III SA/LU 369/24

III SA/Lu 369/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Jerzy Drwal
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 2 ust. 35a; art. 64 ust. 2; art. 140aa ust. 1, 3, 4; art. 140ab ust. 1 pkt 3, ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 2022
§ 3 ust. 1; § 5 ust. 1 pkt 5
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 5 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr 0601-IGC.4802.31.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 kwietnia 2024 r. (nr 0601-IGC.4802.31.2024) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w całości w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 22 stycznia 2024 r. (nr 308000-COC-4.4802.1.1190.2023.9.ESM) o nałożeniu na S. P. kary pieniężnej w wysokości 6.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym – jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy:
W dniu 6 września 2023 r. na terenie Oddziału Celnego w K. przeprowadzono kontrolę dwuosiowego ciągnika siodłowego marki V. o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy ciężarowej marki S. o nr rej. [...], na kierunku wyjazdowym z Rzeczypospolitej Polskiej. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci płytek ceramicznych o łącznej masie brutto 21.526 kg, umieszczony na 26 paletach. Podczas kontroli funkcjonariusze celno-skarbowi skontrolowali wymiary i naciski osi pojazdu członowego. Wyniki dynamicznego ważenia nacisków osi wykazały przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 250 kg (2,17%). W wyniku powtórnego ważenia przeprowadzonego na żądanie kierowcy, potwierdzono stwierdzone przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 350 kg (3,04%). Wyniki kontroli opisane zostały w protokołach z dnia 6 września 2023 r. nr [...] i nr [...] Do określenia wysokości kary pieniężnej przyjęto protokół nr [...] dokumentujący wynik z pierwszego ważenia, względniejszy dla strony.
Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ I instancji") decyzją z dnia 22 stycznia 2024 r. nałożył na skarżącego jako pomiot świadczący usługi transportowe karę pieniężną w wysokości 6.000 zł za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, wbrew zakazowi określonemu w art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, z późn. zm. – dalej jako "p.r.d.") – jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia 15 kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") – utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przywołał przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów" lub "rozporządzenie"), dotyczące m.in. ruchu pojazdów nienormatywnych. Podniósł, że zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia wynika, że dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 – 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których powyżej mowa, są wartości rzeczywiste nacisków osi (§ 5 ust. 4 rozporządzenia). Zwrócono uwagę, że pierwszy dokonany pomiar nacisków osi pojazdu wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 250 kg (2,17%). Kierowca skorzystał z prawa do powtórnego ważenia pojazdu członowego, a wynik powtórnego pomiaru potwierdził przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, tym razem o 350 kg (3,04%). Organ wyjaśnił, że kontroli dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, znak fabryczny [...] (nr [...]), posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 29 listopada 2022 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. – Wydział Zamiejscowy w S.. Kontroli nacisków osi dokonano na wadze samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta oraz spełniającej wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345). Ponadto organ odwoławczy podniósł, że waga podlegając legalizacji jest badana pod względem "błędów", natomiast wynik pomiaru rzeczywistych nacisków osi pojazdu pokazywany na wyświetlaczu podczas ważenia jest wynikiem z odjętymi "odchyleniami dopuszczalnymi każdego obciążenia osi". Skoro zatem waga użyta do kontroli posiadała ważne świadectwo legalizacji ponownej, to musiała spełniać obwarowania prawne podczas kontroli metrologicznej.
