III SA/Lu 388/04

III SA/Lu 388/04 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2004-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak /sprawozdawca/
Małgorzata Fita
Maria Wieczorek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6229 Inne o symbolu podstawowym 622
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I OSK 167/05 - Wyrok NSA z 2005-11-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. sprawy ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia stwierdzającego opłacanie składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem nr rep. [...] z dnia [...] wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. (data aktu błędnie podana przez organ, prawidłowo: 1997 r.) Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), po rozpatrzeniu zażalenia J. E. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...] odmawiające wydania zaświadczenia stwierdzającego opłacanie przez wnioskodawcę składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników w okresie od dnia 1 lipca 1977 r. do dnia 31 grudnia 1988 r., utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że J. E. pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego opłacanie w okresie od dnia 1 lipca 1977 r. do dnia 31 grudnia 1988 r. składek na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Rolników. Postanowieniem znak [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Skarbnik Miasta działając z upoważnienia Prezydenta Miasta odmówił wydania zaświadczenia, uzasadniając to faktem braku w zasobach swoich akt archiwalnych dokumentów pozwalających na potwierdzenie faktu opłacania przez wnioskodawcę opisanych wyżej składek. Jako bezpośredni powód nieposiadania takiej dokumentacji archiwalnej organ wskazał treść Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych.
Wnioskodawca złożył zażalenie na opisane powyżej postanowienie podnosząc, iż z uwagi na pożar, który strawił jego dobytek, zniszczeniu uległy również wszelkie dokumenty pozwalające na udowodnienie faktu płacenia składek.
Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami i rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych z dnia 22 grudnia 1999 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 ze zm.) okres przechowywania akt podatkowo-wymiarowych wynosi 5 lat (kategoria archiwalna B-5), natomiast w latach poprzednich okres przechowywania akt podatkowo-wymiarowych wynosił 10 lat (kategoria archiwalna B-10).
Zgodnie z art. 306a Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, bądź jeżeli osoba ubiegająca się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny domaga się urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego.
Zarzut wnioskodawcy, że zaświadczenie o żądanej treści powinno być wydane po wskazaniu aktu własności ziemi stanowiącego jego zdaniem podstawę do naliczenia składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników jest nietrafny, bowiem zgodnie z art. 306b ordynacji organ podatkowy jest zobowiązany wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W rozpatrywanej sprawie taka okoliczność nie zachodzi, bowiem organ podatkowy nie posiada stosownej dokumentacji archiwalnej pozwalającej na potwierdzenie faktu naliczania dla J. E. składek na fundusz. Organ odwoławczy podkreśla, że "natura" zaświadczenia, o jakim mowa w art. 306a, ogranicza się tylko do stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego dostępnych organowi, zawartych w prowadzonej przez ten organ dokumentacji. Jeżeli zaś okoliczności faktyczne lub prawne nie pozwalają wydać wnioskodawcy zaświadczenia o żądanej treści, organ podatkowy obowiązany jest do odmowy wydania zaświadczenia (art. 306c Ordynacji podatkowej).
Na powyższe postanowienie J. E. wniósł w dniu 25 czerwca 2004 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, iż niepodważalnym dowodem opłacania składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników jest akt własności ziemi oraz podstawa prawna naliczania składek na fundusz. Zdaniem skarżącego organ nie udowodnił odmowy wydania zaświadczenia brakiem dowodów na istnienie obowiązku naliczania składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko jak w postanowieniu.
Rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego legalności, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nie narusza przepisów prawa w taki sposób, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ pierwszej instancji prawidłowo do oceny żądania skarżącego zastosował przepisy ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926). Zgodnie bowiem z treścią art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25) do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych.
Zgodnie z art. 306a ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jednakże organ podatkowy obowiązany jest wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1 ordynacji), przy czym organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2 Ordynacji).
W przedmiotowej sprawie skarżący zwrócił się o wydanie zaświadczenia o opłacaniu przez niego składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników w okresie od dnia 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1988 r. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej między innymi w art. 42 aktu prawnego, który utworzył Fundusz Emerytalny Rolników, poprzedzający Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników, tj. ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) i który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1978 r., wydano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. § 27 tego rozporządzenia jako organ właściwy w sprawach składek na ubezpieczenie wskazuje naczelnika gminy oraz stanowi, że należność z tytułu składki pobiera się w trybie obowiązującym przy realizacji zobowiązań pieniężnych rolników wobec państwa. Na mocy kolejnego aktu prawnego, ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), wydano rozporządzenie z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.); zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia naczelnik gminy prowadzi ewidencję okresów ubezpieczenia i opłacania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników każdej z osób objętych ubezpieczeniem i na podstawie prowadzonej ewidencji potwierdza okresy ubezpieczenia oraz dane niezbędne do ustalenia prawa i wysokości świadczeń przysługujących z ubezpieczenia społecznego oraz kwot opłaconych składek od hektarów przeliczeniowych i od działów specjalnych. Stosownie zaś do § 29 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 marca 1983 r. składkę pobiera się w trybie obowiązującym przy realizacji zobowiązań pieniężnych rolników wobec państwa.
Zatem składki na Fundusz Emerytalny Rolników, a potem na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników pobierane były przez organy podatkowe, w trybie uiszczania podatku gruntowego i podatku rolnego przez rolników.
