III SA/Lu 393/24

III SA/Lu 393/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Jerzy Marcinowski /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały.
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 25 ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Rady Gminy na rzecz P. S. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia 23 kwietnia 2024 r. Rada Gminy H. odmówiła wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym Gminy H. - P. M. zatrudnionym na stanowisku Kierownika Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w H..
Materialnoprawną podstawę uchwały stanowił przepis art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm., obecnie Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.) dalej jako "u.s.g.".
Z uzasadnienia uchwały wynika, że w dniu 21 marca 2024 r. do Przewodniczącego Rady Gminy w H. wpłynął wniosek Dyrektora Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Lublinie o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem z radnym Gminy H.
P. M. zatrudnionym na stanowisku kierownika Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej "KRUS") w H..
We wniosku pracodawca wskazał, że podstawą rozwiązania stosunku pracy z radnym są zdarzenia niezwiązane z wykonywaniem przez P. M. (dalej też jako "radny") mandatu radnego. Pracodawca podniósł, że podstawą odwołania jest utrata zaufania w stosunku do tego pracownika zajmującego stanowisko kierownicze. Utrata zaufania wynika z niewłaściwego nadzoru nad pracą podległego zespołu, brakiem zaangażowania w poprawę wyników pracy Placówki Terenowej KRUS. W konsekwencji pracodawca stwierdził, że nie ma możliwości dalszego zatrudniania skarżącego na zajmowanym stanowisku, a ponadto, iż brak jest innego stanowiska pracy równorzędnego pod względem wynagrodzenia.
Wniosek został skierowany do Komisji Skarg, Wniosków i Petycji.
W dniu 10 kwietnia 2024 r. radny złożył pisemne wyjaśnienia, w których odniósł się do wniosku pracodawcy. Z treści wyjaśnień radnego wynika, iż podczas swojej ponad pięcioletniej pracy na stanowisku kierowniczym w KRUS nigdy nie spotkał się z zarzutami niewłaściwego wykonywania swoich obowiązków. Liczne kontrole i audyty, które były przeprowadzane w Placówce Terenowej w H. dawały podstawę do wystawiania kontrolowanej jednostce oceny pozytywnej. W ocenie radnego jednostkę tę udało się przeprowadzić bardzo dobrze przez trudny okres epidemii Covid-19. Radny twierdził, iż kierowana przez niego placówka posiada ciągłość działania, a interesanci obsługiwani są rzetelnie, dokładnie i terminowo. Radny podniósł również, że utrata zaufania nowego Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS w Lublinie nastąpiła nie tylko w odniesieniu do osoby radnego P. M., ale także do wszystkich kierowników placówek terenowych z obszaru województwa lubelskiego, którzy piastują mandaty radnych. W tych okolicznościach, w ocenie radnego, przyczyny utarty zaufania podniesione przez pracodawcę są nietrafione i nie mają oparcia w rzeczywistości.
Na podstawie przedłożonego wniosku pracodawcy oraz pisemnych wyjaśnień radnego, w oparciu o § 65 ust. 1 Statutu Gminy H. przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy H. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy H. (Dz. Urz. Woj. Lubelsk. z 2018 r. poz. 4470 ze zm.), Komisja Skarg, Wniosków i Petycji Rady Gminy H. wydała w dniu 11 kwietnia 2024 r. opinię, wskazując, że nie jest rolą rady rozstrzyganie sporów z zakresu prawa pracy i ocena okoliczności uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy, bo oznaczałoby to wkraczanie w kompetencje sądu pracy, jednakże Rada Gminy jest jednak zobligowana do oceny, czy podstawą rozwiązania stosunku pracy są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu. W przypadku, bowiem dokonania takiego ustalenia obowiązkiem Rady Gminy jest odmowa zgody na rozwiązanie stosunku pracy.