W związku ze stwierdzonymi przekroczeniami nacisku pojedynczej osi napędowej pojazd został uznany za nienormatywny, na przejazd którego wymagane byłoby zezwolenie kategorii V wydane dla podmiotu wykonującego przejazd. Skontrolowanym pojazdem przewożono płytki ceramiczne rozmieszczone na 26 paletach, a zatem ładunek podzielny, którego przewóz pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 64 ust. 2 p.r.d. – jest zabroniony. Wobec powyższego zasadne było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 6.000 zł na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku art. 140ab ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym – jak za brak zezwolenia kat. V. Ponadto organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d., bowiem skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżący S. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, to jest:
1) przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, opisanych w rozdziale 2 § 14 i § 15, poprzez pominięcie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy, faktu niewłaściwego i niezgodnego z przywołanymi przepisami dokonywania czynności ważenia, poprzez brak ustawienia lub ustawianie automatycznego urządzenia zerującego wagę niezgodnie z przepisem oraz brakiem odnotowania tej czynności w protokole z czynności ważenia;
2) błędne i niewłaściwe rozpoznanie wyjaśnień i dowodów złożonych przez skarżącego w przedmiocie przesłanek określonych w art. 140aa ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, poprzez brak ich rozpoznania, brak odniesienia się do tych dowodów oraz niewłaściwe uznanie, że skarżący naruszył przepisy o staranności opisane w art. 355 § 2 k.c.;
3) brak odniesienia się przez organy obydwu instancji do wniosku skarżącego o odstąpienie od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika i ważny interes społeczny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja organu odwoławczego dotycząca nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego – jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V, przy ustaleniu, że dynamiczny pomiar nacisków osi pojazdu wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 250 kg (2,17%), a strona nie dysponowała właściwym zezwoleniem, co w konsekwencji skutkowało nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 6.000 zł.
Kwestie związane z ruchem pojazdów nienormatywnych zostały uregulowane w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm. – dalej jako: "p.r.d."). Zgodnie z art. 2 ust. 35a p.r.d., przez pojazd nienormatywny należy rozumieć pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast według art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.). Jednocześnie, według art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Ładunek niepodzielny, zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 2 pkt 35b p.r.d., to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Stosownie do art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, które nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie.
Według art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d., za brak zezwolenia kategorii V ustala się karę pieniężną w wysokości:
a) 6.000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 10.000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15.000 zł – w pozostałych przypadkach.
Zgodnie z art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Natomiast według definicji zawartej w art. 2 pkt 57 p.r.d., nacisk osi oznacza sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. Dopuszczalne parametry pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały w przepisie art. 61 p.r.d. oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 502, z późn. zm.). Stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d., ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Zgodnie zaś z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi, nie może przekraczać w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 – 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa powyżej, są wartości rzeczywiste (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).
Odnosząc powyższe zasady do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że bezspornym jest, że w rozpoznawanej sprawie w dniu kontroli kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci płytek ceramicznych, na 26 paletach, o łącznej wadze brutto 21.526 kg. Przewóz wykonywany był zespołem pojazdów składającym się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy ciężarowej, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów. Jak wynika z akt sprawy, dopuszczalny nacisk drugiej osi pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową, został przekroczony w pierwszym ważeniu o 250 kg, czyli o 2,17%. Powtórne ważenie przeprowadzone na wyraźne żądanie kierowcy, również wykazało przekroczenie dopuszczalnego nacisku powyższej osi na wyższym poziomie, o 350 kg (3,04%). Pozostałe parametry pojazdu nie zostały przekroczone.
W ocenie Sądu, wyniki pomiarów są jednoznaczne i nie budzą żadnych wątpliwości. Z obu protokołów kontroli nr [...] i nr [...] (k. 16-17 i 18-19 akt administracyjnych) jasno wynika, że kontrola nacisków osi pojazdu została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, znak fabryczny [...] (nr [...]), której producentem jest A. S. s.c. w T.. Waga posiadała ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 29 listopada 2022 r. (ważne do dnia 29 grudnia 2024 r.), wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. – Wydział Zamiejscowy w S. (k. 5 akt administracyjnych). Świadectwo legalizacji ponownej stanowi potwierdzenie spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345).
