III SA/Lu 398/24

III SA/Lu 398/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-07-10
Data wpływu
2024-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Robert Hałabis /przewodniczący/
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
NSA - uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę.
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 179a; art. 151;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1335
art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2; art. 3; art. 5 ust. 3; art. 5 ust. 5;
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 6 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego na skutek skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 398/24 I. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 398/24; II. oddala skargę; III. przyznaje A. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 1180,80 zł (tysiąc sto osiemdziesiąt złotych i osiemdziesiąt groszy) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym kwotę 220,80 zł (dwieście dwadzieścia złotych i osiemdziesiąt groszy) podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 maja 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpoznaniu odwołania skarżącego K. S., utrzymało w mocy decyzję z dnia 12 lutego 2024 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Zamość przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu, odmawiającą przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że w dniu 24 stycznia 2024 r. K. S. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w związku z zamieszkiwaniem w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] w Z.. Do wniosku dołączył oświadczenie, deklarację o dochodach gospodarstwa domowego osiągniętych za 3 miesiące poprzedzające złożenie wniosku, zaświadczenie o zarobkach wypłaconych w ostatnich 3 miesiącach, dwa zaświadczenia o zameldowaniu wydane przez Prezydenta Miasta Zamość, kopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 września 2023 r. nr [...] wraz z dokumentacją z postępowania odwoławczego od decyzji nr [...] z dnia 11 sierpnia 2023 r., informację z Zakładu Gospodarki Lokalowej w Z. z dnia 8 października 2023 r., decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 października 2023 r. o przyznaniu renty oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 18 grudnia 2023 r. zaliczające K. S. do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim oraz kopię złożonego podania o przyznanie świadczeń w ramach ustawy o pomocy społecznej. K. S. nie dołączył do wniosku informacji o poniesionych wydatkach w związku z użytkowaniem lokalu mieszkalnego. Zarówno we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, jak również w deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego K. S. podał, że w mieszkaniu przy ul. [...] w Z. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem - R. S. oraz matką A. F.. W aktach sprawy znajduje się umowa najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Z. zawarta w dniu 28 listopada 2017 r. z A. F. na czas nieokreślony. Wskazany lokal mieszkalny ma powierzchnię 70,89 m2.
Organ pierwszej instancji podkreślił jednak, że w toku innego postępowania wyjaśniającego ustalił, że w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w Z. K. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ zaznaczył, że przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335, dalej "ustawa o dodatkach mieszkaniowych" lub "ustawa") nie wiążą przyznania dodatku mieszkaniowego z zameldowaniem w danym lokalu mieszkalnym. W świetle powyższego organ pierwszej instancji ustalił, że K. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje, jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie przekroczył w gospodarstwie jednoosobowym 40 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej obowiązującego w dniu złożenia wniosku, z uwzględnieniem art. 6 ust. 8 i art. 7 ust. 6. Na dzień złożenia wniosku, zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 r. (M.P. z 2023 r. poz. 171) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2022 r. wyniosło [...] zł. Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych za dochód uważa się dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852). Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalono, że dochód w gospodarstwie domowym K. S. w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosi [...] zł, to jest miesięcznie - [...] zł i przekracza 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej obowiązującego w dniu złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, tj. kwotę [...] zł.
Organ pierwszej instancji podniósł również, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny, nie może przekraczać 35 m2 - dla 1 osoby. Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku inwalidzkim lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Jednak z dołączonego przez wnioskodawcę orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności z dnia 18 lutego 2023 r. wynika, że niepełnosprawność K. S. nie wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%.
