III SA/Lu 409/25

III SA/Lu 409/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6240 Zmiana  kategorii zdolności do służby wojskowej
Hasła tematyczne
Inne
Siły zbrojne
Skarżony organ
Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono  orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c; art. 135;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 248
art. 62 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. W. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Lublinie z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] dla m. L. w L. z dnia [...] 2025 r. nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżonym orzeczeniem z dnia 12 czerwca 2025 r. nr [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w Lublinie utrzymała w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] dla miasta Lublina w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2025 r. kwalifikujące skarżącego B. W. do kategorii A zdolności do służby wojskowej.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
W dniu 7 kwietnia 2025 r., w związku z wezwaniem wystosowanym przez Prezydenta Miasta Lublin, skarżący B. W. stawił się do kwalifikacji wojskowej przed Powiatową Komisją Lekarską nr [...] dla miasta L. w L..
Powiatowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 7 kwietnia 2025 r., działając w oparciu o art. 62 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 poz. 248 z późn. zm. ), art. 104 § 1 k.p.a. oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 586 z późn. zm.), uznała B. W. za zdolnego do służby wojskowej i zaliczyła skarżącego do kategorii zdolności: A. Powiatowa Komisja Lekarska w ramach rozpoznania wskazała na § 40 pkt 20 – refluks żołądkowo-przełykowy.
W uzasadnieniu orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej podano, że po przeprowadzeniu badań lekarskich fizycznej i psychicznej zdolności do czynnej służby wojskowej z uwzględnieniem wywiadu chorobowego oraz zaświadczenia psychologa, stwierdzony stan zdrowia nie ogranicza zdolności do służby wojskowej i kwalifikuje B. W. do kategorii zdolności do służby wojskowej A. Powyższych ustaleń dokonano zgodnie z załącznikiem nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2024 poz. 466, dalej także jako "rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej" lub "rozporządzenie").
W odwołaniu skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i obniżenie kategorii zdolności do służby wojskowej.
Skarżący podniósł, że cierpi na patologiczny refluks żołądkowo-przełykowy w stopniu znacznym, nawracające czyraki oraz zaburzenia gruczołu krokowego. Ponadto w ostatnich dwóch latach doznał uszkodzenia II stopnia mięśnia półbłoniastego oraz złamania V kości śródstopia prawego.
Na potwierdzenie swojego stanu zdrowia B. W. do odwołania dołączył w formie kserokopii dokumentację medyczną:
- zaświadczenie lekarskie z Gabinetu Gastrologicznego [...] w Lublinie z dnia [...] 2025 r., wystawione przez dr n. med. T. K. (specj. pediatra, gastroenterlog),
- zaświadczenie lekarskie z SP ZOZ w Lublinie z dnia [...] 2025 r.,
- informację dla lekarza kierującego/POZ z Gabinetu Chirurgicznego [...] w Lublinie z dnia 8 lipca 2024 r., wystawione przez dr n. med. [...] (specj. chirurg dziecięcy, urolog dziecięcy),
- informację dla lekarza kierującego/POZ z Gabinetu Foniatrycznego [...] w Lublinie z dnia 11 stycznia 2021 r., wystawione przez lek. med. E. Z. (otolaryngolog, specj. otolaryngolog dziecięcy),
- zaświadczenie lekarskie z Gabinetu Ortopedycznego [...] w Lublinie z dnia 23 sierpnia 2024 r., wystawione przez dr n. med. P. J. (specj. ortopedii i traumatologii),
- USG kończyny dolnej prawej z Mobilnej Pracowni Badań Diagnostycznych w Lublinie z dnia 25 maja 2023 r., wystawione przez dr n. med. T. M. (specj. radiologii i diagnostyki obrazowej),
- kartę informacyjną ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego [...] w Lublinie z dnia 10 czerwca 2024 r., wystawione przez lek. P. S.,
- kartę informacyjną ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego [...] w Lublinie z dnia 16 maja 2023 r., wystawioną przez lek. P. S.,
- kartę informacyjną z Oddziału Pediatrii i Gastroenterologii [...] w Lublinie z dnia 2 marca 2020 r., wystawioną przez lek. med. P. K. (specj. pediatrii),
- kartę informacyjną z Oddziału Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej [...] w Lublinie z dnia 10 czerwca 2021 r., wystawioną przez dr n. med. M. C. (specj. pediatrii, immunologii klinicznej),
- kartę informacyjną z Oddziału Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej [...] w Lublinie z dnia 9 lutego 2021 r., wystawioną przez lek. M. K.,
- kartę informacyjną z Oddziału Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej [...] w L. z dnia 26 stycznia 2021 r., wystawioną przez dr n. med. M. C. (specj. pediatrii, immunologii klinicznej),
- 4 karty ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego [...] w Lublinie z dnia: 27 września 2020 r., 8 listopada 2020 r., 7 stycznia 2021 r., 9 maja 2021 r., wystawione przez lek. [...]