Na podstawie ustaleń poczynionych przez Komisję Skarg, Wniosków i Petycji Rada Gminy H. stwierdziła, iż przyczyny podniesione przez pracodawcę, które uzasadniać miałyby rozwiązanie stosunku pracy z radnym mają charakter pozorny. Uzasadnienie wniosku pracodawcy ma charakter ogólnikowy i nie jest poparte konkretnymi zdarzeniami, które stanowiłyby zarzuty uzasadniające utratę zaufania do pracownika. Z wyjaśnień pracownika - radnego P. M. - wynika zaś, iż żadne zarzuty, co do jakości jego pracy jako kierownika jednostki nigdy nie były stawiane. Rada Gminy podkreśliła, że istotną okolicznością wynikającą z poczynionych ustaleń jest podjęcie przez pracodawcę tożsamych działań zmierzających do rozwiązania stosunku pracy wobec innych kierowników placówek, którzy piastują mandaty radnych. Okoliczność ta pozwala na przyjęcie, iż pod pozornymi przyczynami rozwiązania stosunku pracy kryją się działania pracodawcy zmierzające do zakończenia stosunku pracy z osobami, które łączy to, że są kierownikami placówek terenowych i radnymi jednostek samorządu terytorialnego jednocześnie. Zbieżność tych działań wobec większej liczby osób cechujących się piastowaniem mandatu radnych daje z kolei asumpt do stwierdzenia, iż podstawą rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu. To z kolei, na podstawie art. 25 ust. 2 zd. 2 u.s.g., powoduje konieczność odmowy wyrażenia zgody przez Radę Gminy H. na rozwiązanie stosunku pracy, o co w swojej opinii zawnioskowała Komisja Skarg, Wniosków i Petycji Rady Gminy. Biorąc za podstawę powyższą opinię Rada Gminy H. przychylając się do jej ustaleń i wniosków, uznała, iż koniecznym jest podjęcie uchwały o odmowie wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Lublinie (dalej jako "skarżący", "strona skarżąca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą uchwałę, której zarzucił naruszenie art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na odmowie wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym P. M. w sytuacji, gdy ochrona stosunku pracy radnego jest uzasadniona jedynie wtedy, gdy rozwiązanie tego stosunku miałoby związek ze sprawowaniem mandatu radnego, tymczasem przyczyny rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem nie mają żadnego związku z wykonywaniem przez radnego mandatu, co dodatkowo podważa zaufanie obywateli do organów władzy.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie – niezwłocznie lub w określonym terminie – odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Pracodawca jest zaś uprawniony do doboru pracowników zatrudnionych na wyższych stanowiskach kierowniczych odpowiadających za organizację i pracę komórek oraz jednostek organizacyjnych KRUS. Strona skarżąca, z odwołaniem do orzecznictwa podkreślała, że szczególna ochrona przysługująca radnemu na podstawie przepisów uzależniających rozwiązanie z nim stosunku pracy od zgody rady dotyczy jedynie sytuacji, w których rozwiązanie z nim stosunku pracy związane jest z wykonywaniem
przez niego mandatu. W przypadku zaś, gdy taki związek nie istnieje, rada nie może zatem odmówić zgody na rozwiązanie z radnym stosunku pracy. Rada nie posiada uprawnień do tego, aby oceniać konieczność czy zasadność ruchów personalnych podejmowanych przez pracodawcę. Rozstrzygnięcie sporu co do legalności rozwiązania stosunku pracy pozostaje w zakresie wyłącznej kognicji sądu pracy.
Skarżący podkreślał również, że Rada Gminy w H. podejmując zaskarżoną uchwałę, nie powinna ingerować w prawo pracodawcy do "rozstania" się z pracownikiem, gdy ma to uzasadnienie w obowiązującym porządku prawnym i nie jest związane z wykonywaniem przez radnego mandatu. Nie ma bowiem wątpliwości, że przyczyny rozwiązania z P. M. stosunku pracy nie miały żadnego związku ze sprawowanym przez niego mandatem.
Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały i zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w H. (dalej "rada gminy", "rada", "organ") wniosła o oddalenie skargi.
W ocenie organu skarga podlega oddaleniu z dwóch niezależnych od siebie przyczyn:
1) brak interesu prawnego skarżącego w zaskarżeniu uchwały,
2) bezzasadność zarzutu, iż podstawą planowanego rozwiązania stosunku pracy były przyczyny niezwiązane z wykonywaniem mandatu radnego przez pracownika.
W uzasadnieniu odpowiedzi w pierwszej kolejności organ podniósł, że istotną dla sprawy okolicznością pominiętą przez stronę skarżącą jest fakt, że P. M. - radny Rady Gminy H. w kadencji 2018 - 2024 - nie jest obecnie radnym Rady Gminy H. tj. w kadencji 2024 - 2029, a jego mandat wygasł z dniem 30 kwietnia 2024 r.
