III SA/Lu 4/24

III SA/Lu 4/24 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Iwona Tchórzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. R. w przedmiocie niewłaściwego zachowania funkcjonariusza Straży Granicznej postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
M. R. pismem z dnia 24 listopada 20-23 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarga wpłynęła do Sądu w dniu 30 listopada 2023 r. W treści skargi skarżący wskazał, że w dniu [...] 2023 r. przekraczał granicę pomiędzy Polską a Ukrainą na przejściu granicznym w Zosinie. W trakcie kontroli granicznej stwierdzono, że skarżący nie ma ważnego obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdów mechanicznych. Funkcjonariusz Straży Granicznej poinformował skarżącego, że dopóki nie uiści kwoty 7200 zł tytułem opłaty na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, nie będzie mógł opuścić Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżącemu nie wyjaśniono charakteru i istoty tej opłaty. Po uiszczeniu powyższej kwoty skarżący przekroczył granicę. W związku z niewłaściwym potraktowaniem przez funkcjonariusza Straży Granicznej skarżący kierował szereg pism ze skargą na działanie funkcjonariusza. Nie otrzymał jednak merytorycznej odpowiedzi. Skarżący podniósł, że wyczerpał wszelkie możliwe drogi odwoławcze od działań Straży Granicznej. Powołując się na powyższe okoliczności, skarżący wniósł o ściągnięcie na jego rzecz od wskazanego w skardze pozwanego – Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej kwoty 7250 zł, a także o zasądzenie od pozwanego zadośćuczynienia w wysokości 1500 euro za krzywdę związaną z dyskryminacją i arbitralnym zakazem wjazdu do własnego kraju.
Skarga została przesłana do Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w Chełmie, który pismem z dnia 28 grudnia 2023 r. przedstawił skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie wraz z odpowiedzią na skargę. W odpowiedzi organ wniósł o odrzucenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga wniesiona do sądu administracyjnego podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a.).
Ponadto, sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.), a także rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 p.p.s.a.).
Powołane przepisy wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych. Powyższy katalog zaskarżalnych form działalności administracji publicznej (poza przypadkami uregulowanymi w ustawach szczególnych) ma charakter zamknięty. Wniesienie skargi, która czyni przedmiotem zaskarżenia inne formy działalności bądź zaniechania niż wyżej wymienione, skutkuje niedopuszczalnością skargi jako nienależącej do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W szczególności właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka wykonywania zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich), o których mowa w dziale VIII k.p.a.
Przepis art. 221 § 1 k.p.a., zawarty w dziale VIII k.p.a., przewiduje, że zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych realizowane jest na zasadach określonych przepisami niniejszego działu. Skargi i wnioski można składać w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą (art. 221 § 3 k.p.a.). Organy państwowe, organy samorządu terytorialnego i inne organy samorządowe oraz organy organizacji społecznych - rozpatrują oraz załatwiają skargi i wnioski w ramach swojej właściwości (art. 223 § 1 k.p.a.).
W myśl art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
Skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia (art. 228 k.p.a.). Organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. O sposobie załatwienia skargi właściwy organ zawiadamia skarżącego (art. 237 § 1 i 3 k.p.a.).
Z powyższych przepisów wynika, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych, kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego uregulowanego w dziale VIII k.p.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09; z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09 oraz z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07). Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a. nie mają bowiem formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Tryb "ogólnoskargowy", uregulowany w przepisach art. 221–240 k.p.a., jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem przez organ o sposobie załatwienia skargi), a skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1578/10).
W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na niewłaściwe, w ocenie skarżącego, zachowanie funkcjonariusza Straży Granicznej podczas kontroli granicznej w dniu [...] 2023 r., w związku ze stwierdzonym przez funkcjonariusza brakiem spełnienia przez skarżącego obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdów mechanicznych.
Z treści skargi wynika zatem, że jest to skarga wskazana w art. 277 k.p.a., której przedmiotem może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
Tymczasem skarga składana na sposób postępowania organu nie może skutecznie uruchomić merytorycznej kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Sąd administracyjny ocenia bowiem zasadność zastosowania określonych przepisów prawa oraz dokonuje ich interpretacji wyłącznie w związku z rozpoznawaniem skarg wnoszonych na skonkretyzowane akty lub przypadki bezczynności organów administracji – mieszczące się w katalogu art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., na co nie wskazuje skarżący w swojej skardze.
Sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej w zakresie określonym w p.p.s.a., a skargi w rozumieniu działu VIII k.p.a. nie zostały wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a.
W związku ze sformułowanymi w skardze żądaniami zapłaty wymaga także podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest powołany do rozpoznawania spraw o roszczenia o charakterze cywilnoprawnym.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że sprawa objęta skargą w niniejszej sprawie nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co skutkowało koniecznością odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.