Wojewódzka Komisja Lekarska w Lublinie zleciła skarżącemu wykonanie dodatkowych badań w poradni gastrologicznej oraz urologicznej w 1. Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką w Lublinie.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzka Komisja Lekarska w Lublinie orzeczeniem z dnia 12 czerwca 2025 r. utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej wskazano, że po zapoznaniu się z ekspertyzami wykonanymi na zlecenie tej Komisji oraz dokumentacją medyczną dołączoną do odwołania, jak też po przeprowadzeniu badania własnego i wywiadu chorobowego Komisja stwierdziła u badanego: refluks żołądkowo-przełykowy nieznacznie upośledzający sprawność ustroju, zgłasza niewielkie objawy kliniczne, nie wymaga farmakoterapii (§ 40 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej), obserwowany w kierunku zaburzeń gruczołu krokowego - nie potwierdzone, nieupośledzające sprawności ustroju (§ 51 pkt 7 załącznika nr 1 do rozporządzenia), nawracające czyraki nieznacznie upośledzający sprawność ustroju (§ 2 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia), przebyte złamanie V kości śródstopia prawego bez trwałych następstw (§ 75 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia), przebyte uszkodzenie II stopnia mięśnia półbłoniastego nieupośledzające funkcji ruchowej (§ 81 pkt 11 załącznika nr 1 do rozporządzenia).
Ponadto, po zapoznaniu się z wypełnioną przez B. W. ankietą służącą do zbierania danych do wywiadu psychologicznego przez Powiatową Komisję Lekarską Nr 2 dla miasta Lublina w Lublinie, jak też po przeprowadzeniu własnego wywiadu psychologicznego, Wojewódzka Komisja Lekarska potwierdziła u badanego brak przeciwskazań psychologicznych do pełnienia służby wojskowej. W ocenie organu odwoławczego stwierdzony zatem stan zdrowia skarżącego nie ogranicza zdolności do służby wojskowej, a rozpoznanie powyższe nie kwalifikuje do zmiany przyznanej kategorii zdolności.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, skarżący B. W. zarzucił, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane zanim zakończył się proces diagnostyczny. Ponadto badania, które były przedmiotem oceny, zostały wykonane we własnym zakresie a nie na zlecenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, jak to zostało zapisane w orzeczeniu. Skarżący zarzucił również, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone bez zachowania należytej staranności i równości stron.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że został skierowany do poradni gastrologicznej 1. [...] SP ZOZ w Lublinie w celu oceny specjalistycznej i kwalifikacji do służby wojskowej z podaniem paragrafu w wywiadzie "refluks żołądkowo-przełykowy w stopniu znacznym". Jednakże w poradni nie zostały wykonane żadne badania i ekspertyzy, a wizyta ograniczyła się jedynie do krótkiego wywiadu lekarskiego. Skarżący nie miał możliwości swobodnego wypowiedzenia się na temat swoich dolegliwości. Następnie lekarz wykonał krótki i wybiórczy zapis w karcie skierowania, zakończony słowem "gastroskopia", nie wyjaśniając skarżącemu, co to oznacza. Skarżący nie otrzymał żadnego skierowania na powyższe badanie ani polecenia wykonania go samodzielnie. Jednocześnie wydany skarżącemu dokument nie zawiera żadnej oceny jego zdrowia i propozycji kwalifikacji rozpoznania do odpowiedniego punktu załącznika nr 1 do rozporządzenia z Ministra Obrony Narodowej dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Nie zawiera również daty wizyty. Niekompletnie wypełniony dokument, bez żadnych badań, ograniczony do pobieżnego wywiadu lekarskiego, stał się podstawą ostatecznej kwalifikacji wojskowej skarżącego do służby wojskowej.
