III SA/Lu 381/21

III SA/Lu 381/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Marcinowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 125/22 - Wyrok NSA z 2025-03-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 415
§ 2 ust. 1; § 15 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59 ust. 1; art. 70
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie WSA Anna Strzelec WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Referent Agnieszka Kuna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2021 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Inne z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako "ARiMR"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w sprawie przyznania H. B. (dalej jako "skarżący") płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020.
Powyższe rozstrzygniecie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
W dniu [...] maja 2020 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości [...] zł, w tym Wariant 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. Jednocześnie ustalono obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię dla zobowiązania Wariant 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne podjętym w dniu [...] marca 2017 r. na powierzchnię [...] ha.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. (k. 293 akt administracyjnych) zażądał przeprowadzenia z jego udziałem konfrontacji w zakresie materiału fotograficznego w postaci 117 zdjęć wykonanych przez pracowników ARiMR podczas kontroli w dniu [...] marca 2017 r. oraz dokonanie na jej podstawie stosownych zmian w systemie LPIS dla nieruchomości objętej wnioskiem o płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ostatnich czterech latach.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako "organ odwoławczy", "organ II instancji") odmówił uwzględnienia powyższego wniosku.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne", wydanym na podstawie art. 45 ust 1 pkt 1 i ust 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 182), dalej jako "ustawa z dnia 20 lutego 2015 r.".
We wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020 r. w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne skarżący zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Kontrola administracyjna wniosku w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych) wykazała, że maksymalna powierzchnia kwalifikująca się do płatności dla działki ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha, a dla działki ewidencyjnej nr [...] powierzchnia ta wynosi [...] ha. W roku gospodarczym 2017 powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wyniosła [...] ha. Natomiast zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 powierzchnia działek rolnych jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania roku 2017 o [...] ha.
Procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wynosi [...] %. Organ II instancji odwołał się do art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48, z poźn. zm.), dalej jako "rozporządzenie nr 640/2014", zgodnie z którym – jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.
Mając na uwadze przytoczone przepisy uznano, że powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wynosi [...] ha, przy czym stawkę płatności do 1 ha ustalono na podstawie załącznika nr 6 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego w kwocie [...]zł.
Wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 w ramach Wariantu: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wyniosła [...] zł.
W przypadku spornych działek, kwestia ustalonego Maksymalnego Kwalifikowanego Obszaru dla Trwałych Użytków Zielonych (MKO TUZ) w zakresie wniosków o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na lata 2017, 2018 i 2019 była poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokami z dnia [...] września 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 307/20; z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 596/19 oraz z dnia [...] lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 79/19 oddalił skargi strony.
W ocenie organu odwoławczego, wniosek dowodowy skarżącego z dnia [...] kwietnia 2021 r. jest nieuzasadniony i bezcelowy, bowiem konfrontacja nie miałaby żadnego wpływu na rozstrzygnięcie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję H. B. wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 10 i 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo braku przesłanek, w wyniku czego naruszony został art. 10 § 1 k.p.a. w ten sposób, że adresat decyzji został pozbawiony możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, na podstawie którego wydano skarżoną decyzję, co uniemożliwiło wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, tj. materiału fotograficznego w postaci zdjęć wykonanych przez pracowników Agencji w dniu [...] marca 2017 r. i ich konfrontacji z ortofotomapami, na podstawie których została wydana decyzja, w szczególności ze zdjęciami lotniczymi wykonanymi w dniu [...] czerwca 2015 r., stanowiącymi podstawę opracowania ortofotomapy, obowiązującej w systemie LPiS do [...] czerwca 2018 r., która w ogóle nie znalazła się w materiale dowodowym, jak też nie przedstawiono jej wnioskodawcy do zapoznania się;
