III SA/Lu 394/21

III SA/Lu 394/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-12-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Drwal /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 822/22 - Wyrok NSA z 2025-05-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 85
art. 86 ust. 2, ust. 3, art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Sugier, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prorektora ds. Studentów i Doktorantów [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu stypendium rektora oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 394/21
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją Prorektora KUL z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr DSS-048-147096-2020/2021 – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) oraz art. 86 ust. 1 pkt. 1, art. 86 ust. 2-3, art. 91 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 2 pkt. 2 lit. b ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z § 5 ust. 2 i § 6 ust. 6 oraz § 19-21 w zw. z § 9 ust. 2 pkt. 2 lit. b/ Regulaminu świadczeń Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II – rozpatrzono odwołanie i utrzymano w mocy decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 21 stycznia 2021 r. nr DSS-048- 147096-2020/2021 w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Stypendialnej z dnia 20 listopada 2020 r. nr DSS-048-147096/2020/2021 przyznającej M. B. stypendium rektora.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynikało m.in., że:
- we wniosku z dnia 29 września 2020 r. skarżący wystąpił o przyznanie stypendium rektora informując jednocześnie o ukończeniu studiów I stopnia i posiadaniu tytułu licencjata w dziedzinie f. ;
- rozpoznając powyższy wniosek w wyniku przeoczenia Komisja Stypendialna wydała w dniu 20 listopada 2020 r decyzję przyznającą skarżącemu (studiującemu na kierunku: M. I. S. H.-S. - studia stacjonarne I stopnia) stypendium rektora (w wysokości 1.050,00 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2020 r. do 30 czerwca 2021 r.);
- w ocenie Odwoławczej Komisji Stypendialnej, miało miejsce rażące naruszenie prawa ponieważ Komisja Stypendialna rozstrzygnęła sprawę z pominięciem art. 93 ust. 2 pkt. 2 lit. b ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt. 2 lit. b Regulaminu świadczeń KUL;
- zdaniem Odwoławczej Komisji Stypendialnej, z brzmienia przepisu (zarówno tego o randze ustawowej, jak również tego o charakterze wewnętrznym) wynika, że student, który ukończył już jeden kierunek studiów z tytułem zawodowym licencjata, inżyniera albo równorzędnym, nie ma prawa do świadczeń pomocy materialnej na kolejnym podejmowanym kierunku studiów pierwszego stopnia; prawa tego nie ma również student, który po ukończeniu jednego kierunku studiów pierwszego stopnia, kontynuuje naukę na kolejnym kierunku studiów na tym samym poziomie (tj. na studiach pierwszego stopnia);
- w tej sytuacji w dniu 17 grudnia 2020 r. z urzędu wszczęto postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej to świadczenie, zdecydowano też o zawieszeniu jego wypłaty, a następnie decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 21 stycznia 2021 r. stwierdzono (w trybie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.) nieważność decyzji Komisji Stypendialnej z dnia 20 listopada 2020 r. przyznającej skarżącemu stypendium;
- podstawą faktyczną tego rozstrzygnięcia było ustalenie, że w ramach studiów międzydziedzinowych M. B. ukończył już jeden kierunek studiów: F. (studia stacjonarne I stopnia) i w dniu 23 lipca 2020 r. uzyskał tytuł licencjata, że M. B. obecnie na IV roku studiów w ramach studiów międzydziedzinowych studiuje K. (studia stacjonarne 1. stopnia) realizując minimum programowe III roku studiów, powyższy kierunek M. B. rozpoczął na II roku studiów w ramach studiów międzydziedzinowych, realizując od tego momentu jednocześnie dwa kierunki: kontynuując kierunek - F. (stacjonarne I stopnia), rozpoczęty na I roku studiów w ramach studiów m. , i K. (stacjonarne I stopnia) od II roku studiów w ramach studiów m. ;
- zdaniem Prorektora KUL, dokonana przez Odwoławczą Komisję Stypendialną interpretacja art. 93 ust. 2 pkt. 2 lit. b ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt. 2 lit. b Regulaminu świadczeń KUL jest prawidłowa i zasługuje na uwzględnienie, czego nie można powiedzieć o wniesionym przez skarżącego odwołaniu od decyzji z dnia 21 stycznia 2021 r.;
- prawidłowość stanowiska zaprezentowanego przez Odwoławczą Komisję Stypendialną znajduje potwierdzenie w wyroku z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. K 40/12, w którym Trybunał Konstytucyjny w nawiązaniu do art. 70 ust. 4 Konstytucji i obowiązku władz publicznych zapewnienia powszechnego i równego dostępu do wykształcenia, wyjaśnił, że okoliczność ukończenia jednego kierunku studiów zwalnia władze publiczne z obowiązku dalszego wspierania lub nagradzania za szczególne osiągnięcia osób, które zdecydowały się kontynuować edukację na kolejnym kierunku studiów.
