III SA/Lu 367/05

III SA/Lu 367/05 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2005-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak /sprawozdawca/
Małgorzata Fita
Maria Wieczorek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 208/06 - Wyrok NSA z 2006-11-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 21 § 1 pkt 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i 3, art. 54, art. 55 § 1, art. 56 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60), art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 7, art. 11, art. 15 ust. 4 i ust. 4d ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1993 r. nr 11, poz. 50 ze zm.), art. 37h, art. 37j ust. 1 pkt 2, art. 37m ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. nr 256 z 2004 r., poz. 2571), § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. nr 240 z 2002 r., poz. 2063 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] marca 2005 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie określenia prawidłowej kwoty podatku od towarów i usług należnej z tytułu importu towaru wg dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. oraz wezwania do zapłaty odsetek od zaległości podatkowych obliczonych zgodnie z art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji podał, iż w dniu [...] marca 2004 r. w Oddziale Celnym wg dokumentu SAD nr [...] objęty został procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzony z Białorusi towar w postaci oleju napędowego. Towar zataryfikowany został do kodu 2710 19 411. Obliczono podatek akcyzowy w kwocie 1.003.127,50 zł oraz podatek od towarów i usług w wysokości 451.119,90 zł.
Po wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. określił kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 470.169,70 zł. oraz wezwał stronę do uiszczenia różnicy kwoty podatku od towarów i usług w wysokości 19.049,80 zł, wzywając jednocześnie do zapłaty odsetek od zaległości podatkowych obliczonych zgodnie z art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej samodzielnie przez podatnika.
Od powyższej decyzji strona odwołała się do organu II instancji, wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej obciążenia podatnika odsetkami od powstałej zaległości podatkowej oraz o orzeczenie zwrotu stronie poniesionych kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego decyzja wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego narusza przepisy prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 53 § 1 i 3, art. 54 § 1 pkt 5, art. 55 § 1 oraz art. 56 § 3 Ordynacji podatkowej, a także zasady współżycia społecznego. Skarżący podkreślił, że powstanie zaległości podatkowej nie było wynikiem niewłaściwego lub niezgodnego z prawem postępowania strony, lecz organu celnego, który nie przyjmował zgłoszeń celnych, w których do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług doliczana była opłata manipulacyjna. Tak zaistniała sytuacja – w ocenie strony powołującego się na przepis art. 486 § 1 Kodeksu cywilnego – powoduje, że w sprawie tej nie mamy do czynienie ze zwłoką strony, lecz z klasycznym przykładem zwłoki wierzyciela. Zatem postępowanie organu podatkowego należy potraktować jako jaskrawe naruszenie zasad współżycia społecznego.
Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym obowiązek podatkowy w imporcie towarów powstaje generalnie z chwilą powstania długu celnego, a momentem powstania długu celnego jest przyjęcie zgłoszenia celnego (art. 209 § 2 Kodeksu celnego).
W myśl art. 64 § 1 Kodeksu celnego zgłoszenie w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zgodnie z wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie to powinno być podpisane i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym obowiązkiem importera jest obliczenie i wykazanie w zgłoszeniu celnym kwoty podatku, z uwzględnieniem obowiązującej stawki. Zgłoszenie celne do procedury celnej jest formą deklaracji podatkowej w rozumieniu art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej, w której strona deklaruje kwotę podatku we właściwej wysokości.
Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W imporcie jest to chwila, z którą powstaje dług celny. Zgłoszenie celne do procedury celnej jest formą deklaracji podatkowej, w której strona deklaruje kwotę podatku we właściwej wysokości.
Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym import towarów podlega opodatkowaniu. Art. 6 ust. 7 ww. ustawy stanowi, że z chwilą powstania długu celnego powstaje obowiązek podatkowy w imporcie towarów, z zastrzeżeniem ust. 7a.
Zgodnie z art. 15 ust. 4 i 4c ww. ustawy podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług w imporcie stanowi wartość celna powiększona o należne cło, podatek akcyzowy i transport, który został poniesiony do pierwszego miejsca w kraju.