Skarżący nie zgodził się również z zawartym w zaskarżonym orzeczeniu stwierdzeniem, iż refluks żołądkowo-przełykowy upośledza sprawność ustroju skarżącego w stopniu nieznacznym. Skarżący wskazał, że refluks towarzyszy mu od wczesnego dzieciństwa, a został on ostatecznie potwierdzony w 2020 r. Jest to choroba przewlekła, która negatywnie oddziaływuje na organizm skarżącego i stwarza liczne ograniczenia (leki, dieta, tryb życia, zagrożenie rozwoju powikłań i stres z tym związany, regularne leczenie i diagnostyka). Skarżący zarzucił, że nikt nie poprosił go o dokładne opisanie dolegliwości, lekarz w szpitalu nie wydał ocen, a badania były w toku.
Skarżący nie zgodził się również ze stwierdzeniem o niewielkich objawach klinicznych refluksu. Skarżący wskazał, że na co dzień występują u niego takie objawy jak: stała zgaga, uporczywe bóle gardła, częste zapalenie krtani, chrypka, pieczenie za mostkiem i bóle brzucha, wybudzające ze snu, rano złe samopoczucie po nieprzespanej nocy. Ogranicza to funkcjonowanie skarżącego i znacznie determinuje jego tryb życia. Skarżący podniósł, że z powodu ogromnego stresu nie potrafił o tych objawach dobitnie i wyraźnie powiedzieć na posiedzeniu Komisji.
Odnośnie zawartego w zaskarżonym orzeczeniu stwierdzenia, iż refluks żołądkowo-przełykowy nie wymaga farmakoterapii skarżący wyjaśnił, że w trakcie wywiadu na posiedzeniu Wojewódzkiej Komisji zadawano mu konkretne pytania. W odpowiedzi na pytanie czy w tym momencie bierze leki skarżący odpowiedział zgodnie z prawdą, że w tym momencie nie bierze lekarstw. Natomiast skarżący był właśnie po przebytej kuracji helicidem, który bierze się w określonej dawce przez określony czas, a nie bierze się go stale.
Skarżący wskazał również, że ostateczna ocena jego stanu zdrowia została dokonana w trakcie trwającej diagnostyki, przed otrzymaniem końcowych wyników badań, gdyż w trakcie gastroskopii zostały pobrane wycinki do badań histopatologicznych, co było wyraźnie zapisane na wynikach badań. Natomiast materiał pobrany w trakcie gastroskopii pozwala potwierdzić przewlekłe stany zapalne spowodowane kwaśną treścią żołądkową.
Skarżący wyjaśnił, że w trakcie kwalifikacji przeprowadzonej przez Powiatową Komisję Lekarską nr [...] dla m. L. w Lublinie został poinformowany, iż refluks żołądkowo-przełykowy w stopniu znacznym kwalifikuje skarżącego przynajmniej do kategorii D. Jednakże z uwagi na to, że podstawowa diagnoza została postawiona w roku 2020, nie została uwzględniona przy wydawaniu orzeczenia, jako nieaktualna. Skarżący odwołał się od tego orzeczenia i podjął czynności w celu uaktualnienia dokumentacji medycznej. W momencie wizyty w poradni gastrologicznej w 1. [...] w L., co miało miejsce w dniu 2 czerwca 2025 r., skarżący miał już skierowanie na gastroskopię wystawione przez lekarza z przychodni [...]. Badanie to zostało wykonane w Ośrodku Medycznym [...] w L. dopiero w dniu 11 czerwca 2025 r., czyli na dzień przed terminem posiedzenia Wojewódzkiej Komisji. Natomiast wyniki badań histopatologicznych skarżący otrzymał w dniu 4 lipca 2025 r., zaś wizytę z wynikami odbył w dniu 7 lipca 2025 r. W pobranych wycinkach stwierdzono przewlekły stan zapalny. Lekarz gastrolog na podstawie wyników badań i szczegółowo przeprowadzonego wywiadu lekarskiego zalecił stałe leczenie farmakologiczne, stosowanie odpowiedniej diety, która jest bardzo ważnym elementem w chorobie refluksowej, przestrzeganie pór posiłków i zdrowy tryb życia, co ma zasadnicze znaczenie w niwelowaniu objawów choroby, a co nie jest możliwe w warunkach odbywania służby wojskowej.