W skardze do WSA w Lublinie wniesionej na decyzję Prorektora KUL z dnia 19 kwietnia 2021 r. M. B. zarzucił:
- naruszenie art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu świadczeń Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w związku z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, polegające na błędnej wykładni w/w przepisów sprowadzającej się do błędnego uznania, że:
a) stypendium rektora przestaje przysługiwać skarżącemu - studentowi studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku M. I. S. H.-S.. który:
. tych studiów nie ukończył i je kontynuuje na tym samym kierunku;
. w ramach tego kierunku uzyskał jeden tytuł licencjata - f. ;
. kontynuuje naukę, ukierunkowaną na uzyskanie tytułu licencjata w innej dziedzinie - k. ;
tak, jakby skarżący:
. nie był w ogóle studentem studiów stacjonarnycyh I stopnia na kierunku M. I. S. H.- S.;
. rozpoczął studia na kierunku f. , a następnie ukończył je uzyskując stopień licencjata;
. po uzyskaniu stopnia licencjata ponownie podjął studia pierwszego stopnia tym razem na kierunku k.
w sytuacji, gdy skarżący po uzyskaniu tytułu licencjata f. nie podejmował ponownie żadnych innych studiów pierwszego stopnia, a jedynie kontynuował studia na tym samym kierunku M. I. S. H.-S. podczas których nie ukończył on kierunku studiów "f. ", ani nie rozpoczynał kierunku studiów "k. ", a jedynie uzyskał tytuł zawodowy licencjata f. , a struktura jego programu studiów kontynuowanych na kierunku M. I. S. H.-S. pozwoli mu na uzyskanie drugiego tytułu zawodowego licencjata k. ,
b) stypendium rektora przestaje przysługiwać skarżącemu - studentowi studiów stacjonarnycyh I stopnia na kierunku M. I. S. H.-S., który uzyskał tytuł licencjata, natomiast studia pierwszego stopnia kontynuuje jeszcze na innym kierunku rozumianym jako innym od tego, z którego już otrzymał tytuł licencjata, ale mieszczącym się w ramach kierunku M. I. S. H.-S., a nie rozumianym jako kierunku innym niż kierunek M. I. S. H.-S.,
- rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy wykładnia prawa materialnego nie daje podstaw do stwierdzenia, iż decyzja Komisji Stypendialnej z dnia 20 listopada 2020 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa,
- rażące naruszenie art. 6 k.p.a. (i zasady legalizmu) poprzez oparcie rozstrzygnięcia na stanowisku z dnia 29 marca 2021 r. wyrażonym przez Z. D. D. S. W. M. E. i N.;
- naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady ochrony praw nabytych na podstawie decyzji administracyjną wydanej w oparciu o stan faktyczny ustalony prawidłowo w oparciu o zgodne z prawdą oświadczenia strony.
Skarżący wniósł o:
- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o uchylenie jej w całości;
- o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 21 stycznia 2021 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa ewentualnie o uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi;
- o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego;
- o umożliwienie wniesienia pisemnej repliki na odpowiedź na niniejszą skargę w rozsądnym terminie;
- o wyznaczenie rozprawy.