Ponadto zgodnie z art. 15 ust. 4d ustawy do podstawy opodatkowania, o której mowa w ust. 4 i 4c, dolicza się określone w odrębnych przepisach opłaty oraz inne należności, jeżeli organy celne mają obowiązek pobierać te należności z tytułu importu towarów.
Stosownie do art. 37h ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym wprowadzenie na rynek krajowy paliw silnikowych, podlega opłacie. Obowiązek zapłaty opłaty paliwowej od paliw silnikowych ciąży na importerze paliw silnikowych – art. 37j ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym podatnicy, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 i 3a, są obowiązani do obliczania i wykazania w zgłoszeniu celnym kwoty podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, z uwzględnieniem obowiązujących stawek.
W niniejszej sprawie opłata paliwowa została zapłacona, jednak nie została doliczona do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. W związku z powyższym zasadne było wydanie decyzji określającej podatek od towarów i usług w prawidłowej wysokości, tj. z uwzględnieniem opłaty paliwowej. W niniejszej sprawie podatek VAT został pobrany w zgłoszeniu celnym w niższej wysokości. Strona nie kwestionuje sposobu obliczenia prawidłowej wysokości kwoty podatku VAT w decyzji, a jedynie fakt wezwania do zapłaty odsetek od zaległości podatkowej. Zdaniem strony wymiar podatku VAT w niższej wysokości nie był przez importera zawiniony, wobec czego nie może być traktowany jako zaległość podatkowa.
Naczelnik Urzędu Celnego w zaskarżonej decyzji prawidłowo określił podatek od towarów i usług i wezwał stronę do samodzielnego naliczenia odsetek od zaległości podatkowych na podstawie art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej.
Powstanie zaległości podatkowej powoduje obowiązek naliczenia odsetek za zwłokę (art. 53 ustawy Ordynacja podatkowa), które pobiera się od następnego dnia po upływie terminu płatności zobowiązania podatkowego, a więc od momentu, kiedy roszczenie podatkowe stało się wymagalne. Zaległość podatkowa ma charakter obiektywny, jej powstanie jest związane z niezapłaceniem podatku w terminie płatności.
W świetle przepisów podatkowych nie jest istotne, czy powstanie zaległości podatkowej było przez stronę zawinione, czy też było wynikiem błędu organu celnego. Zaległość podatkowa jest niezależna od woli, zamiaru bądź winy po stronie podatnika, płatnika lub inkasenta. Powstanie obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych związane jest tylko i wyłącznie z faktem niezapłacenia podatku w terminie.
Deklaracje podatkowe są prawną konsekwencją zastosowania w danym podatku metody jego samoobliczenia przez podatnika i mają na celu ułatwienie kontroli prawidłowości płacenia podatku przez podatnika. Jednakże gdy po wszczęciu postępowania podatkowego organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku albo też wysokość należnego zobowiązania jest inna niż wykazana w deklaracji - organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji deklaratoryjnej, w której określa wysokość zaległości podatkowej albo stwierdza nadpłatę (art. 21 § 3 Ordynacji).
Całkowita kontrola zgłoszenia celnego dotyczyła prawidłowości wypełnienia pól zgodnie z instrukcją wypełniania SAD. Pole 47 zostało sprawdzone tylko pod względem rachunkowym. W weryfikacji nie zawierała się merytoryczna ocena poprawności obliczenia podstawy podatku.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w niniejszej sprawie organy celne zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 187 Ordynacji podatkowej) oraz dopuściły jako dowód wszystko, co mogło się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 Ordynacji podatkowej).
