III SA/Lu 396/20

III SA/Lu 396/20 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2020-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Anna Strzelec /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Fita
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 605/21 - Wyrok NSA z 2025-01-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
§ 4 pkt 3, § 18 ust. 5 pkt 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust. 4
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 4
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80 ust. 3
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 3
Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Fita Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 kwietnia 2020 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako "organ II instancji", "organ odwoławczy", "Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR") po rozpatrzeniu odwołania T. W. (dalej również jako "skarżący") uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. (dalej jako "organ" lub "organ I instancji") z 12 kwietnia 2018 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej i ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
Skarżący [...] złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, do którego dołączył zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników [...] Decyzją z [...] po stwierdzeniu, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania renty strukturalnej, organ I instancji przyznał skarżącemu rentę strukturalną. Renta ta była wypłacana skarżącemu do listopada 2014 r., przy czym jej wysokość była regularnie waloryzowana.
W grudniu 2014 r. organ I instancji powiadomiony został przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej "KRUS") o weryfikacji okresów podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników. Z informacji tej wynikało, że w dacie składania wniosku o rentę strukturalną skarżący nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Okoliczność ta stała się podstawą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną przyznającą skarżącemu rentę strukturalną. Decyzją z dnia [...]. organ I instancji stwierdził wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa. Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji, a skarga na tę decyzję oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 17 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1069/15.
W związku z powyższym organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu renty strukturalnej, które zostało zakończone decyzją organu z [...] ustalającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł, utrzymaną w mocy przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 150/17 uchylił powyższe decyzje i wskazał, że prawidłowo ustalono, iż renta strukturalna, wypłacona skarżącemu za okres od grudnia 2004 r. do listopada 2014 r. stanowi płatność nienależnie pobraną, która co do zasady podlega obowiązkowi zwrotu. Jednakże, w ocenie Sądu, nie rozważono należycie wszystkich przesłanek decydujących o obowiązku zwrotu. Zdaniem Sądu nie zostało wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości, że przyznanie renty nie nastąpiło na skutek błędu KRUS. Organ nie ustalił, czy fakt zatrudnienia skarżącego od 1994 r. znany był KRUS w dacie wydawania zaświadczenia z [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz czy wydając to zaświadczenie KRUS dysponował dokumentami świadczącymi o zatrudnieniu skarżącego. Wskazano również, że należy wziąć pod uwagę okoliczność czy błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w normalnych, zwykłych okolicznościach przy zastosowaniu przeciętnego miernika staranności oraz należy ocenić ewentualne działanie skarżącego w dobrej wierze.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji decyzją z [...] r., ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł.
W dniu [...]. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję o utrzymaniu w mocy ww. decyzji organu I instancji
Przedmiotowa decyzja organu odwoławczego została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylona wyrokiem z 5 marca 2019 r., sygn. akt. III SA/Lu 452/18
W ocenie Sądu, organ nie wziął pod uwagę wszystkich wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 sierpnia 2017 r. Sąd zważył, że organy mając na względzie stanowisko Sądu, zaprezentowane w wyżej wymienionym orzeczeniu zwróciły się do Kierownika KRUS Placówki Terenowej w L. z prośbą o wyjaśnienie z jakiego powodu Kasa po ponad dziesięciu latach uznała, iż w okresie od 1 lipca 2004 r do 31 grudnia 2004 r. skarżący nie podlegał jednak ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ustalenie tej okoliczności było istotne, gdyż skarżący od 1994 r. pozostawał w zatrudnieniu, w wymiarze Ľ etatu. Zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu obowiązującym do 1 maja 2004 r., przepisy o ubezpieczeniu emerytalno-rentowym rolników z mocy ustawy, nie miały zastosowania do osoby, która podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu, a przez podleganie innemu ubezpieczeniu społecznemu ustawa nakazywała rozumieć osobę będącą pracownikiem zatrudnionym w wymiarze czasu nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo objętą innymi przepisami o ubezpieczeniu społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 6 pkt 13). Tym samym dopiero od 2 maja 2004 r. ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników za osobę podlegającą innemu ubezpieczeniu społecznemu uznawała osobę podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych lub objętą przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 6 pkt 13). Z kolei ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, do której odwołuje się ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, przewidywała w omawianym okresie, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, obowiązkowe ubezpieczenie emerytalno-rentowe pracowników, co w konsekwencji powodowało wyłączenie z ubezpieczenia rolniczego w przypadku podjęcia zatrudnienia. Sąd wyjaśnił, że KRUS udzieliła informacji, że fakt zatrudnienia T. W. w wymiarze Ľ etatu nie był znany Kasie w dniu [...] r., tj. wtedy gdy wydano zaświadczenie o podleganiu i opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Kasa powzięła informację o zatrudnieniu skarżącego w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 30 czerwca 2004 r., gdy skarżący [...] r złożył świadectwo pracy i wówczas dokonano weryfikacji okresów ubezpieczenia społecznego rolnika. Ponadto w kolejnym piśmie PT KRUS w L. wskazywała na wydanie zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek strony, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach skarżącego oraz posiadanych przez Kasę dokumentów potwierdzających zatrudnienie skarżącego, które to dokumenty przekazane zostały do Sądu Okręgowego w L..
W ocenie Sądu zebrany w ten sposób materiał dowodowy był niewystarczający do oceny, że nie nastąpiła pomyłka "innego organu". Istotna jest bowiem sama treść dokumentów posiadanych przez KRUS w przedmiocie zatrudnienia skarżącego. W szczególności istotne są karty ewidencyjne ubezpieczonego przekazane przez Urząd Gminy w N. , a także pisma przewodnie z którymi nadesłano świadectwa pracy jak i same świadectwa, z nich bowiem będzie wynikało czy określony został w nich czasokres zatrudnienia skarżącego oraz wymiar zajmowanego przez niego etatu. Organ powinien także zapoznać się z treścią kolejno wydanych decyzji o ustaniu i podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników i dokonać ich oceny w kontekście przepisów zawartych w: art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. UE. L. z 2001 r. nr 327, str.11 – dalej "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001"); art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE. L Nr 141, str. 18 ze zm. – dalej "rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004"), art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE.L. z 2009 r. Nr 316, str.65 – dalej "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009") oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm. – dalej "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 65/2011").