W ocenie organu interes prawny do wniesienia skargi na uchwałę musi być aktualny, tj. musi się utrzymywać także w chwili wniesienia skargi do sądu.
W dalszej kolejności organ podkreślił, że przed podjęciem uchwały przeprowadził postępowanie wyjaśniające, oraz że choć rada gminy nie może uzurpować sobie zadań sądu pracy, a zatem również prowadzić postępowania dowodowego w zakresie określonym przez ustawę Kodeks postępowania cywilnego, to jednak organ zobowiązany był do wyciągnięcia wniosków, które logicznie i zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, mogą wynikać z materiału zebranego w toku postępowania wyjaśniającego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Zgodnie z tym przepisem rozwiązanie z radnym stosunku pracy wymaga uprzedniej zgody rady gminy, której jest członkiem. Rada gminy odmówi zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu.
W pierwszej kolejności jednak odnieść się należy do stanowiska organu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, co do braku interesu prawnego strony skarżącej w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, z uwagi na fakt, iż na dzień wniesienia skargi P. M. nie był już radnym Rady Gminy H.
Zgodnie natomiast z art. 101 § 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Organ wyjaśnił, że mandat P. M. wygasł z dniem 30 kwietnia 2024 r. i P. M. nie jest już radnym Rady Gminy H. w kadencji 2024-2029.
Ta okoliczność nie uzasadnia jednak, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie ,podzielenia stanowiska organu o braku po stronie skarżącej interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, oraz że w tych okolicznościach stwierdzenie jej nieważności jest w zupełności bezprzedmiotowe.
Organ swoje stanowisko wyprowadza między innymi z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 121/19, które zapadło jednak na kanwie zupełnie odmiennego stanu faktycznego i prawnego, gdyż po pierwsze dotyczyło aktu prawa miejscowego (miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), a nie aktu zindywidualizowanego jak w niniejszej sprawie, a po drugie zapadło po pierwotnym uchyleniu wydanego w tej sprawie wyroku i w zakresie wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego. Także powoływany przez organ wyrok Sądu Najwyższego w sprawie sygn. akt I PK 48/13, który zapadł w zupełnie odmiennych okolicznościach faktycznych nie może znaleźć przełożenia na stan sprawy niniejszej.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowym, że interes prawny musi być aktualny, tj. powinien rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego.
Akcentowanie w stanowisku judykatury i doktryny aktualności interesu wiązało się z podkreśleniem, że nie może to być tylko interes przewidywany w przyszłości, ani hipotetyczny i tak należy rozumieć aktualność interesu na dzień wniesienia skargi, co zresztą wynika też z powoływanych przez organ orzeczeń. Jak wskazano bowiem w wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Gd 276/19 skargę na uchwałę organu gminy w trybie art. 101 u.s.g. może wnieść tylko ten, kto zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny lub uprawnienie, co więcej – musi wykazać naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia w sposób wskazujący na bezpośredniość, aktualność i realność tego naruszenia. Zaskarżona uchwała musi więc rzeczywiście naruszać istniejący w dacie jej podejmowania interes prawny skarżącego.
Niespornym jest, że w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały P. M. był radnym Gminy H. , a pracodawca (strona skarżąca) zobowiązany był uzyskać zgodę Rady na rozwiązanie z nim stosunku pracy. Tym samym, okoliczność, że mandat radnego P. M. wygasł 30 kwietnia 2024 r. jest bez znaczenia. Zaskarżona uchwała podjęta została bowiem 23 kwietnia 2024 r.
Dodać tylko należy, że okoliczność, iż skarżący miał i ma interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały potwierdza też stanowisko pełnomocnika strony skarżącej zaprezentowane na rozprawie. Pełnomocnik strony skarżącej oświadczył bowiem, że radny P. M. wniósł pozew o odszkodowanie w związku z rozwiązaniem z nim stosunku pracy do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, sprawa otrzymała sygn. akt [...], a pełnomocnik organu oświadczył, że P. M. obecnie jest radnym Rady Powiatu H. Zauważyć przy tym też trzeba, że na ocenę legalności zaskarżonej uchwały nie ma wpływu okoliczność, że skarżący odwołał P. M. ze stanowiska przed rozpoznaniem skargi na uchwałę przez sąd administracyjny. Okoliczności dotyczące prawidłowości odwołania ze stanowiska i rozwiązania stosunku pracy będzie mogła być przedmiotem oceny sądu pracy, o czym będzie jeszcze mowa.
Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi co do naruszenia przez organ art. 25 ust. 2 u.s.g., to uznać należy, że zasługuje on na uwzględnianie.
Tytułem wstępu w tym przedmiocie należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym zarówno omawianej regulacji prawnej jak i podobnych regulacji znajdujących się w ustawie o samorządzie powiatowym i ustawie o samorządzie województwa doszło do rozbieżności co do wykładni powyższych przepisów. W przeszłości prezentowane było stanowisko zgodnie z którym, co do zasady wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym lub odmowa takiej zgody pozostawione są uznaniu rady, a jedynie w sytuacji, gdy rada uzna, że podstawą rozwiązania stosunku pracy są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu, zobowiązana jest odmówić wyrażenia zgody. Z czasem jednak ten kierunek w orzecznictwie uległ zmianie i można obecnie uznać za dominujący odmienny pogląd prawny, zgodnie z którym szczególna ochrona przysługująca radnemu na podstawie przepisów uzależniających rozwiązanie z nim stosunku pracy od zgody rady dotyczy jedynie sytuacji, w których rozwiązanie z nim stosunku pracy związane jest z wykonywaniem przez niego mandatu. W przypadku zaś, gdy taki związek nie istnieje, rada nie może odmówić zgody na rozwiązanie z radnym stosunku pracy. W każdym zatem przypadku niewyrażenia zgody przez radę na rozwiązanie stosunku pracy z radnym należy wykazać, że wykonywanie przez pracownika mandatu radnego, choćby w najmniejszym stopniu, determinuje decyzję pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę. Taką też wykładnię prezentuje skład orzekający w niniejszej sprawie.
W ocenie sądu art. 25 ust. 2 u.s.g. powinien być wykładany w ten sposób, że rada gminy nie może odmówić zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawa rozwiązania tego stosunku nie są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu.
Zdaniem pełnomocnika organu, organ wprost wskazał w uzasadnieniu uchwały, iż w jego ocenie przyczyny podniesione przez pracodawcę, maja charakter pozorny, a rzeczywistą przyczyną są zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu, a ściśle sam fakt piastowania mandatu radnego przez P. M..
W ocenie sądu, wbrew jednak stanowisku organu, takie przyczyny łączące się ze statutem radnego nie zostały wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Motywy podjętej przez radę uchwały, nie są zatem do pogodzenia z zasadami porządku prawnego i stanowią o nadużyciu prawa wynikającego z art. 25 ust. 2 u.s.g.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, celem ograniczenia zagwarantowanego w art. 25 ust. 2 u.s.g. jest ochrona ważnego interesu publicznego w postaci zapewnienia jak największej niezależności w sprawowaniu funkcji radnego. Należy zatem wyraźnie oddzielić sferę interesów radnego, jako funkcjonariusza publicznego, posiadacza mandatu pochodzącego z wyborów powszechnych i członka organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, od sfery interesów pracowniczych radnego - pracownika. Dlatego bezwzględna odmowa wyrażenia przez radę zgody na rozwiązanie stosunku pracy może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy podstawą rozwiązania stosunku pracy są wyłącznie zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu. Innymi słowy sens ochrony zatrudnienia wynika tylko i wyłącznie z potrzeby eliminowania zachowań dyskryminacyjnych, skierowanych przeciwko radnemu (zob. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt II OSK 659/17, z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 923/18, z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1714/18, z dnia 26 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4632/21, z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4443/21, CBOSA).
Celem art. 25 ust. 2 u.s.g. nie jest więc zapewnienie radnemu nieusuwalności z pracy jaką wykonuje. Art. 25 ust. 2 u.s.g. nie służy tworzeniu szczególnych przywilejów w zakresie trwałości stosunku pracy radnego (por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 24 listopada 1992 r. sygn. I PZP 55/92, OSNC 1993 r., nr 7-8, poz. 116). Rada nie posiada bowiem uprawnień, jak suszenie zauważa strona skarżąca do tego, aby oceniać konieczność czy zasadność ruchów personalnych podejmowanych przez pracodawcę, zwłaszcza zawartych na zasadzie powołania.
