy każdej Umawiającej się Strony mogą wykonywać przewozy ładunków oraz wykonywać przejazdy w stanie próżnym: a) między miejscem położonym na terytorium jednej Umawiającej się Strony a miejscem położonym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, b) w tranzycie przez terytorium drugiej Umawiającej się Strony.
Natomiast stosownie do treści art. 6 z wyjątkiem przewozów określonych w artykule 7, który nie dotyczy przewozu w sprawie niniejszej, przewozy ładunków wymienione w artykule 5 mogą być wykonywane jedynie na podstawie zezwoleń wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu właściwej władzy drugiej Umawiającej się Strony.
Jest poza sporem, że skarżąca takiego zezwolenia nie posiadała, nie wyposażyła w nie kierowcy i nie zostało ono okazane przez kierowcę w czasie kontroli.
W niniejszej sprawie skarżąca w odwołaniu oraz skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionowała przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji ustalenie, że podczas kontroli w dniu 11 listopada 2019 r. kierujący zespołem pojazdów nie legitymował się prawidłowo wypełnionym zezwoleniem CEMT/ECMT 2019 UA nr [...], uprawniającym do wykonywania międzynarodowego przewozu rzeczy.
Wbrew zarzutom strony skarżącej ustalenie to uznać jednak należy za prawidłowe, gdyż znajduje ono pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. W tym zakresie wskazać należy na jednoznaczną treść protokołu kontroli oraz załącznika nr 1 do tego protokołu. Z wymienionych dokumentów wynika, że kierowca okazał kontrolującemu zezwolenie EKMT nr [...] wraz z książką przebiegu. Okazane karty książki przebiegu nr [...] i nr [...] oraz zeznania kierowcy pojazdu K. R. wskazują, że przedmiotowe zezwolenie nr [...] w dniach 8 listopada 2019 r. do 10 listopada 2019r., wykorzystane było przy przewozie rzeczy z Polski na Ukrainę przez należący do skarżącej pojazd o nr rej. [...] Przewoźnik pojazdem o nr rej. [...] w dniu 8 listopada 2019 r. rozpoczął nowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na podstawie tego samego zezwolenia. Przedmiotowy zespół pojazdów załadowany został w miejscowości B. towarem - akcesoriami wentylacyjnymi i w dniu 11 listopada 2019 r. wjechał na teren przejścia Granicznego w D. . Przedstawione zapisy na kartach książki przebiegu przypisanej do zezwolenia EKMT oznaczają, że przewoźnik rozpoczął nowy przewóz zespołem pojazdów o nr rej. [...] pomimo, że nie zakończył przewozu ładunku wykonywanego pojazdem o nr rej. [...] Powyższe świadczy o nieprawidłowym wykorzystaniu zezwolenia EKMT nr [...], gdyż podczas wykonywania przewozu z powyższego zezwolenia mógł korzystać tylko jeden pojazd przewoźnika. Wobec powyższego organ uznał, że przedstawione przez kierowcę zespołu pojazdów o nr rej. [...] zezwolenie nie uprawniało przewoźnika do wykonywania przedmiotowego przewozu.
Sąd podziela stanowisko organu, że przedmiotowe zezwolenie nie mogło jednocześnie legitymizować różnych międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy wykonywanych przez zagranicznego przewoźnika, przez dwa inne zespoły pojazdów odbywające się w tym samym czasie z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Zezwolenia CEMT/EKMT są to zezwolenia wielokrotne i wielostronne przyznawane krajom członkowskim Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu, która powołana została na w spotkaniu ministrów transportu 16 państw europejskich, zakończonym podpisaniem w dniu 17 października 1953 r. Protokołu Brukselskiego. Konferencja funkcjonuje obecnie pod nazwą Międzynarodowe Forum Transportu – ITF. W związku z realizacją celów statutowych Konferencji stworzony został system kontyngentów w zakresie międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi.