Sąd wskazał, że organ II instancji powinien ponownie rozpoznając sprawę zażądać od Placówki Terenowej KRUS w L. wymienionych odpisów dokumentów, przeanalizować ich treść i ustalić czy organ ten był w posiadaniu informacji o zatrudnieniu bądź kontynuacji wcześniej podjętego zatrudnienia przez T. W.. Sąd podkreślił, że dla oceny tej istotne jest przede wszystkim, na czym polegał błąd organu. W sprawie niniejszej chodzi o ewentualną pomyłkę organu uprawnionego do poświadczania istotnych dla rolników okoliczności faktycznych i prawnych. Sąd zarzucił, że organ nie ustalił wszystkich istotnych okoliczności, mających wpływ na ocenę dobrej wiary, nie dokonały oceny istnienia tej przesłanki, a w okolicznościach niniejszej sprawy jest to konieczne. Wskazał też, że do chwili orzekania T. W. nie został objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu zatrudnienia za okres [...] Składki za ubezpieczenie KRUS były opłacane przez skarżącego do końca 2004 r., natomiast decyzja w sprawie nadpłaty z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...]zł została wydana przez KRUS dopiero [...] Sąd zwrócił również uwagę na treść art. 62 ust. 1 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowiącego, iż KRUS prowadzi działalność w zakresie informowania ubezpieczonych i świadczeniobiorców o prawach i obowiązkach wynikających z ustawy oraz propagowania działalności Kasy oraz fakt, że skarżący nie dysponuje wiedzą prawniczą i nie posiadał profesjonalnego pełnomocnika na datę uzyskania prawa do renty strukturalnej. Sąd podkreślił też, że z udokumentowanego zachowania skarżącego wynika jednoznacznie, że nie było jego celem bezprawne uzyskiwanie świadczeń z tytułu renty strukturalnej. Dlatego też, zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie powinny w sposób pełny i wszechstronny, dokonać oceny dobrej wiary po stronie skarżącego z uwzględnieniem całokształtu jego zachowania i usprawiedliwionych oczekiwań co do stanu świadomości prawnej – w szczególności w kontekście zrozumienia zastosowanych pouczeń oraz pojmowania zmieniających się przepisów z zakresu ubezpieczenia społecznego. W dotychczasowym działaniu organu Sąd dopatrzył się naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej jako k.p.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy pismem z [...] zwrócił się do Placówki Terenowej KRUS w L. o przekazanie akt sprawy skarżącego, a następnie po uzyskaniu informacji, że akta sprawy znajdują się w Sądzie Okręgowym [...], do tego Sądu (pismo z [...] o wykonanie fotokopii akt sprawy. W dniu [...] r. wykonano fotokopię dokumentów mogących mieć wpływ na niniejsze postępowanie i włączono do akt sprawy. Organ II instancji zwrócił się również pismem z [...] r. do Oddziału Regionalnego KRUS w L. o przekazanie akt sprawy T. W.. Dostępne dokumenty zostały przesłane, a w odpowiedzi wskazano m.in., że w przekazywanych aktach emerytalno-rentowych brak kart ewidencyjnych ubezpieczonego z Urzędu Gminy w N. oraz decyzji o ustaniu i podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Organ odwoławczy pismem z [...] r. wezwał również skarżącego do złożenia dokumentów będących w jego posiadaniu tj.: wszystkich zaświadczeń wydanych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, kart ewidencyjnych ubezpieczonego wystawionych przez Urząd Gminy w N. , wszystkich decyzji o ustaniu i podleganiu ubezpieczeniu społecznego rolników wydanych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wszystkich decyzji wydanych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego, dokumentów potwierdzających fakt poinformowania Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o zatrudnieniu w Urzędzie Gminy N. na podstawie umowy o pracę w okresach: [...]. na ˝ etatu, [...]. na Ľ etatu oraz do udzielenia informacji, czego dotyczy i na jakim etapie toczy się, czy też zostało zakończone postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym [...] o sygn. akt [...]
Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR zwrócił się do również (pismo z [...] do Urzędu Gminy w N. o udzielenie informacji, czy Urząd Gminy N. przekazał do KRUS karty ewidencyjne ubezpieczonego T. W., w szczególności za okres zatrudnienia od 1994 r. do 2004 r. W odpowiedzi uzyskał informację, że Urząd Gminy N. nie przekazywał do KRUS kart wynagrodzeń z tytułu zatrudnienia T. W..
W oparciu o tak zgromadzony i uzupełniony materiał dowodowy organ II instancji ocenił, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż fakt zatrudnienia skarżącego od 1994 r. do 31 grudnia 2004 r. w wymiarze Ľ etatu nie był znany KRUS w dacie wydawania zaświadczenia z [...]
W ocenie Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiotowej sprawie płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy. Zatem nie mają zastosowania przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnej płatności zawarte w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001; art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.
Odnosząc się natomiast do drugiej przesłanki zwalniającej z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków pomocowych, tj. przesłanki przedawnienia o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, w ocenie organu II instancji, stanowisko organu I instancji nie zasługuje na aprobatę.
Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy przepis ma zastosowanie wyłącznie do płatności wypłaconych w terminie do końca 2009 roku. Dla środków zrealizowanych w kolejnych latach, z uwagi na brak wyraźnego przepisu w tym zakresie - zarówno w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1120/2009, jak i rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 65/2011 - zastosowanie mają regulacje art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L z 1995 r., Nr 312, str. 1).
Tym samym organ odwoławczy uznał, że analiza przesłanki przedawnienia, a co za tym idzie ocena działania strony pod kątem wystąpienia dobrej wiary dotyczyć może wyłącznie płatności zrealizowanych w okresie od [...] Wskazał, że zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 mającym zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2004 roku oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zakresie płatności w ramach kampanii na lata 2005 - 2009 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.
W ocenie organu odwoławczego ze stanu faktycznego sprawy wynika, że od stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2009 r. na rzecz skarżącego zrealizowano nienależne płatności w łącznej wysokości [...] zł. W stosunku co do pozostałej kwoty nienależnie pobranych płatności - wypłaconej w okresie od stycznia 2010 r. do listopada 2014 r. - w sumie [...] zł, rozważanie na temat dobrej wiary jest zupełnie niezasadne, gdyż brak jest przepisów nakładających na organ obowiązek badania wystąpienia dobrej wiary. Organ odwoławczy ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również wyjaśnienia skarżącego, nie dają podstaw do przyjęcia, że nie działał on w dobrej wierze.
Zdaniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR całokształt okoliczności sprawy (zmiana redakcji przepisów określających warunki przyznania przedmiotowego świadczenia; uzyskanie zaświadczenia KRUS z [...] r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników), niewątpliwie pozwalają mówić o usprawiedliwionym przekonaniu strony (w dniu składania wniosku), że jej działanie było zgodne z prawem. Wskazują na brak świadomości skarżącego co do istnienia określonych obowiązków i znaczenia przepisów prawnych, co z kolei przemawia za tym, że skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej pozostawał w dobrej wierze.
Dlatego też, zdaniem organ odwoławczego, płatności pobrane przez skarżącego w okresie od stycznia 2005 r. do grudnia 2009 r. w wysokości [...] zł, z uwagi na upływ czteroletniego terminu od dnia ich realizacji do dnia [...] r., wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oraz z powodu przyznania działaniom skarżącego charakteru dobrej wiary, nie podlegają zwrotowi.
W zakresie zaś płatności przyznanych skarżącemu z tytułu pobierania renty strukturalnej w okresie od stycznia 2010 r. do listopada 2014 r., przyznane świadczenie w wysokości [...] zł stanowi kwotę nienależnie pobraną.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich(Dz.U. UE.L. z 1995 r., Nr 312, str. 1), mającym tu zastosowanie, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, tj. płatności pobranych nienależnie. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.
W kontekście powyższego unormowania, w opinii Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, moment dopuszczenia się nieprawidłowości to dzień, w którym skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej, a zatem [...] Nieprawidłowość, której dopuścił się skarżący miała bez wątpienia charakter ciągły, gdyż na przestrzeni lat 2004-2014 strona niezmiennie pobierała świadczenie, do którego nie była uprawniona. Zatem za moment, od którego biegnie okres przedawnienia (dzień, w którym nieprawidłowość ustała) należy, zdaniem organu II instancji, uznać dzień doręczenia decyzji z [...] o stwierdzeniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa, co miało miejsce w dniu [...] r. Tym samym czteroletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Nr 2988/95 nie upłynął. Dlatego też, wypłacone skarżącemu środki finansowe w kwocie [...] z tytułu pobierania renty strukturalnej w okresie od stycznia 2010 r. do listopada 2014 r., stanowią kwotę nienależnie pobraną i podlegającą zwrotowi.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że w świetle regulacji art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005, str. 1, ze zm.) nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż ustalona kwota przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23 czerwca 2006, str. 1 ze zm.).
Na koniec organ wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami kwota w wysokości [...] zł podlegająca zwrotowi powinna zostać zwrócona, po powiększeniu o odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia następującego po upływie 60 dni od daty doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
W skardze na ostateczną decyzję organu T. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy okoliczności danej sprawy wskazują, że zwrot świadczeń nie jest uprawniony, gdyż płatność została dokonana na skutek omyłki właściwej władzy - jednostki KRUS a błąd ten nie mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika, a więc skarżący nie ma obowiązku zwrotu nienależnej płatności;
II. naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
- naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
- naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia dowodów poprzez:
a) uznanie, że błąd wnioskodawcy był możliwy do wykrycia przy zachowaniu przez stronę normalnej w danych okolicznościach staranności i polegał na niepowiadomieniu właściwych organów KRUS o fakcie zatrudnienia od 1994 roku do 31 grudnia 2004, podczas gdy KRUS taką wiedzę posiadał;
b) nieuprawnione przyjęcie, że wydanie zaświadczenia przez placówkę terenową KRUS w L. w dniu 3 sierpnia 2004 r., które było podstawą przyznania renty strukturalnej, nie było pomyłką KRUS, podczas gdy KRUS w żaden sposób nie zweryfikowała faktu kontynuacji zatrudnienia przez skarżącego, nie zażądała od niego jakichkolwiek dokumentów przed wydaniem zaświadczenia, nie odbierała nawet od skarżącego oświadczenia w sprawie zatrudnienia;
c) przyjęcie, że działania skarżącego w dniu składania wniosku o rentę strukturalną pozwalają mówić o usprawiedliwionym przekonaniu strony, że jej działanie było zgodne z prawem i wskazują na brak świadomości skarżącego co do istnienia określonych obowiązków i znaczenia przepisów prawnych, a jednocześnie przyjęcie, że brak niepowiadomienia o zatrudnieniu (o której to okoliczności KRUS wiedziała) stanowi błąd wnioskodawcy możliwy do wykrycia.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący podkreślał, że na dzień złożenia wniosku spełniał wszystkie warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej. W 2004 r. odprowadzał składkę ubezpieczeniową na rzecz KRUS za wszystkie kwartały, a na dzień składania wniosku składka nie została zwrócona i nie otrzymał on żadnych dokumentów w przedmiocie ustania ubezpieczenia. W jego ocenie skoro zaświadczenie było wydane z karty ewidencyjnej Urzędu Gminy w N. to KRUS wydając zaświadczenie w 2004 r. posiadała wiedzę o zatrudnieniu skarżącego. Gdyby zatrudnienie ustało skarżący okazał by się świadectwem pracy, które przedstawił przy ubieganiu się o emeryturę. Skarżący nie miał obowiązku dokonywania zgłoszenia, albowiem nadal pozostawał w stosunku zatrudnienia i jego sytuacja nie uległa zmianie i nie zaistniały okoliczności mające wpływ na podleganie ubezpieczeniu. Skarżący podkreślał, że nie miał wpływu na błąd organu, nie mógł go wykryć, ponieważ przedstawił organowi okoliczności faktyczne zgodnie z prawdą, a te okoliczności posłużyły za podstawę wydania decyzji pozytywnej dla niego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Niniejsza sprawa, jak wynika z przedstawionego wyżej stanu sprawy, po raz trzeci podlega ocenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. W świetle zaś regulacji art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Tym samym kontrola legalności przez sąd administracyjny decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadza się w głównej mierze do oceny, czy organy podporządkowały się ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku, czy uwzględniły zawarte wytyczne oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą. Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna dotyczy więc właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie oraz w określonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, który stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. wyznaczają jej akta. Ocena prawna wyrażona przez sąd musi pozostawać w logicznym związku z treścią rozstrzygnięcia sądu, tylko wtedy można bowiem mówić o związaniu tą oceną w sprawie, w której to rozstrzygnięcie zapadło. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, czy zmiany istotnych okoliczności faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II FSK 2333/18, LEX nr 3115147) .