W świetle powyższego organ pierwszej instancji odmówił przyznania K. S. dodatku mieszkaniowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że w przedmiotowym mieszkaniu prawnie zamieszkuje razem z synem, co jest potwierdzone aktem zameldowania. Syn skarżącego tymczasowo przebywa na kursach nauczania języka niemieckiego poza granicami Polski. Z otrzymywanej renty chorobowej skarżący utrzymuje się razem z synem. Ponadto podział metrażu zajmowanego mieszkania na dwuosobowe gospodarstwo domowe powoduje, że nie jest przekroczona normatywna powierzchnia 35 m2. Skarżący podniósł, że skromna renta nie wystarcza na pokrycie czynszu, zakup leków, kształcenie syna oraz pokrycie bieżących rachunków i kosztów utrzymania, wobec czego wnosi o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu zaskarżoną decyzją z dnia 6 maja 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek przysługuje, jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie przekroczył w gospodarstwie jednoosobowym 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku, z uwzględnieniem art. 6 ust. 8 i art. 7 ust. 6. Ponadto w myśl art. 5 ust. 1 normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny) nie może przekraczać 35 m2 dla jednej osoby. Dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Organ przyznający dodatek w pierwszej kolejności sprawdza, czy osoba składająca wniosek spełnia określone przesłanki, to jest czy ma tytuł prawny do zajmowanego lokalu lub też zajmuje lokal bez tytułu prawnego ale oczekuje na lokal zamienny lub socjalny (art. 2), czy ma określony dochód (art. 3) oraz czy powierzchnia zajmowanego lokalu nie przekracza ustalonej w ustawie powierzchni normatywnej (art. 5). Jeżeli przesłanki te są spełnione, dodatek mieszkaniowy oblicza się zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Organ odwoławczy wskazał, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego K. S. podał, iż w lokalu mieszkalnym o powierzchni 70,89 m2, w którym mieszka wraz z synem i matką, zajmuje powierzchnię ok. 20 - 35 m2. Natomiast w odwołaniu od decyzji wskazał już, że prowadzi gospodarstwo domowe tylko z synem. Tymczasem, jak wynika z dołączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego sporządzonego dla celów pomocy społecznej, wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Matka wnioskodawcy mieszka w T. L., zaś syn - wraz z matką w Niemczech, gdzie uczęszcza do szkoły. Wprawdzie syn jest zameldowany na pobyt czasowy w przedmiotowym lokalu, ale zameldowanie nie świadczy o rzeczywistym przebywaniu pod danym adresem. Stosownie bowiem do art. 4 ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, samodzielnie zajmującą lokal mieszkalny albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawo do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Organ pierwszej instancji ustalił, że syn skarżącego R. mieszka wraz z matką w Niemczech. Wnioskodawca nie wykazał, że jego pobyt poza granicami kraju jest tymczasowy i krótkotrwały. Ponadto ze znajdującej się w aktach sprawy umowy najmu z dnia 28 listopada 2017 r. zawartej z A. F. nie wynika, aby powierzchnia wynajmowanego mieszkania została ograniczona do 35 m2. Zatem twierdzenie strony, że metraż przedmiotowego lokalu podzielony na dwuosobowe gospodarstwo domowe nie przekraczałby powierzchni normatywnej, nie zasługuje na uwzględnienie. Dla celów dodatku mieszkaniowego ważna jest powierzchnia zajmowanego lokalu, a nie powierzchnia, która przysługuje danemu gospodarstwu domowemu zgodnie z przepisami. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego należy uznać, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a zajmowana przez niego powierzchnia użytkowa znacznie przekracza powierzchnię normatywną. Skarżący nie spełnia więc wszystkich niezbędnych warunków do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Z powyższych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu nie uwzględniło odwołania.
K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił wadliwość w zakresie kryterium dochodowego, nieuwzględnienie dzieci oraz należnego im metrażu i trudnej sytuacji majątkowej skarżącego.
Do skargi skarżący dołączył kopię wezwania do zapłaty zaległych opłat z tytułu utrzymania nieruchomości wspólnej położonej w Z. przy ul. [...], skierowanego przez Zakład Gospodarki Lokalowej w Z. do A. F..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o oddalenie skargi.
Zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 17 września 2025 r. wysłano na adres zamieszkania skarżącego wskazany w skardze. Przesyłka została dwukrotnie awizowana w dniach 13 sierpnia 2024 r. i 21 sierpnia 2024 r. Przesyłka została uznana za doręczoną w dniu 27 sierpnia 2024 r.
Na rozprawie w dniu 17 września 2024 r., na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dopuścił uzupełniający dowód z dokumentu w postaci kart 3 i 4 druku aktualizacji wywiadu przeprowadzonego ze skarżącym K. S. przez specjalistę pracy socjalnej Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z., znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt II SA/Lu 523/24 ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 16 maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego, a którego karty 1-2 znajdują się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy.