Polska przystąpiła do Protokołu dotyczącego Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu 31 maja 1993 r. (Dz. U. 1993 r., Nr 116, poz. 518). Skarżąca spółka jest przewoźnikiem ukraińskim. Ukraina również należy do CEMT/EKMT, skarżąca mogła zatem wykonywać przewóz międzynarodowy na podstawie zezwolenia CEMT/EKMT.
Słusznie uznał jednak organ, że skarżąca nie dopełniła warunków korzystania z zezwolenia CEMT/EKMT. Zasady posługiwania się zezwoleniami określone zostały w Instrukcji Korzystania z Kontyngentu Zezwoleń Transportowych ECMT dla urzędów oraz dysponentów, opublikowanej przez Międzynarodowe Forum Transportowe (ITF) w wersji ostatecznej przyjętej na posiedzeniu Zgromadzenia EKMT w dniach 24 – 25 marca w 2015 r. w Paryżu (ITF/TMB/TR/M(2014)1/FINAL).
Przewoźnik wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy na podstawie zezwoleń CEMT/EKMT obowiązany jest posiadać w pojeździe: a) zezwolenie CEMT/EKMT; b) książkę pojazdu/przebiegu; c) świadectwo zgodności z wymaganiami technicznymi względem poziomu emisji spalin oraz hałasu i z wymaganiami bezpieczeństwa: "EURO IV", "EURO V", "EEV", "EURO VI" (dokument koloru zielonego); d) świadectwo zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa dla przyczepy lub naczepy (dokument koloru żółtego); e) zaświadczenia o sprawności technicznej dla pojazdów silnikowych oraz dla przyczepy lub naczepy.
Powyższe oznacza, że zezwolenie CEMT/ECMT, którym legitymował się kierowca przy kontroli, składa się z dwóch części: jedną jest samo zezwolenie wydane przez właściwy organ, zaś drugą książka pojazdu, dotycząca konkretnego przewozu, "łącząca" zezwolenie z tym właśnie przewozem. Książka pojazdu konkretyzuje zezwolenie i zgodnie z art. 28a ust. 1 u.t.d. powinna być wypełniona przed wjazdem na terytorium kraju, w którym zezwolenie jest wymagane, zaś nieprawidłowe wypełnienia takiego blankietu zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. (art. 28a ust. 2 u.t.d.). Z przytoczonych wyżej przepisów prawa materialnego wynika w sposób całkowicie jednoznaczny obowiązek posiadania tej części zezwolenia w pojeździe w czasie kontroli oraz okazania go kontrolerom.
Przewoźnik, który wykonuje międzynarodowy przewóz drogowy w oparciu o zezwolenie EKMT/CEMT zobowiązany jest przestrzegać instrukcji i zasad korzystania z Kontyngentu Zezwoleń Transportowych ECEMT. Zgodnie z tymi regułami można wykonywać przewozy między krajami członkowskimi EKMT oraz w tranzycie przez ich terytoria (pkt 3). Zezwolenie jest ważne dla wszystkich pojazdów przedsiębiorcy, któremu zostało przyznane, jednakże każdorazowo z zezwolenia może korzystać tylko jeden pojazd. Zezwolenie powinno znajdować się w pojeździć od miejsca załadunku do miejsca wyładunku (pkt 4). Nie są uznawane za ważne zezwolenia, którym nie towarzyszy należycie wypełniony karnet/książka przebiegu oraz certyfikat zawierający wymagania w zakresie bezpieczeństwa pojazdu (pkt 6). Służby kontrolne każdego kraju członkowskiego EKMT są uprawnione do kontroli zezwolenia EKMT, karnetu i certyfikatów.
