III SA/Lu 434/23

III SA/Lu 434/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Anna Strzelec
Ewa Ibrom /przewodniczący/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OZ 823/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 5 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 434/23
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 5 lipca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany imienia i nazwiska.
D. C. (dalej jako skarżący) zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ż. z wnioskiem o zmianę imienia i nazwiska na R. A..
W uzasadnieniu podał, iż od 20 lat nie posługuje się swoimi danymi, tj. imieniem
i nazwiskiem ze względu na prześladowania z uwagi na przynależność do Związku Zawodowego [...] w latach 1988-1990.
Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ż. (dalej jako organ I instancji) wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez podanie nazwiska rodowego, wskazanie kierownika USC, który sporządził akt urodzenia, złożenie oświadczenia, że w tej samej sprawie nie złożył wcześniej wniosku do innego kierownika USC lub nie została już wydana decyzja odmowna oraz przedstawienie do wglądu dokumentu stwierdzającego tożsamość. W odpowiedzi skarżący poinformował, że nie posiada dowodu osobistego, a jego tożsamość może zostać potwierdzona przez Policję.
Wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku, organ I instancji poinformował skarżącego o pozostawieniu jego podania bez rozpoznania.
Następnie skarżący pismem z dnia 15 maja 2023 r. ponowił wniosek o nadanie mu nowych danych osobowych, aby mógł zacząć nowe życie.
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2024 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego
w Ż. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o zmianie imienia i nazwiska.
Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, Wojewoda Lubelski postanowieniem
z dnia 5 lipca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu Wojewoda Lubelski podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania, może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Skarżący nie uzupełnił braków formalnych w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, co uniemożliwiło wszczęcie postępowania. Należy traktować taką sytuacje, jako przeszkodę do wszczęcia postępowania. Wojewoda Lubelski wskazał, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ż. przyjmując wniosek nie był w stanie dokonać identyfikacji obywatela, jak i potwierdzić zgodności danych we wniosku. Skarżący przyznaje, że nie posiada żadnego dokumentu ze zdjęciem. Zdaniem Wojewody Lubelskiego obowiązek posiadania dowodu osobistego przez pełnoletniego obywatela RP to ciężar publiczny
o charakterze administracyjnoprawnym. Obowiązek ten służyć ma realizacji zadań publicznych. Prawo o dowodach osobistych ma za zadanie m.in. usprawnić realizację zadań publicznych wszelkiego typu. Obowiązek posiadania aktualnego (ważnego) dowodu osobistego powstaje z mocy ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych
(Dz. U. z 2022 r., poz. 671, ze zm.). Posiadanie dowodu osobistego nie jest zależne od woli adresata. Obowiązek prawny wyartykułowany w art. 5 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych nosi znamiona nakazu administracyjnoprawnego. Uchylanie się od obowiązku posiadania lub wymiany dowodu osobistego stanowi wykroczenie z art. 79 pkt 1 ustawy o dowodach osobistych.
W ocenie Wojewody Lubelskiego jest to pierwsza przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania. Natomiast kwestia samego wniosku dotyczącego art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska stanowi, iż zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności, gdy dotyczą zmiany:
1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka;
2) na imię lub nazwisko używane;
3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;
4) na imię lub nazwisko noszone, zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.
Ustawa o zmianie imienia i nazwiska wprowadza zasadę względnej stabilizacji imion i nazwisk. Oznacza to, że imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisanymi poprzez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego, jako dwa podstawowe elementy identyfikujące tę osobę.
Wobec powyższego, zdaniem Wojewody Lubelskiego, skoro nie zostały spełnione ustawowe przesłanki określone w art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, właściwy organ zobowiązany był do podjęcia decyzji o odmowie wszczęcia postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie D. C. nie zgodził się z rozstrzygnięciem Wojewody Lubelskiego i wyraził swoje niezadowolenie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga podlega oddaleniu jako bezzasadna, pomimo że uzasadnienie zarówno decyzji organu I instancji jak i Wojewody Lubelskiego nie jest do końca precyzyjne.
Należy wyraźnie podkreślić, że kontroli tut. sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany imienia i nazwiska. Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami
a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako "p.p.s.a." sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W związku z tym argumentacja skarżącego niezwiązana z przedmiotem sprawy pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a." postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie natomiast do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z art. 29 k.p.a. stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej.