Zaznaczyć należy, że Sądowi znane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone m.in. w wyrokach z dnia 12 października 2023 r. w sprawach sygn. akt II GSK 737/23 i sygn. akt II GSK 2094/22, z którego wynika, że wadliwe jest oparcie się przez organy kontroli na świadectwie legalizacji ponownej urządzenia i odrzucenie potrzeby wyjaśnienia dopuszczalnych prawnie błędów pomiaru wagi. Naczelny Sąd Administracyjny za nieprawidłowe uznał twierdzenie, że fakt przejścia kontroli metrologicznej automatycznie czyni uzyskany wynik zawsze wiarygodnym i co istotne, mogącym służyć do przyjęcia zaistnienia przekroczenia, bez konieczności stosowania ewentualnych korekt. Podniósł również, że to organ ma bez zastrzeżeń wykazać, jaka jest rzeczywista wartość nacisków osi na drogę i w tym celu, w razie potrzeby, zasięgnąć również informacji u producenta stosowanych w ramach kontroli wag, co do ich specyfikacji i występujących dopuszczalnych błędów pomiarów.
W sprawie niniejszej nie wystąpiły jednakże tego rodzaju okoliczności, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia rozszerzonej weryfikacji prawidłowości wskazań użytego podczas kontroli urządzenia pomiarowego. Skład orzekający WSA w niniejszej sprawie podziela w pełni dotychczasowe stanowisko prezentowane w judykaturze wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, opierające się wnioskach, że wynikiem ważenia są wartości rzeczywiste nacisków osi (por. przykł. wyroki NSA: z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 328/20; z dnia 28 dnia września 2021 r., sygn. akt II GSK 909/21; z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1264/22 i z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1312/14). Temu zaś służy w zakresie nacisków osi odpowiednie urządzenie pomiarowe (waga), spełniające właściwe normy. Takie zaś urządzenie użyte zostało w toku przeprowadzonej kontroli.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zarządzenie nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD z 2014 r. nr 14), nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego, lecz instrukcją mającą charakter przepisów wewnętrznych, skierowaną do podległych temu organowi inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Z tego względu – co do zasady – nie ma zatem podstaw do stosowania tego zarządzenia przez inne organy uprawnione do kontroli przewozów. Ponadto zarządzenie zwraca uwagę i wskazuje na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z nachylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych, przewidując korektę wyniku ważenia z uwagi na szczególne warunki pomiaru, przyrządami używanymi przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Jednocześnie należy jednak zwrócić uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby w okolicznościach tej sprawy proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać jego przebieg. Ważenie dokonane zostało zatem na wagach spełniających wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi tych urządzeń wagowych. Dlatego sposób przeprowadzonego ważenia uznać należało za całkowicie prawidłowy, a jego wynik za wiarygodny. Sam fakt wystąpienia różnicy pomiędzy wynikami dwóch różnych następujących po sobie pomiarów na wadze dynamicznej jest naturalny i w ogóle nie świadczy o nieprawidłowości przeprowadzenia procesu ważenia. Na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć bowiem wpływ bardzo różne czynniki, w tym zarówno stan techniczny pojazdu, jaki i sposób zabezpieczenia ładunku, umiejętności kierowcy, stosowanie się do wskazówek funkcjonariuszy. Z tego właśnie powodu istnieje możliwość przeprowadzenia na wyraźne żądanie kolejnego ważenia. Co istotne, organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że waga tego typu jest urządzeniem nowoczesnym i wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. W sytuacji, gdy systemy wag nie sygnalizowały błędu, należało więc uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodziły żadne podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Jednocześnie należało mieć na uwadze, że skarżący nie zanegował zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia przez organ, że w trakcie ważenia system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru, nie wskazywał również jakichkolwiek usterek, ani wad urządzenia. W tej sytuacji nie zachodziły przesłanki do uznania, że proces pomiaru przebiegał w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wagi.