Skarżący dołączył do skargi między innymi kopie ekspertyzy histopatologicznej z dnia 30 czerwca 2025 r. oraz zaświadczenia lekarskiego z przychodni [...] wystawionego w dniu 7 lipca 2025 r. przez gastroenterologa dr n. med. J. N..
W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska w Lublinie wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił dodatkowo fotografie przedstawiające zmiany na skórze skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Po dokonaniu według wskazanych zasad kontroli orzeczenia zaskarżonego w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu było orzeczenie Komisja Lekarska utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] dla miasta L. w L. o uznaniu skarżącego B. W. za zdolnego do służby wojskowej i zaliczenia skarżącego do kategorii zdolności A.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (aktualnie Dz. U. z 2025 r. poz. 825 z późn. zm., dalej powoływana także jako "ustawa"), a także przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r., poz. 466 z późn. zm.).
Stosownie do art. 53 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, na potrzeby prowadzenia ewidencji wojskowej oraz prowadzenia kwalifikacji wojskowej prowadzi się rejestrację, której podlegają obywatele polscy, którzy ukończyli 18 lat życia. Kwalifikacją wojskową w rozumieniu ustawy jest proces ukierunkowany na określenie zdolności do pełnienia służby wojskowej (art. 2 pkt 14 ustawy). Zgodnie z art. 56 ustawy kwalifikacja wojskowa ma na celu wprowadzenie danych do ewidencji wojskowej oraz określenie zdolności do pełnienia służby wojskowej przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), a czynności podejmowane w ramach kwalifikacji wojskowej są prowadzone przez powiatowe komisje lekarskie oraz wojewódzkie komisje lekarskie, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz szefa wojskowego centrum rekrutacji (ust. 2). W ramach kwalifikacji wojskowej wykonuje się między innymi czynności polegające na określeniu zdolności fizycznej i psychicznej do służby wojskowej osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej (art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy), a czynności te należą do powiatowej komisji lekarskiej (art. 58 ust. 2 pkt 2 ustawy). W myśl art. 59 ust. 1 ustawy, do kwalifikacji wojskowej są obowiązani stawić się, w określonym terminie i miejscu, mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą 19 lat życia.