W okoliczności niniejszej sprawy nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od związania oceną prawną wyrażoną w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 150/17 i z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 452/18.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie wytyczne Sądu zostały wykonane, a zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Przypomnieć należy, że w wyroku z 24 sierpnia 2017 r. Sąd przesądził, iż organ prawidłowo ustalił, że renta strukturalna, wypłacona skarżącemu za okres od grudnia 2004 r. do listopada 2014 r. stanowi płatność nienależnie pobraną, która co do zasady podlega obowiązkowi zwrotu, nie rozważył jednak należycie wszystkich przesłanek decydujących o obowiązku zwrotu. Dokonując wykładni art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 Sąd stwierdził, że przyznanie renty, a następnie jej wypłata nie były spowodowane pomyłką organu właściwego w sprawie, jednakże nie zostało wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości, że przyznanie renty nie nastąpiło na skutek błędu KRUS. Z kolei w wyroku z 5 marca 2019 r. Sąd stwierdził, że materiał dowodowy jest niewystarczający do oceny że nie nastąpiła pomyłka "innego organu". Istotna jest bowiem sama treść dokumentów posiadanych przez KRUS w przedmiocie zatrudnienia skarżącego. W szczególności Sąd uznał za istotne karty ewidencyjne ubezpieczonego przekazane przez Urząd Gminy w N. , a także pisma przewodnie z którymi nadesłano świadectwa pracy jak i same świadectwa oraz decyzje o ustaniu i podleganiu ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ich ocenę w kontekście przepisów zawartych w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Dlatego, jak wskazał Sąd w przedmiotowym wyroku organ II instancji powinien zażądać od Placówki Terenowej KRUS w L. wymienionych odpisów dokumentów, przeanalizować ich treść i ustalić czy organ ten był w posiadaniu informacji o zatrudnieniu bądź kontynuacji wcześniej podjętego zatrudnienia przez skarżącego. Sąd wskazał również, że organ stwierdził, iż renta wypłacona skarżącemu za grudzień 2004 r. oraz styczeń i luty 2005 r. nie podlega zwrotowi z uwagi na upływ terminu dziesięcioletniego. Natomiast w odniesieniu do płatności za okres marzec 2005 r. - grudzień 2009 r. organ stwierdził, że skarżący nie wykazał, by działał w dobrej wierze, a zatem brak podstaw do zastosowania krótszego, czteroletniego terminu. Osąd ten w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego był, w ocenie Sądu, przedwczesny. Organ nie ustalił bowiem wszystkich istotnych okoliczności, mających wpływ na ocenę dobrej wiary.
Zgodnie z wskazaniami zawartymi w wyroku z [...] r. jak wyjaśnił organ odwoławczy w pierwszej kolejności pismem z [...] zwrócił się do Placówki Terenowej KRUS w L. o przekazanie akt sprawy skarżącego. W odpowiedzi organ ten poinformował, że w sprawie skarżącego toczy się postępowanie przed Sądem Okręgowym VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń społecznych w L. w przedmiocie odwołania od decyzji stwierdzającej nieważność decyzji ostatecznej o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz decyzji w sprawie nadpłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i akta sprawy znajdują się obecnie w Sądzie Okręgowym w L..
Następnie w dniu [...] (k.[...] akt adm. tom [...]) organ odwoławczy zwrócił się do Oddziału Regionalnego KRUS w L. o przekazanie akt sprawy T. W.. W odpowiedzi na przedmiotowe KRUS przesyłała poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopię dokumentów potwierdzających zatrudnienie, tj.:
- zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawione przez Komendę Powiatową Straży Pożarnej, z którego wynika, że skarżący był zatrudniony od [...] ostatnio jako mechanik samochodowy na [...] etatu (data pieczątki Placówki Terenowej KRUS "wysłano dnia/otrzymano 01 [...] r.");
- świadectwo pracy wystawione przez Urząd Gminy N. w dniu 20 listopada 2014 r., z którego wynika, że T. W. był zatrudniony w Urzędzie Gminy N. od [...] ., w wymiarze ˝ etatu w okresie od [...] oraz Ľ etatu w okresie od [...] (data pieczątki Placówki Terenowej KRUS "wysłano dnia/otrzymano [...]
- zaświadczenie wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w L. w dniu 21 listopada 2014 r. dotyczące podleganiu ubezpieczeniu społecznemu, z którego wynika, że T. W. podlegał ubezpieczeniu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą (NKP 40 1792) w okresie: [...]. oraz jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od [...] (data pieczątki Placówki Terenowej KRUS "wysłano dnia/otrzymano [...]") – akta adm. k. [...], tom [...]
Co istotne organ ten poinformował również, że w aktach emerytalno- rentowych brak kart ewidencyjnych ubezpieczonego z Urzędu Gminy w N. oraz decyzji o ustaniu i podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Organ odwoławczy w dniu [...] r. kolejnym pismem zwrócił się do Oddziału Regionalnego KRUS w L. o przekazanie akt sprawy T. W. oraz o udzielenie informacji, na jakim etapie toczy się, czy też zostało zakończone postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym [...] o sygn. akt [...]. W odpowiedzi (pismo z [...]., k. [...] akt adm., tom [...]) uzyskał informacje, iż ewentualne udostępnienie akt może nastąpić przez sąd.
W tych okolicznościach Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR, pozyskał fotokopie dokumentów znajdujących się w Sądzie Okręgowym w L. przy sprawie sygn. akt. VIII U [...], w tym m.in.:
- kartoteki obrotów wpłat (dokument własny KRUS)
- trzech świadectw pracy skarżącego wystawionych przez Urząd Gminy N. w dniu [...] r. za okres zatrudnienia [...] w wymiarze ˝ etatu (data pieczątki KRUS wpłynęło - [...].); za okres zatrudnienia [...] w wymiarze ˝ etatu (data pieczątki KRUS wpłynęło - [...] r.) i za okres zatrudnienia [...]. w wymiarze ˝ etatu (data pieczątki KRUS wpłynęło - [...] r.).
- pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu w L. z [...] r. skierowanego do KRUS w L. dotyczącego podleganiu ubezpieczeniu społecznemu przez T. W. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług murarskich: w okresach [...] r. (data pieczątki KRUS wpłynęło - [...] r.);
- decyzji wystawionej przez KRUS L. z [...]. o ustaniu ubezpieczania społecznego rolników, dotyczącej okresów od [...]. i zgłoszenia do ubezpieczenia (data pieczątki KRUS wpłynęło - [...]