2. art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., Dz. Urz. UE.L. Nr 227, poprzez uznanie, że nie ma on w przedmiotowej sprawie zastosowania, pomimo zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie tj. umożliwienia stronie zapoznania się z wynikami kontroli w taki sposób, aby mogła się ona merytorycznie do niej odnieść, w szczególności poprzez zaniechanie przesłania stronie wszystkich ortofotomap, na podstawie których wydano skarżone decyzje, w tym zdjęć wykonanych [...] czerwca 2015 r., w celu porównania ich z tymi wykonanymi przez pracowników Agencji w dniu [...] marca 2017 r. w czasie prowadzonej kontroli na miejscu;
3. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, wynikającego z pozbawienia strony możliwości merytorycznego odniesienia się do nich, w szczególności dotyczy to prowadzonych przez Agencję postępowań kontrolnych o charakterze administracyjnym i na miejscu, przez co strona została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do dowodów, na podstawie których została wydana skarżona decyzja, w sposób umożliwiający postawienie im zarzutów, co spowodowało jego naruszenie;
4. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania do władzy publicznej, tj. nieodniesienie się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów odwołania od decyzji organu I instancji; art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, ponieważ takim działaniem uniemożliwiono stronie wypowiedzenie się co do przeprowadzonych przez organ kontroli administracyjnych i na miejscu, w wyniku czego skarżona decyzja została wydana niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym;
5. art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie, na skutek odmowy uwzględnienia żądania zawartego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r.;
6. art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na tym, że Agencja nie ma obowiązku zapoznawania drugiej strony z zebranymi w ramach kontroli dowodami, a taki obowiązek ma wyłącznie wnioskodawca.
Wskazując na te zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w obu instancjach stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie z dnia 18 marca 2015 r".), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (aktualnie tekst jednolity: Dz. U. z 2020r., poz. 217, z późn. zm. – dalej jako "ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. ").
Istotę sporu stanowiła kwestia legalności przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 w pomniejszonej wysokości, a zatem czy rzeczywiście zaistniały nieprawidłowości skutkujące zmniejszeniem płatności. Odnosząc się do tego zagadnienia należy stwierdzić, że przyznanie skarżącemu płatności w mniejszej od wnioskowanej wysokości wynikało z niewadliwego ustalenia w toku postępowania administracyjnego w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że zadeklarowana przez niego powierzchnia działek rolnych użytkowanych rolniczo, które zostały zgłoszone do płatności – była zawyżona.
Zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r., przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ta regulacja jest kluczowa dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy.
Z akt administracyjnych wynika, że ustalając powierzchnie działek rolnych uprawnionych do objęcia pomocą finansową z tytułu płatności rolnośrodowiskowej, organ przeprowadził kontrolę administracyjną wniosku, z uwzględnieniem także wyników kontroli na miejscu. W uzasadnieniu decyzji organ, w jasny sposób wskazał podstawy pomniejszenia powierzchni kwalifikowalnej działek rolnych do płatności, powołując się na wyniki kontroli na miejscu i ustalone w ten sposób powierzchnie maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, jakie zostały ustalone dla poszczególnych działek w systemie identyfikacji działek rolnych.
Kontrole administracyjne przeprowadza się, w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69), kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Co się tyczy kontroli administracyjnych podnieść trzeba, że kontrola administracyjna dotyczy każdego złożonego wniosku i jest obligatoryjna. Polega ona na obowiązkowym zweryfikowaniu z urzędu przez organ, zgodności między działkami zadeklarowanymi a działkami referencyjnymi w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) zawierającym materiały kartograficzne (mapy i ortofotomapy), oraz przy wykorzystaniu geograficznego systemu informacji (GIS) zawierającego bazy danych referencyjnych dla ocen kwalifikowalności wniosków. Zatem zupełnie nieuzasadnione byłoby informowanie wnioskodawcy o terminie dokonywania tego rodzaju czynności kontrolnych (zob. np. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3378/15).
