III SA/Lu 381/24

III SA/Lu 381/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne
Oświata
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 737
art. 66 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 1428
§ 1 ust. 2 pkt 4 lit. k, § 4 ust. 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej  z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego  przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Asesor WSA Agnieszka Kosowska, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na zarządzenie Wójta Gminy Serniki z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w W. S. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem Nr 30 z dnia 22 kwietnia 2024 r. Wójt Gminy Serniki odwołał A. K. (dalej jako "skarżący") ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w W. S. w trybie natychmiastowym, z dniem 22 kwietnia 2024 r.
Zaskarżone zarządzenie zostało wydana podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2023 r., poz. 40) oraz art. 29 pkt 2 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2024 r., poz. 737 z późn. zm.).
W uzasadnieniu zarządzenia organ wskazał, że skarżący został powołany na stanowisko dyrektora szkoły w wyniku przeprowadzonego konkursu. Z zarządzenia Wójta Gminy Serniki z 5 maja 2023 r. w sprawie wszczęcia procedury konkursowej wynikało, że jednym z warunków formalnych oferty kandydata na stanowisko dyrektora szkoły było złożenie oświadczenia potwierdzającego dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 7 ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz tych dokumentów, dotyczącego pracy lub służby w organach bezpieczeństwa Pastwa lub współpracy z tymi organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. (dalej jako "oświadczenie lustracyjne"). Takie oświadczenie kandydat miał obowiązek złożyć do właściwego kuratora oświaty w momencie podjęcia decyzji o kandydowaniu na stanowisko dyrektora szkoły publicznej. W odpowiedzi na zarządzenie o wszczęciu procedury konkursowej ofertę złożył skarżący jako jedyny kandydat. Jednym z załączonych przez skarżącego dokumentów było oświadczenie skarżącego o wykonaniu obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego. Złożony dokument nie budził wątpliwości członków komisji konkursowej.
W związku z przeprowadzonymi czynnościami kontrolnymi, dokonując analizy dokumentacji przedłożonej do wyżej wymienionego konkursu na dyrektora szkoły, organ ustalił, że w Bazie IPN - System informacji o złożeniu oświadczenia lustracyjnego, po podaniu danych skarżącego pojawia się informacja "Brak oświadczenia lustracyjnego". Organ prowadzący szkołę uzyskał od Kuratora Oświaty informację, że A. K. nie złożył oświadczenia lustracyjnego.
Wójt podniósł, że Kurator wydał pozytywną opinię w sprawie odwołania skarżącego ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w W. S.. Skarżącemu umożliwiono wypowiedzenie się i odniesienie do zarzutu.
Mając powyższe na względzie organ prowadzący szkołę stwierdził, że nie budzi wątpliwości, że skarżący nie spełniał warunków formalnych udziału w konkursie. Złożone przez niego oświadczanie było niezgodne z prawem. Nieprawdziwe oświadczenie wprowadziło w błąd komisję konkursową w zakresie spełnienia wymogów formalnych przez kandydata. Gdyby nie wprowadzające w błąd oświadczenie skarżącego, nie zostałby on powołany na to stanowisko.
Wójt uznał, że istniały podstawy do unieważnienia konkursu. Wprowadzenie w błąd komisji konkursowej bez wątpienia dokonane z pełną świadomością składania nieprawdziwych oświadczeń, spowodowało, że wybór A. K. jest obarczony wadą nieważności, gdyż decyzja w tym zakresie została wydana w oparciu o nieprawdziwe oświadczenie, ale istotne z punktu widzenia prawidłowości procedury wyboru kandydata na stanowisko publiczne. Organ stwierdził, że dalsze zajmowanie stanowiska przez skarżącego wpływa w sposób istotny na dalsze prawidłowe funkcjonowanie szkoły. Nie ma wątpliwości, że wszystkie decyzje dotyczące funkcjonowania szkoły wydane przez skarżącego są obarczone wadą nieważności, gdyż sam jego wybór na Dyrektora Szkoły jest nieważny. Wójt uznał, że istnieje realne zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania szkoły, w szczególności w zakresie dotyczącym ważności wydanych świadectw promocyjnych do następnej klasy lub ukończenia szkoły, które to dokumenty bez wątpienia dla swojej ważności wymagają podpisu dyrektora szkoły. Możliwe jest zatem podważanie tych dokumentów z uwagi na to, że osoba zajmująca to stanowisko dyrektora została wybrana na nie z rażącym naruszeniem procedury konkursowej, a nieważność wyboru wynika z przyczyn leżących po stronie skarżącego.
