III SA/LU 396/22

III SA/Lu 396/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Ewa Ibrom
Iwona Tchórzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
§ 13zo;
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a § 1; art. 57 § 5 pkt 2;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 61a § 1; art. 57 § 5 pkt 2;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. Koła Łowieckiego nr [...]" z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 lipca 2022 r., nr 275/2022 Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu zażalenia W. z siedzibą w S. , utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rykach z dnia 6 czerwca 2022 r., nr BP061.8110.4.2022.ES/PO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o udzielenie pomocy finansowej.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy:
W dniu 2 czerwca 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Rykach wpłynął wniosek W. z siedzibą w S. o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rykach odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do § 13zo ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r." lub "rozporządzenie"), wniosek o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, składa się do dnia 31 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Konsekwencją złożenia wniosku po dniu 31 maja 2022 r. jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy (§ 13zo ust. 4). Ponieważ w niniejszej sprawie wniosek wpłynął w dniu 2 czerwca 2022 r., to jest po upływie wyżej wskazanego terminu, organ orzekł o odmowie wszczęcia postępowania.
Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżące K. , Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia 4 lipca 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podzielił ustalenie organu pierwszej instancji dotyczące uchybienia terminu do złożenia wniosku o przyznanie stronie skarżącej pomocy finansowej. Podniósł także, że termin wskazany w § 13zo ust. 3 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. jest terminem prawa materialnego, do którego nie stosuje się instytucji przywrócenia terminu. Zakreśla on ramy czasowe, w których może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków strony w ramach administracyjnoprawnego stosunku prawnego. W konsekwencji nie może być prowadzone postępowanie w celu zbadania istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie tego rodzaju terminu. Postępowanie takie jest bezprzedmiotowe. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, w związku z czym stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, a postępowanie nie może zostać wszczęte.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. z siedzibą w S. wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mające wpływ na wynik sprawy naruszenie § 13zo ust. 3 rozporządzenia, w związku z art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako "k.p.a."), polegające na błędnym obliczeniu przez organ terminu do złożenia wniosku o pomoc finansową i przyjęciu za datę jego wniesienia dnia 2 czerwca 2022 r., podczas gdy wniosek został nadany w placówce pocztowej w dniu 31 maja 2022 r., wobec czego został zachowany termin złożenia wniosku o pomoc.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a. w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 z późn. zm.).
Na mocy § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 642, dalej jako "rozporządzenie nowelizujące") dokonano zmiany rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w ten sposób, że dodany został § 13zo, który wszedł w życie w dniu 26 marca 2022 r. (§ 3 rozporządzenia nowelizującego).
Celem wprowadzonej regulacji normatywnej, mającej charakter aktu jednorazowego, było udzielenie przez państwo pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów (§ 13zo ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.).
Wprowadzone do systemu prawnego przepisy przewidywały, że pomoc finansowa udzielona zostanie producentowi rolnemu spełniającemu warunki określone w § 13zo ust. 1 rozporządzenia. Wysokość pomocy oraz sposób jej wypłaty uregulowano w § 13zo ust. 7, ust. 8, ust. 9 i ust. 10 rozporządzenia.
W myśl § 13zo ust. 2 rozporządzenia, pomoc jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.
Zgodnie z § 13zo ust. 3 rozporządzenia, wniosek składa się raz do dnia 16 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Stosownie zaś do § 13zo ust. 4 rozporządzenia, w przypadku złożenia wniosku po dniu 16 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy.
Daty określone w § 13zo ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia zostały zmienione na mocy § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 1000) w ten sposób, że datę 16 maja 2022 r. zastąpiono datą 31 maja 2022 r. Zgodnie z § 2 rozporządzenia zmieniającego z dnia 4 maja 2022 r., znowelizowane przepisy weszły w życie w dniu 13 maja 2022 r.
Dodatkowo trzeba wskazać, że wszystkie przytoczone wyżej warunki udzielania pomocy były udostępnione na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W informacjach opublikowanych w dniach 21 kwietnia 2022 r. i 12 maja 2022 r. (https://www.gov.pl/web/arimr/doplaty-do-nawozow--sprawdz-procedure-ubiegania-sie-o-pomoc, https://www.gov.pl/web/arimr/nawozy2022-pomoc-publiczna) wyraźnie wskazano, że "Wniosek o udzielenie pomocy składa się raz w terminie do 16 maja 2022 r. w Biurze Powiatowym Agencji właściwym ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. W przypadku złożenia wniosku po 16 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy."
Jak wskazano już wyżej, pierwotnie termin do złożenia wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w § 13zo ust. 1 rozporządzenia, upływał 16 maja 2022 r., po czym został wydłużony do 31 maja 2022 r. Tym samym producenci rolni uzyskali dużo więcej czasu na dokładne zapoznanie się z warunkami udzielenia pomocy i terminowe złożenie wniosku.
W pkt 5 powszechnie dostępnej Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej, opublikowanej na wyżej wymienionej stronie internetowej, w sposób jednoznaczny podano, że termin składania wniosków nie podlega przywróceniu, zaś w pkt 6, że za datę złożenia wniosku uważa się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji. W pkt 7 poinformowano, że w przypadku złożenia wniosku po upływie wyznaczonego terminu, nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy. Jednocześnie podano do wiadomości (pkt 8 instrukcji), że wniosek można przekazać za pośrednictwem platformy ePUAP lub wysłać za pośrednictwem operatora pocztowego (najlepiej przesyłką rejestrowaną). Można także złożyć osobiście w kancelarii BP lub dostarczyć do specjalnych wrzutni (jeżeli w danym BP ARiMR funkcjonuje taka forma składania dokumentów).