W ocenie sądu, w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody należy uznać, że organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydał decyzję zgodną z prawem. W szczególności zasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach dokonanych w czasie czynności kontrolnych na miejscu w gospodarstwie skarżącego. Prawidłowości wyników tej kontroli nie może skutecznie podważyć żaden z zarzutów sformułowanych w skardze. Twierdzenia skarżącego zawarte w skardze są bezzasadne.
W razie przeprowadzenia kontroli na miejscu, to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy.
O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne – co do zasady – przypisać należy przymiot wiarygodności (por. np. wyroki NSA: z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1669/18; z dnia 29 maja 2014r., sygn. akt II GSK 458/13; z dnia 12 października 2011r., sygn. akt II GSK 1019/10 oraz z dnia 4 kwietnia 2008r., sygn. akt II GSK 492/07).
W przedmiotowej sprawie organy miały na uwadze wyniki kontroli na miejscu, przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniu [...] marca 2017 r. Z dokonanych oględzin sporządzono protokół, z którego wynika m.in., że:
- powierzchnia całkowita działki nr [...] wynosiła [...] ha, powierzchnia PEG – [...] ha, zaś powierzchnia zmierzona [...] ha;
- powierzchnia całkowita działki nr [...] wynosiła [...] ha, powierzchnia PEG – [...] ha, zaś powierzchnia zmierzona [...] ha;
- jako technikę pomiaru zastosowano GPS;
- skarżący osobiście uczestniczył w oględzinach działek rolnych;
- protokół został doręczony skarżącemu.
Organy prawidłowo przyjęły, że powierzchnia działek zadeklarowana przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności za rok 2020 nie odpowiadała rzeczywistości, co zostało ustalone w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych), o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Jak bowiem wynika z ustaleń kontroli, powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach: Wariant 5.4 "Półnaturalne łąki wilgotne" – wynosiła [...] ha, a więc była mniejsza o [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej (kontroli na miejscu) wyniosła w konsekwencji [...]%.
Skoro w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy (art. 19 ust. 1 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014), to biorąc pod uwagę różnicę między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha), płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna mogła zostać skarżącemu przyznana tylko w pomniejszonej wysokości do powierzchni [...] ha ([...] ha – [...] ha).
Skarżący podpisując wniosek o przyznanie płatności oświadczył, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz zobowiązał się do niezwłocznego poinformowania organu na piśmie o wszelkich okolicznościach mających wpływ na przyznanie, przedłużanie, pobieranie i wypłacanie płatności oraz każdej zmianie powstałej w okresie trwania zobowiązań związanych z tego rodzaju programem. Jest oczywiste, że producent rolny zobowiązany jest podać we wniosku o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną powierzchnie gruntów faktycznie przez niego użytkowanych rolniczo, w oderwaniu od danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Działka ewidencyjna co do powierzchni użytku rolnego nie musi się bowiem pokrywać z działką rolną uprawnioną do określonych płatności. Płatności rolnośrodowiskowe nie przysługują do powierzchni ewidencyjnej działek, ale do powierzchni działek rolnych, na których jest wykonywane zobowiązanie rolnośrodowiskowe.
Na beneficjencie przyznawanych płatności ciąży obowiązek podania rzeczywistych powierzchni działek rolnych. Przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu prowadzenia działalności rolniczej, zatem beneficjent pomocy winien dołożyć należytej staranności, aby ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej spełnić przesłanki płatności określone w przepisach prawa. Podejmując się udziału w programie rolnośrodowiskowym beneficjent musi mieć świadomość, że jest to program wieloletni, zobowiązujący do prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z wymogami wykraczającymi ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i wariantów. Z tej przyczyny beneficjent powinien mieć niezbędną wiedzę, na jakiej rzeczywiście powierzchni działek prowadzi działalność rolniczą i powinien odróżniać powierzchnię gruntów ornych, łąk, pastwisk, czy sadów, od powierzchni nieużytkowanej rolniczo zgodnie z programem rolnośrodowiskowym (np. tereny zadrzewione, czy zakrzaczone lub z innych przyczyn niestanowiące trwałych użytków zielonych). Skoro zaś stwierdzone w toku kontroli powierzchnie działek użytkowanych rolniczo (kwalifikowalnych) różniły się od powierzchni zadeklarowanej we wniosku o płatność, to należało uznać, że wnioskodawca – z przyczyn leżących po jego stronie zawyżył powierzchnię działek rolnych uprawnionych do płatności i tym samym dopuścił się nieprawidłowości skutkującej wprawdzie przyznaniem wnioskowanej płatności, ale w pomniejszonej wysokości.