Jednocześnie zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa
w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Zasady zmiany imienia lub nazwiska na inne określa ustawa z dnia
17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. z 2021 r., poz. 1988). Zgodnie z art. 9 ust. 1 wskazanej ustawy zmiana imienia lub nazwiska następuje na wniosek osoby ubiegającej się o zmianę, zwanej dalej "wnioskodawcą". Z przywołanego przepisu wynika niezwykle istotna zasada działania organów właściwych do orzekania w przedmiocie zmiany imienia lub nazwiska, tj. działania wyłącznie na wniosek osoby, której zmiana imienia lub nazwiska dotyczy. Tylko ta osoba na mocy ustawy jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o zmianę. Inne osoby nie mogą być stroną takiego postępowania, gdyż zmiana nazwiska/imienia przez wnioskodawcę nie może dotyczyć ich interesu prawnego.
Innymi słowy wszczęcie postępowania w przedmiocie zmiany imienia lub nazwiska możliwe jest wyłącznie na wniosek osoby fizycznej, która jest w stanie wykazać, że rzeczywiście jest tą osobą, za którą się podaje. Musi zachodzić swoista tożsamość pomiędzy "wnioskodawcą", a osobą, która twierdzi, że nosi określone imię
i nazwisko. Oznacza to, że z chwilą złożenia wniosku inicjującego postępowanie
w przedmiocie zmiany imienia lub nazwiska obowiązkiem organu jest w pierwszym rzędzie wyłącznie poddanie analizie czy osoba, która żąda zmiany danych, jest
w istocie osobą fizyczną rzeczywiście identyfikowaną za pomocą swojego imienia
i nazwiska. Ustalenie legitymacji czynnej jest zatem pierwszym obowiązkiem organu
w postępowaniu w sprawie zmiany imienia lub nazwiska. Stwierdzenie braku legitymacji czynnej winno skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a., a ustalenie tej okoliczności już po wszczęciu postępowania - wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania.
W przedmiotowej sprawie skarżący składając wniosek o zmianę swojego imienia i nazwiska na inne, został wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku zmierzających w istocie do potwierdzenia jego tożsamości. Pomimo prawidłowego wezwania skarżący nie uzupełnił braków formalnych. Nie potwierdził swojej tożsamości, co więcej stwierdził, że nie posiada dowodu osobistego od ponad piętnastu lat. Prawidłowo więc organ I instancji pozostawił jego pierwszy wniosek bez rozpoznania. Zgodnie bowiem z art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków
w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Inne wymagania ustalone w przepisach prawa to wymogi wniosku o zmianę imienia lub nazwiska zawarte w art. 11 ustawy o zmianie imienia i nazwiska.
Skarżący jednak w dalszym ciągu domagał się zmiany imienia i nazwiska, co wynika jednoznacznie z treści jego pisma z dnia 17 maja 2023 r. (k. 8 akt adm.).
Skoro skarżący ponowił wniosek o zmianę imienia i nazwiska, jednocześnie
w dalszym ciągu odmawiając potwierdzenia swojej tożsamości, a tym samym wykazania, że jest rzeczywiście osobą, za którą się podaje, prawidłowo organy odmówiły wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a ust. 1 k.p.a., bez konieczności ponownego wzywania do usunięcia braków formalnych. Skarżący bowiem
w powołanym piśmie sam podkreślił, że "nie jest w stanie wylegitymować się, więc zasadne jest zlecenie Policji zidentyfikowania, potwierdzenia jego osoby i tożsamości".
Podstawą do odmowy wszczęcia postępowania jest wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub w przypadku zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Skoro więc pomimo uprzedniego wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku zmierzających do potwierdzenia tożsamości skarżącego, podtrzymuje on swoje żądanie zmiany imienia i nazwiska jednocześnie wprost przyznając, że nie posiada dowodu osobistego i nie jest w stanie potwierdzić swojej tożsamości, to zdaniem sądu oczywiste jest, że postępowanie w takich warunkach toczyć się nie może. Organ bowiem nie jest w stanie w sposób wiarygodny ustalić czy w sprawie mamy do czynienia ze stroną postępowania w rozumieniu
art. 28 k.p.a. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska.
Należy wyjaśnić skarżącemu, że w przypadku wniosku o zmianę imienia
i nazwiska organy zobowiązane są potwierdzić tożsamość osoby, która domaga się zmiany swoich danych. Skarżący równie dobrze mógłby złożyć wniosek podając się
np. za A. M. i żądać zmiany imienia i nazwiska na D. C.. Należy raz jeszcze podkreślić, że wszczęcie postępowania w przedmiocie zmiany imienia lub nazwiska możliwe jest wyłącznie na wniosek osoby fizycznej, która jest w stanie wykazać, że rzeczywiście jest tą osobą, za którą się podaje.
Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 wskazanej ustawy z uwagi na fakt, iż przedmiotem skargi jest postanowienie.