Po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, wyrokiem z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 398/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W dniu 31 grudnia 2024 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego z dnia 30 grudnia 2024 r. W piśmie skarżący podniósł, że był pozbawiony wolności w okresie od 31 stycznia 2020 r. do 25 kwietnia 2023 r. oraz od 19 lipca 2024 r. do 15 grudnia 2024 r. Skarżący wniósł także o przyznanie prawa pomocy. Do pisma skarżący dołączył między innymi kopię świadectwa zwolnienia z Zakładu Karnego w Hrubieszowie informującego, że K. S. był pozbawiony wolności w okresie od 19 lipca 2024 r. do 15 grudnia 2024 r.
W piśmie z dnia 20 stycznia 2025 r. z Zakładu Karnego w H. potwierdzono, że skarżący był pozbawiony wolności w okresie od 19 lipca 2024 r. do 15 grudnia 2024 r.
W dniu 19 lutego 2025 r., zgodnie z art. 140 § 2 p.p.s.a. doręczono skarżącemu, który działał osobiście i na skutek pozbawienia wolności był nieobecny przy ogłoszeniu wyroku, odpis sentencji wyroku z dnia 17 września 2024 r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. Pismem z dnia 19 lutego 2025 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadniania wyroku.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Po wyznaczeniu adwokata przez Okręgową Radę Adwokacką w Lublinie, w dniu 11 kwietnia 2025 r. doręczono odpis wyroku z uzasadnieniem pełnomocnikowi skarżącego.
W dniu 9 maja 2025 r. skarżący, reprezentowany przez ustanowionego z urzędu adwokata, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 września 2024 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przeprowadzeniu rozprawy w dniu 17 września 2024 r. i wydaniu wyroku bez udziału skarżącego, który przebywał wówczas w zakładzie karnym i nie został poinformowany o jej terminie, tym samym został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, co stanowi przesłankę nieważności postępowania określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Powołując się na powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie treścią art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Powyższa regulacja, wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej, podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd pierwszej instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Przy czym przesłanki te są od siebie niezależne i stosuje się je rozłącznie. Wystarczające jest zatem, aby wystąpiła jedna z dwóch wskazanych przesłanek. Zastosowanie autokontroli prowadzi zarazem do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji, który na mocy art. 179a p.p.s.a. ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej.
Dokonując autokontroli na mocy art. 179a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że w sprawie niniejszej zaistniała pierwsza z wymienionych w tym przepisie przesłanek uchylenia zaskarżonego wyroku w postaci nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wyznaczonym na dzień 17 września 2024 r., w którym to dniu zapadł zaskarżony wyrok, zostało wysłane na adres zamieszkania skarżącego. Zawiadomienie zostało uznane za doręczone w dniu 27 sierpnia 2024 r. Natomiast z treści pisma skarżącego z dnia 30 grudnia 2024 r. i załączonych do niego dokumentów oraz pisma z Zakładu Karnego w Hrubieszowie z dnia 20 stycznia 2025 r. wynika, że skarżący od dnia 19 lipca 2024 r. do dnia 15 grudnia 2024 r. był pozbawiony wolności. Tym samym doszło do sytuacji pozbawienia skarżącego możności obrony jego praw, gdyż skarżący nie został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy. Taki stan faktyczny wyczerpuje przesłankę nieważności postępowania.
W związku z tym sprawa została skierowana na rozprawę w trybie art. 179 a p.p.s.a.
W wyniku rozpoznania sprawy na mocy art. 179a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny – ze względu na wystąpienie w sprawie nieważności postępowania – uchylił zaskarżony skargą kasacyjną wyrok z dnia 17 września 2024 r.
Natomiast po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd podtrzymuje ustalenia i stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w niniejszej sprawie w dniu 17 września 2024 r. stwierdzając, że skarga wniesiona na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja administracyjna nie narusza przepisów prawa.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy decyzję, którą Prezydent Miasta Zamość odmówił przyznania skarżącemu K. S. dodatku mieszkaniowego.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335) regulującej zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach (art. 1 ustawy). Ustawa uzależnia nabycie prawa do dodatku mieszkaniowego od spełnienia określonych w niej kryteriów.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje najemcom albo podnajemcom lokali mieszkalnych, zamieszkującym w tych lokalach.
W okolicznościach sprawy skarżący zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w Z. na podstawie umowy najmu na czas nieokreślony, zawartej w dniu 28 listopada 2017 r. z matką skarżącego A. F..