Powyżej przedstawione zasady na które z chwilą otrzymania zezwolenia EKMT/CEMT nr [...], zgodziła się strona skarżąca, nie były przez [...] z Ukrainy przestrzegane. Jeszcze raz należy zaznaczyć, że z jednego zezwolenia na trasie pomiędzy punktem załadunku a rozładunku może skorzystać jednocześnie tylko jeden pojazd – tym samym odpowiedni wpis w książce przebiegu musi odpowiadać dacie na dokumencie przewozowym. Okazany do kontroli dokument CMR wskazał datę i miejsce rozpoczęcia przewozu przedmiotowego towaru (k - 4 akt administracyjnych). Jednocześnie wpis w książce przebiegu na karcie nr [...] wskazywał wykorzystanie przedmiotowego zezwolenia przez inny pojazd i to w tym samym czasie. Powyższe świadczy o nieprawidłowym wykorzystaniu zezwolenia EKMT nr [...], na podstawie którego realizowany był międzynarodowy przewóz drogowy w dniach 8 listopada 2019 r. – 10 listopada 2019 r. i nie upoważniało do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego pojazdem o nr rej. [...] od momentu załadunku pojazdu w dniu 8 listopada 2019 r. Powyższe oznacza, iż kierowca nie posiadał w pojeździć w/w zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Kierowca nie posiadał również w pojeździć i nie okazał do kontroli w dniu 11 listopada 2019 r. jednorazowego zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowym rzeczy wydanego na podstawie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych z dnia 18 maja 1992 r.
Chybiony jest zarzut skargi błędnego ustalenia, że kierowca w dacie kontroli nie dysponował zezwoleniem EKMT nr [...] w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] realizującym przewóz z [...] od 8 listopada 2019 roku. W dniu 11 listopada 2019 r. na terenie Oddziału Celno-Drogowego w D. skontrolowano jedynie właśnie ten pojazd a więc wniosek organu, iż również w drugim pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] realizującym przewóz na trasie Polska - Ukraina w dniach 8 listopada 2019 roku do 10 listopada 2019 znajdowało się też przedmiotowe zezwolenie nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Strona skarżąca podniosła w związku z tym zarzut błędu w ustaleniach faktycznych.
Sąd stwierdza, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] rzeczywiście od punktu załadunku do momentu kontroli przez cały ten okres czasu znajdowało się w pojeździe przedmiotowe zezwolenie EKMT. Przebieg kontroli i stwierdzone w jej wyniku naruszenia zostały szczegółowo opisane w protokole kontroli, który stanowił podstawę ustaleń organu. Skarżąca w pismach kierowanych do organu nigdy nie negowała prawdziwości wpisów znajdujących się w książce przebiegu, a w piśmie z dnia 25 listopada 2019 roku potwierdziła fakt przekazania kierowcy zezwolenia wraz z książką przebiegu na granicy polsko ukraińskiej w D. . Trzeba jedynie przypomnieć stronie, iż ta okoliczność miała miejsce nie w dniu 8 listopada 2019 r. jak twierdzi skarżąca, bo w tym dniu dopiero na zespół pojazdów ładowane były akcesoria wentylacyjne w miejscowości B. zaś kontrola na drogowym przejściu granicznym w D. miała miejsce w dniu 11 listopada 2019 r.
Nieskuteczny jest podniesiony w skardze zarzut, iż kierujący pojazdem nie włada językiem polskim. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2019 r. poz. 1480 z późn. zm.), język polski jest językiem urzędowym: 1) konstytucyjnych organów państwa; 2) organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 3) terenowych organów administracji publicznej; 4) instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych; 5) organów, instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i pkt 3, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 6) organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. W świetle art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o języku polskim, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Oznacza to, że wszystkie oświadczenia składane przed organami władzy publicznej muszą być składane w języku polskim. Zatem kontrolujący funkcjonariusz nie jest zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli pojazdu prowadzonego przez obcojęzycznego kierowcę. Natomiast zagranicznego przedsiębiorcę, na rzecz którego wykonywany jest przewóz, obciążają ewentualne negatywne skutki nieznajomości przez zatrudnionego kierowcę języka kraju, przez którego terytorium dokonuje przewozu. Trzeba także zwrócić uwagę, że kontrola przewozu międzynarodowego pojazdem kierowanym przez obcojęzycznego kierowcę, wykonywana przez upoważnione do tej czynności osoby, nie powinna być zaskoczeniem ani dla przedsiębiorców realizujących przewóz, ani dla kierowców pojazdów, którymi przewóz jest wykonywany. Oczywiste jest, że zazwyczaj kierowcy nie będą władać językiem polskim, który jest językiem urzędowym na podstawie art. 4 ustawy o języku polskim i w którym stosownie do przywołanego wyżej art. 5 tej ustawy, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium RP dokonują wszelkich czynności urzędowych. Poza tym, kontrolowani na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym kierowcy obcojęzyczni, zatrudnieni w profesjonalnych firmach przewozowych, mają pełną świadomość jakie dokumenty należy okazać podczas kontroli drogowej; okoliczność nieznajomości języka polskiego nie może stanowić przeszkody w tym względzie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2634/14).