Stosownie do art. 58 ust. 6 ustawy ustala się następujące kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria A - zdolny do służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania lub pełnienia określonego rodzaju służby wojskowej, o której mowa w art. 129, a także zdolność do odbywania służby zastępczej; 2) kategoria B - czasowo niezdolny do służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do 24 miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju; 3) kategoria D - niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej; 4) kategoria E - trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy, określenie zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, które mogą orzekać w składzie jednoosobowym. W ramach określenia zdolności do służby wojskowej osoby stawiające się do kwalifikacji wojskowej poddaje się obowiązkowym badaniom lekarskim oraz psychologicznym, a także, stosownie do potrzeb i według decyzji przewodniczącego komisji lekarskiej, badaniom specjalistycznym oraz obserwacji szpitalnej (art. 62 ust. 2 ustawy). W myśl art. 62 ust. 3 ustawy, osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej jest obowiązana przedstawić komisji lekarskiej posiadaną dokumentację medyczną, w tym wyniki badań specjalistycznych przeprowadzonych w okresie 12 miesięcy przed dniem stawienia się do kwalifikacji wojskowej. Zgodnie zaś z art. 62 ust. 5 ustawy, do prowadzenia badań lekarskich oraz wydawania orzeczeń w tych sprawach przez komisje lekarskie, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 87 ust. 3 – w rozpoznawanej sprawie we wskazanym zakresie w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia obowiązywało przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Z kolei stosownie do art. 62 ust. 8 ustawy Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, skład, tryb powoływania i postępowania oraz terminy urzędowania powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz sposób współdziałania komisji z wojewodami oraz wójtami (burmistrzami, prezydentami miast) lub starostami i innymi organami samorządu terytorialnego, kierując się potrzebą zapewnienia sprawnego przebiegu procesu orzekania o zdolności do służby wojskowej. W rozpoznawanej sprawie we wskazanym zakresie w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (aktualnie Dz. U. z 2025 r., poz. 1239). Na mocy art. 64 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy, od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje osobie stawiającej się do kwalifikacji wojskowej i szefowi wojskowego centrum rekrutacji odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.
Z przywołanych regulacji prawnych wynika, że tryb postępowania przed komisjami lekarskimi orzekającymi o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej ma charakter szczególny. Postępowanie to jest postępowaniem administracyjnym, do którego stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w pełnym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2014 r., sygn. II OSK 2571/12 wydany na gruncie sprawy dotyczącej podobnej procedury rozstrzygania o zdolności do zawodowej służby wojskowej).
Rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się zatem w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami przewidzianymi w przepisach k.p.a., co powoduje, że istotnego znaczenia nabiera kwestia poprawnego ustalenia okoliczności sprawy, a w szczególności zebrania odpowiednich danych medycznych. Tylko bowiem pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do odpowiedniej kategorii tej służby. Mając na względzie zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., obowiązkiem organu jest dokładne zbadanie sprawy i wyjaśnienie wszelkich okoliczności mających wpływ na kwalifikację do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej. Zasada ta wzmocniona została obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, co potwierdza art. 77 § 1 k.p.a. Dopiero bowiem dysponując całokształtem materiału dowodowego organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną w świetle art. 80 k.p.a.
Z kolei dokonywana przez sądy administracyjne kontrola orzeczeń komisji lekarskich dotyczących zdolności do służby wojskowej oparta jest wyłącznie na kryterium legalności, czyli ich zgodności z normami prawa materialnego, postępowania oraz ustrojowymi, natomiast nie dokonuje się poprzez weryfikację medycznych ustaleń organów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2021 r., sygn. III OSK 726/21). Kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich o zdolności do służby wojskowej, które obejmują zagadnienia dotyczące wiedzy medycznej, ma charakter ograniczony i w istocie sprowadza się do weryfikacji prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnej dokumentacji medycznej oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. W konsekwencji motywy organu zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i jego oceny prawnej powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a., tak aby możliwe było prześledzenie procesu podejmowania rozstrzygnięcia przez organ (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r., sygn. III OSK 4292/21 oraz z 16 lutego 2022 r., sygn. III OSK 5019/21).
Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przenosząc ogólne dyrektywy k.p.a. na grunt postępowania w przedmiocie ustalenia zdolności do służby wojskowej należy stwierdzić, że komisje lekarskie mają obowiązek w sposób logiczny i przekonujący wyjaśniać zarówno sposób dokonania rozpoznania, jak również w jaki sposób stwierdzone rozpoznanie przekłada się na możliwość pełnienia przez badanego służby. Komisje powinny zatem wyjaśniać powody postawionej diagnozy i ustalonego rozpoznania, w kontekście określonych pozycji załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej, a nie ograniczać się wyłącznie do przywołania dokumentacji medycznej i wyników badań. Niepełne uzasadnienie orzeczenia komisji lekarskiej uniemożliwia jego skuteczną kontrolę przez sąd administracyjny, a przede wszystkim godzi w prawo strony postępowania administracyjnego do zapoznania się z prowadzącym do wydania określonej decyzji tokiem rozumowania organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 marca 2025 r., sygn. II SA/Wa 1434/24).
Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie sprowadza się bowiem jedynie do powołania jako podstawy ustaleń załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach oraz lakonicznego stwierdzenia, że po przeprowadzeniu badań lekarskich fizycznej i psychicznej zdolności do czynnej służby wojskowej z uwzględnieniem wywiadu chorobowego oraz zaświadczenia psychologa, stwierdzony stan zdrowia nie ogranicza zdolności do służby wojskowej i kwalifikuje B. W. do kategorii zdolności do służby wojskowej A.
Wymogom art. 107 § 3 k.p.a. nie odpowiada również uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej. Komisja opisała jedynie dołączoną do odwołania dokumentację lekarską, a także wskazała na fakt wykonania na zlecenie tej Komisji dodatkowych badań z zakresu gastrologii oraz urologii w 1. [...] w Lublinie i przedstawienie przez skarżącego wyników tych badań, a następnie podała, że na powyższej podstawie, jak też po przeprowadzeniu badania własnego i wywiadu chorobowego stwierdziła u badanego określone schorzenia, wskazując na punkty z załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej. Komisja potwierdziła też u badanego brak przeciwwskazań psychologicznych do pełnienia służby wojskowej. W podsumowaniu Komisja podała, że stwierdzony zatem stan zdrowia skarżącego nie ogranicza zdolności do służby wojskowej, a rozpoznanie powyższe nie kwalifikuje do zmiany przyznanej kategorii zdolności.
Sporządzone w ten sposób uzasadnienie nie wyjaśnia w rzeczywisty sposób podstaw rozstrzygnięcia organu, zwłaszcza mając na względzie, że powołane w orzeczeniu pozycje załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej, do których zostały zakwalifikowane choroby występujące u skarżącego, posługują się nieostrym pojęciem "nieznacznie", a mianowicie "refluks żołądkowo-przełykowy nieznacznie upośledzający sprawność ustroju" – § 40 pkt 2 załącznika, "nawracające czyraki nieznacznie upośledzające sprawność ustroju" – § 2 pkt 2 rozporządzenia.
W sytuacji zaś, gdy obowiązujące przepisy określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi, obowiązkiem Komisji jest dokładnie uzasadnić przyjęcie konkretnego punktu lub paragrafu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 18 sierpnia 2000 r., sygn. III SA 879/00 oraz z 14 grudnia 2000 r., sygn. III SA 2042/00). W przeciwnym razie orzeczenie nie poddaje się kontroli. Najpierw zatem należy w uzasadnieniu podać fakty, które Komisja uznała za udowodnione, a dopiero później ocenić je pod kątem konkretnej jednostki chorobowej i przypisać im konkretny przepis prawa, z wyjaśnieniem zasadności przyjęcia określonej, a nie innej kwalifikacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2000 r., sygn. III SA 2042/00).
W konsekwencji stwierdzić należało, że kwestionowane orzeczenia nie zawierają rzeczowego i wyczerpującego uzasadnienia prawnego w zakresie dokonanej kwalifikacji zdolności skarżącego do pełnienia służby wojskowej, co już stanowiłoby podstawę ich uchylenia.
Jednocześnie wymaga podkreślenia, że w sprawie wiążący charakter ma jedynie stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Uchybienia tego orzeczenia nie mogą natomiast być skutecznie usuwane na etapie odpowiedzi na skargę, która stanowi pismo procesowe w postępowaniu sądowym. Nie rozstrzyga zatem materii kwalifikacji zdolności do służby wojskowej skarżącego. W związku z tym argumentacja organu podniesiona w niniejszej sprawie w odpowiedzi na skargę nie może sanować braków w zakresie prawidłowości uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Uzasadnienie orzeczenia komisji lekarskiej powinno być sporządzane w taki sposób, aby nie tylko wyjaśnić rozstrzygnięcie, ale też przekonać do jego prawidłowości osobę, której dotyczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2022 r., sygn. III OSK 5019/21).