Ustawa o dodatkach mieszkaniowych uzależnia jednak przyznanie dodatku mieszkaniowego od spełnienia innych jeszcze warunków, w tym określonego w niej kryterium dochodowego.
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie przekroczył w gospodarstwie:
1) jednoosobowym - 40%,
2) wieloosobowym - 30%
- przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku, z uwzględnieniem art. 6 ust. 8 i art. 7 ust. 6.
Na mocy art. 3 ust. 3 ustawy za dochód uważa się dochód w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 323 z późn. zm.). Zgodnie z zawartą w ostatnio powołanym przepisie definicją dochodu, za dochód uważa się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: (...).
Ustawa o dodatkach mieszkaniowych przewiduje również kryterium dotyczące powierzchni lokalu mieszkalnego, gdyż w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 - dla 1 osoby; 40 m2 - dla 2 osób; 45 m2 - dla 3 osób; 55 m2 - dla 4 osób; 65 m2 - dla 5 osób; 70 m2 - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m2.
Na mocy przepisu art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%.
Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy w wysokości: 1) 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym; 2) 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4-osobowym; 3) 10% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5-osobowym i większym.
Wyżej wskazane przepisy w sposób jednoznaczny określają kryteria nabycia prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Warunkiem jego otrzymania jest łączne spełnienie przesłanek, do których oprócz posiadania jednego z wymienionych w ustawie tytułów do lokalu, zalicza się osiąganie określonego dochodu w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego (kryterium dochodowe) oraz zajmowanie lokalu mieszkalnego o określonej normatywnej powierzchni użytkowej, z uwzględnieniem liczby członków gospodarstwa domowego, a także określony w ustawie poziom wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego w relacji do dochodu w gospodarstwie domowym wnioskodawcy.
W stanie faktycznym sprawy pozostaje poza sporem, że lokal mieszkalny przy ul. [...] w Z., w którym zamieszkuje skarżący, ma powierzchnię 70,89 m2. Bezsprzecznie taka wielkość powierzchni przekracza powierzchnię normatywną przewidzianą w przepisach ustawy w odniesieniu do gospodarstwa jednoosobowego, w tym także przy uwzględnieniu dopuszczalnego zwiększenia przewidzianego w art. 5 ust. 5 ustawy.
Jednocześnie w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą przesłanki do powiększenia normatywnej powierzchni w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przepis ten stanowi, że normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku inwalidzkim lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Normatywną powierzchnię powiększa się niezależnie od liczby członków gospodarstwa domowego. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240 i 852). Natomiast w treści znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności K. S., wydanego w dniu 18 grudnia 2023 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z., znajduje się adnotacja, zgodnie z którą K. S. nie wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.
Skarżący we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego w punkcie dotyczącym liczby osób w gospodarstwie domowym wskazał 3 osoby. Skarżący podał, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym o powierzchni 70,89 m2 mieszka wraz z synem i matką oraz, że w lokalu tym zajmuje powierzchnię ok. 20 - 35 m2.
Trafnie jednak organ odwoławczy zauważył, że podana we wniosku powierzchnia zajmowana przez wnioskodawcę nie znajduje potwierdzenia w treści umowy najmu lokalu zawartej w dniu 28 listopada 2017 r. pomiędzy skarżącym, jako najemcą, a jego matką A. F., jako właścicielką lokalu. Zgodnie z umową A. F. wynajęła skarżącemu mieszkanie przy ul. [...] w Z. na czas nieokreślony, za kwotę czynszu potwierdzoną przez Zakład Gospodarki Lokalowej. W umowie brak jakiejkolwiek wzmianki, która wskazywałaby, że umowa najmu dotyczy określonej powierzchni czy określonych pomieszczeń w lokalu. Przeciwnie, w umowie stwierdzono, że mieszkanie jest umeblowane. Taki zapis dodatkowo przemawia za uznaniem, że przedmiotem najmu jest całe mieszkanie.
Nie ma zatem podstaw do zastosowania w okolicznościach sprawy przepisu art. 5 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym w wypadku najmu albo podnajmu części lokalu mieszkalnego za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe najemcy albo podnajemcy uważa się powierzchnię zajmowanych pokoi, wynikającą z umowy najmu lub podnajmu, oraz część powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych znajdujących się w tym lokalu, odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego najemcy albo podnajemcy do liczby osób zajmujących cały lokal.