- decyzji wystawionej przez KRUS L. z [...] r. o podleganiu ubezpieczaniu społecznemu rolników, dotyczącej okresów [...]
- zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu w L. z [...] r. dotyczącego podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu przez skarżącego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie: [...]
- karty wypłat zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych za lata 1999 do 2001 (dokument własny KRUS);
- decyzji wystawionej przez KRUS L. z [...] r. o ustaniu ubezpieczania społecznego rolników, dotyczącej okresów [...]
- decyzji wystawionej przez KRUS L. z [...] r. o podleganiu ubezpieczaniu społecznemu rolników, dotyczącej okresów [...]
- kartoteki obrotów za lata 1993-2003 (dokument własny KRUS);
- zaświadczenia z [...] wystawionego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o poleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacania składki za okresy: [...] do nadal z mocy ustawy, które zostało przedłożone wraz z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej;
- kartotek obrotów od [...] r. i za lata 1993 - 2004 (dokumenty własny KRUS);
- decyzji wystawionych przez Prezesa KRUS [...] r. o ustaniu ubezpieczania społecznego T. W. i D. W. od [...]. i o podleganiu ubezpieczanie społecznemu rolników od dnia [...]
- decyzji wystawionej przez Prezesa KRUS z [...] r. o ustaniu ubezpieczania społecznego rolników T. W. i D. W. od dnia [...] i zgłoszenie do ubezpieczenia (data pieczątki Placówki Terenowej KRUS "wysłano dnia/ otrzymano" - [...] r.);
- zaświadczeń wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczących okresów podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, okresów podlegających zaliczeniu oraz wysokości opłaconych składek dla T. W. i D. W.;
- decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników, o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz w sprawie nadpłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników;
- pisma wystawionego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników Palcówkę Terenową w L. z [...]. skierowanego do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. , informującego o dokonaniu weryfikacji okresów ubezpieczenia społecznego rolników, z którego wynika, że T. W. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach: [...]
- decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] r. o przyznaniu emerytury rolniczej T. W. i D. W.;
- zaświadczeń wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczących okresów podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, okresów podlegających zaliczeniu oraz wysokości opłaconych składek dla skarżącego i D. W.;
- decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] r. w sprawie nadpłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników;
- karty ewidencyjnej ubezpieczonego z Urzędu Gminy w N. za okres do [...] i 1991-1992.
Te oraz inne dokumenty pozyskane z Sądu Okręgowego w L. ze sprawy sygn. akt. [...] znajdują się w aktach sprawy na k. [...]-[...] akt. adm., tom [...], a pismo przewodnie skierowane do Sądu Okręgowego [...] na k. [...] akt. adm. tom [...].
Zgodnie z wytycznymi Sądu organ odwoławczy uzyskał również informację od Urzędu Gminy w N. w kwestii kart ewidencyjnych okresów zatrudnienia skarżącego i nich przekazywania do KRUS. Na zapytanie organu odwoławczego (pismo z [...] r., k. [...] akt adm. tom [...]) - czy Urząd Gminy N. przekazał do KRUS karty ewidencyjne ubezpieczonego T. W., w szczególności za okres zatrudnienia od 1994 r. do 2004 r. oraz w przypadku udzielania pozytywnej odpowiedzi o wskazanie, kiedy powyższe karty ewidencyjne zostały przekazane i jakich okresów zatrudnienia dotyczyły - Urząd Gminy N., poinformował, że nie przekazywał do KRUS kart wynagrodzeń z tytułu zatrudnienia T. W. (pismo urzędu z [...] r. k. [...] akt adm. tom [...].).
Organ odwoławczy zwrócił się również do skarżącego (pismo z [...] k. [...] akt adm., tom [...]) o złożenie wyjaśnień i dokumentów będących w jego posiadaniu wskazując o jakie dokumenty chodzi.
W odpowiedzi skarżący złożył:
- zaświadczenia z [...] r. wystawione przez KRUS Oddział Regionalny Placówkę Terenową w L. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacaniu składek za okres od 1997 r. do 2004 r. przez skarżącego i od 1977 r. do 2004 r. przez D. W.;
- zaświadczenie z [...] r. wystawione przez Urząd Gminy N. w przedmiocie zatrudnienia T. W. na podstawie umowy o pracę na ˝ etatu w okresie od [...] oraz na Ľ etatu w okresie od [...]
- decyzje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników [...] r. i z dnia [...] r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia [...] kw od 2005.1,
- decyzje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 9 grudnia 2014 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników D. W. od [...] kw. do 2005.1;
- decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] r. i z dnia [...] r. w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników;
- decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] r. w sprawie nadpłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
W ocenie Sądu, w tym stanie sprawy za niezadane uznać należy zarzuty skargi co do naruszenia przepisów postępowania, w tym zwłaszcza art. 7 i art. 77 k.p.a. Zdaniem Sądu organ zgromadził materiał wystraczający do załatwienia sprawy, a zebrane dowodowy ocenił w ramach swobodnej oceny dowodów. Nie można uznać, że ocena dowodów odmienna od oczekiwań skarżącego jest równoznaczna z naruszeniem zasady praworządność i brakiem uwzględnienia jego słusznego interesu.
Zwrócić również uwagę należy, że jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie co do zasady zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Postępowanie to ogranicza się jedynie do takich czynności, które pozwolą na urzędowe rozpoznanie wniosku. Zatem zawężone do koniecznego zakresu ramy postępowania wyjaśniającego nie czynią zasadnym przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego. Nie czynią również koniecznym współdziałania z osobą zainteresowaną treścią zaświadczenia. Tym samym argumentacja skargi co do braku ze strony KRUS żądania od skarżącego jakichkolwiek dokumentów przed wydaniem zaświadczenia z [...] r., czy odebrania oświadczenia w sprawie zatrudnienia sama z siebie nie może uzasadniać pomyłki/błędu właściwego organu.