W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji (a za nim organ odwoławczy) podniósł, że nie dysponuje rejestrami podatkowymi potwierdzającymi naliczanie dla J. E. składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników. Zgodnie z art. 306b § 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające. Zainicjowanie i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego leży w gestii organu, który ocenia potrzebę i celowość postępowania wyjaśniającego.
Stwierdzając, że organ pierwszej instancji nie jest w posiadaniu stosownych rejestrów, organy obu instancji, Prezydent Miasta oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołały się na przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych z dnia 22 grudnia 1999 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 ze zm.) oraz poprzedzającego aktu prawnego, określającego liczbę lat przechowywania w archiwum organu tego typu dokumentacji. Zgodnie z załącznikiem nr 4 wyżej wymienionego rozporządzenia z 22 grudnia 1999 r. okres przechowywania materiałów dokumentów związanych z uiszczeniem podatku rolnego (określanych w rozporządzeniu jako "dokumentacja niearchiwalna" czyli dokumentacja mająca czasowo znaczenie praktyczne), wynosi 5 lat.
Natomiast zgodnie z przytoczonym powyżej art. 306b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje zaświadczenia na podstawie ewidencji i rejestrów znajdujących się w jego posiadaniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że w sytuacji gdy organ nie jest w posiadaniu dokumentacji, na podstawie której mógłby wydać zaświadczenie o żądanej treści, nie wydaje tego zaświadczenia.
Po złożeniu przez J. E. odwołania, uległa zmianie treść art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 91 poz. 873), która weszła w życie 2 maja 2004 r., nadała nowe brzmienie art. 52 w/w ustawy. Według jego aktualnej treści do spraw nie uregulowanych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw z zakresu składek na ubezpieczenie, do których zastosowanie mają wyszczególnione w art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przepisy Ordynacji podatkowej (wśród których nie ma art. 306o – 306j ordynacji traktujących o zaświadczeniu). Natomiast w art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych postanowiono, że w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego.
Dlatego też organ II instancji obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę niniejszą przy zastosowaniu przepisów art. 217 § 1 i 2 i art. 218 § 1-2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Błędne powołanie przez organ odwoławczy podstawy prawnej nie oznacza jednak, że przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Z uwagi na fakt, że przytoczone przez organ odwoławczy przepisy art. 306a § 1-2 i 306b § 1-2 Ordynacji podatkowej zawierają taką samą regulację jak przepisy art. 217 § 1-2 i 218 § 1-2 Kodeksu postępowania administracyjnego, rozstrzygnięcie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 217 Kodeksu postępowania administracyjnego organ wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiegająca się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jednakże organ obowiązany jest wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 kpa), przy czym organ przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.).
Prawidłowo więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że obowiązek wydania zaświadczenia wiąże się z posiadaniem przez organ ewidencji, rejestrów lub innych danych zawierających określoną treść.
Skoro zatem organ administracji publicznej nie był w posiadaniu dokumentacji, na podstawie której mógłby wydać zaświadczenie, o które wnosił J. E., nie mógł wydać owego zaświadczenia.
Powyższe potwierdza ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wydawane zarówno na gruncie Ordynacji podatkowej, jak i na podstawie identycznych przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), którym to przepisom art. 306a § 1-2 i art. 306b § 1-2 Ordynacji podatkowej odpowiadają przepisy art. 217 § 1-2 i art. 218 § 1-2.
I tak zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 21 stycznia 1997 r. (sygn. akt SA/Łd 3105/95, OSP 1998/6/106) określenie "danych znajdujących się w jego posiadaniu", nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco przez obejmowanie nim także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających, a z przedmiotowych przepisów wynika jednoznacznie, że obowiązek wydania zaświadczenia wiąże się z prowadzeniem przez organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Natomiast według wyroku z dnia 3 października 2001 r. (sygn. akt I SA 208/01, LEX nr 54737) wystawienie zaświadczenia określonej treści konkretnemu podmiotowi może być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, którego zakres wynikać będzie nie tylko z żądania osoby zainteresowanej, lecz również z oceny możliwości jego spełnienia przez organ, a główną rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia pełnią dane z ewidencji, rejestru i zbioru dokumentów będących w posiadaniu organu właściwego do wydania zaświadczenia.
Sąd przychyla się zatem do poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądownictwa administracyjnego, że postanowienie o odmowie wydania zaświadczenie jest zgodne z prawem, gdy wnoszący podanie żąda potwierdzenia okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które nie wynikają z ewidencji i rejestrów lub innych danych będących w posiadaniu tego organu (wyrok NSA z dnia 3 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 80/99, LEX nr 48667; wyrok NSA z dnia 11 maja 1998 r., sygn. akt II SA 299/98, LEX nr 41833; wyrok NSA z dnia 28 października 1997 r., sygn. akt II SA/Gd 1331/96, LEX nr 44239)
Podkreślić przy tym trzeba, że przedkładany przez skarżącego akt własności ziemi, nakaz płatniczy T. J. oraz dokumenty W. E. nie mają mocy dowodowej w niniejszej sprawie, dotyczą bowiem innych stanów faktycznych oraz innych osób fizycznych. Nie mogą być zatem brane pod uwagę podczas dokonywania oceny zgodności z prawem wydanych przez organy administracji postanowień z prawem.
Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.