Na wyżej wymienioną decyzję Dyrektora Izby Celnej "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej obowiązku zapłaty odsetek od zaległości podatkowych od dnia upływu terminu płatności podatku do dnia zapłaty podatku i zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto skarżący, powołując się na orzeczenie NSA Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA /Gd 1510/96, w którym stwierdzono, że odsetki w prawie podatkowym, podobnie jak w prawie cywilnym, są wynikiem zwłoki dłużnika, podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, a wręcz przeciwnie, doszło w niej do zwłoki Naczelnika Urzędu Celnego i w związku z tym obciążenie skarżącego odsetkami jest niewłaściwe i stanowi rażące naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, a zatem nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269), sądy sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
Na wstępie, odnosząc się do podanych w rozstrzygnięciu przepisów prawa stanowiących podstawę wydanej decyzji, należy zauważyć, że organ odwoławczy błędnie powołał się na przepis art. 11 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1993 r., nr 11, poz. 50 ze zm.), podobnie jak zrobił to organ I instancji, przywołując w rozstrzygnięciu decyzji jako podstawę prawną jej wydania m.in. art. 11 ust. 4 i ust. 5, art. 11c, art. 11d, art. 11e ust. 1.
Zauważyć należy, że chociaż dług celny powstał pod rządami wyżej wymienionej ustawy o podatku VAT i akcyzowym, to obie decyzje w sprawie określenia podatku od towarów i usług wydane zostały pod rządami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., nr 54, poz. 535), która to ustawa kwestie zasad wymiaru i poboru podatku z tytułu importu towarów uregulowała w art. 33 – 40.
Mając na uwadze generalną zasadę, że z chwilą wejścia w życie nowe przepisy proceduralne mają zastosowanie również w odniesieniu do już toczących się postępowań (a tym bardziej do wszczynanych pod rządami nowej ustawy), należy stwierdzić, iż podstawą wydanych w sprawie decyzji powinny być przepisy art. 33 ust. 2, 4 i 6 oraz art. 37 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. Prymat bowiem nowych przepisów polega na tym, że "chwytają one w locie" nawet postępowania wszczęte przed ich wejściem w życie, stosowanie zaś w tych postępowaniach prawa dotychczasowego ma charakter wyjątkowy.
Odmiennie przedstawia się kwestia zmiany przepisów w przypadku materialnoprawnej podstawy ich stosowania. W przypadku podatku VAT, którego obowiązek zapłaty powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia określonego zdarzenia, wydana w następstwie tego decyzja jedynie stan ten potwierdza. W takiej sytuacji zastosowanie przepisów obowiązujących w dacie wydawania decyzji byłoby równoznaczne z naruszeniem zasady lex retro non agit, która to zasada ma zastosowanie także na gruncie prawa podatkowego.
Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że organy celne powinny były stosować w niniejszym postępowaniu nowe przepisy, a w konsekwencji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia decyzji wskazać przepisy proceduralne z ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. Jednakże w ocenie sądu fakt, iż tego nie uczyniły, nie ma wpływu na wynik sprawy, albowiem przepisy w tej części, starej i nowej ustawy o podatku VAT, są tożsame w treści.
Przystępując do dalszych rozważań odnośnie rozpatrywanej sprawy, niesporne jest, że zgodnie z obowiązującym w dniu dokonania importu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym opodatkowaniu podlegał m. in. import towarów.
Trafnie organy celne wywiodły, że obowiązek podatkowy powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o VAT w imporcie jest to chwila, z którą powstaje dług celny.
Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (art. 11 ust. 1 "starej" ustawy o VAT) podatnicy, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, są obowiązani do obliczenia i wykazania w zgłoszeniu celnym kwoty podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, z uwzględnieniem obowiązujących stawek. Zgłoszenie celne do procedury celnej jest więc formą deklaracji podatkowej, w której strona deklaruje kwotę podatku we właściwej wysokości.
Stosownie do art. 37h ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym - wprowadzenie na rynek krajowy paliw silnikowych podlega opłacie zwanej dalej "opłatą paliwową". Obowiązek zapłaty opłaty paliwowej od paliw silnikowych ciąży na importerze paliw silnikowych - art. 37j ust. 1 pkt 2 w/w ustawy. Do podstawy opodatkowania podatkiem VAT w przedmiotowym zgłoszeniu celnym należało zatem doliczyć kwotę opłaty paliwowej.