Zatem zainteresowany producent rolny miał zapewnioną pełną możliwość zapoznania się z wszystkimi warunkami przyznawania pomocy finansowej i dostosować się do wymogów określonych w rozporządzeniu.
Wskazać także należy, że rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r. zostało wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2157, dalej jako "ustawa o ARiMR"). W myśl tego przepisu Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i sposoby realizacji zadań wymienionych w ust. 1, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia w ramach tych zadań, mając na względzie priorytety polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych oraz efektywne wykorzystanie środków finansowych.
Stosownie do art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Z literalnego brzmienia tego przepisu, a zwłaszcza z analizy zwrotu dotyczącego "przepisów odrębnych" wynika zatem, że w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji owe "przepisy odrębne" w niektórych kwestiach mogą wprowadzać regulację odmienną od unormowań zawartych w k.p.a.
Zgodnie z powołanym w skardze przepisem art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
W rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że wniosek strony skarżącej o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w § 13zo ust. 1 rozporządzenia, został nadany w placówce pocztowej Poczty Polskiej w dniu 31 maja 2022 r., zaś wniosek ten wpłynął do organu w dniu 2 czerwca 2022 r.
Przypomnieć jednak należy, że stosownie do § 13zo ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Skoro zatem przepis odrębny zawierał odmienną regulację, niż przewidziana w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., to miał on zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Prawidłowa jest także ocena organu odwoławczego, że termin do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów, pierwotnie określony do dnia 16 maja 2022 r., później zaś – do dnia 31 maja 2022 r., jest terminem prawa materialnego. Upływ tego terminu powoduje brak możliwości realizacji wnioskowanej przez stronę skarżącą pomocy. W przypadku uchybienia terminu prawa materialnego niedopuszczalne jest również jego przywrócenie.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że przy rozstrzyganiu kwestii, czy dany termin ma charakter materialny czy procesowy, decydujące znaczenie ma skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, termin ma charakter materialnoprawny. Taki charakter mają zatem terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. II GSK 497/10). W wyroku z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. II FSK 30/18 Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r., sygn. III CZP 71/09 (OSNC 20100r., nr 4, poz. 54), że o charakterze terminu decyduje rodzaj uprawnienia realizowanego w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Dla realizacji uprawnienia składającego się na określone prawo podmiotowe przewidziane są terminy materialnoprawne, natomiast dla uprawnień (obowiązków) procesowych – terminy procesowe.
W konsekwencji uznać należy, że złożenie wniosku o udzielenie pomocy finansowej na zakup nawozów mineralnych, z przekroczeniem terminu zakreślonego prawem, wobec jasnej regulacji normatywnej zawartej w § 13zo ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia, musiał skutkować odmową wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., w związku z § 13zo ust. 4 rozporządzenia.
Zgodnie bowiem z treścią art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.
W okolicznościach sprawy przyczynę, dla której postępowanie nie mogło być wszczęte, stanowiło uchybienie przez stronę terminu prawa materialnego do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o czym wprost stanowi § 13zo ust. 4 rozporządzenia. Ocena dokonana w zaskarżonym postanowieniu zasługiwała zatem na podzielenie.
Wskazać także należy, że na tle regulacji rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. uznających za datę złożenia wniosku datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta, w tym na tle regulacji § 13zo ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia, sądy administracyjne wypowiadają analogiczne stanowisko (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. III SA/Po 877/2, wydany na gruncie § 13zd ust. 5 zdanie 2 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. III SA/Łd 574/22 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. I SA/Bk 412/22 i sygn. I SA/Bk 413/22, wydane na gruncie § 13zo ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia).
Jak wskazano już wyżej, rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r. zostało wydane w wykonaniu upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR, a jednocześnie § 13zo ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia stanowi w rozumieniu art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR przepis odrębny, w związku z czym wyłączał on stosowanie w przedmiotowej sprawie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.
Reasumując stwierdzić należy, że z uwagi na powszechną dostępność informacji o zasadach przyznawania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów, strona skarżąca powinna znać wszystkie warunki dotyczące zasad udzielania objętej wnioskiem pomocy, w tym dotyczące terminu złożenia wniosku i konsekwencji uchybienia terminu do jego złożenia. Gdyby zatem strona skarżąca dostatecznie dbała o swoje interesy, powinna nadać wniosek drogą pocztową stosownie wcześniej, a nie dopiero w dniu 31 maja 2022 r., będącym ostatnim dniem terminu, w którym zgodnie z obowiązującymi przepisami wniosek powinien wpłynąć do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta. Strona skarżąca mogła też skorzystać z innych form złożenia wniosku (za pośrednictwem platformy ePUAP lub przez złożenie wniosku bezpośrednio w siedzibie Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rykach), aby mieć pewność, że wniosek znalazł się w siedzibie organu najpóźniej do dnia 31 maja 2022 r.
Dodatkowo zwrócić należy uwagę, iż składając wniosek strona skarżąca podpisała zawarte w nim oświadczenie, że znane są jej warunki otrzymania pomocy finansowej określone w § 13zo rozporządzenia (sekcja X wniosku "Pozostałe oświadczenia i zgody wnioskodawcy")
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi są nieuzasadnione.
W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.