Zarzuty zawarte w skardze nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Ad. 1. Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 10 i art. 78 § 1 i 2 k.p.a. jest chybiony. Wbrew twierdzeniom przedstawionym w skardze, skarżący nie został pozbawiony możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Gołosłowne jest również stanowisko H. B., że nie miał możności ustosunkowania się do zebranych materiałów dowodowych. To przecież na żądanie skarżącego, organ I instancji przy piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. przesłał mu kopię protokołu oględzin z dnia [...] marca 2017 r. wraz z dokumentacją fotograficzną (zob. k. 94 i k. 136 akt administracyjnych), natomiast organ odwoławczy – na wniosek z dnia [...] marca 2021 r. doręczył kopię mapy i opisu działek opracowane przez geodetę S. S. oraz ortofotomapy (zob. k. 263 i k. 289 akt administracyjnych). Notabene, większość owych dokumentów znajdowało się również w aktach administracyjnych dotyczących przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na lata 2017 - 2019.
Ad. 2. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Regulacje zamieszczone w poszczególnych ustępach przywołanego przepisu dotyczą odzyskiwania nienależnych płatności przyznanych beneficjentom. W myśl art. 7 ust. 3 – obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana. Oczywiste jest zatem, że ów przepis nie był i nie mógł być stosowany przez organy orzekające w sprawie.
Ad. 3. Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącego organ podjął niezbędne czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzył w sposób wyczerpujący całokształt materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. O czym była już mowa wcześniej, strona nie została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do dowodów, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja.
Ad. 4. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania do władzy publicznej, tj. nieodniesienie się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów odwołania. Powyższe twierdzenie jest nieprawdziwe, gdyż organ odwoławczy odniósł się do zarzutu zawartego w odwołaniu, tj. żądania przeprowadzenia kontroli na miejscu z jego udziałem. Organ trafnie skonstatował, że przeprowadzenie tego dowodu na obecnym etapie postępowania byłoby bezcelowe, gdyż kontrola na miejscu potwierdziłaby jedynie powierzchnię użytków zielonych w roku bieżącym.
Istnieje wyraźna różnica pomiędzy Maksymalnym Kwalifikowalnym Obszarem dla Trwałych Użytków Zielonych (MKO TUZ) a Maksymalnym Kwalifikowalnym Obszarem dla Jednolitej Płatności Obszarowej (MKO JPO). Trwałe użytki zielone (TUZ) - oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej (art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia (UE) nr 1307/213).
W niniejszej sprawie weryfikację pięcioletniości MKO TUZ dokonano zasadnie na ortofotomapach wcześniejszych niż aktualne pokrycie i utworzono warstwę Trwałych Użytków Zielonych (TUZ) w miejscach spełniających ten warunek. Ustalono, że na działce nr [...] w 2017 r. (pierwszy rok gospodarczy) były zakrzaczenia, co wykluczało możliwość nałożenia warstwy TUZ na całej powierzchni działki.
Ad. 5. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. O czym była już mowa wcześniej, wbrew twierdzeniu skarżącego, miał on zapewnioną nieograniczoną możność wglądu do dowodów zebranych w sprawie, wypowiedzenia się co do tych dowodów, jak też możliwość zgłaszania wniosków dowodowych i z tych uprawnień korzystał.