W uzasadnieniu skarżący argumentował m.in., że:
- P. ds. S. i D. K. U. L. J. P. I. w L. wydając decyzję oparł się na stanowisku zaprezentowanym przez Z. D. D. S. W. M. E. i N. w piśmie nr [...] z dnia 29 marca 2021 r. wyjaśniającym, że przez ponowne podjęcie studiów pierwszego stopnia w rozumieniu art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce należy rozumieć nie tylko sytuację, gdy student po uzyskaniu tytułu licencjata na jednym kierunku studiów rozpoczynają studia pierwszego stopnia na innym kierunku studiów, ale również sytuację w której student po ukończeniu pierwszego kierunku studiów licencjackich kontynuuje rozpoczęte wcześniej kolejne studia pierwszego stopnia;
- sam fakt wystosowania zapytania o interpretację przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce świadczy o wątpliwościach interpretacyjnych organu, który w piśmie z dnia 22 lutego 2021 r. prosił Ministerstwo Edukacji i Nauki o opinię;
- nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, kiedy to naruszenie nie ma charakteru oczywistego, a nie ma go, gdy sam organ szuka na formalnej ścieżce wsparcia interpretacyjnego w Ministerstwie;
- powyższa opinia nie jest opinią biegłego na okoliczność treści obowiązującego prawa;
- pismo z dnia 29 marca 2021 r. wystosowane zostało bez podstawy prawnej, a to oznacza, że Z. D. D. S. W. pozwolił sobie na sprowokowaną pisemną interpretację przepisów ustawy dopuszczając się najprawdopodobniej działania poza zakresem swoich kompetencji;
- brak podstawy prawnej do skonstruowania stanowiska zawartego w piśmie z dnia 29 marca 2021 r. sprowadzającego się do formułowania tez mających walor ogólnej wykładni przepisów ustawowych oraz włączenie tego dokumentu do akt (nie do końca wiadomo w jakim trybie) i uwzględnienie go w procesie decyzyjnym, czego wyrazem jest treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przesądza o złamaniu przez organ zasady legalizmu;
- jeżeli organ twierdzi, że doszło do nieprawidłowego przyznania skarżącemu stypendium, to nieprawidłowość ta (o ile w ogóle miała miejsce, czemu skarżący oczywiście nadal konsekwentnie zaprzecza) mogła co najwyżej być rezultatem błędu interpretacyjnego w procesie stosowania prawa;
- taki błąd nie może być podstawą do uznania, że doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu pierwszej decyzji, to ponieważ skarżący w żaden sposób nie przyczynił się do wywołania tego błędu, a na pewno nie przyczynił się działaniem bądź zaniechaniem, którego dotyczyć mogłaby jakakolwiek zarzucalność czynu, to nabycie w ten sposób przez niego prawa do stypendium należy uszanować nawet w przypadku, gdyby okazało się, że dokonano niewłaściwej wykładni niejasnej normy prawnej;
- skarżący nie powinien ponosić ryzyka błędów interpretacyjnych Komisji Stypendialnej;
- jeżeli Prorektor KUL uważa, że decyzja o przyznaniu stypendium nie powinna być wydana, to w żadnym razie nie powinien pozwolić na odebranie skarżącemu przyznanego mu stypendium;
- rzeczą organu było rozważyć możliwość ewentualnego dochodzenia odszkodowania od członków Komisji Stypendialnej, w przypadku uznania, że wydano bezprawną decyzję w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny;
- odbieranie stypendium skarżącemu, który na etapie wnioskowania ani niczego istotnego nie zataił, ani nie wprowadził właściwego organu uniwersyteckiego w błąd, należy uznać za niezgodne z art. 2 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podnosząc m.in., że regulacja art. 93 ust. 2 pkt 2 b/ ustawy ma na celu ograniczenie możliwości przyznania stypendium tzw. "wiecznym studentom".
Sąd zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w skardze podstawą prawną, gdyż rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady decyzji nie wystąpiły.
Z uwagi na charakter sporu prowadzonego w rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że w art. 86 ust.1 pkt 4 ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce określa, że w ramach pomocy materialnej student może ubiegać się o stypendium rektora.
Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust.2 ustawy).
Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji (art. 86 ust. 3 ustawy).
Rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa (art. 86 ust. 4 ustawy).
Stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym (art. 91 ust. 1 ustawy).
Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku (art. 93 ust. 1 ustawy). Według jej art. 93 ust. 2, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1:
1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat;
2) nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:
a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny,
b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia.
Student ubiegający się o świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, albo otrzymujący takie świadczenie niezwłocznie powiadamia uczelnię o wystąpieniu okoliczności powodującej utratę prawa do świadczenia na podstawie art. 93 ust. 2 i 3 (art. 94 ust. 1 ustawy).