Jak wskazał Sąd w wyroku z 5 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 452/18 za wyrokiem z 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 150/17, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przyznającej rentę (Dz. U. z 2004 r., Nr 114, poz. 1191 ze zm.) rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, jeżeli w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników (§ 4 pkt 3 w zw. z pkt 2). W związku z tym jednym z warunków przyznania renty strukturalnej jest dołączenie do wniosku dokumentu potwierdzającego podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (§ 18 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia). Nie jest wystarczające oświadczenie rolnika o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. To organ właściwy w sprawie ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników stwierdza, na podstawie posiadanych dokumentów, podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy. Nie jest sporne, że skarżący złożył wymagany dokument potwierdzający podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, a mianowicie zaświadczenie z 3 sierpnia 2004 r. wydane przez KRUS, stwierdzające, że skarżący w dacie wydania zaświadczenia podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Jest również poza sporem, że ten sam organ zweryfikował w 2014 r. treść zaświadczenia i stwierdził, że skarżący podlegał z mocy ustawy ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu jako rolnik jedynie do [...]
Sporne w postępowaniu w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnych płatności jest, czy fakt zatrudnienia skarżącego od 1994 r. w wymiarze Ľ etatu był znany KRUS w dacie wydania zaświadczenia z [...]., od tego bowiem zależała ocena czy wydanie zaświadczenia było pomyłką KRUS.
W ocenie Sądu wszystkie istotne dla wyniku rozstrzygnięcia okoliczności zostały w sprawie wyjaśnione i prawidłowo rozważone, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie wnikliwie zgromadzony i obszerny materiał dowodowy uzasadniał stanowisko organu odwoławczego, że fakt zatrudnienia skarżącego od [...] r. w wymiarze Ľ etatu nie był znany KRUS w dacie wydawania zaświadczenia z [...] r.
Treść dokumentów posiadanych przez KRUS w przedmiocie zatrudnienia skarżącego, w tym złożone świadectwa pracy i zaświadczenia oraz brak kart ewidencyjnych ubezpieczonego przekazywanych do KRUS przez Urząd Gminy w N. , a także inne dokumenty zgromadzone w niniejszej sprawie potwierdzają, że o fakcie zatrudnienia T. W. Placówka Terenowa KRUS w L. dowiedziała się dopiero w dniu [...] (data wpływu do organu) ze świadectwa pracy wystawionego przez Urząd Gminy N. w dniu [...]
Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie jest dowolne stanowisko organów, iż wydanie zaświadczenia przez Placówkę Terenową KRUS w L. w dniu [...] r. nie było pomyłką KRUS i płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy. Zatem nie mają tu zastosowania przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnej płatności zawarte w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, i w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Powołane przepisy przewidują, że obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy (właściwego organu) lub innej władzy (innego organu) oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.
Skarżący argumentował, że nie miał wpływu na błąd organu i nie miał możliwości jego wykrycia z uwagi na to, iż nie dysponuje wiedzą prawniczą i nie sposób przyjąć, że obejmował rozeznaniem różnicę pomiędzy obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia na Ľ etatu do systemu ubezpieczenia społecznego czy obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz że nie miał obowiązku dokonywania zgłoszenia, albowiem nadal pozostawał w stosunku zatrudnienia i jego sytuacja nie uległa zmianie i nie zaistniały okoliczności mające wpływ na podleganie ubezpieczeniu. W kontekście powyższe po pierwsze jeszcze raz podnieść należy, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uprawniał organ do stwierdzenia, że nie mamy w okolicznościach niniejsze sprawy z błędem organu przy wydaniu zaświadczenia z [...] r. Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, do którego również powołuje się skarżący, że pod pojęciem "pomyłki organu" należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności, a możliwość wykrycia błędu organu przez rolnika wiąże się z koniecznością prawidłowego odczytania treści przepisów, i istotne jest to, czy przepisy te są jasne i zrozumiałe, czy też wymagają szeregu zabiegów interpretacyjnych.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie można jednak organowi przypisać, że powinien wiedzieć o zatrudnianiu skarżącego od 1994 r. do końca 2004 r. w wymiarze Ľ etatu w dacie wydania zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu emerytalno-społecznemu przez skarżącego. Zgromadzony materiał dowodowy na to nie pozwala.
Po drugie z powołanych przepisów wprost wynika, że obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie zachodzi, gdy zostały spełnione kumulatywnie obie przesłanki, tj. płatność została dokonana na skutek pomyłki organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Tym samym zarzuty skargi co do naruszenia art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 uznać należy za chybiony.
Po trzecie, jak wynika z zaskarżonej decyzji organ odwoławczy miał na względzie całokształt okoliczności sprawy, w tym okoliczności podnoszone przez Sąd w wyroku z 5 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 452/18, co do tego, że skarżący nie dysponuje wiedzą prawniczą, i nie miał wiedzy o zmianie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Te okoliczności między innymi zostały przez organ wzięte pod uwagę przy ocenie zaistnienia przesłanki dobrej wiary i przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnych płatności.
Prawidłowa jest ocena organu odwoławczego, iż analiza przesłanki przedawnienia, a co za tym idzie ocena działania strony pod kątem wystąpienia dobrej wiary dotyczyć może wyłącznie płatności zrealizowanych do końca 2009 r., a dla środków zrealizowanych w kolejnych latach brak wyraźnego przepisu w tym zakresie.
Zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 mającego zastosowanie do płatności za 2004 r. i art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, mającego zastosowanie do płatności w okresie 2005-2009 r., obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.
Jak wynika z ustaleń organu niekwestionowanych przez stronę wypłata renty strukturalnej za początkowy jej okres grudzień 2004 r. miała miejsce [...] r. Organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki dobrej wiary natomiast z uwagi na przekroczenie dziesięcioletniego terminu ww. przepisy będą miały zastosowanie w przypadku trzech pierwszych miesięcznych płatności z tytułu rent strukturalnych bowiem nastąpiły w dniach [...] r. (za grudzień 2004 r.), [...] (za styczeń 2005 r ) i [...] r. (za luty 2005 r.). Decyzja organu I instancji z [...]., którą organ po raz pierwszy powiadomił stronę o nieuzasadnionym charakterze danej płatności została doręczona skarżącemu [...] r. Tym samym organ I instancji uznał, że kwota płatności w łącznej wysokości [...] zł w tych okolicznościach nie podlega odzyskaniu. Natomiast kwota nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł podlega zwrotowi.