Jeżeli w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego organ celny stwierdzi, iż kwoty podatków zostały wykazane nieprawidłowo, naczelnik urzędu celnego wydaje decyzję określającą podatki w prawidłowej wysokości. Naczelnik urzędu celnego może określić kwotę podatków w decyzji dotyczącej należności celnych na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (art. 11 ust. 2 "starej" ustawy o VAT). Nie ulega zatem wątpliwości, że działania organów celnych miały należyte umocowanie normatywne.
Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny z urzędu zauważa, że zamieszczenie w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji wezwania do uiszczenia odsetek od zaległości podatkowych obliczonych zgodnie z art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej samodzielnie przez podatnika od dnia następnego po upływie podanego terminu płatności podatku jest wadliwe.
Jak wynika z treści art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe z zastrzeżeniem wymienionych w tym artykule przepisów, wymieniających katalog spraw, w których to organ określa wysokość odsetek. Zgodnie art. 33 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług (art. 11 ust. 3 starej ustawy o VAT) podatnik jest obowiązany w terminie 10 dni, licząc od dnia jego powiadomienia przez organ celny o wysokości należności podatkowych, do wpłacenie kwoty obliczonego podatku.
W ocenie sądu jednakże dokonane w niniejszej sprawie przez organ I instancji wezwanie podatnika do naliczenia i uiszczenia odsetek od zaległości podatkowej zgodnie z wyżej wymienionym przepisem, jest jedynie wskazówką co do obowiązku wykonania czynności wymaganej prawem (zgodnie z art. 121 Ordynacji podatkowej organ podatkowy udziela stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień) i chociaż pouczenie w tym zakresie nie powinno znaleźć się w rozstrzygnięciu decyzji, lecz w jej uzasadnieniu bądź oddzielnym piśmie, nie stanowi to wady powodującej konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Z uwagi na fakt, że uchybienie powyższe nie ma wpływu na wynik sprawy, nie może ono skutkować uchyleniem decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania i nie stanowi również podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, gdyż wezwanie do uiszczenia odsetek nie jest równoznaczne z określeniem należności z tego tytułu, do czego organy, jak mowa była o tym wyżej, są uprawnione tylko w ściśle określonych wypadkach.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że dla powstania obowiązku zapłaty odsetek nie ma znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż nie zdawał sobie sprawy z konieczności doliczenia do podstawy opodatkowania opłaty paliwowej.
Jak przyjmuje się w doktrynie prawa podatkowego, "naliczanie odsetek za zwłokę jest automatycznym skutkiem prawnym istnienia zaległości; bez znaczenia jest świadomość istnienia zaległości i jej konsekwencji, przyczyny powstania zaległości, możliwości płatnicze podatnika (płatnika, inkasenta) i jakiekolwiek inne aspekty funkcjonowania podmiotów stosunku prawnopodatkowego" – zob. A. Huchla - [w:] C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyd. III. Kom. do art. 53 cyt. za LEX Omega. Pogląd ten podziela J. Zubrzycki – w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki – Ordynacja podatkowa – Komentarz, Unimex 2003 r., s. 232.
Podobne stanowisko zajmuje judykatura, wskazując np. iż "art. 20 ust. 1 u.z.p. (obecnie art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej), stanowiący o obowiązku pobrania odsetek za zwłokę w przypadku istnienia zaległości w opłacaniu podatków, w ogóle nie zajmuje się zagadnieniem, z czyjej winy zaległości te powstały. Oznacza to, że w każdej sytuacji faktycznej istnienie zaległości podatkowych rodzi dla podatnika następstwa w postaci obowiązku świadczenia od nich odsetek za zwłokę" (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1985 r., SA/Lu 282/85, POP 1992, nr 1, poz. 27). "Dla ustalenia obowiązku zapłaty odsetek w podatku od towarów i usług nie ma znaczenia przyczyna, która spowodowała, że podatnik nie obliczył i nie wpłacił należnego podatku w terminie. Z uwagi na samoobliczeniową metodę powstawania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług - obowiązek naliczania i pobór odsetek za zwłokę jest niezależny od tego, z czyjej winy (podatnika czy organu podatkowego) powstała zaległość podatkowa" (wyrok NSA z dnia 9 listopada 1999 r., I SA/Po 2623/98, "Doradca Podatnika" 2000 r., nr 6, s. 67). "Na datę początkową powstania obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę w uiszczeniu należnego podatku nie ma wpływu ani fakt braku decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, ani też fakt wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji określającej to zobowiązanie w przypadku zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego" (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 1996 r., SA/Sz 2221/95, POP 1999, nr 3, poz. 74), "Odsetki w prawie podatkowym, podobnie jak w prawie cywilnym (art. 481 § 1 k.c.), są wynikiem samej zwłoki dłużnika i ich powstanie jest niezależne od przyczyn zwłoki" (wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., I SA/Gd 1510/96, LEX nr 35932).