Organ podkreślił, że zachowanie skarżącego podważa zaufanie do niego niezbędne do sprawowania funkcji dyrektora szkoły. Świadome składnie nieprawdziwych oświadczeń, tylko w celu objęcia konkretnego stanowiska w szkole nie jest zachowaniem godnym nauczyciela, a tym bardziej dyrektora szkoły.
A. K. zaskarżył powyższe zarządzenie Wójta Gminy Serniki w całości w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Skarżący zarzucił:
I. naruszenie przepisu art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", w związku z art. § 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej, poprzez przeprowadzenie "czynności kontrolnych" wobec skarżącego bez podstawy prawnej, z przekroczeniem uprawnień organu, po uprzednim zatwierdzeniu konkursu w wyniku, którego skarżący został powołany na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w W. S., podczas gdy organ prowadzący szkołę kontroluje prawidłowość postępowania konkursowego niezwłocznie po zakończeniu obrad komisji, i przekazaniu mu dokumentacji w tym zakresie, a przed rozpoczęciem roku szkolnego, a wydanie zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu uniemożliwia mu późniejsze przeprowadzenie "czynności kontrolnych" i wydanie kolejnego zarządzenia o unieważnieniu konkursu;
II. naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a., poprzez podjęcie nieuzasadnionych "czynności kontrolnych" przeprowadzonego przed niemal rokiem postępowania konkursowego i wydanie zarządzenia o odwołaniu skarżącego ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w W. S., co było podyktowane tylko i wyłącznie osobistymi pobudkami organu, a mianowicie faktem kandydowania przez skarżącego na wójta Gminy Serniki w wyborach samorządowych, a tym samym organ nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, bez poszanowania zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, jak również bez uzasadnionej przyczyny odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;
III. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mające istotny wpływ na treść aktu, poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, spowodowane niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego, oparcie wydanego przez organ zarządzenia bez prawidłowo zgromadzonych dowodów, brak dążenia organu do ustalenia prawdy obiektywnej i całkowite pominięcie słusznego interesu skarżącego, oraz interesu publicznego, co skutkowało wydaniem przez organ aktu sprzecznego z prawem i wobec tego nieważnego;
IV. naruszenie art. 9 i art. 10 k.p.a. mające istotny wpływ na treść aktu, poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie poprzez nieudostępnianie całości materiału dowodowego, w szczególności w zakresie dokumentów dotyczących rzekomych nieprawidłowości procedury konkursowej i zarzucanego skarżącemu braku złożenia oświadczenia lustracyjnego.
V. naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, poprzez nieprawidłowe uznanie, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzasadniająca odwołanie skarżącego ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w W. S., podczas gdy ewentualny błąd proceduralny (zaistniały w toku postępowania konkursowego) nie mieści się w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" w rozumieniu wyżej wymienionego artykułu i nie może stanowić przyczyny odwołania skarżącego ze stanowiska.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zarządzenia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że unieważnienie konkursu nie może nastąpić po jego zatwierdzeniu, tj. po zakończeniu procedury konkursowej. Organ prowadzący szkołę jedynie bezpośrednio po otrzymaniu dokumentacji konkursowej może dokonać kontroli jej prawidłowości i wtedy podjąć ewentualną decyzję o unieważnieniu konkursu (albo jego zatwierdzeniu). Skoro zatem Wójt Gminy Serniki wydał zarządzenie o zatwierdzeniu konkursu, a następnie o powołaniu skarżącego na stanowisko dyrektora pozwanej szkoły, to nie jest w chwili obecnej władny unieważnić przeprowadzonego konkursu.
Zdaniem skarżącego, wzywanie go przez organ do przedłożenia dokumentu "potwierdzającego wykonanie obowiązku lustracyjnego" jest całkowicie bezpodstawne i stanowi swego rodzaju nadużycie. Wójt Gminy Serniki w żadnym ze swoich pism nie wskazał jakiego rodzaju miałby być to dokument, ani też podstawy prawnej swojego wezwania. Nie sposób oczekiwać od skarżącego, że po niemal 10 latach będzie dysponował "dokumentem potwierdzającym wykonanie obowiązku". Skarżący podkreślił, że brak jest normy prawnej nakładającej na niego obowiązek posiadania i przechowywania takiego "dokumentu".