Zdaniem Sądu, fakt podpisania przez kierowcę protokołu kontroli oraz załącznika do tego protokołu bez zgłaszania jakichkolwiek zastrzeżeń, także w języku którym kierowca włada na co dzień, oznacza, iż kierujący pojazdem rozumiał treść czynności kontrolnych oraz miał świadomość, jakie dokumenty winny być przedstawione do kontroli. W załączniku do protokołu szczegółowo opisano okoliczności, w wyniku których stwierdzono naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Nie można uznać za zgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego argumentacji skarżącej o podpisaniu przez kierowcę protokołu kontroli pomimo jego braku orientacji czego ona dotyczyła. Brak jakichkolwiek podstaw do uznania, że kierowca wykonujący na rzecz przedsiębiorcy międzynarodowy przewóz drogowy, nie dokonałby jakiejkolwiek adnotacji, także we własnym języku, gdyby nie zgadzał się z treścią protokołu. Można zauważyć, ze kierujący pojazdem złożył stosowne wyjaśnienia i nie odmówił ich podpisania, jak też nie odmówił podpisania protokołu kontroli, co łącznie z ewentualnymi przyczynami odmowy zostałoby uwidocznione w protokole.
Podkreślenia wymaga, że protokół kontroli pojazdu, z uwagi na niemożność późniejszego czynienia ustaleń faktycznych, uznawany jest w judykaturze za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół podpisany przez osoby uczestniczące w czynności stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Protokół taki może być podważony jedynie przez konkretny dowód, że dane w nim zgromadzone są nieprawdziwe. Taki dowód nie został w sprawie niniejszej przedstawiony.
W ocenie sądu materiał dowodowy, którym dysponowały organy był wystarczający do rozstrzygnięcia. Przedstawione przez kierowcę dokumenty, a w szczególności książka przebiegu, zostały szczegółowo opisane w załączniku do protokołu kontroli, sporządzono ich kserokopie a zgodność z prawdą dokonanych przez organ ustaleń została potwierdzona przez kierowcę, który podpisał protokół bez zastrzeżeń.
W ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa i znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zapewniono również skarżącej udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji czyni zadość przepisowi art. 107 § 3 k.p.a., jest szczegółowe i wyczerpujące. W postępowaniu przed organami obu instancji stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. skarżąca posiadała prawo do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m. in kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu, a ponadto – w przypadku wykonywania przewozu drogowego rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem (pkt 3), a także: odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym.
Jest oczywiste, że tylko w przypadku okazania wymaganego i obowiązującego w dacie kontroli dokumentu mógłby organ stwierdzić wykonywanie przewozu zgodnie z przepisami. W załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym pod poz. lp. 3 określone zostały naruszenia przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych i przewozów kabotażowych oraz kary za poszczególne naruszenia. Wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia sankcjonowane jest karą w wysokości 12 000 zł (lp. 3.3.1). Natomiast 1.12. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym – sankcjonowane jest karą 500 zł za każdy dokument (lp. 3.1.12.).