W związku z powyższym rozstrzygając w niniejszej sprawie organ zasadnie przyjął, że powierzchnia użytkowa zajmowana przez skarżącego odpowiada powierzchni całego lokalu i wynosi 70,89 m2.
Prawidłowa jest również ocena organów obu instancji odnośnie liczby osób w gospodarstwie domowym skarżącego.
W myśl art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, samodzielnie zajmującą lokal mieszkalny albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Do członków gospodarstwa domowego nie wlicza się osób przebywających w instytucjach, o których mowa w art. 2 ust. 3.
W niniejszej sprawie skarżący we wniosku, w ramach liczby osób w gospodarstwie domowym wymienił również swoją matkę, ale jednocześnie sam treści wniosku zaznaczył, że zamieszkuje ona w T. . Również w umowie najmu wynajmująca A. F. podała swoje miejsce zamieszkania przy ul. [...] w T. L.. Jak słusznie podkreślono też w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący w treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji nie wskazywał już matki jako osoby zamieszkującej wspólnie ze skarżącym w lokalu przy ul. [...] w Z.. W świetle powyższego uprawniona jest ocena o braku podstaw do uwzględnienia matki skarżącego w ramach liczby osób w gospodarstwie domowym skarżącego zamieszkałych w przedmiotowym lokalu, gdyż matka skarżącego w lokalu tym nie zamieszkuje.
Nie zasługuje na podzielenie argumentacja skarżącego, że w przedmiotowym lokalu wraz ze skarżącym zamieszkuje jego syn R. S.. Okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym.
Zauważyć należy, że jak wynika z akt administracyjnych oraz treści skargi i co jest wiadomym Sądowi z urzędu, w Miejskim Centrum Pomocy Rodzinie w Z. równolegle ze sprawą wywołaną wnioskiem skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego toczyły się inne sprawy skarżącego z zakresu pomocy społecznej i organ rozstrzygający w sprawie niniejszej dysponował dokumentami zgromadzonymi w pozostałych sprawach, w tym dokumentem z dnia 29 stycznia 2024 r. obejmującym aktualizację wywiadu przeprowadzonego ze skarżącym przez specjalistę pracy socjalnej Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z.. W treści tego dokumentu, którego strony 1 i 2 w postaci poświadczonych z oryginałem kopii zostały dołączone do akt administracyjnych, jednoznacznie stwierdzono, że K. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast jego syn R. S. mieszka z matką w N. i tam też uczęszcza do szkoły. Stwierdzono również, że A. F. zamieszkuje w T. L.. Jak wskazano wyżej, w postępowaniu sądowym na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd dopuścił uzupełniający dowód z kopii stron 3 i 4 dokumentu obejmującego aktualizację wywiadu. Jak wynika z treści tego dokumentu, skarżący podczas aktualizacji wywiadu nie wskazał w mieszkaniu przy ul. [...] w Z. ani pokoju syna, ani miejsca do jego nauki, ani też jakichkolwiek rzeczy należących do chłopca. W związku z tym stwierdzono, że brak ubrań, książek, rzeczy osobistych wskazuje, że R. S. nie mieszka przy ulicy [...] w Z.. Być może chłopiec odwiedza ojca w czasie wakacji, świąt, ferii, ale z całą pewnością z nim nie mieszka. W treści dokumentu wskazano również, że jak ustalono z K. S. podczas przeprowadzania wywiadu, syn K. S. mieszka ze swoją matką w Niemczech i tam też chodzi do szkoły. K. S. jest przekonany, że okoliczność zameldowania syna w miejscu pobytu ojca świadczy o tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem.
Zauważyć należy, że powyższy dokument ma walor dokumentu urzędowego, o jakim mowa w art. 76 k.p.a., w związku z czym stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W sprawie nie zostały też przedstawione dowody, które podważałyby ustalenia wynikające z powołanego dokumentu.