Skarżący wskazał, że oświadczenie lustracyjne złożył w czasie składania swojej oferty w konkursie na Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w W. S. przeprowadzanym w 2015 r. Skarżący stosowne oświadczenie złożył i przedłożył wraz ze swoją ofertą do komisji konkursowej, bądź do właściwego kuratora oświaty — czego w chwili obecnej skarżący nie jest w stanie z całą pewnością stwierdzić.
Skarżący wyjaśnił, że w wyborach samorządowych, w chwili zgłaszania swojej kandydatury we właściwej gminnej komisji wyborczej dowiedział się, że w ogólnodostępnym systemie informacji o złożeniu oświadczenia lustracyjnego IPN widnieje informacja jakoby nie złożył on stosownego oświadczenia. Skarżący założył, że Lubelski Kurator Oświaty nie przekazał złożonego przez niego oświadczenia, a wobec wymogów formalnych wobec kandydatów na wójta, ponownie złożył on oświadczenie lustracyjne do właściwej komisji wyborczej.
Skarżący podkreślił, że składał oferty w trzech konkursach na stanowisko dyrektora szkoły - w 2015, 2016 oraz w 2023 r. Komisja konkursowa dwukrotnie nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości odnośnie do złożonej przez skarżącego oferty konkursowej. Powiadomiła ona organ prowadzący o wynikach konkursu, a także przekazała do jego dyspozycji całość dokumentacji postępowania konkursowego. Wówczas organ prowadzący miał szansę na samodzielne przeanalizowanie dokonanych przez komisję w toku procedury konkursowej czynności, przed podjęciem decyzji o zatwierdzeniu konkursu. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia oraz w opinii Kuratora Oświaty z dnia 17 kwietnia 2024 r. brak jest jakiejkolwiek informacji, wskazującej, który z okresów kandydowania przez skarżącego na stanowisko dyrektora został objęty zapytaniem.
Odnosząc się do przesłanki odwołania ze stanowiska określonej w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe, skarżący podniósł, że przypadki szczególnie uzasadnione są to zdarzenia o charakterze wyjątkowym (nadzwyczajnym), mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia prawa przez dyrektora placówki i są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji szkoły (dydaktycznej, wychowawczej, oświatowej) i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, ponieważ dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Zdaniem skarżącego nie sposób uznać, że ewentualny brak oświadczenia lustracyjnego ma charakter wyjątkowy, jest niedopełnieniem obowiązku lub naruszeniem prawa przez dyrektora, powoduje destabilizację w realizacji funkcji szkoły, a dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Nawet jeżeli zaistniałyby pewne wątpliwości w zakresie przeprowadzonego postępowania konkursowego to skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowego działania organu administracji publicznej, czy też organów wykonujących jedynie zadania z zakresu administracji publicznej. Skarżący podkreślił, że to przecież na komisji konkursowej spoczywał obowiązek rzetelnej weryfikacji wszelkich dokumentów konkursowych, a do powinności pozwanego jako organu prowadzącego była późniejsza kontrola przeprowadzonych przez komisję prac i czynności.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Serniki wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest zarządzenie Nr 30 Wójta Gminy Serniki z dnia 22 kwietnia 2024 r. o odwołaniu A. K. (dalej jako "skarżący") ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w W. S. w trybie natychmiastowym, z dniem 22 kwietnia 2024 r.
Materialnoprawną podstawę zarządzenia stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe (Dz. U. 2024 r., poz. 737 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Kwestią sporną jest to, czy organ prowadzący szkołę zasadnie w oparciu o przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku" odwołał skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły podstawowej.
W ocenie skarżącego odwołanie go ze stanowiska dyrektora na podstawie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" jest nieprawidłowe, ponieważ ewentualne błędy proceduralne w toku postępowania konkursowego nie mieszczą się w wyżej wymienionym pojęciu. Skarżący zarzuca, że podjęcie czynności kontrolnych przez wójta i stwierdzenie nieprawidłowości procedury konkursowej nastąpiło bez podstawy prawnej.