Nie można podzielić stanowiska organu, że we wniosku pracodawcy nie wskazano okoliczności, które jego zdaniem uzasadniały konieczność rozwiązania stosunku pracy radnego. Czym innym jest natomiast weryfikacja tych okoliczności i ocena zasadności wypowiedzenia umowy o pracę, co należy do właściwego sądu pracy. To przed sądem pracy radny, jak każdy inny pracownik, będzie mógł wykazywać, że powody rozwiązania z nim stosunku pracy, niezwiązane z wykonywanym mandatem radnego, są niezgodne z prawem i nieuzasadnione. To nie rolą rady jest rozstrzyganie sporów z zakresu prawa pracy i ocena okoliczności uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy, gdyż oznaczałoby to wkraczanie w kompetencje sądu pracy.
Uchwała rady o wyrażeniu zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym nie rozstrzyga bowiem o tym, że radny ma być zwolniony, a jedynie usuwa przeszkodę rozwiązania stosunku pracy i pozwala na rozwiązanie stosunku pracy z radnym przez pracodawcę, do którego należy ocena przyczyn wypowiedzenia, a w razie rozwiązania stosunku pracy rozstrzyganie sporu, jak wskazano, będzie należało do właściwości sądu pracy. Sąd podziela stanowisko wyrażone w powołanym w uzasadnieniu uchwały wyroku tutejszego sądu w sprawie sygn. akt III SA/Lu 142/23, z którego organ wyprowadził jednak błędne wnioski. Oczywistym jest, że uchwała rady gminy w przedmiocie wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym nie może być podjęta w sposób abstrahujący od motywów podanych przez pracodawcę, i że rada gminy jest uprawniona do oceny zasadności podstaw rozwiązania z radnym stosunku pracy tylko w takim zakresie, w jakim jest konieczny do wykazania, że podane przez pracodawcę przyczyny są pozorne, zaś rzeczywistymi przyczynami są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że przyczyny rozwiązania z P. M. stosunku pracy nie miały żadnego związku ze sprawowaniem przez niego mandatu radnego.
W piśmie z dnia 19 marca 2024 r. zatytułowanym "Wniosek o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy", pracodawca wyraźnie wskazał, że podstawą odwołania radnego jest utrata zaufania w stosunku do tego pracownika zajmującego stanowisko kierownicze, która wynika z niewłaściwego nadzoru nad pracą podległego zespołu, brakiem zaangażowania w poprawę wyników pracy Placówki Terenowej KRUS. Pracodawca wskazał również, że brak jest innego stanowiska pracy równorzędnego pod względem wynagrodzenia, co umożliwiałoby dalsze zatrudnienie radnego. Jak już wskazano ocena zasadności tych przesłanek należy do sądu pracy.
Rada, podejmując zaskarżoną uchwałę, przytoczyła wskazane w piśmie pracodawcy okoliczności, dotyczące pracy P. M. jako kierownika placówki KRUS w H., jednak w żaden sposób nie wykazała, by zachodziły podstawy do udzielenia radnemu szczególnej ochrony, wynikającej z art. 25 ust. 2 u.s.g.
W niniejszej sprawie w istocie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, rada gminy za najistotniejszą okoliczność uznała podane w wyjaśnieniach radnego stwierdzenie, że tożsame działania zostały przeprowadzone w stosunku do innych kierowników placówek terenowych, którzy piastują mandat radnych. To ta okoliczność, jak wskazano w uchwale dała "asumpt do stwierdzenia, iż podstaw rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu". Wyjaśnienie radnego co do zbieżnych działań względem innych kierowników placówek terenowych w żadnym wypadku, nie uprawniało organu do postawienia niczym nie uzasadnionej zresztą tezy, że w tej konkretnej sprawie, podstawą rozwiązania stosunku pracy z radnym są zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu radnego.
Rada nie może zakładać, że skoro, takie działania zostały podjęte przez pracodawcę w stosunku do innych osób na tożsamych stanowiskach piastując mandat radnych, to przyczyny rozwiązania stosunku pracy z radnym są de facto inne niż wskazane przez pracodawcę. To obowiązkiem rady jest że w każdym przypadku niewyrażenia zgody przez radę na rozwiązanie stosunku pracy z radnym wykazać, że wykonywanie przez pracownika mandatu radnego, choćby w najmniejszym stopniu, determinuje decyzję pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę. Rada nie podjęła nawet najmniejszej próby podważenia okoliczności podanych w piśmie prezesa KRUS, uzasadniających zamiar odwołania skarżącego ze stanowiska i wykazania, że przyczyną rzeczywistą odwołania jest wykonywanie przez P. M. mandatu radnego .