Organ odwoławczy wydając decyzję reformatoryjną ustalił natomiast, że jak wynika ze stanu faktycznego od [...]. na rzecz skarżącego zrealizowano nienależne płatności w łącznej wysokości [...] zł, a w okresie od stycznia 2010 r. do listopada 2014 r. zrealizowano płatności w łącznej kwocie [...]zł. Skarżący tych ustaleń nie podważał. Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, jak również wyjaśnienia skarżącego złożone w postępowaniu odwoławczym nie dają podstaw do przyjęcia, że skarżący nie działał w dobrej wierze, a zatem do płatności zrealizowanych do końca 2009 r. znajdą zastosowanie krótsze termin przedawnienia, który już wyekspirowały .
Treść powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, iż w okolicznościach w nich wskazanych dobrą wiarę powinien wykazać beneficjent, nie zaś organ.
Zgodnie z tradycyjnym pojęciem dobrej wiary, polega ona na błędnym, ale w danych okolicznościach usprawiedliwionym przekonaniu danej osoby, że przysługuje jej wykonywane przez nią prawo. Oznacza to, że dla przyjęcia, iż dany podmiot dochował dobrej wiary, konieczne jest jednoczesne wystąpienie trzech przesłanek, tj. przeświadczenia o istnieniu danego prawa, błędności tego przeświadczenia oraz możliwości usprawiedliwienia tego błędu w danych okolicznościach. Zła wiara ma natomiast miejsce gdy brak świadomości o nieprzysługiwaniu uprawnienia do otrzymania świadczenia jest wynikiem zaniedbań samego zainteresowanego, niezachowania normalnej w danych okolicznościach ostrożności. W takiej bowiem sytuacji nie ma możliwości usprawiedliwienia błędnego przekonania co do istnienia uprawnienia. W złej wierze działa ten, kto nie wie o braku uprawnienia, ale należy przyjąć, że wiedziałby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.
Wbrew zarzutom skargi organ nie wskazywał, iż błąd był możliwy do wykrycia przy zachowaniu normalnej w danych okolicznościach staranności i polegał na niepowiadomieniu przez wnioskodawcę KRUS o fakcie zatrudnienia od 1994 r. do 31 grudnia 2004 r. Organ wykazał, że dana płatność nie została dokonana na skutek błędu organu, gdyż KRUS nie posiadała wiedzy o zatrudnieniu skarżącego w ww. okresie. Dokumenty jakimi dysponowała Kasa w dacie wydania zaświadczenia z [...] r. w tym świadectwa pracy wystawione przez Urząd Gminy w N. dotyczyły okresów sprzed 1994 r. Natomiast mając na względzie, że takie zaświadczenie zostało skarżącemu wydane organ odwoławczy uznał, iż jest jedna z okoliczności uzasadniających przyjęcie w działaniu skarżącego dobrej wiary.
Jak wskazał Sąd w wyroku z 5 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 452/18 -w kontekście zmiany od 2 maja 2004 r. przepisów ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i okoliczności, że do 1 maja 2004 r. na podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników nie miało wpływu zatrudnienie w wymiarze niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie - mając na uwadze fakt, iż skarżący nie dysponuje wiedzą prawniczą i nie posiadał profesjonalnego pełnomocnika na datę uzyskania prawa do renty strukturalnej nie sposób przyjąć, że obejmował rozeznaniem różnicę pomiędzy obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia na Ľ etatu do systemu ubezpieczenia społecznego czy obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. W ocenie Sądu z udokumentowanego zachowania skarżącego wynika jednoznacznie, że nie było jego celem bezprawne uzyskiwanie świadczeń z tytułu renty strukturalnej. Dlatego też Sąd wskazał, że w tym stanie rzeczy, skoro dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że danemu podmiotowi przysługuje określone prawo czy też, że działa on zgodnie z prawem, to organy w niniejszej sprawie powinny w sposób pełny i wszechstronny, dokonać oceny dobrej wiary po stronie skarżącego z uwzględnieniem całokształtu jego zachowania i usprawiedliwionych oczekiwań co do stanu świadomości prawnej, w szczególności w kontekście zrozumienia zastosowanych pouczeń oraz pojmowania zmieniających się przepisów z zakresu ubezpieczenia społecznego. W tym celu i pod tym kątem organ powinien poddać ponownej rozwadze zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy.
Organ odwoławczy do tych wytycznych się zastosował i uznał, że skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej pozostawał w dobrej wierze.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał również, iż na dzień składania wniosku przez skarżącego brzmienie § 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, mogło budzić wątpliwości interpretacyjnej, gdyż przepis ten w pkt 3 stanowił, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu (...) jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki (...), w dniu
złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu.
Organ ocenił, że zmiana tej jednostki redakcyjnej z dniem 11 sierpnia 2006 r., w związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U 2006, Nr 135, poz. 951) spowodowała, że dopiero po 11 sierpnia 2006 r. niewątpliwie można mówić, że w odniesieniu do warunku o którym mowa w § 4 pkt 3 ww. rozporządzenia chodzi o ubezpieczenie społeczne rolników. Na dzień złożenia wniosku i zaświadczenia KRUS (3 sierpnia 2004r.), kwestia ta nie była jednoznaczna, budziła niewątpliwie wątpliwości interpretacyjne. Tym samym nie można, w ocenie organu II instancji, przyjąć w sposób niebudzący wątpliwości, jak to uczynił organ I instancji, że strona składając wniosek o rentę miała świadomość co do rodzaju ubezpieczenia, któremu winna podlegać, że nie spełniała warunków uzyskania przedmiotowej pomocy.
Te okoliczności (zmiana redakcji przepisów określających warunki przyznania przedmiotowego świadczenia; uzyskanie zaświadczenia KRUS z [...] r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników), zdaniem organu odwoławczego, niewątpliwie pozwalają mówić o usprawiedliwionym przekonaniu strony (w dniu składania wniosku), że jej działanie było zgodne z prawem. Wskazują, że skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej pozostawał w dobrej wierze.
Ocenę organu II instancji w kwestii istnienia po stronie skarżącego dobrej wiary, mając na względzie całokształt okoliczności faktycznych sprawy skład orzekający w pełni podziela i uznaje, że wytyczne Sądu zawarte w ww. wyroku zostały wykonane. W tym stanie rzeczy trafna jest konkluzja organu odwoławczego, że płatności pobrane przez skarżącego w okresie od stycznia 2005 r. do grudnia 2009 r. w wysokości [...] zł, z uwagi na upływ krótszego czteroletniego terminu przedawnienia, w związku z przyznaniem działaniom skarżącego charakteru dobrej wiary nie podlegają zwrotowi.