Wójt uważa, że wybór skarżącego i powierzenie mu stanowiska dyrektora szkoły obarczone było wadą, ponieważ skarżący złożył w postępowaniu konkursowym nieprawdziwe oświadczenie o dopełnieniu obowiązku lustracyjnego. Organ podkreślił, że funkcji dyrektora nie może pełnić osoba, która nie spełnia kryteriów objęcia stanowiska. Pozostawanie skarżącego na stanowisku destabilizuje funkcjonowanie szkoły, ponieważ jego każda decyzja lub podpisany przez niego dokument mogą być podważone, jako podjęte lub podpisane przez osobę nieprawidłowo powołaną. W ocenie organu zachodzi zatem szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe.
Analiza zaskarżonego zarządzenia wykazała, że Wójt Gminy Serniki dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe w zakresie rozumienia pojęcia "przypadków szczególnie uzasadnionych".
Z akt sprawy wynika, że po przeprowadzonym w 2023 roku konkursie na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w W. S., zarządzeniem nr 58/2023 z dnia 2 czerwca 2023 r. Wójt Gminy Serniki powierzył A. K. stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w W. S. na okres 5 lat szkolnych, od dnia 1 września 2023 r. do dnia 31 sierpnia 2028 r. Następnie organ prowadzący szkołę dowiedział się (w związku z przeprowadzonymi w 2024 r. wyborami samorządowymi), że skarżący w postępowaniu konkursowym złożył nieprawdziwe oświadczenie o dopełnieniu obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz tych dokumentów, dotyczącego pracy lub służby w organach bezpieczeństwa Pastwa lub współpracy z tymi organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 273 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o ujawnianiu informacji", obowiązek złożenia oświadczenia, dotyczącego pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., zwanego dalej "oświadczeniem lustracyjnym", mają osoby, o których mowa w art. 4, urodzone przed dniem 1 sierpnia 1972 r. Przepis art. 4 ustawy o ujawnianiu informacji, wymienia osoby pełniące funkcje publiczne w rozumieniu ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 45 dyrektor szkoły publicznej jest osobą pełniącą funkcje publiczne.
Oświadczenie lustracyjne składa się w chwili wyrażenia zgody na kandydowanie lub zgody na objęcie lub wykonywanie funkcji, a w przypadku żołnierza zawodowego przed doręczeniem mu decyzji o wyznaczeniu na stanowisko służbowe (art. 7 ust. 2).
Złożenie oświadczenia lustracyjnego powoduje wygaśnięcie obowiązku jego powtórnego złożenia w przypadku późniejszego kandydowania lub wykonywania funkcji publicznej, z którą związany jest obowiązek złożenia oświadczenia (art. 7 ust. 3).
W przypadku, o którym mowa w ust. 3, osoba zobowiązana do złożenia oświadczenia lustracyjnego składa organowi właściwemu do przedłożenia oświadczenia informację o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego (art. 7 ust. 3a).
Zgodnie z art. 8 pkt 42 ustawy, właściwym organem do przedłożenia oświadczenia lustracyjnego jest w stosunku do osób kandydujących na funkcję publiczną, o której mowa w art. 4 pkt 45, czyli osób kandydujących na stanowisko dyrektora szkoły publicznej – właściwy kurator oświaty.
Obowiązek złożenia oświadczenia o dopełnieniu wyżej wymienionego obowiązku, o którym mowa z art. 7 ust. 1 ustawy o ujawnianiu informacji, w konkursie na stanowisko dyrektora publicznej szkoły podstawowej wynika z przepisów prawa.
Stosownie do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. 2021 r., poz. 1428), wydanego na podstawie art. 63 ust. 20 ustawy – Prawo oświatowe, ogłoszenie o konkursie zawiera wskazanie wymaganych dokumentów, m.in. oświadczenia o dopełnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 3a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów – w przypadku kandydata na dyrektora publicznej szkoły urodzonego przed dniem 1 sierpnia 1972 r. (§ 1 ust. 2 pkt 4 lit. k).
W świetle § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora, jeżeli oferta nie zawiera wszystkich dokumentów wskazanych w ogłoszeniu konkursu, komisja podejmuje uchwałę o odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego.