Zarówno instrukcja obsługi wagi, jak i świadectwa legalizacji ponownej wag zostały dołączone do akt administracyjnych. Dodatkowo trzeba zauważyć, że obecny podczas kontroli kierowca został pouczony o możliwości przeprowadzenia powtórnego ważenia, które dokonywane jest niezwłocznie po zakończeniu pierwszego ważenia, w niezmienionym stanie środka przewozowego i ładunku, przez co mógł i skorzystał przecież z przysługującego mu uprawnienia. Z protokołu ważenia dynamicznego pojazdu wynika, że drugi pomiar również wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, w tym przypadku o 350 kg (3,04%), a zatem o większym rozmiarze. Wskazane zaś wyniki ważenia są tymi, które odnotowane zostały w protokołach kontroli z dnia 6 września 2023 r. Do odnotowania innych wyników nie było żadnych podstaw. Oba protokoły kontroli wraz z protokołami ważenia znajdują się w aktach sprawy i strona mogła się z nimi zapoznać na każdym etapie postępowania w sposób niczym niezakłócony.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że protokół kontroli jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania stanowi – stosownie do art. 76 k.p.a. – dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Protokół ponadto sporządzany jest przecież z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego uwagi oraz ewentualne zastrzeżenia. Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w przypadku, gdy przeprowadzone zostanie skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą. Jednakże ciężar obalenia domniemania wiarygodności tego rodzaju dowodu ciąży na stronie skarżącej. Dlatego chcąc obalić wiarygodność takiego dokumentu strona jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie kierujący pojazdem uczestniczył w kontroli, otrzymał informacje dotyczące procedury pomiaru, jak również miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole kontroli, co do sposobu i warunków jej przeprowadzenia, jednakże kierowca podpisał protokół kontroli bez żadnych uwag i zastrzeżeń do wyników kontroli nie zgłosił.
W ocenie Sądu, wątpliwości nie budziła także procedura wykonania pomiarów. Jak wynika z protokołu kontroli, w trakcie pomiarów dokonano odczytu temperatury otoczenia, która wynosiła +19,1°C (podczas pierwszego pomiaru) i +19,0°C (podczas drugiego pomiaru). Pomiaru dokonano termometrem elektronicznym (nr seryjny: [...]). Nie można było zatem uznać, że warunki pogodowe w trakcie pomiarów były w jakikolwiek sposób niesprzyjające i mogły spowodować zakłócenie procesu ważenia i wyniku urządzenia pomiarowego (wagi). Waga, którą posłużono się przy ważeniu pojazdu, jak już wyżej wskazano, posiadała ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej, a więc spełniała wymagania określone w rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. Stosownie do § 16 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, waga elektroniczna jest skonstruowana i wykonana tak, aby w przypadku wystąpienia zakłóceń nie wystąpiło odchylenie znaczące, rozumiane jako różnica między błędem wskazania wagi a jej błędem wskazania wyznaczonym w warunkach odniesienia, która jest większa niż wartość działki elementarnej, a po wystąpieniu odchylenia znaczącego: a) podała sygnał ostrzegawczy, optyczny lub akustyczny trwający do momentu podjęcia przez operatora działań lub zniknięcia odchylenia albo b) przestała działać. Tymczasem jak już wyżej wskazano, z akt sprawy nie wynika, aby w trakcie ważenia doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości, a system wagi nie sygnalizował żadnych błędów pomiaru. Ponadto ważenie zostało dokonane zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy "Instrukcją obsługi elektronicznej wagi samochodowej 3590EQ". Brak było również podstaw do uznania, że miejsce ważenia i strefa ważenia nie były w sposób prawidłowy oznaczone i wydzielone. Spełnienie wymogów określonych m.in. przez § 8 ust. 1 i § 19 rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, również zostało potwierdzone świadectwem legalizacji ponownej z dnia 29 listopada 2022 r.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania uznać należało, że organy prawidłowo ustaliły, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym. Organy prawidłowo również przyjęły, że ze względu na przekroczenie nacisku osi kontrolowany pojazd wymagał uzyskania zezwolenia kategorii V. Pojazdem tym przewożony był przy tym – co nie było sporne – ładunek podzielny, który z jego istoty nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym, a wyjątek stanowi przypadek przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I, który nie miał w niniejszej sprawie zastosowania.
Reasumując – w ocenie Sądu – organy zasadnie nałożyły na skarżącą administracyjną karę pieniężną za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V – na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 140ab ust. 2 p.r.d., a nie za brak samego zezwolenia. Wysokość kary zasadnie tym samym ustalono na postawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d.