Akcentowany mocno przez skarżącą fakt posiadania w dniu kontroli na drogowym przejściu granicznym w D. zezwolenia EKMT nr [...], nie zmienia oceny zaskarżonej decyzji.
Ponownie należy podkreślić, że jak wynika z akt sprawy zezwolenie EKMT nie mogło znajdować się w dwóch pojazdach jednocześnie tj. w pojeździć o nr rej. [...] oraz w pojeździć o nr rej. [...] Wobec powyższego uznano, że przedstawione przez kierowcę zespołu pojazdów o nr rej. [...] zezwolenie nie uprawniało przewoźnika do wykonywania przedmiotowego przewozu Omówione wyżej zapisy na kartach [...] i [...] książki przebiegu do zezwolenia EKMT oznaczają, że przewoźnik rozpoczął nowy przewóz zespołem pojazdów o nr rej. [...], pomimo, że nie zakończył przewozu ładunku wykonywanego pojazdem o nr rej. [...] Powyższe świadczy o nieprawidłowym wykorzystaniu zezwolenia EKMT nr [...], gdyż podczas wykonywania przewozu z tego zezwolenia mógł korzystać tylko jeden pojazd.
Zgodnie z art. 92a. ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 00 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.).
Kara w wysokości 12 000 zł nałożona została zatem na skarżącą prawidłowo.
Sąd podziela także stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia i niezależne od przewoźnika należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia nawet przy dołożeniu należytej staranności. Przepis ten ma zatem charakter wyjątkowy.
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wykonujący przewóz musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych całkowicie od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar przedstawienia dowodów na okoliczność braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
W rozpoznawanej sprawie nie zostały przez skarżącą wykazane okoliczności, które w świetle powołanych przepisów wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie.
Organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. i prawidłowo stwierdził brak podstaw do jego zastosowania. W świetle przedstawionego wyżej jednolitego rozumienia przepisu art. 92c ust. 1 w doktrynie i orzecznictwie bezpodstawny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wszczęciu postępowania w sprawie i nałożeniu przez organ I instancji na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł, podczas gdy z całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca jako podmiot wykonujący przewóz drogowy nie naruszyła przepisów prawa, a nadto gdyby doszło do powstania naruszenia prawa w sposób opisany przez organ administracji, skarżąca nie miała wpływu na powstanie tego naruszenia, które nastąpiłoby na skutek okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć. Zdaniem skarżącej okolicznością, której nie mogła przewidzieć było to, że kierowca R. K. mógł omyłkowo nie wpisać rozpoczęcia swojego kursu w odpowiedni numer karty pojazdu.
Należy więc wyjaśnić, że w powołanym wyżej przepisie chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane, niedające się przewidzieć, a nie związane z doborem pracowników. Nieprawidłowe działania kierowcy, w szczególności domniemanie skarżącej niepoparte żadnym dowodem, nieprawidłowego wypełnienia książki przewozu przez R. K. nie jest okolicznością, której profesjonalny podmiot organizujący przewozy nie mógłby przewidzieć. Przeciwnie, jest to jedna z okoliczności, którą podmiot wykonujący przewozy i posługujący się w tym celu osobami trzecimi musi mieć zawsze na uwadze. Powinien w związku z tym podejmować działania mające na celu zapobieżenie takim sytuacjom. Z akt sprawy nie wynika, by skarżąca dołożyła należytej staranności w tym zakresie. W szczególności nie wykazała skarżąca, że przeszkoliła swoich pracowników co do sposobu w jaki należy rozliczyć przejazd w książce przebiegu a także jakie obowiązują zasady przy wykorzystaniu zezwoleń CEMT/EKMT w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy. Nie przedstawiła także wewnętrznych uregulowań, wskazujących na wprowadzenie systemu szkoleń i kontroli, który miałby zapobiec naruszeniom przepisów przez kierowców.
Wobec bezzasadności zarzutów sformułowanych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, skargę należało oddalić.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).