Wymaga podkreślenia, że procedura konkursowa na stanowisko dyrektora szkoły jest wysoce sformalizowana. W przywołanym wyżej § 1 ust. 2 lit. a – o rozporządzenia w sprawie regulaminu konkursu szczegółowo wyliczono jakie są wymagane dokumenty, które należy załączyć do oferty. Jeżeli oferta nie zwiera wszystkich dokumentów wskazanych w ogłoszeniu konkursu, to zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie regulaminu konkursu, komisja konkursowa podejmuje uchwałę o odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego.
W ogłoszeniu Wójta Gminy Serniki z dnia 5 maja 2023 r. o konkursie na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w W. S. w pkt II ppkt 11 wskazano, że oferta kandydata powinna zawierać oświadczenie o dopełnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 3a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów.
Skarżący do oferty konkursowej załączył oświadczenie z dnia 18 maja 2023 r. o złożeniu oświadczenia lustracyjnego.
Tymczasem organ prowadzący szkołę, już po zakończeniu konkursu i powierzeniu skarżącemu stanowiska dyrektora szkoły, ustalił na podstawie Bazy IPN – System informacji o złożeniu oświadczenia lustracyjnego, że skarżący oświadczenia lustracyjnego nie złożył. Powyższe potwierdził również Lubelski Kurator Oświaty, który w piśmie z dnia 22 marca 2024 r. poinformował, że w posiadanych przez Kuratorium Oświaty w Lublinie dokumentach brak jest wpisów świadczących o złożeniu przez A. K. oświadczenie lustracyjnego do Lubelskiego Kuratora Oświaty.
W tych okolicznościach prawidłowo organ prowadzący szkołę uznał, że skarżący złożył nieprawdziwe oświadczenie o złożeniu oświadczenia lustracyjnego, czym wprowadził w błąd komisję konkursową co do spełnienia wymogów formalnych udziału w konkursie. Gdyby nie wprowadzające w błąd oświadczenie, skarżący nie zostałby dopuszczony do konkursu i nie zostałby powołany na stanowisko dyrektora szkoły podstawowej.
Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnego dowodu, że złożył wymagane oświadczenie lustracyjne. W żaden sposób nie wykazał, że złożył oświadczenie lustracyjne do właściwego organu, tj. Lubelskiego Kuratora Oświaty. Podkreślenia wymaga, że gdy organ, uzyskawszy informację o braku oświadczenia lustracyjnego, pismem z 11 marca 2024 r. wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentu potwierdzającego wykonanie obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego, skarżący w ogóle nie odniósł się do treści wezwania, lecz zażądał podania przez organ podstawy prawnej żądania zawartego w piśmie. Następnie w piśmie z 10 kwietnia 2024 r., kwestionując nadal prawo organu do wzywania go do złożenia wyjaśnień, bardzo ogólnikowo wskazał, że oświadczanie złożone zostało "przed wielu laty", nie był więc zobowiązany do powtórnego złożenia oświadczenia lustracyjnego. Dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący powołał się na złożenie oświadczania lustracyjnego w czasie składania oferty w konkursie na Dyrektora Szkoły Podstawowej w W. S. w 2015 r. Nie był w stanie jednak z całą pewnością stwierdzić, czy oświadczenie złożył wówczas do komisji konkursowej czy do właściwego kuratora oświaty lub innego organu.
Stwierdzić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący złożył oświadczenie lustracyjne lub informację o uprzednim złożeniu takiego oświadczenia. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 4 lit. k rozporządzenia w sprawie regulaminu konkursu, kandydat na stanowisko dyrektora szkoły obowiązany jest do złożenia oświadczenia o dopełnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 3a ustawy o ujawnianiu informacji, czyli ma obowiązek złożyć oświadczenie o złożeniu oświadczenia lustracyjnego, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy albo oświadczenie o złożeniu właściwemu organowi informacji o uprzednim złożeniu oświadczenia, zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy. Podkreślenia wymaga, że organ, któremu skarżący powinien był złożyć oświadczenie lustracyjne albo informację o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego – Lubelski Kurator Oświaty nie potwierdził ani faktu złożenia oświadczenia lustracyjnego, ani faktu złożenia informacji o uprzednim złożeniu przez skarżącego oświadczenia lustracyjnego.