Decyzja o przyznaniu świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym student utracił prawo do świadczenia z powodu uzyskania tytułu zawodowego, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 2 i ust. 3, został skreślony z listy studentów na kierunku studiów, na którym otrzymywał świadczenie, albo upłynął okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 (art. 93 ust. 2 ustawy).
Z art. 59 ust. 2 ustawy wynika, że indywidualne studia międzydziedzinowe są sposobem organizacji studiów umożliwiającym uzyskanie dyplomu ukończenia studiów na więcej niż 1 kierunku.
W literaturze przedmiotu podnosi się, że przepis art. 59 ustawy jest niejednoznaczny i rodzi pewne trudności interpretacyjne. Z jednej strony w ust. 1 jest mowa o "prowadzeniu indywidualnych studiów międzydziedzinowych", co sugeruje, że stanowią one odrębny rodzaj studiów, z drugiej natomiast w ust. 2 stwierdza się, że "studia" te są "sposobem organizacji studiów". Celem tej regulacji jest umożliwienie kontynuacji w nowym porządku prawnym obecnie funkcjonujących studiów szczególnego rodzaju, jakimi były indywidualne studia międzyobszarowe, obejmujące kilka kierunków studiów - Jerzy Woźnicki (red.): Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz. Publ. WKP 219. Zdaniem tego autora, studia te miały na celu zwiększenie atrakcyjności oferty kształcenia poprzez jego uelastycznienie oraz umożliwienie uzyskania dyplomu ukończenia studiów na więcej niż jednym kierunku.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że bezsporną okolicznością jest, że skarżący w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia (stypendium Rektora KUL) posiadał tytuł zawodowy licencjata w dziedzinie f. . Taka okoliczność wynika chociażby z treści samego wniosku z dnia 29 września 2020 r. Skarżący wystąpił o przyznanie stypendium rektora informując jednocześnie o ukończeniu studiów I stopnia i posiadaniu tytułu licencjata w dziedzinie f. .
Powstały spór dotyczy kwestii prawidłowości oceny o rażącym naruszeniu prawa podczas załatwiania powyższego wniosku oraz zasadności zastosowania instytucji stwierdzenia nieważności decyzji. W sprawie niniejszej stwierdzono w trybie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. (z powodu rażącego naruszeniem prawa) nieważność decyzji Komisji Stypendialnej z dnia 20 listopada 2020 r. przyznającej skarżącemu stypendium rektora.
W ocenie Sądu, w sprawie dokonano prawidłowej interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b/ ustawy (w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Powyższy przepis nie nastręcza większych trudności interpretacyjnych. Jego brzmienie jasno wskazuje, że stypendium rektora nie przysługuje studentowi, który posiada już tytuł zawodowy licencjata i ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia.
W sprawie ustalono, że w ramach studiów międzydziedzinowych skarżący ukończył już jeden kierunek studiów - F. (studia stacjonarne I stopnia) i w dniu 23 lipca 2020 r. uzyskał tytuł licencjata. Ustalono ponadto, że skarżący podjął ponownie studia i studiuje K. (studia stacjonarne I stopnia). Powyższy kierunek skarżący rozpoczął na II roku studiów w ramach studiów międzydziedzinowych. Świadczyło to, że skarżący realizował od tego czasu jednocześnie dwa kierunki. Kontynuował bowiem kierunek - F. (stacjonarne studia I stopnia) rozpoczęty na I roku studiów w ramach studiów m. oraz K. (stacjonarne studia I stopnia) od II roku studiów w ramach studiów m. , a to oznaczało, że skarżący ponownie podjął studia pierwszego stopnia.
W orzecznictwie sygnalizuje się, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również procesowego. Jednakże wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, a to znaczy, iż z reguły jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2021 r. sygn. III OSK 568/21).
Sygnalizuje się również, przy ocenie przesłanki uznania wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. III OSK 1310/21).
Wyjaśniając pojęcie rażącego naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych a zatem pojęcie to musi być interpretowane wąsko, co oznacza, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią, nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest dotknięta decyzja, której treść stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (zob. wyrok z dnia 25 czerwca 2021 r. sygn. I OSK 353/21).
We wcześniejszym orzecznictwie przyjmowano, że oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub obowiązki lub też odmówiono ich nadania (zob. wyrok NSA z dnia 26 maja 1989 r. sygn. IV SA 339/89).
