III SA/Lu 418/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-01-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
szczepienia ochronneobowiązek prawnyegzekucja administracyjnaprzeciwwskazania zdrowotneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludziprawo pacjentaopieka zdrowotnadzieckorodzic

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę matki na postanowienie o utrzymaniu w mocy egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, uznając brak przeciwwskazań zdrowotnych.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę matki na postanowienie utrzymujące w mocy egzekucję administracyjną dotyczącą obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom. Matka argumentowała, że istnieją przeciwwskazania zdrowotne wynikające z chorób i hospitalizacji dziecka. Organy administracji oraz sąd uznały jednak, że przedstawiona dokumentacja medyczna nie potwierdza trwałych przeciwwskazań, a wręcz wskazuje na zalecenie szczepień. Sąd podkreślił, że obowiązek szczepień wynika z ustawy i nie może być uchylony przez odmowę rodzica, chyba że istnieją udokumentowane przeciwwskazania lekarskie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę W. C. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła, że jej syn nie mógł zostać zaszczepiony z powodu następujących po sobie infekcji oraz dwóch hospitalizacji, co stanowiło przeciwwskazanie zdrowotne. Organy administracji, w tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Puławach i Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, uznały, że przedstawiona dokumentacja medyczna nie potwierdza istnienia trwałych przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień. Wręcz przeciwnie, karty informacyjne z leczenia szpitalnego zawierały zalecenia realizacji szczepień zgodnie z kalendarzem. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, podzielił stanowisko organów. Podkreślono, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika wprost z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a od obowiązku tego mogą uwolnić jedynie konkretne, udokumentowane lekarskie przeciwwskazania. Sąd wskazał, że ustawa ta stanowi lex specialis w stosunku do ustawy o prawach pacjenta, ograniczając możliwość odmowy szczepienia. Ponieważ skarżąca nie przedstawiła dowodów na istnienie trwałych przeciwwskazań zdrowotnych, a jedynie dokumentację potwierdzającą leczenie infekcji, sąd uznał, że obowiązek szczepień jest nadal wymagalny i stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak udokumentowanych przeciwwskazań lekarskich do szczepień ochronnych dziecka, pomimo zgłaszanych przez rodzica problemów zdrowotnych, nie stanowi podstawy do uchylenia obowiązku szczepienia ani do wstrzymania egzekucji administracyjnej.

Uzasadnienie

Obowiązek szczepień ochronnych wynika z ustawy i jest nadrzędny wobec prawa rodzica do odmowy, chyba że istnieją udokumentowane przeciwwskazania medyczne. Przedstawiona dokumentacja medyczna potwierdzająca leczenie infekcji nie jest równoznaczna z trwałymi przeciwwskazaniami do szczepień.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

u.p.e.a. art. 2 § § 1 pkt 10

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 5 § ust. 2

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 17 § ust. 2

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 17 § ust. 3

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 17 § ust. 5

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 17 § ust. 7

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 17 § ust. 9

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 17 § ust. 10

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 17 § ust. 11

ustawa o prawach pacjenta art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

ustawa o prawach pacjenta art. 16

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

ustawa o prawach pacjenta art. 9

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

ustawa o prawach pacjenta art. 15

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych § § 2

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych § § 5

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu § § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu § § 4 ust. 3

Konstytucja RP art. 68 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek szczepień ochronnych wynika z ustawy i jest wymagalny, dopóki nie istnieją udokumentowane przeciwwskazania lekarskie. Dokumentacja medyczna potwierdzająca leczenie infekcji nie jest równoznaczna z trwałymi przeciwwskazaniami do szczepień. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ma pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami o prawach pacjenta w kwestii odmowy szczepienia.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej o istnieniu trwałych przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień, oparta na dokumentacji leczenia infekcji i hospitalizacji.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta

Skład orzekający

Robert Hałabis

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Ibrom

członek

Anna Strzelec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu obowiązku szczepień ochronnych wynikającego z ustawy nad prawem rodzica do odmowy, w sytuacji braku udokumentowanych przeciwwskazań medycznych. Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących szczepień jako lex specialis."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego, gdzie brak było udokumentowanych przeciwwskazań. W przypadku istnienia takich przeciwwskazań, sytuacja prawna mogłaby być inna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku szczepień ochronnych dzieci, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Wyrok jasno określa granice praw rodziców w kontekście obowiązku prawnego.