Odnosząc się do zarzutu, że organ nie miał podstaw prawnych do podjęcia czynności kontrolnych po zatwierdzeniu konkursu, wyjaśnić należy, że z akt sprawy nie wynika, by organ dokonywał ponownej oceny dokumentacji konkursowej, przekazanej przez przewodniczącego komisji konkursowej, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie regulaminu konkursu. Czynności podjęte przez organ po ujawnieniu faktu braku w bazie Instytutu Pamięci Narodowej oświadczenia lustracyjnego skarżącego zmierzały do wyjaśnienia, czy skarżący dysponuje dowodem złożenia oświadczenia, skoro do dokumentacji konkursowej dołączył oświadczenie, że wypełnił obowiązek określony w art. 7 ust. 1 i 3a ustawy o ujawnianiu informacji. Podzielić należy argumentację organu, że unieważnienie konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły w okolicznościach rozpoznawanej sprawy było niemożliwe, ponieważ konkurs został zatwierdzony oraz wydane zostało zarządzenie o powierzeniu skarżącemu stanowiska dyrektora szkoły. Z przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie regulaminu konkursu wynika, że organ prowadzący publiczną szkołę zatwierdza konkurs albo unieważnia konkurs i zarządza ponowne jego przeprowadzenie w razie stwierdzenia: 1) nieuzasadnionego niedopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego; 2) przeprowadzenia przez komisję postępowania konkursowego bez wymaganego udziału 2/3 jej członków; 3) innych nieprawidłowości, które mogły mieć wpływ na wynik konkursu. Słusznie stwierdził organ, że niezgodne z prawdą oświadczenia było nieprawidłowością, która miała wpływ na wynik konkursu, jednak ze wskazanej wyżej przyczyny konkurs nie mógł być już unieważniony.
Okoliczność, że konkurs nie został unieważniony nie stała jednak na przeszkodzie do podjęcia przez organ prowadzący szkołę działań zmierzających do odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły. Trafnie organ prowadzący szkołę za podstawę odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły przyjął art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe, może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania ma prawo ocenić, czy dalsze pełnienie funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia. Ponadto pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa przez dyrektora lub wicedyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala to na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w ich pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, a przy tym nie ulega wątpliwości, że osoba sprawująca funkcję kierowniczą utraciła zdolność wykonywania powierzonej jej funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na jej obowiązków (vide wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1059/21 oraz orzeczenia tam powołane).
W ocenie sądu w zaskarżonym zarządzeniu organ wykazał, że zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odwołanie skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Tym szczególnie uzasadnionym przypadkiem była okoliczność powierzenia skarżącemu stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w W. S. w sytuacji, gdy po zatwierdzeniu konkursu wyszło na jaw, że skarżący złożył nieprawdziwe oświadczenie o złożeniu oświadczenia lustracyjnego.
Nie budzą wątpliwości ustalenia organu, że skarżący przystępując do konkursu na stanowisko dyrektora szkoły oświadczenia lustracyjnego nie złożył i tym samym jego oświadczenie o dopełnieniu obowiązku lustracyjnego było nieprawdziwe. Należy ponadto zauważyć, że skoro skarżący twierdzi, że oświadczenie lustracyjne złożył w pierwszym konkursie, mającym miejsce w 2015 r., to przystępując do kolejnych konkursów nie miałby już obowiązku składania oświadczenia lustracyjnego, bowiem zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o ujawnianiu informacji, złożenie oświadczenia lustracyjnego powoduje wygaśnięcie obowiązku jego powtórnego złożenia w przypadku późniejszego kandydowania lub wykonywania funkcji publicznej, z którą związany jest obowiązek złożenia oświadczenia. Miałby jednak obowiązek złożenia informacji, o której mowa w art. 7 ust. 3a ustawy. Informację tę składa się organowi właściwemu do złożenia oświadczenia lustracyjnego. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy, wzór informacji o złożeniu oświadczenia lustracyjnego, o której mowa w art. 7 ust. 3a stanowi załącznik nr 2a do ustawy. Z załącznika nr 2a wynika, że w informacji tej, poza danymi dotyczącymi osoby składającej informację, należy wskazać datę złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, organ, któremu przedłożono oświadczenie oraz powód złożenia oświadczenia. Z twierdzeń skarżącego wynika, że brał udział w trzech konkursach: w 2015, 2016 i 2023 r., oświadczenie lustracyjne złożył w 2015 r., ale nie pamięta, kiedy i komu składał oświadczenie, a ponadto nie miał obowiązku posiadania i przechowywania dokumentów potwierdzających złożenie oświadczenia. Jeśli rzeczywiście skarżący złożyłby oświadczenie w 2015 r., to w 2016 r. i 2023 r. miałby obowiązek złożenia kuratorowi oświaty informacji o uprzednio złożonym oświadczeniu ze wskazaniem jego daty i organu, do którego oświadczenie zostało złożone. Brak jakiegokolwiek dowodu, by takie informacje skarżący składał. Zważywszy, że złożenie oświadczenia lub informacji o uprzednio złożonym oświadczeniu jest warunkiem dopuszczenia do konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącego, że nie pamięta, kiedy i do jakiego organu złożył oświadczenie lustracyjne, oraz że zostało ono zagubione nie z jego winy. Skoro skarżący przystępował do trzech konkursów i w każdym kolejnym powinien był odwołać się do złożonego uprzednio oświadczenia lustracyjnego, jego twierdzenia są całkowicie niewiarygodne.