Ad. 6. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 78 § 1 i 2 k.p.a.
Na żądanie skarżącego, w postępowaniu przed organem II instancji po wniesieniu odwołania, dołączono m.in. prywatne opracowanie wykonane na zlecenie skarżącego przez geodetę S. S., które zawiera wykaz obliczonych pól powierzchni, opis i mapę (k. 281 – 271 akt administracyjnych). Niesporne jest, że ów dowód skarżący złożył w innym postępowaniu, tj. po wniesieniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2017.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżący zawnioskował o przeprowadzenie z jego udziałem konfrontacji w zakresie materiału fotograficznego w postaci 117 zdjęć wykonanych przez pracowników ARiMR podczas kontroli w dniu [...] marca 2017 r. oraz dokonanie na jej podstawie stosownych zmian w systemie LPiS dla nieruchomości objętej wnioskiem o płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ostatnich czterech latach.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. organ odwoławczy odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono m.in., że przeprowadzenie żądanego dowodu byłoby bezcelowe, gdyż rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało oparte na wynikach przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku na rok 2020. Owa kontrola wykazała nieprawidłowości w zakresie podjętego zobowiązania dotyczącego wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne. Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest realizowane przez okres 5 lat, począwszy od dnia [...] marca 2017 r., w którym został złożony pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Ponadto w pierwszym roku gospodarczym – w dniu [...] marca 2017 r., w gospodarstwie rolnika przeprowadzona została kontrola na miejscu, która wykazała nieprawidłowości. Ustaleń dokonanych wówczas skarżący nie kwestionował, nie składając umotywowanych zastrzeżeń co do treści zawartych w protokole.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości argumentację przedstawioną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] kwietnia 2021 r. Stwierdzić ponadto należy, że dokumentacja geodezyjna (w postaci mapy i opisu) nie zawiera daty jej opracowania. Ogólna mapa z granicami nieruchomości nie mogła być przydatna do rozstrzygnięcia sprawy, podobnie zresztą jak i zestawienie powierzchni dokumentujące powierzchnię nieużytków, rowów, dróg oraz łąk. Ponadto geodeta opracował swoją opinię w dniu [...] listopada 2017 r., a zatem nie odzwierciedlała ona stanu rzeczy z chwili podjęcia przez skarżącego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, tj. z marca 2017 r.
Na marginesie należy zauważyć, że w rzeczonej dokumentacji geodezyjnej wymienia się tereny Lz o powierzchni [...] ha (k. 273 akt administracyjnych). Zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393), grunty zadrzewione i zakrzewione oznacza się symbolem Lz. Taki sam symbol figuruje w załączniku nr 1 do rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390), które zastąpiło poprzednie rozporządzenie.
Powyższe potwierdza jednak ustalenia organów co do istnienia zakrzaczeń, które wynikają z protokołu kontroli i zdjęć wykonanych podczas kontroli.
Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ administracji publicznej jest obowiązany uwzględnić tylko wówczas, gdy stwierdzi, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.). Zawnioskowany przez skarżącego dowód nie mógł zatem być dopuszczony, z przyczyn podanych wyżej.
Ad. 7. Bezpodstawny jest ostatni zarzut skargi.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. – w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Natomiast w myśl art. 27 ust. 2 tej ustawy – strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepis ten nie nakłada na organ powinności zebrania materiału dowodowego, ograniczając tym samym wynikający z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Organ prowadzący postępowanie jest natomiast obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1607/14). Zatem ciężar wykazania, że producent rolny prowadzi działalność rolniczą na powierzchni deklarowanej we wniosku, spoczywa właśnie na nim.
O czym była już mowa wcześniej, skarżący nie przedstawił wiarygodnego dowodu, skutecznie kwestionującego ustalenia faktyczne organów.
Sąd nie dopatrzył się również działając z urzędu, aby zaskarżona decyzja dotknięta była wadami, rodzącymi obowiązek wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – zobowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.