Czy rodzic może odmówić szczepienia dziecka? Sąd wyjaśnia, kiedy obowiązek prawny jest nadrzędny.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 418/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-01-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Ewa Ibrom
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 1140/23 - Wyrok NSA z 2024-01-25
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1657
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 17 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi W. C. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat K. P. ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z tytułu wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług (VAT).
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. (nr [...]) Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny – w wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącej W. C. – utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Puławach z dnia [...] czerwca 2022 r. (nr [...]) w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy:
Jak wynika z ustaleń i wskazań wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., zobowiązana W. C. jako matka małoletniego M. C., ur. [...] sierpnia 2019 r., nie dopełniła obowiązku o charakterze niepieniężnym w postaci poddania dziecka stosownym obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Organ ustalił, że małoletni nie został poddany zaległym szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy-tężcowi-krztuścowi, poliomyelitis, streptococcus pneumoniae oraz haemophilus influenzae typu b. W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Puławach wystawił w dniu [...] kwietnia 2022 r. (nr [...]) we wskazanym zakresie tytuł wykonawczy i wystąpił do Wojewody Lubelskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
W piśmie z dnia [...] maja 2022 r. Wojewoda Lubelski poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w sprawie uchylania się przez skarżącą od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych małoletniego M. C., prowadzonego na podstawie wyżej wymienionego tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2022 r.
W piśmie z dnia [...] maja 2022 r. skarżąca złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które Wojewoda Lubelski przekazał Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Puławach przy piśmie z dnia [...] maja 2022 r.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. wierzyciel – Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Puławach (dalej jako "organ pierwszej instancji") – oddalił zarzuty wniesione przez W. C. w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka M. C..
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła W. C..
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.). Stwierdził, że jedynie lekarz dysponujący wiedzą medyczną jest w stanie ustalić wynikające ze stanu zdrowia i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki, aktualizujące prawny obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy, nie zaś rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych. Organ odwoławczy wskazał, że lekarz z przychodni Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" Sp. z o.o. w P. poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Puławach, że małoletni M. C. nie został poddany szczepieniom ochronnym. Lekarz przesłał jednocześnie "formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązku szczepień ochronnych" z dnia [...] lipca 2020 r. Powyższe oznacza, że lekarz zgłaszający nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień u dziecka, zwracając uwagę na upływ terminu do ich wykonania. Wierzyciel wielokrotnie zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia oraz stanu zdrowia dziecka. Z informacji tego podmiotu leczniczego wynika, że dziecko nie zostało poddane zaległym szczepieniom ochronnym.
Organ odwoławczy ocenił również dołączoną przez skarżącą do zarzutów dokumentację medyczną (karty wizyt w Zakładzie Opieki Zdrowotnej "[...]" Sp. z o.o. w P. oraz karty zaleceń i karty informacyjne leczenia szpitalnego), która w ocenie skarżącej stanowiła dowód na istnienie trwałych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania u dziecka obowiązkowych szczepień ochronnych. Stwierdził, że brak jest dokumentacji lekarskiej potwierdzającej twierdzenie skarżącej jakoby obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym stał się niewymagalny z powodu przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania. Uznał całkowicie przeciwnie, że z akt sprawy wynika, że u dziecka brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych, których wykonanie zalecono wręcz przy wypisie dziecka ze szpitala. Wskazał, że zgodnie z kartą informacyjną z leczenia szpitalnego z dnia [...] maja 2022 r., u dziecka zalecono realizację szczepień ochronnych według kalendarza szczepień oraz szczepień zalecanych. Taka sama informacja znajduje się w karcie informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia [...] maja 2022 r.
Na powyższe postanowienie W. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że przedstawiła wszelkie posiadane dokumenty, z których wynikało, że jej syn był niezdolny do zaszczepienia zaległymi szczepienia ochronnymi. Wyjaśniła, że przyczyną były następujące po sobie infekcje oraz dwie hospitalizacje. Wskazała, że nie uzyskała zaświadczeń lekarskich odraczających szczepienie, ponieważ dziecko było chore, co automatycznie dyskwalifikowało je do podania szczepionki.
W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Wniesiona przez skarżącą skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona.
Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem kontroli tej działalności pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega przede wszystkim to, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie było obciążone wadami określonymi w art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a., które mogłyby uzasadniać uchylenie zapadłego rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie jego nieważności.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, który oddalił zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się przez skarżącą od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2022 r. poz. 479, ze zm. – dalej jako "u.p.e.a."), egzekucji administracyjnej podlegają m.in., obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Według zaś art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji.
Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.
W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Puławach na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2022 r. (k. 30 akt adm.), stwierdzającego obowiązek poddania dziecka skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które to szczepienia nie zostały wykonane w terminach wskazanych w obowiązującym Programie Szczepień Ochronnych.
Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.). Przed wystawieniem tytułu organ wystosował do skarżącej upomnienie z dnia 14 września 2021 r. (k. 8 akt adm.).