Złożenie nieprawdziwego oświadczenia o wykonaniu obowiązku określonego w ustawie o ujawnianiu informacji jest – jak podkreślił Lubelski Kurator Oświaty w piśmie z 17 kwietnia 2024 r. pozytywnie opiniującym odwołanie skarżącego – czynem więcej niż nieetycznym. Nie ulega wątpliwości, że osoba, która takiego czynu dopuściła się nie może zajmować stanowiska dyrektora szkoły publicznej. Od dyrektora szkoły wymaga się spełniania wysokich standardów moralno-etycznych. Ponadto jak słusznie zauważył organ, skoro skarżący nie spełniał wymogów formalnych udziału w konkursie, to nie jest uzasadnione dalsze zajmowanie przez niego stanowiska dyrektora szkoły. Pełnienie funkcji dyrektora przez osobę, której wybór jest obarczony wadą, destabilizuje funkcjonowanie szkoły. Zapewnienie prawidłowego funkcjonowania szkoły, w tym jej reprezentacji, jest zaś obowiązkiem organu prowadzącego szkołę, w niniejszej sprawie Gminy Serniki, wynikającym z przepisów prawa. Z tego względu odwołanie skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły w trybie natychmiastowy było w pełni uzasadnione.
Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że po ujawnieniu faktu braku oświadczenia lustracyjnego skarżącego, oświadczenie wymagane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o ujawnianiu informacji skarżący złożył na potrzeby udziału w wyborze wójta gminy. Okoliczność ta nie sanuje złożenia w postępowaniu konkursowym oświadczenia, które okazało się nieprawdziwe.
Nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że nie zapewniono mu czynnego udziału w sprawie i nie udostępniono całości materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, że w dniu 18 kwietnia 2024 r. odbyło się spotkanie w sprawie odwołania skarżącego ze stanowiska. W spotkaniu uczestniczyli skarżący, Wójt Gminy Serniki, Sekretarz Gminy, Specjalista ds. księgowości oraz Główny Księgowy. Na spotkaniu przedstawiono skarżącemu opinię Lubelskiego Kuratora Oświaty. Wójt poinformował skarżącego, że ma prawo zapoznać się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzieć się w sprawie. Ustalono, że skarżący będzie miał czas do 22 kwietnia 2024 r., do godziny 11:00, na zapoznanie się z materiałem dowodowym i zajęcie stanowiska. Ze spotkania sporządzono protokół z dnia 18 kwietnia 2024 r., który skarżący też własnoręcznie podpisał. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący w zakreślonym terminie przeglądał akta i złożył wyjaśnienia.
Bezpodstawny jest zarzut, że odwołanie dyrektora szkoły na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe nastąpić może tylko i wyłącznie na podstawie okoliczności mających miejsce po powołaniu dyrektora na stanowisko. Interpretacji takiej w żaden sposób nie da się wywieść z treści przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2. Jest oczywiste, że ujawnienie czynu z okresu sprzed powołania, powodującego, że nie jest możliwe dalsze pełnienie funkcji dyrektora szkoły, stanowić może podstawę zastosowania trybu określonego w art. 66 ust. 1 pkt ustawy – Prawo oświatowe.
Wszystkie zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione.
Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.).