Rada Gminy musi ocenić okoliczności podane we wniosku pracodawcy względem konkretnego radnego, a nie ogółu działań podejmowanych przez pracodawcę, który ma pełne prawo do doboru kadry pracowniczej. Rada gminy może i powinna chronić radnych przed zwolnieniem z pracy tylko wówczas, gdy zwolnienie to jest podyktowane ich publiczną działalnością.
Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały oraz protokołu posiedzenia rady, na której zaskarżona uchwała została podjęta, nie wynika, by rada rzeczywiście oceniła przyczyny odwołania radnego P. M., podane w piśmie Prezesa KRUS, jako pozorne, a jako faktyczną przyczynę wskazała okoliczności dotyczące wykonywania przez radnego mandatu radnego.
Z dołączonego do akt protokołu nr [...] z sesji Rady Gminy H. odbytej dnia 23 kwietnia 2024 r. pkt 17 wynika, że przedstawiono jedynie opinię Komisji Skarg, Wniosków i Petycji, i nie przeprowadzono żadnej dyskusji.
W ocenie sądu uzasadnienie wniosku o odwołanie P. M. ze stanowiska i wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy, aczkolwiek niezbyt obszerne, jest wystarczające i jednoznacznie przedstawia powody odwołania skarżącego ze stanowiska kierowniczego i rozwiązania stosunku pracy. Należy ponownie zauważyć, że jeżeli chodzi o stanowiska kierownicze, w tym przypadku odpowiedzialne stanowisko kierownika Placówki Terenowej KRUS w H., pracownikom stawia się wyższe wymagania, a pracodawca ma prawo doboru pracowników, do których ma zaufanie, że będą prawidłowo realizować powierzone im zadania, w szczególności organizować pracę i nadzorować jej wykonanie przez pracowników podległej im jednostki. Słusznie zwraca uwagę skarżący, że zatrudnienie kierowników placówek terenowych KRUS następuje na podstawie powołania, zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90 ze zm.). W myśl art. 60 ust. 4 tej ustawy, powołanie jest równoznaczne z nawiązaniem stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, zgodnie z którym pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie – niezwłocznie lub w określonym terminie – odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał (art. 70 § 1 Kodeksu pracy).
Ustawodawca zakazuje w powołanym wyżej art. 25 ust. 2 u.s.g. stawiania przeszkód w zakończeniu stosunku pracy z innych przyczyn niż dotyczące uczestniczenia w pracach rady gminy. Rada gminy, nie wyrażając zgody na rozwiązanie stosunku pracy, musi zatem wykazać, że wykonywanie przez pracownika mandatu radnego, choćby w najmniejszym stopniu determinuje decyzję pracodawcy o wypowiedzeniu umowy pracę.
W niniejszej sprawie tak się nie stało. Należy przy tym podkreślić, że przestrzeganie obowiązków pracowniczych nie stanowi elementu wykonywania mandatu radnego, a tym samym rozwiązanie umowy z powodu ich naruszenia nie może zostać uznane za pozostające w związku przyczynowym z wykonywaniem tego mandatu. Nie można zatem art. 25 ust. 2 u.s.g. wykładać w taki sposób, iż wskazany w nim związek przyczynowy nie byłby zakreślony żadnymi racjonalnymi granicami, tak aby w efekcie stanowił swoisty immunitet, gwarantujący radnemu ochronę jego stosunku pracy w sytuacji, gdy w ocenie pracodawcy doszło po stronie pracownika do naruszenia obowiązków pracowniczych, a w konsekwencji doprowadziło do utraty zaufania przez pracodawcę.
W świetle przedstawionych okoliczności odmowa wyrażenia przez Radę Gminy H. zgody na odwołanie P. M. ze stanowiska kierownika Placówki Terenowej KRUS w H. była sprzeczna z art. 25 ust. 2 u.s.g.. Skarga jest zatem uzasadniona.
Zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności wyłączające stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
Z tych względów i na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
O kosztach postępowania w wysokości 480 zł, stanowiącej wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym, sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).