Wskazuje się także, iż dla istnienia odsetek nie ma w zasadzie znaczenia przyczyna nieterminowego wykonania zobowiązania podatkowego, co jednak nie powinno oznaczać obarczania podatnika odsetkami, gdy przyczyna ich powstania leży wyłącznie po stronie organów podatkowych (R. Mastalski: "Prawo podatkowe", CH Beck 2004 r., s . 205 – 206). W literaturze podnosi się również, że obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę związany jest wyłącznie z faktem niezapłacenia podatku w terminie, a ewentualne zawinienie podatnika - bądź też brak takowego - nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia; może natomiast być brane pod uwagę w przypadku złożenia przez podatnika wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w części (B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska – Ordynacja podatkowa, 2002 r., cyt. za LEGALIS – kom. do art. 53 Ordynacji podatkowej).
Gdyby przyjąć nawet najbardziej liberalny z przedstawionych tu poglądów – o możliwości zwolnienia z odpowiedzialności podatnika w związku z wyłączną winą organów podatkowych, to i tak skarżący nie wykazał, aby przyczyna powstania zaległości leżała po ich stronie. Nawet hipotetyczne założenie, że organ podatkowy prezentowałby błędny pogląd w zakresie sposobu obliczania podatku i podstawy opodatkowania, nie zwalnia podatnika z obowiązku zadeklarowania podatku we właściwej wysokości. Prawidłowe samoobliczenie podatku w sytuacji przewidzianej ustawą nie jest jakiegoś rodzaju przywilejem podatkowym czy uprawnieniem, lecz obowiązkiem podatnika, za którego realizację ponosi on odpowiedzialność. Podatnik dysponował też przewidzianym przepisami Ordynacji podatkowej narzędziem dla uzyskania interpretacji urzędowej, zapobiegającym powstaniu takiej sytuacji.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego naruszenia przez organy celne art. 121 Ordynacji podatkowej, sąd uznał, iż do takiego naruszenia nie doszło, podzielając pogląd utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, który ciąży na organach podatkowych (w sprawie niniejszej – celnych) nie może być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych. Obowiązek informowania stron nie zastępuje własnego obowiązku osoby prowadzącej działalność gospodarczą posiadania wiedzy, która jest konieczna do prawidłowego prowadzenia interesów. Innymi słowy, obowiązki organów podatkowych (celnych) nałożone na nie w zakresie działania w taki sposób, żeby strony z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, nie mogą być utożsamiane z nałożeniem na te organy obowiązku świadczenia pomocy prawnej. Tak więc organ podatkowy nie ma obowiązku czuwania, aby podatnik nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa.
Organ celny miał ustawowo określony termin na dokonanie merytorycznej weryfikacji zgłoszenia, któremu nie uchybił. Niezrozumiałe są więc zarzuty pełnomocnika skarżącego, że organ celny od razu nie zakwestionował zgłoszenia dokonanego w ramach samoobliczenia, lecz uczynił to po jakimś czasie.
Mając powyższe na uwadze, sąd nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia decyzji wydanych w ramach badanego postępowania, czy też stwierdzenia ich nieważności, a zatem w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga została oddalona.