Powyższe oznacza, że w zaskarżonej decyzji słusznie uznano, że decyzja Komisji Stypendialnej z dnia 20 listopada 2020 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wada tej decyzji polegała na oczywistym pominięciu przez organ ją wydający jednoznacznej dyspozycji wynikającej z art. 93 ust. 2 lit. b/ ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Wbrew temu przepisowi skarżącemu przyznano jednak świadczenie. Drugorzędne znaczenie w tym przypadku miało to, że działanie Komisji Stypendialnej w tej materii pozostawało także w sprzeczności z wewnętrznym przepisem (to jest z § 9 ust. 2 pkt. 2 lit. b Regulaminu świadczeń KUL) powielającym regulację ustawową.
W sprawie niniejszej miało miejsce oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie prawa, a to uzasadniało ocenę o rażącym naruszeniu prawa i jednocześnie usprawiedliwiało zastosowanie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej prawo do stypendium rektora.
Nieusprawiedliwione jest więc stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej, podtrzymane następnie w skardze na decyzje Prorektora KUL, że dokonano błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b/ ustawy w związku z jej art. 59.
Zaskarżoną decyzję wydano bez naruszenia art. 6 k.p.a. (i zasady legalizmu). Skarżący zarzuca, że rozstrzygnięcie organu opiera się na stanowisku zaprezentowanym przez Z. D. D. S. W. M. E. i N. w piśmie nr [...] z dnia 29 marca 2021 r. wyjaśniającym, że przez ponowne podjęcie studiów pierwszego stopnia w rozumieniu art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce należy rozumieć nie tylko sytuację, gdy student po uzyskaniu tytułu licencjata na jednym kierunku studiów rozpoczynają studia pierwszego stopnia na innym kierunku studiów, ale również sytuację w której student po ukończeniu pierwszego kierunku studiów licencjackich kontynuuje rozpoczęte wcześniej kolejne studia pierwszego stopnia.
W odpowiedzi na powyższy zarzut, trzeba stwierdzić, że opinia zawarta w przedmiotowym piśmie nie była normatywną podstawą orzekania przez organ. Opinię wykorzystano wyłącznie jako dodatkowy argument przy samodzielnym ustalaniu przez organ znaczenia przepisu art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy, który nie wymagał zresztą specjalnych zabiegów interpretacyjnych.
Skarżący nieskutecznie zarzuca, że naruszono art. 2 Konstytucji RP, poprzez złamanie zasady ochrony praw nabytych na podstawie decyzji administracyjną wydanej w oparciu o stan faktyczny ustalony prawidłowo w oparciu o prawdziwe oświadczenie strony. O ochronie praw nabytych można mówić wtedy, kiedy przepisy prawa przewidują określone świadczenie (uprawnienie) w konkretnym przypadku. Jak wyżej wykazano od samego początku skarżącemu nie przysługiwało sporne świadczenie. Zasada ochrony praw nabytych nie ma charakteru absolutnego, gdyż rozciąga się tylko na prawa nabyte słusznie (zgodnie z przepisami). Taka sytuacja nie miała zaś miejsca w niniejszej sprawie. Stąd też zarzut o złamaniu zasady ochrony praw nabytych był nieusprawiedliwiony.
Podobnie trzeba ocenić zarzut naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przewidującego, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Stwierdzone przez organ rażące naruszenie przepisu art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b/ ustawy, zobowiązywało do wdrożenia procedury określonej w art. 157 § 1 i 2 k.p.a.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Stypendialnej z dnia 20 listopada 2020 r. wszczęto z urzędu, czego dowodzi pismo Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 17 grudnia 2020 r. skierowane do skarżącego.
Ubocznie należy podnieść, że przywołane przez skarżącego w piśmie z dnia 12 stycznia 2021 r. orzeczenia sądów administracyjnych (w tym wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Sz 222/20) dotyczące problematyki podobnej (z zakresu pomocy materialnej dla studentów), ale nie tożsamej ze sprawą rozpoznaną zaskarżoną decyzją, nie mogły świadczyć o wadliwości tego rozstrzygnięcia, podobnie zresztą jak i dodatkowe dowody w postaci zaświadczeń wystawionych skarżącemu przez władze Uczelni oraz orzeczenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w sprawie odmowy przyznania stypendium rektora (k.52-57 akt sąd.).
W świetle powyższych rozważań podniesione w skardze zarzuty i wnioski odnośnie naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.