Ponadto, w Zdaniem Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Według tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:
a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
Powołany przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz i musi być interpretowany ściśle. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie na skutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu, doszło do naruszenia prawa. Z tego względu podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. W sprawie zaś skarżący nie wykazał, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący jako podmiot profesjonalny w zakresie przewozu ładunków po drogach publicznych powinien znać i zapewne zna przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych oraz zasady przewozu ładunków. Dlatego przed rozpoczęciem przewozu powinien przede wszystkim upewnić się, czy po załadowaniu towaru nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu (nacisków poszczególnych osi pojazdu i jego masy całkowitej). Na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć bowiem wpływ różne czynniki zewnętrzne, jak również właściwości i stan techniczny samego pojazdu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisu art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345), wyjaśnić należy, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że zostały spełnione przesłanki z tego przepisu i zachodziły podstawy do umorzenia niewadliwie wszczętego postępowania na skutek wadliwego używania w czasie pomiarów przez organ urządzenia zerującego (§ 14 i 15 wskazanego wyżej rozporządzenia). W tej materii strona nie przedstawiła żądanego dowodu. Nie było zatem uzasadnionych podstaw do skutecznego zakwestionowania sposobu i prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz uzyskanych wyników pomiarów wagi jako urządzenia pomiarowego, które należało uznać za w pełni wiarygodne. To przede wszystkim na przewoźniku ciąży przecież podjęcie czynności i przedstawienie dowodów zmierzających do wykazania, że naruszenie przepisów prawa nastąpiło pomimo dochowania przez niego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem albo udowodnienia, iż rzeczywiście nie miał on wpływu na powstanie naruszenia. Takich zaś dowodów w sprawie brak.
Nie było również uzasadnione powoływanie się przez stronę w skardze na naruszenie przez organ przepisu art. 355 § 2 k.c., zgodnie z którym, należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Otóż, zawodowy charakter prowadzonej przez skarżącego działalności przewozowej, jak i specyfika związana ze świadczeniem usług transportowych, które przecież są szczegółowo regulowane nie tylko przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym, ale także innymi ustawami, wymagają właśnie stosowania podwyższonego miernika staranności, a zatem bezwzględnego przestrzegania przez przewoźnika wszystkich tych regulacji. Z tego względu stwierdzenie w toku kontroli w konkretnym przypadku określonego rodzaju naruszenia (jak w niniejszej sprawie), sankcjonowane jest przewidzianymi przez ustawodawcę administracyjnymi karami pieniężnymi proporcjonalnymi do wagi naruszenia.
Strona zarzuciła również organowi, że nie rozważył jej wniosku o odstąpienie od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika i ważny interes społeczny. Zarzut ten jest w okolicznościach sprawy chybiony.
Według art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (pkt 1) lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (pkt 2). Otóż, reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Kara pieniężna wymierzona została w rozpoznawanej sprawie na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, która stanowi lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w k.p.a. Przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. określa sytuacje, w których nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Nie jest przy tym istotne, że przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie posługuje się pojęciem "odstąpienia od nałożenia kary", o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Jak wskazano już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1 p.r.d., a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. w praktyce ma więc w istocie ten sam skutek, co zastosowanie instytucji "odstąpienia" od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 189f k.p.a., bowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a (...) dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych. Nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w art. 189a § 2 k.p.a. w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa k.p.a. lub to, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 375/21 i sygn. akt II GSK 717/21, a także – na tle przepisów ustawy o transporcie drogowym – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 248/21, jak również A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 189a). Stąd też brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie w zakresie odstąpienia od nałożenia na stronę kary pieniężnej przepisu art. 189f k.p.a., o co wnioskował skarżący.
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był oddalić skargę w całości – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej jako "p.p.s.a."), o czym orzekł w sentencji wyroku.
Skarga została przez rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem skarżący nie sprzeciwił się zawartemu w odpowiedzi na skargę wnioskowi organu, co do rozpoznania sprawy w tym trybie.