Błędne jest stanowisko skarżącego, który podstawy do stwierdzenia zamieszkiwania jego syna w mieszkaniu przy ul [...] w Z. upatruje w fakcie zameldowania R. S. na pobyt czasowy w przedmiotowym lokalu. Zameldowanie jest bowiem instytucją prawa administracyjnego wynikająca z przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r., poz. 274 z późn. zm.), natomiast zamieszkiwanie jest okolicznością faktyczną. O miejscu zamieszkania osoby fizycznej decyduje okoliczność przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu, o czym stanowi art. 25 kodeksu cywilnego. Natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza okoliczności zamieszkiwania syna skarżącego w mieszkaniu przy ul [...] w Z., a zatem przebywania w nim z zamiarem stałego pobytu. Twierdzenia skarżącego, że jego syn zamieszkuje w tym lokalu, a jedynie tymczasowo przebywa na kursach w Niemczech, nie znajdują oparcia w zgromadzonych dowodach. Zauważyć przy tym należy, że w treści odwołania skarżący wskazywał, iż mieszkanie prawnie zamieszkuje razem z synem, co miało być potwierdzone zameldowaniem syna w lokalu, nie powoływał się natomiast okoliczność faktycznego zamieszkiwania syna w tym lokalu.
W konsekwencji prawidłowa jest ocena organu, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a powierzchnia zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego (70,89 m2) przekracza normatywna powierzchnię przewidzianą dla 1 osoby w art. 5 ust. 1 i ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zajmowana przez skarżącego powierzchnia użytkowa znacznie przekracza powierzchnię normatywną, co w świetle powołanych przepisów ustawy wyklucza możliwość przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego.
Jednocześnie zasadna jest ocena co do niespełnienia w stanie faktycznym sprawy kryterium dochodowego. Zgodnie z przywołanym już wcześniej przepisem art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, odsyłającym w tym zakresie do art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852) uzyskiwane przez skarżącego świadczenie z tytułu renty stanowi dochód w powyższym rozumieniu. Ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, to jest w okresie października, listopada i grudnia 2023 r. skarżący uzyskał dochód w wysokości [...] zł. W świetle powołanych przepisów dla określenia wysokości dochodu nie ma znaczenia okoliczność, że kwota wypłacona w październiku 2023 r. zawierała wyrównanie renty za okres od 1 czerwca do 30 września 2023 r. Niewątpliwie bowiem kwota renty wraz z wyrównaniem została wypłacona skarżącemu w październiku 2023 r., a więc stanowiła jego dochód w tym miesiącu (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1003/21 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Go 435/24).
Zatem w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego w jednoosobowym gospodarstwie skarżącego wyniósł [...]
Z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że dodatek nie może być przyznany, jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy przekroczył w gospodarstwie jednoosobowym 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, przy wydawaniu decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego uwzględnia się kwotę przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504, 1504 i 2461).
Zgodnie z wydanym na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 r. (M.P. z 2023 r. poz. 171) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2022 r. wyniosło 6.346,15 zł. Zasadnie zatem wskazano w decyzji organu pierwszej instancji, że 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej obowiązującego w dniu złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego odpowiadało kwocie [...],[...] zł. Natomiast, jak wyjaśniono wyżej, średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego w jednoosobowym gospodarstwie skarżącego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł [...]. Dochód ten przekraczał 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej obowiązującego w dniu złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, co w świetle art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych skutkowało nieprzysługiwaniem skarżącemu dodatku mieszkaniowego.
W stanie faktycznym sprawy wniosek skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie mógł być więc być uwzględniony z uwagi na przekroczenie normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego, jak również jednoczesne niespełnienie kryterium dochodowego.
W konsekwencji należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa i nie zachodzą podstawy do jej uchylenia.
Bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji pozostaje też podnoszona na obecnym etapie postępowania okoliczność powstania zaległości w opłatach z tytułu utrzymania nieruchomości wspólnej położonej w Z. przy ul. [...], w kwocie wskazanej w przedstawionym przez skarżącego piśmie Zakładu Gospodarki Lokalowej w Z. z dnia 16 stycznia 2025 r.
Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie z punktu II wyroku uzasadniają przepisy art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763 z późn. zm.). Stosownie do powołanych przepisów Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym (480 zł) oraz w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (480 zł). Zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia, kwota przyznanego wynagrodzenia podlegała podwyższeniu o kwotę podatku od towarów i usług, w związku z czym łącznie przyznana została kwota 1180,80 zł.