Przede wszystkim zaś zasadnie podniesiono w skardze, że ocena stanu zdrowia skarżącego została dokonana przed zakończeniem rozpoczętego procesu diagnostycznego i przed uzyskaniem końcowych wyników badań.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący na posiedzenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w dniu 12 czerwca 2025 r. dostarczył wynik gastroskopii przeprowadzonej w dniu 11 czerwca 2025 r. W opisie z tego badania jednoznacznie wskazano, że w trakcie badania pobrano wycinki do badania hist-pat z części przedodźwiernikowej i wypustki błony śluzowej okolicy wpustu. Skarżący na posiedzeniu Komisji w dniu 12 czerwca 2025 r. nie dysponował jeszcze wynikiem badania histopatologicznego, gdyż wycinki zostały pobrane dzień wcześniej, w dniu 11 czerwca 2025 r. Badanie histopatologiczne zostało przeprowadzone dopiero w dniu 30 czerwca 2025 r., na co wskazuje data na dokumencie ekspertyzy histopatologicznej dołączonej do skargi. Jak podniesiono zaś w skardze, skarżący otrzymał ten wynik dopiero w dniu 4 lipca 2025 r. W dniu 7 lipca 2025 r. skarżący odbył z wynikami wizytę w ZOZ [...] w Lublinie, uzyskując w tym dniu zaświadczenie wystawione przez gastroenterologa dr n. med. J. N..
Powyższe okoliczności wprost wskazują, że badanie stanu zdrowia skarżącego w celu kwalifikacji wojskowej nie zostało oparte na pełnej dokumentacji medycznej. Mimo jednoznacznych zapisów w wyniku gastroskopii z dnia 11 czerwca 2025 r. o pobraniu wycinków do badania histopatologicznego, Wojewódzka Komisja Lekarska wydała zaskarżone orzeczenie nie dysponując wynikiem ostatnio wymienionego badania. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Komisja nie odniosła się również w żaden sposób do faktu pobrania wycinków do badania histopatologicznego, w istocie tę okoliczność pomijając. Natomiast dysponowanie przez komisję orzekającą o zdolności do służby wojskowej pełną dokumentacją lekarską dotyczącą jednego ze stwierdzonych u skarżącego schorzeń ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowości orzeczenia z punktu widzenia przywołanych wyżej zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego.
Trafnie również zarzucono w skardze, że wbrew treści zaskarżonego orzeczenia okazany w czasie posiedzenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej wynik gastroskopii z dnia 11 czerwca 2025 r. nie został uzyskany w 1. [...] w Lublinie na skutek zlecenia tej Komisji. W wypełnionej karcie skierowania do poradni gastrologicznej tego szpitala lekarz przeprowadzający badanie wprawdzie wpisał słowo "gastroskopia", ale brak jakichkolwiek danych o wystawieniu skierowania na to badanie. Skarżący wskazał też w skardze, że takiego skierowania nie otrzymał. Jednocześnie okazany przez skarżącego wynik badania został wystawiony w Ośrodku Medycznym [...] Spółce z o.o. w L..
Zestawienie treści zaskarżonego orzeczenia z dokumentacją medyczną wskazuje zatem na brak staranności organu w analizie dokumentacji medycznej i przede wszystkim niedostrzeżenie, że dokumentacja ta była niepełna.
W związku z zarzutami skarżącego dotyczącymi sposobu formułowania przez Komisję pytań dotyczących okoliczności z zakresu stanu zdrowia skarżącego, w tym w szczególności zażywania leków czy występujących dolegliwości wskazać należy, że niewątpliwie powinnością Komisji jest procedowanie w zgodzie wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także realizacja określonego w art. 9 k.p.a. obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr 2 dla miasta Lublina w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2025 r.
Orzekając ponownie w sprawie organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną. Ponownie rozpatrzy sprawę w jej całokształcie, oceni pełny materiał dowodowy, z uwzględnieniem dokumentacji składanej przez skarżącego i ewentualnie innych jeszcze dowodów niezbędnych dla rozstrzygnięcia, a następnie da temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, które sporządzi zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 107 § 3 k.p.a.