Organ odwoławczy przyjął jako datę pierwszego zawiadomienia beneficjenta przez właściwy organ o nieuzasadnionym charakterze przyznanej płatności datę zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, tj. dzień [...] r., które jak wynika z ustaleń organu zostało doręczone skarżącemu [...] Tak dla porządku wskazać należy, że nawet jeżeliby przyjąć, jak zrobił to pierwotnie, przy obliczaniu dziesięcioletniego terminu organ I instancji, iż już dzień doręczenia decyzji organu I instancji stwierdzającej wydanie decyzji przyznającej rentę strukturalną z naruszeniem prawa, tj. dzień 11 czerwca 2015 r. był tym momentem powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności, to i tak od wypłaty ostatniej rety strukturalnej za grudzień 2009 r. co, jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu, miało miejsce 22 grudnia 2009 r. upłynęło ponad 4 lata, a zatem przesłanka z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 przy ustaleniu działania skarżącego w dobrej wierze została spełniona.
W kontekście argumentacji skargi i powoływania się na stanowisko Sądu zawarte w wyroku z 5 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 452/18, gdzie Sąd odwołał się do regulacji art. 62 ust. 1 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i prowadzenia przez KRUS działalności w zakresie informowania ubezpieczonych i świadczeniobiorców o prawach i obowiązkach wynikających z ustawy, wyjaśnić trzeba, że Sąd w ww. wyroku odwołał się do tej regulacji właśnie w kontekście oceny działania skarżącego w dobrej wierze, w kontekście zastosowania regulacji art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004. Jak wykazano powyżej dobra wiara, tam gdzie przepis prawa pozwalał na jej badanie przy ustalaniu zaistnienia przesłanki przedawnienia została przez organ odwoławczy przyjęta. Ponadto powyższy przepis nie może być rozumiany jako obowiązek indywidualnego pouczania rolnika o każdej zmianie ustawy. Takiego stanowiska Sąd w wyroku z 5 maca 2019 r. nie wyraził.
Podzielić również należy stanowisko organu odwoławczego co do braku normatywnej podstawy do badania przez organ istnienia po stronie beneficjenta dobrej wiary w przypadku płatności za lata 2010 – 2014.
Zasadnie argumentuje organ odwoławczy i stanowisko to znajduje aprobatę w orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA, sygn. akt I GSK 192/18, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA), że dla środków zrealizowanych w kolejnych latach, z uwagi na brak wyraźnego przepisu w tym zakresie – zarówno w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1120/2009 (art. 80), jak i rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 65/2011 (art. 5) – zastosowanie mają regulacje art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
W przepisie art. 3 ust 1 ww. rozporządzenia wskazano, że okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1. Zgodnie z art. 1 ww. rozporządzenia w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego (ust. 1). Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (ust. 2).
W dalszej części przepisu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 wskazano, że w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ocenił, iż moment dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącego, to dzień, w którym wystąpił on z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej, pomimo braku spełniania warunków jej przyznania, a zatem dzień 27 września 2004 r. W związku z tym, że nieprawidłowość ta miała charakter ciągły, gdyż na przestrzeni lat 2004-2014 skarżący niezmiennie pobierał świadczenie, do którego nie był uprawniony, to za moment, od którego biegnie okres przedawnienia (dzień, w którym nieprawidłowość ustała) należy uznać dzień doręczenia decyzji z dnia 9 czerwca 2015 r. o stwierdzeniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa, co miało miejsce w dniu 11 czerwca 2015 r. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, iż czteroletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 nie upłynął, a wypłacone skarżącemu środki finansowe w kwocie 160.047,64 zł z tytułu pobierania renty strukturalnej w okresie od stycznia 2010 r. do listopada 2014 r., stanowią kwotę nienależnie pobraną, która podlega zwrotowi.
To stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Nawet gdyby przyjąć, że momentem liczenia okresu przedawnienia jest data wypłaty ostatniej renty strukturalnej, tj. 28 listopada 2014 r., jako dzień, w którym nieprawidłowość ustała (bo jak wynika z orzecznictwa i taka praktyka organów ma zastosowanie), to i tak czteroletni termin nie upłynął. Okoliczności sprawy wykazały bowiem, że zasadne było wszczęcie postępowania w celu ustalenia wysokości nienależnych płatności, a decyzja organu I instancji w tym przedmiocie została wydana 12 kwietnia 2018 r., a doręczona 16 kwietnia 2018 r. W ocenie Sądu, do powstania obowiązku zwrotu płatności nienależnych wystarczające jest doręczenie przed upływem terminu przedawnienia decyzji organu I instancji. Zważyć też trzeba, że mając na względzie zasady efektywności, bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa prawa unijnego, to te regulacje (tu art. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich) powinny stanowić wyłączną podstawę rekonstrukcji normy prawnej do ustalenia okresu przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej, nie zaś przepisy Ordynacji podatkowej, do których odpowiedniego stosowania odsyła art. 29 ust.7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r., poz. 1505) - por. też wyroki w sprawach sygn. akt: II GSK 1008/15 i I SA/Sz 454/19, CBOSA.
Podsumowując, w ocenie Sądu, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie naruszyły powołanych w skardze przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. Działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa uwzględniając wytyczne zwarte w zapadłych w sprawie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wbrew zarzutom skargi zasada z art. 6 k.p.a. nie została naruszona. Mając na uwadze zawartość akt administracyjnych – Sąd uznał, że orzekając w sprawie organ odwoławczy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy i rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny tego materiału wskazanych w art. 80 k.p.a. Dokonał oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, każdego z nich z osobna i we wzajemnym ich powiązaniu z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Tak jak wymaga tego zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a) organ odwoławczy ponownie rozpatrzył i rozstrzygnął sprawę. Przeprowadził postępowanie merytorycznie, ocenił dowody i przeanalizował wszystkie istotne okoliczności sprawy. Tym samym w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również właściwe uzasadnienie prawne. Tak zredagowane uzasadnienie decyzji nie narusza zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.) - realizowanych na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto z zasady wyrażonej w przepisie art. 8 § 1 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Sam fakt, że rozstrzygnięcie organu oczekiwań skarżącego nie spełnia nie uzasadnia jeszcze naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR orzekając w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo określił kwotę podlegającą zwrotowi jak również zgodnie z powołanymi w zaskarżonej decyzji przepisami określiły obowiązek zwrotu ustalonej kwoty wraz z należnymi odsetkami.
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.