Sąd w całości podziela stanowisko organów obu instancji, że brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącej.
Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przepisie art. 5 ust. 2 tej ustawy określono, że odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876, ze zm. – dalej jako "ustawa o prawach pacjenta").
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 tej ustawy poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast według art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.
Tym samym, istnieje obowiązek osób przeprowadzających szczepienia ochronne prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym przechowywania kart uodpornienia oraz dokonywania wpisów potwierdzających wykonanie szczepienia, a także sporządzania sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych i sprawozdań ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną i przekazywania tychże sprawozdań państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu. Wymienione obowiązki ustawowe rozwijają przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm.). Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów.
Z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest prawnie uregulowany i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, do którego to programu odsyła § 5 powołanego rozporządzenia.
Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta. Zgodnie z tym przepisem, pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Informacja, o której mowa w art. 9 dotyczy stanu zdrowia pacjenta. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 15 ustawy o prawach pacjenta, przepisy dotyczące zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, lecz całkowicie odmiennie – statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13; z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13 i z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542).
Zgodnie z § 5 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Rozporządzenie odsyła do tzw. "kalendarza szczepień". Programy szczepień na poszczególne lata precyzyjnie zaś wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Jednocześnie do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta.
Tytuł wykonawczy obejmuje obowiązek szczepień niezrealizowanych mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień i mimo nieukończenia przez dziecko wieku wymaganego kalendarzem do odbycia tych szczepień. Na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w § 2 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych Minister Zdrowia określił m.in., że obowiązkiem szczepień ochronnych objęte są choroby zakaźne, między innymi: błonica (pkt 1), krztusiec (pkt 5), tężec (pkt 11), wirusowe zapalenie wątroby typu B (pkt 12), inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b (pkt 3), ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis) (pkt 9) (...).
Oznacza to w konsekwencji, że obowiązek poddania syna skarżącej szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w przypadku dziecka skarżącej nie istnieją żadne rzeczywiste przeciwwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Twierdzenia skarżącej dotyczące przeciwwskazań zdrowotnych syna do poddania się szczepieniu są całkowicie bezpodstawne. Wprawdzie skarżąca przedłożyła szereg dokumentów, które jej zdaniem poświadczają przeciwwskazania zdrowotne do wykonania szczepień (karty wizyt w Zakładzie Opieki Zdrowotnej "[...]" Sp. z o.o. w P. z dnia [...] maja 2022 r., z dnia [...] maja 2022 r., z dnia [...] maja 2022 r. oraz karty zaleceń, karta informacyjna z leczenia szpitalnego w SP ZOZ w P. z dnia 2 maja 2022 r., karta informacyjna z leczenia szpitalnego z [...] maja 2022 r., karta informacyjna z leczenia szpitalnego z dnia [...] maja 2022 r.), jednakże z dołączonej dokumentacji medycznej wynika to, że u małoletniego M. C. rozpoznano ostre zakażenie górnych dróg oddechowych, paciorkowcowe zapalenia gardła, grypę, nieżyt jelitowy wywołany przez rotawirusy. Wbrew zaś stanowisku skarżącej, wyżej wymieniona dokumentacja medyczna nie wskazuje na istnienie trwałych przeciwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień dziecka. Jest bowiem wprost przeciwnie. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, w kartach informacyjnych z leczenia szpitalnego małoletniego z dnia [...] maja 2022 r. i z dnia [...] maja 2022 r. zalecono realizację szczepień ochronnych według kalendarza oraz szczepień zalecanych. W aktach sprawy brak również jakiejkolwiek dokumentacji medycznej stwierdzającej istnienie przeciwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych u małoletniego. Skarżąca mimo kwestionowania możliwości wykonania szczepień z uwagi na stan zdrowia syna, ustaleń organów w tym zakresie w ogóle nie podważyła i nie przedstawiła, ani w toku postępowania przed organami ani w skardze do sądu, jakichkolwiek dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że syn skarżącej nie został poddany wymaganym szczepieniom ochronnym oraz nie zostało przedstawione zaświadczenie o przeciwwskazaniach do wykonania zaległych szczepień ochronnych (formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązku szczepień ochronnych z dnia [...] lipca 2020 r., pisma Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" Sp. z o.o. w P. z dnia [...] września 2021 r., z dnia [...] listopada 2021 r. i z dnia [...] marca 2022 r. – k. 1, 7, 23 i 25 akt. adm.). Obowiązek skarżącej poddania małoletniego syna szczepieniom ochronnym istnieje i jest nadal wymagalny. Do tej pory nie został wykonany. Niewykonanie obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucyjnych. Opiekę nad małoletnim M. C. sprawuje skarżąca, będąca jego matką. Na niej więc spoczywa odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń, zgodnie z którym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny. Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym z dnia [...] kwietnia 2022 r., wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Puławach.
W konsekwencji, stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest w pełni trafne i zgodne z prawem. Nie istnieją podstawy do kwestionowania możliwości prowadzenia egzekucji. Nie wystąpiły bowiem w sprawie żadne okoliczności wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W toku postępowania nie doszło też do naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Organy podjęły wszelkie czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był pełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny, jak i prawny nie budził żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
Z przytoczonych względów uznając, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – zobowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku.
Skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i 3 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu wydane zostało na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18, ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI