III SA/LU 359/22

III SA/Lu 359/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Jerzy Marcinowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] Zakładów [...] L. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt III SA/Lu [...]
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 czerwca 2022 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej też jako: "LPWIS", "organ odwoławczy", "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania [...] Zakładów [...] L. [...] Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w L. (dalej jako: "Spółka", strona skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia 4 marca 2022 r. o stwierdzenia u R. S. choroby zawodowej.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
Do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. (dalej też jako: "PPIS", "organ I instancji") wpłynęło wystawione w dniu 12 lutego 2019 r. przez lekarza medycyny pracy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. (dalej też jako: "WOMP") zgłoszenie podejrzenia u R. S. choroby zawodowej w postaci zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenie pęcherzyków płucnych wymienionej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm., obecnie Dz.U. 2022 r., poz. 1836).
Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji w dniu 29 stycznia 2021 r. wydał decyzję o stwierdzeniu u R. S. choroby zawodowej "zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych". Decyzja ta na skutek odwołania strony skarżącej została w dniu 15 lutego 2021 r. przez organ II instancji uchylona. LPWIS wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy i w zależności od ustaleń sporządzić uzupełnioną kartę oceny narażenia zawodowego i przekazać do jednostki orzeczniczej w celu przedstawienia stanowiska, czy nowe okoliczności mają wpływ na ustalenie początku powstania przedmiotowej choroby zawodowej.
Organ I instancji w wyniku ponownego rozpoznania sprawy ustalił, że R. S.:
- był zatrudniony w spółce [...] Sp. z o.o. (aktualnie D. E. Sp. z o.o.) w okresie od 23.10.2002 r. do 05.09.2008 r. na stanowisku operator pras – tłoczarz. R. S. obsługiwał agregaty do walcowania, tłoczenia i cięcia wraz z urządzeniami pomocniczymi i wykańczającymi. Pracował przy produkcji resorów i ich finalnym montażu. Najczęściej zajmował się szlifowaniem resorów, co wiązało się z narażeniem na pył metaliczny. Okazjonalnie wykonywał hartowanie piór, podczas tego procesu mogły występować opary oleju.
- był zatrudniony w firmie PISiE "I." Sp. z o.o. (aktualnie I. -L. S.A.) w okresie od 08.09.2008 r. do 05.12.2008 r. na stanowisku oczyszczacz odlewów. Do zadań R. S. należało czyszczenie odlewów, polegające na usunięciu naddatku materiału odlewu za pomocą młotka, a następnie usunięciu piasku formierskiego za pomocą szlifierki ręcznej. Na stanowisku występował pył metaliczny oraz pyły piasku formierskiego.
- od 18.02.2009 r. podjął pracę na stanowisku operatora w P. "L." [...] Sp. z o.o. Sp.k. w L., gdzie był zatrudniony do 31.05.2010 r., a następnie od 26.10.2010 r. do 26.08.2019 r. Początkowo pracował przy obsłudze maszyn produkujących galanterię śniadaniową. Następnie został przeniesiony do obsługi maszyn i urządzeń do pakowania produktu gotowego. Poza obsługą maszyn do obowiązków operatora obsługi węzła mącznego należało dbanie o porządek na stanowisku pracy tj. zamiatanie z urządzenia lub podestu pyłu mącznego lub rozsypanego surowca. W czasie pracy przy obsłudze urządzeń do pakowania produktu gotowego oraz po zakończonym cyklu produkcyjnym do obowiązków operatora należało także zamiatanie, odkurzanie i odmuchiwanie linii paczkującej. Podczas wykonywania pracy R. S. był narażony na kontakt z pyłami pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Ponadto aby dotrzeć na stanowisko pracy na Hali P. R. S. musiał przejść przez Halę Technologiczną, na której występowało zapylenie pyłem organicznym.
- w okresie od dnia 01.06.2010 r. do 30.09.2010 r. był zatrudniony w Spółce B. M. Sp. z o.o. na stanowisku ślusarz, operator wtryskarki tworzyw sztucznych. Firma B. M. Sp. z o.o. delegowała pracowników do firmy F. S. na terenie [...], gdzie była świadczona praca.
W sporządzonej karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 8 października 2021 r. PPIS wskaz, że R. S. w okresie zatrudnienia w [...] Sp. z o.o., I. L. S.A. oraz w P. L. [...] Sp. z o.o. był narażony na kontakt z czynnikami działającymi alergizujące na drogi oddechowe, w tym: pył metaliczny, opary oleju, pyły piasku formierskiego oraz pyły organiczne pochodzenia zwierzęcego i roślinnego.
Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 31 stycznia 2020 r. orzekła rozpoznanie u R. S. choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych pod postacią zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych.
Jednostka orzecznicza I stopnia ustaliła, iż pierwsze dolegliwości ze strony układu oddechowego pod postacią osłabienia, szybkiego męczenia oraz uczucia duszności u R. S. pojawiły się na początku 2018 r. W październiku 2018 r. w trakcie badań profilaktycznych zlecono pacjentowi zgłoszenie się do lekarza rodzinnego i wykonanie kontrolnego zdjęcia klatki piersiowej. Po wykonaniu kontrolnego zdjęcia płuc R. S. skierowano do szpitala celem dalszej diagnostyki. Wykonane w listopadzie 2018 r. zdjęcie i TK klatki piersiowej wykazały w polach górnych i płacie środkowym liczne okołooskrzelowe ogniska zmlecznienia z tendencją do zlewania się w większe obszary. W płatach dolnych rozległe obszary zmlecznienia z pogrubieniem zrębu. W obu płucach po kilka guzków podopłucnych. Badanie patomorfologiczne wycinka z błony śluzowej i miąższu płuca- obraz morfologiczny mogący odpowiadać AZPP. W wyniku podjętej diagnostyki u R. S. rozpoznano alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych. Wdrożono leczenie sterydami. Jednostka orzecznicza wskazała, że pacjenta skierowano do Poradni Chorób Zawodowych. W kwietniu 2019 r. wykonano kontrolne zdjęcie klatki piersiowej, na którym mimo stosownego leczenia sterydami stwierdzono utrzymywanie się zmian widocznych na radiogramie z listopada 2018 r. i potwierdzonych w badaniu TK (z listopada 2018 r.). W badaniu "alveolitis allergica dla dorosłych" uzyskano wynik dodatni dla arthrobacter globiformis. Jednostka orzecznicza I stopnia stwierdziła, że wyniki wszystkich wykonanych badań oraz dane z wywiadu dotyczące początku i rozwoju choroby układu oddechowego w trakcie pracy zawodowej stanowią podstawę, do uznania zawodowej etiologii zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych rozpoznanego u R. S.. W orzeczeniu wskazano, że w ocenie narażenia zawodowego potwierdzono narażenie zawodowe badanego na pyły pochodzenia organicznego (roślinnego i zwierzęcego) w czasie pracy w P. "L." [...] Sp. z o.o. Sp.k. w L. w okresie od 18.02.2009 r. do 31.05.2010 r. i od 26.10.2010 r. do 19.11.2018 r.
Strona skarżąca w trakcie postępowania składała uwagi i wnioski dowodowe Uwzględniając wniosek pracodawcy (strony skarżącej) organ I instancji wystąpił w dniu 28 lutego 2020 r. do jednostki orzeczniczej o dodatkowe wyjaśnienia. W odpowiedzi pismem z dnia 19 maja 2020 r. jednostka orzecznicza wyjaśniła, że wydając orzeczenie dysponowała dostarczoną przez badanego dokumentacją leczniczą ambulatoryjną oraz z hospitalizacji. Wyjaśniła ponadto, iż rozpoznała postać przewlekłą zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych, która mimo zaprzestania narażenia może trwać wiele lat.
Organ I instancji wystąpił także do jednostki orzeczniczej w związku z pismem strony z dnia 23 czerwca 2020 r. o ustosunkowania się do jego treści, a mianowicie w kwestii wypowiedzenie się lekarza orzecznika na temat zagrożeń związanych z zajmowanymi stanowiskami i wystąpienie do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie R. S. w celu uzupełnienia dokumentacji, ze szczególnym uwzględnieniem dokumentacji medycznej z okresu trwania zatrudnienia oraz o ustalenie i wskazanie wpływu wrażliwości i czynników osobniczych na możliwość nabycia zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych w warunkach zapylenia pyłami organicznymi poniżej poziomu NDS.
Pismem z dnia 30 listopada 2020 r. WOMP wyjaśnił, iż ocena dokumentacji medycznej ambulatoryjnej i szpitalnej należy do lekarza. Ponadto wskazał, iż do zachorowania R. S. na zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych doszło w 2018 r., a praca przed zatrudnieniem w P. "L." [...] Sp. z o.o. Sp. k. nie miała wpływu na rozpoznane schorzenie.
Strona skarżąca wnioskowała również o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez wystąpienie do E. S. A. Sp. z o.o., o przesłanie dokumentacji przedsiębiorstwa B. M. Sp. z o.o. celem określenia czynników szkodliwych dla zdrowia R. S. w okresie zatrudnienia w przedsiębiorstwie B. M. Sp. z o.o. i o wystąpienie do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie R. S. o uzupełnienie dokumentacji oraz wskazanie podstawy, na jakiej orzeczono brak wpływu pracy R. S. przed zatrudnieniem w P. "L." [...] Sp. z o.o. Sp. k. na rozpoznane schorzenie tj. w spółce B. M. Sp. z o.o.
Organ I instancji wskazał pierwotnie, iż pozyskania dokumentacji spółki B. M. jest bezprzedmiotowe, gdyż archiwum posiada jedynie dokumentację kadrowopłacową pracowników Spółki B. M. Sp. z o.o. w L..
W wyniku wykonania zaleceń LPWIS zawartych w decyzji z dnia 12 maja 2021 r. organ I instancji wezwał jednak E. S. A. Sp. z o.o. do udostępnienia kserokopii teczki akt osobowych R. S. zatrudnionego w B. M. Sp. oraz dokumentacji przedsiębiorstwa B. M. Sp. z o.o. tj. oceny ryzyka zawodowego na stanowisku ślusarz, operator wtryskarki tworzyw sztucznych oraz pomiarów zapylenia z roku 2010 dla ww. stanowisk. Przesłane dokumenty nie zawierały oceny ryzyka zawodowego oraz pomiarów zapylenia. W oparciu o pozyskane informacje od Ośrodka Medycznego DMP Sp. z o.o. organ I instancji ustalił, iż R. S. korzystał z badań w zakresie medycyny pracy w maju 2010 r. i w ankiecie dotyczącej stanu zdrowia nie wykazał żadnych informacji świadczących o problemach zdrowotnych związanych z wykonywaną pracą. Podczas wizyty w ośrodku u R. S. wykonano rtg klatki piersiowej oraz badania laboratoryjne. Lekarz medycyny pracy na podstawie badania pacjenta oraz badań diagnostycznych nie stwierdził żadnych przeciwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku ślusarz-operator wtryskarki tworzyw sztucznych. W związku z koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego na okoliczność zatrudnienia w B. M. Sp. z o.o. organ I instancji przeprowadził także w dniu 12 sierpnia 2021 r. rozprawę administracyjną. W toku rozprawy ustalono, iż przez cały okres zatrudnienia w ww. spółce R. S. wykonywał czynności zawodowe na stanowisku ślusarz. Praca wykonywana była na terenie [...], polegała na wyjęciu z formy gotowego elementu wykonanego z tworzywa sztucznego, usunięciu naddatku materiału specjalnym nożykiem lub frezarką, a następnie ułożeniu go w odpowiednim pojemniku. Tą metodą R. S. przygotowywał deski rozdzielcze, nadkola do ciągników oraz inne plastikowe elementy karoserii pojazdów. Z wyjaśnień R. S. wynikało, iż podczas usuwania naddatku materiału w powietrzu nie unosił się pył, nie było również drobnych opiłków. W wyniku obróbki plastikowych elementów powstawały grube wióry. R. S. podczas pracy nie miał styczności z surowcem przeznaczonym do produkcji gotowego wyrobu. Proces przygotowania i łączenia surowców odbywał się w systemie zamkniętym, surowce dozowane były automatycznie. Na hali produkcyjnej nie było obowiązku pracy w maskach.
W karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 8 października 2021 r., w stosunku do pierwotnej karty oceny narażenia zawodowego z dnia 7 października 2019 r. PIPS uzupełnił opis środków profilaktycznych podejmowanych przez pracodawcę [...] Sp. z o.o. w związku z narażeniem zawodowym oraz informacje dotyczące czynności wykonywanych przez R. S. podczas zatrudnienia w B. M. Sp. z o.o. i podtrzymał przy tym swoje stanowisko co do braku narażenia na czynniki działające alergizujące na układ oddechowy. Organ I instancji zwrócił się także do WOMP z prośbą o przeanalizowanie nowej karty oceny narażenia zawodowego oraz wypowiedzenie się w kwestii czy nowe okoliczności mają wpływ na treść wydanego orzeczenia lekarskiego z dnia 31 stycznia 2020 r. Dodatkowo PPIS przesłał jednostce orzeczniczej kopie pisma strony skarżącej i zwrócił się z prośbą o ustosunkowanie się do wniosków Spółki o wskazania daty początkowej posiadanej dokumentacji medycznej dotyczącej R. S. oraz wyjaśnienie czy istnieje potrzeba wystąpienia o uzupełnienie dokumentacji do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie R. S..
Pismem z dnia 15 listopada 2021 r. jednostka orzecznicza wyjaśniła, że nowe dokumenty nie mają one wpływu na treść wydanego w dniu 31 stycznia 2020 r. orzeczenia lekarskiego, oraz że kluczowym badaniem do rozpoznania alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych jest obraz radiologiczny płuc, a zmiany w obrazie radiologicznym płuc stwierdzono dopiero w październiku 2018 r. W piśmie z dnia 23 grudnia 2021 r. (data wpływu do organu I instancji 3 stycznia 2022 r.) jednostka orzecznicza odpowiadając na kolejne zapytanie organu I instancji w związku z wnioskami dowodowymi strony skarżącej wyjaśniła, że dysponowała pełną dokumentacją lekarską i nie ma potrzeby wystąpienia o uzupełnienie dokumentacji medycznej do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie R. S..
W tym stanie rzeczy decyzją z dnia 4 marca 2022 r. organ I instancji ponownie orzekł o stwierdzeniu u R. S. choroby zawodowej "zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych". Organ podkreślił przy tym, że w niniejszym postępowaniu organ prowadzi jedynie ustalenia odnośnie tego, w których zakładach pracy istniało narażenie zawodowe, mogące z wysokim prawdopodobieństwem stanowić przyczynę rozwoju analizowanej jednostki chorobowej u pracownika, a nie w kierunku tego kiedy tj. w którym konkretnie zakładzie pracy doszło do powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym, co nie leży w gestii organów inspekcji sanitarnej rozstrzygających o rozpoznaniu choroby zawodowej, ani jednostki orzeczniczej.
Po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej LPWIS utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji, zgodnie z zaleceniami zawartymi w decyzji kasacyjnej, występując do jednostki orzeczniczej, uzyskał odpowiedź, która była wystarczająca w kwestii mającej znaczenie w niniejszej sprawie, tj. w jakim okresie zdaniem specjalisty doszło do zachorowania oraz które badanie było najistotniejsze w postawionym rozpoznaniu. Sam fakt wskazania wykorzystanej w sprawie dokumentacji medycznej ściśle związanej z rozpoznanym schorzeniem, był wystarczający dla określenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy przypomniał, że rozpoznanie choroby zawodowej należy wyłącznie do uprawnionego w dziedzinie medycyny pracy lekarza specjalisty. Wydane przez niego orzeczenie może być podważane jedynie w kwestii formalnej, a nie merytorycznej. Pracodawcy nie przysługuje prawo podważania merytorycznego orzeczenia lekarskiego, ani wskazywania w jaki sposób lekarz specjalista powinien przeprowadzać proces diagnostyczno – orzeczniczy. W ocenie organu odwoławczego uprawniona jednostka medyczna stwierdzając u R. S. chorobę zawodową, wiarygodnie uzasadniła swoje stanowisko, a odpowiedzi udzielone przez lekarzy orzeczników w trakcie postępowania były wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się do zawartych w odwołaniu wniosków dowodowych o wyłącznie lekarzy orzeczników organ II instancji stwierdził brak do zastosowania art. 24 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a." Pokreślił, że osoby nie posiadające uprawnień w sprawie orzekania w przedmiocie chorób zawodowych, nie mogą podważać wiedzy medycznej reprezentowanej przez lekarzy specjalistów medycyny pracy.
Odwołując się od definicji choroby zawodowej zawartej w art. 2351 Kodeksu pracy organ II instancji ocenił, że w okolicznościach niniejszej sprawy zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do jej stwierdzenia, Dokonano bowiem nie tylko rozpoznania przez uprawnioną socjalistyczna jednostkę orzeczniczą jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych ale i wykazano istnienie narażenia zawodowego, a uznanie etiologii zawodowej ww. schorzenia wymaga wykazania takiego związku w sposób bezsporny lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. Spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie, chorób zawodowych i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2021, poz. 195); dalej: "ustawa o PIS", poprzez zaniechanie dokonania niezbędnych czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. i § 6 ust. 1 i 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie i dalsze wyjaśnienia lekarzy orzeczników zawierające niejasne wnioski i oparte na niepełnym materiale dowodowym, co ostatecznie doprowadziło do nie rozpoznania istoty sprawy;
2. art. 25 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 5 ust. 4a ustawy o PIS poprzez brak uzyskania informacji w przedmiocie wskazania przez WOMP daty początkowej dokumentacji medycznej badanego i oparcie orzeczenia na podstawie dokumentacji medycznej wydanej przez lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, co poskutkowało naruszeniem przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co z kolei doprowadziło do błędnego uznania przez organ, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zostały uzupełnione i wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności wskazane w decyzji organu odwoławczego z dnia 12 maja 2021 r.;
3. art. 8 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. i art. 37 ust. 1 ustawy o PIS poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych wniesionych przez stronę skarżącą pismem z dnia 24 stycznia 2022 r. i 18 maja 2022 r., które stanowiły powtórzenie pytań skierowanych przez organ do WOMP, a na które nie udzielono wyczerpującej i jednoznacznej odpowiedzi w wyjaśnieniach z dnia 15 listopada 2021 r. i 23 grudnia 2021 r., a tym samym przez uznanie pytań za nieistotne, mimo uprzedniego przyznania im waloru istotności, co w konsekwencji doprowadziło do uzasadnionych wątpliwości strony skarżącej co do ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji i braku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego;
4. art. 80 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy o PIS poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i uprawnień organu, co poskutkowało
wskazaniem w decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej pracodawcy u którego, w opinii organu, warunki pracy uznano za przyczynę choroby zawodowej, a w konsekwencji naruszenie zasady bezstronności i sposobu prowadzenia postępowania budzącego zaufanie do organu administracji publicznej;
5. art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia o chorobach zawodowych i art. 37 ust. 1 ustawy o PIS poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie i wyjaśnienia wydane przez lekarzy orzeczników, co do których strona skarżąca zgłosiła zastrzeżenia w zakresie ich bezstronności i wniosła o ich wyłączenie, co ostatecznie poskutkowało naruszeniem art. 8 § 1 k.p.a., tj. prowadzeniem postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu administracji publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalanie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
R. S. (dalej uczestnik postępowania) w piśmie z dnia 14 września 2022 r. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. zważy co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja LPWIS w przedmiocie stwierdzenia u R. S. choroby zawodowej w postaci zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenie pęcherzyków płucnych.
Zgodnie z art. 235ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (obecnie Dz.U. z 2022 r., poz. 1510) dalej jako "k.p.", za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Z powołanej regulacji wynika, że dla stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione dwie przesłanki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych, którego to rozpoznania dokonuje lekarz orzecznik właściwej medycznej jednostki orzeczniczej oraz ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.
Jak wynika zaś z art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób.
Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest bowiem sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie.
Przy czym postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Wynika ona z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie muszą posiadać wysoko specjalistycznej wiedzy lekarskiej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OSK 2121/16 dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").
Charakterystykę postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie rozpoznania choroby zawodowej określa powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Przepisy tego rozporządzenia mają charakter szczególny w stosunku do przepisów k.p.a.
Schemat, według którego przebiega owo postępowanie, wynika z § 4-8 ww. rozporządzenia. Zadaniem organu inspekcji sanitarnej prowadzącego postępowanie jest przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego i sporządzenie karty oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje następnie do jednostki orzeczniczej (§ 4 ust. 1). Organowi inspekcji sanitarnej nie przysługuje kompetencja do orzekania w zakresie choroby zawodowej, ponieważ jest to zadaniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.), zatrudnionego w jednej z jednostek orzeczniczych (§ 5 ust. 1). To w orzeczeniu lekarskim wyraża się ocenę o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do takiego rozpoznania. Lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W § 6 ust. 2 rozporządzenia zostały wymienione czynniki, które lekarz orzecznik powinien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Jeżeli zaś zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do: 1) pracodawcy - w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) - także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych; 2) lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych; 3) lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej; 4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji; 5) pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.
Ostateczne orzeczenie lekarskie stanowi zasadniczą podstawę wydanej przez organ inspekcji sanitarnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią orzeczenia w zakresie poczynionych w nim ustaleń dotyczących stwierdzonego u strony schorzenia i jego przyczyn. Organ nie ma zatem prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do tego rozpoznania są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki NSA: w sprawach sygn. akt II OSK 1872/13 i II OSK 1567/13, CBOSA). Jedynie w drodze wyjątku (w razie wątpliwości) organ może zażądać dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację bądź uzupełnić materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji (§ 8 ust. 2 ww. rozporządzenia).
W ocenie sądu w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki normatywne do stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej u R. S. w postaci zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Przedmiotowe schorzenie zostało ujęte w poz. 7 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych a okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w przypadku postaci ostrej i podostrej został wskazany na 1 rok , a w przypadku postaci przewlekłej został wskazany na 3 lata.
Przede wszystkim wbrew zarzutom skargi PPIS, zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego uzupełnił materiał dowodowy (w tym przeprowadził rozprawę administracyjną), dotyczący między innymi świadczenia pracy i narażenia zawodowego w związku z zatrudnieniem uczestnika w B. M. sp. z o.o. co znajduje odzwierciedlenie w aktach niniejszej sprawy. Na podstawie nowego materiału dowodowego sporządził uzupełnioną kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 8 października 2021 r. i zgodzie z wytycznymi organu odwoławczego przekazał te dokumenty do jednostki orzeczniczej I stopnia celem zajęcia stanowiska.
Zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego z dnia 8 października 2021 r. R. S. w okresie zatrudnienia w [...] Sp. z o.o., I. L. S.A. oraz w P. L. [...] Sp. z o.o. był narażony na kontakt z czynnikami działającymi alergizujące na drogi oddechowe, w tym: pył metaliczny, opary oleju, pyły piasku formierskiego oraz pyły organiczne pochodzenia zwierzęcego i roślinnego.
Przypomnieć należy, że uczestnik postępowania w spółce [...] Sp. z o.o. zatrudniony był w okresie od 23.10.2002 r. do 05.09.2008 r. na stanowisku operator pras – tłoczarz. W spółce I. - L. S.A R. S. zatrudniony był w okresie od 08.09.2008 r. do 05.12.2008 r. na stanowisku oczyszczacz odlewów, a od 18.02.2009 r. podjął pracę na stanowisku operatora w P. "L." [...] Sp. z o.o. Sp.k. w L., gdzie był zatrudniony do 31.05.2010 r., a następnie od 26.10.2010 r. do 26.08.2019 r. W między czasie od dnia 01.06.2010 r. do 30.09.2010 r. R. S. był zatrudniony w spółce B. M. Sp. z o.o. na stanowisku ślusarz, operator wtryskarki tworzyw sztucznych. Firma B. M. Sp. z o.o. delegowała pracowników do firmy na terenie [...], gdzie była świadczona praca. Postępowanie uzupełniające co do pracy uczestnika w tej firmie przeprowadzone w odpowiedzi na wnioski strony skarżącej wykazało (a właściwie potwierdziło przyjęte wcześniej w oparciu o posiadany materiał dowodowy ustalenia organu I instancji) brak narażenia na czynniki działające alergizująco na układ oddechowy.
W P. "L." [...] Sp. z o.o. Sp.k. uczestnik początkowo pracował przy obsłudze maszyn produkujących galanterię śniadaniową. Obsługa procesu technologicznego obejmowała obsługę węzła mącznego obsługę dozowania syropów i ekstraktów do ekstrudera i nadzór nad technologią. Przedmiotowe czynności uczestnik wykonywał przez okres około 3 lat i w związku z powyższym był narażony na czynniki niebezpieczne, szkodliwe oraz uciążliwe dla zdrowia m.in. pyły organiczne pochodzenia zwierzęcego i roślinnego – zawierające poniżej 10% wolnej krystalicznej krzemionki. Jak wskazano w karcie oceny narażenia zawodowego pomiary zapylenia na stanowisku pracy w okresie zatrudnienia pracownika nie wykazywały przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń. Wskazano na pracę zmianową, w tym pracę w nocy w godzinach nadliczbowych i mikroklimat gorący. Następnie R. S. został przeniesiony do obsługi maszyn i urządzeń do pakowania produktu gotowego. Poza obsługą maszyn do obowiązków operatora obsługi węzła mącznego należało dbanie o porządek na stanowisku pracy tj. zamiatanie z urządzenia lub podestu pyłu mącznego lub rozsypanego surowca. W czasie pracy przy obsłudze urządzeń do pakowania produktu gotowego oraz po zakończonym cyklu produkcyjnym do obowiązków operatora należało także zamiatanie, odkurzanie i odmuchiwanie linii paczkującej. Aby dotrzeć na stanowisko pracy na Hali P. R. S. musiał przejść przez Halę Technologiczną, na której występowało zapylenie pyłem organicznym (pochodzenia zwierzęcego i roślinnego). Uczestnik przedmiotowe czynności wykonywał od ponad 6 lat do końca zatrudnienia i był w tym czasie narażony na pyły pochodzenia zwierzęcego i roślinnego. Jak wskazano w karcie oceny narażenia zawodowego od 18 września 2019 r. do nadal uczestnik zatrudniony jest w P.-B. L. S.A. na stanowisku aparatowy rozlewu piwa.
Istotne w okolicznościach niniejszej sprawy jest to, że jak wynika z akt organ I instancji wielokrotnie zwracał się do jednostki orzeczniczej o zajęcie stanowiska w związku z zakresem stawianych przez stronę skarżącą pytań i wniosków dowodowych w tym co do kompletności dokumentacji medycznej stanowiącej podstawę do wydania orzeczenia.
W konkluzji jednostka orzecznicza wyjaśniła, że posiada pełną dokumentację medyczną pacjenta i nie ma potrzeby jej uzupełniania, a także, że nowy materiał dowodowy w postaci uzupełnionej karty oceny narażenia zawodowego nie ma wpływu na zmianę treści orzeczenia lekarskiego wydanego w przedmiotowej sprawie (pisma z dnia 15 listopada i 23 grudnia 2021 r.).
Z tych już względów zarzuty skargi co do naruszenia przepisów art. 25 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 4a ustawy o PIS jak i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. uznać należy za nietrafne albowiem, jak wskazano wyżej w świetle regulacji rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (§ 6 ust. 5) to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Organ inspekcji sanitarnej nie powinien zaś wypowiadać się na temat diagnozy, wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej, gdyż wykraczałby przez to w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość lekarza, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają.
Jak wynika z orzeczenia lekarskiego z dnia 31 stycznia 2020 r. okres narażenia zawodowego to 23.20.2002 r. – 5.09.2009 r., 8.09.2008 r. - 5.12.2008 r., 18.02.2009 r.-31.05.2010 r., 26.10.2010 r. – nadal. Rozpoznanie postawiono na podstawie anamnezy, badania ogólnolekarskiego, konsultacji lekarza specjalisty chorób płuc, zdjęcia płuc, TK klatki piersiowej, badania patamorfologicznego fragmentu błony śluzowej oskrzela i miąższu płuca pobranego w biopsji płuca, wyniku badania panel alveolitis allergica dla dorosłych, wyniku badania cytometrycznego płynu z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego (BAL), badań laboratoryjnych (badanie morfologiczne krwi, IgE całkowite), analizy dostarczonej prze badanego kserokopii dokumentacji leczniczej , w tym karty informacyjnej z leczenia szpitalnego i dokumentacji pracy nadesłanej z P. "L." G. Sp. zo.o. SP. K. oraz karty oceny narażenia zawodowego.
W orzeczeniu wskazano, że pierwsze dolegliwości ze strony układu oddechowego pod postacią osłabienia, szybkiego męczenia oraz uczucia duszności u badanego R. S. pojawiły się na początku 2018 r. Wyjaśniono, że październiku 2018 r. w trakcie badań profilaktycznych zlecono pacjentowi zgłoszenie się do lekarza rodzinnego i wykonanie kontrolnego zdjęcia klatki piersiowej. Po wykonaniu kontrolnego zdjęcia płuc skierowano badanego do szpitala celem dalszej diagnostyki.
Wykonane w listopadzie 2018r. zdjęcie i TK klatki piersiowej wykazały w polach górnych i płacie środkowym liczne okołooskrzelowe ogniska zmlecznienia z tendencją do zlewania się w większe obszary. W płatach dolnych rozległe obszary zmlecznienia z pogrubieniem zrębu. W obu płucach po kilka guzków podopłucnych. Węzły chłonne
śródpiersia niepowiększone. Jamy opłucne wolne. W badaniu cytometrycznym z płukania oskrzelowo- pęcherzykowego (BAL)- 0,82, IgE całkowite w normie. Badanie
patomorfologiczne wycinka z błony śluzowej i miąższu płuca- obraz morfologiczny mogący odpowiadać AZPP. Badania spirometryczne: VC- 95%, [...]%, [...],04%.W wyniku podjętej diagnostyki u R. S. rozpoznano alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych. Wdrożono leczenie sterydami, badany był objęty leczeniem pulmonologicznym. W kwietniu 2019 r. wykonano kontrolne zdjęcie klatki piersiowej, na którym mimo stosownego leczenia sterydami stwierdzono utrzymywanie się zmian widocznych na radiogramie z listopada 2018 r. i potwierdzonych w badaniu TK (z listopada 2018r.). W badaniu "alveolitis allergica dla dorosłych" uzyskano wynik dodatni dla arthrobacter globiformis. Jednostka orzecznicza I stopnia stwierdziła, że wyniki wszystkich wykonanych badań oraz dane z wywiadu dotyczące początku i rozwoju choroby układu oddechowego w trakcie pracy zawodowej stanowią podstawę, do uznania zawodowej etiologii zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych rozpoznanego u R. S.. Wskazała, że w ocenie narażenia zawodowego potwierdzono narażenie zawodowe badanego na pyły pochodzenia organicznego (roślinnego i zwierzęcego w czasie pracy w P. "L." [...] Sp. z o.o. Sp. K. w okresie od 18.02.2008 r. do 31.05.2010 r. i od 26.10.2010 r. do 19.11.2018 r. Wskazano również, że zapylenie pyłami organicznymi nie przekraczało NDS, ale do wystąpienia zmian alergicznych wystarczająca jest obecność czynnika alergizującego i nie ma znaczenia wielkość tego narażenia.
Dodać też należy, że jak zeznał R. S. na zwolnieniu lekarskim przebywał od 28 listopada 2018 r. praktycznie do końca zatrudnienia (u strony skarżącej uczestnik zatrudniony był do 26 sierpnia 2019 r.). Wskazał, że po zakończeniu zwolnienia odbył badania lekarskie, na których nie dopuszczono go do pracy na dotychczasowym stanowisku. Następnie został zwolniony (k. [...] tom II akt adm.).
W ocenie sądu orzeczenie lekarskie jest jasne i logiczne, a przede wszystkim oparte na konkretnych badaniach. Stanowisko wyrażone w orzeczeniu lekarskim było konsekwentnie podtrzymywane, co potwierdzają późniejsze wyjaśnienia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Jak wynika z akt w piśmie z dnia 19 maja 2020 r. (k. [...] tom I akt adm.) WOMP wyjaśnił, iż wydając orzeczenie dysponował dostarczoną przez badanego dokumentacją leczniczą ambulatoryjną oraz z hospitalizacji. Jednostka orzecznicza wyjaśniła ponadto, iż rozpoznała postać przewlekłą zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych, która mimo zaprzestania narażenia może trwać wiele lat. Z kolei w piśmie z dnia 30 listopada 2020 r. (k. [...] tom I akt admin.) WOMP przypomniał, iż ocena dokumentacji medycznej ambulatoryjnej i szpitalnej należy do lekarza i wskazał, iż do zachorowania R. S. na zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych doszło w 2018 r., a praca przed zatrudnieniem w P. "L." [...] Sp. z o.o. Sp. k. nie miała wpływu na rozpoznane schorzenie. Jednostka orzecznicza podniosła również, że kwestia jak długo może trwać schorzenie rozpoznane u R. S. jest niemożliwe do określenia, gdyż jest to uzależnione od wielu czynników i wrażliwości danego organizmu, jednak nie ma to związku z rozpoznaniem choroby zawodowej. Ponadto lekarz orzecznik w odniesieniu do wniosków pracodawcy podkreślił (pismo z dnia 15 listopada 2021 r., k. [...] tom II akt adm.), iż w zakresie rozpoznanego u pacjenta schorzenia kluczowym badaniem był obraz radiologiczny płuc. Wyjaśnił, że poza dokumentacją leczniczą dotyczącą rozpoznanego schorzenia badany dostarczył kserokopie dokumentacji lekarskiej z badań profilaktycznych wykonywanych do pracy. Jak wskazano w 2014 r. rtg płuc był bez zmian. Dopiero w październiku 2018 r. u pacjenta zdiagnozowano zmiany w obrazie radiologicznym płuc. Stąd też zatrudnienie przed październikiem 2010 r. nie ma wpływu na wystąpienie rozpatrywanego schorzenia. W dniu 26 listopada 2021 r. organ I instancji ponownie wystąpił do WOMP o wypowiedzenie się w kwestiach podnoszonych wielokrotnie przez stroną skarżącą, a mianowicie co do daty początkowej posiadanej dokumentacji oraz potrzeby występowania do innych podmiotów medycznych w celu uzupełnienia dokumentacji. Pismem z dnia 23 grudnia 2021 r. (data wpływ do organu 3 stycznia 2022 r., k. [...] tom II akt adm.) jednostka orzecznicza kategorycznie wyjaśniła, iż posiadała dokumentację niezbędną do wydania orzeczenia oraz że ani pracodawca ani organ inspekcji sanitarnej nie posiadają kompetencji do oceny orzeczenia pod względem merytorycznym a jedynie formalnym.
W ocenie sądu przebieg postępowania utrwalony w aktach wskazuje, że wbrew twierdzeniom skargi organy przeprowadziły szczegółowe postępowanie wyjaśniającej i
dokonały oceny wszystkich dowodów zebranych w sprawie nie naruszając w tym zakresie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a o zgromadzonym materiale dowodowym nie sposób powiedzieć, że zawiera on braki i luki.
W świetle jednoznacznego stanowiska WOMP, iż jednostka orzecznicza dysponowała zupełną dla wydania orzeczenia dokumentacją medyczną i podejmowanych przez organy czynności nie sposób zarzucić organom zaniechania dokonania niezbędnych czynności zmierzających do uzupełniania materiału dowodowego jak i wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy kwestii. Nie sposób podzielić argumentacji skargi ani co do niewyjaśnienia kwestii dysponowania przez jednostkę orzeczniczą pełną dokumentacją medyczną, niejasności materiału dowodowego, ani tym bardziej stanowiska skargi co do przekroczenia przez lekarzy specjalistów swoich uprawnień poprzez rozstrzygniecie kwestii odpowiedzialności danego zakładu pracy za ewentualne skutki szkodliwych warunków pracy.
Przede wszystkim wskazanie przez jednostkę orzeczniczą okoliczności, iż praca przed zatrudnieniem w P. L. [...] Sp. z o.o. Sp. k. nie miała wpływu na rozpoznane schorzenie służyło jedynie wykazaniu (uznaniu) etiologii zawodowej rozpoznanego schorzenia. Jak bowiem wskazano zgodnie z przepisem art. 2351 k.p. konieczne jest zarówno rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, jak i istnienie narażenia zawodowego. Każdy przypadek orzeczniczy oceniany jest w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy (czego wymaga definicja choroby zawodowej), a uznanie etiologii zawodowej danego schorzenia wymaga wykazania takiego związku w sposób bezsporny lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem. Ponadto niezbędne jest wykazanie, jakie czynniki występujące w środowisku pracy miały wpływ na rozwój przedmiotowej choroby. W okolicznościach niniejszej sprawy wszystkie przesłanki, związane z przedmiotową chorobą zawodową zostały spełnione.
Podnieść przy tym należy, że wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (zob. wyroki NSA w sprawach sygn. akt: II OSK 1111/19, II OSK 1408/18, II OSK 567/19, CBOSA). Nie ma konieczności w sprawach chorób zawodowych udowadniać, iż w danym przypadku to warunki pracy spowodowały taką chorobę. Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala też pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, gdyż nie taka jest jej rola. Organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do udowodnienia, że praca u konkretnego pracodawcy chorobę tę spowodowała. Chodzi bowiem o zatrudnienie w warunkach, które mogły spowodować określone skutki zdrowotne, a nie o zatrudnienie w warunkach, które te skutki spowodowały. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u jego pracownika, który wykonuje pracę w warunkach narażenia zawodowego stanowi odrębną kwestię, zaś spory na jej tle należą do właściwości sądu cywilnego (por. wyrok NSA w sprawie sygn. akt II OSK 2538/19, CBOSA) .
Jeszcze raz przypomnieć należy, że dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego właściwy organ wydaje na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia.
Orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest takim dowodem związany. Jak wskazano organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny dopuszczalny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, gdyż zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej.
Zgodnie także z utrwalonym w tym przedmiocie orzecznictwem związanie organu inspekcji sanitarnej orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest oczywiście tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie, jak każdy dowód w postępowaniu. Jeżeli zatem taki dowód w postaci opinii właściwej jednostki orzeczniczej (uznawany za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.) nie został należycie uzasadniony i zawiera sprzeczne ze sobą informacje, bądź gdy organ dostrzeże, że opinia ta została wydana w stanie faktycznym, który nie został należycie wyjaśniony, to wówczas powinien zwrócić się do tej jednostki (w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia) o uzupełnienie wydanej opinii, wskazując, jakie jej elementy budzą wątpliwości, bądź jakie jeszcze elementy stanu faktycznego powinny zostać przez tę jednostkę uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono istotnych wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Należy mieć na uwadze, że zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie), nie zaś w zakresie dotyczącym ich merytorycznej treści.
W świetle regulacji rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (§ 7 ust. 1) nie budzi też wątpliwości, że pracodawca (strona skarżąca), nie jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W świetle regulacji § 8 ust. 2 powołanego rozporządzenia jeżeli właściwy organ inspekcji sanitarnej przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.
Przypomnieć należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ kilkukrotnie występował do jednostki orzeczniczej o stosowne wyjaśnienia w związku z wątpliwościami strony skarżącej, a jednostka orzecznicza była konsekwentna w swoim stanowisku. Skarżącej Spółce zapewniono możliwość wzięcia aktywnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz prawo do zgłaszania uwag i spostrzeżeń odnoszących się do przedmiotowego orzeczenia lekarskiego. Strona skarżącą wielokrotnie, korzystała ze swoich procesowych uprawnień, co jednakże nie doprowadziło do skutecznego podważenia ustaleń jednostki orzeczniczej w przedmiocie wystąpienia u R. S. objawów chorobowych upoważniających do stwierdzenia choroby zawodowej.
W sytuacji zaś jednoznacznej kwalifikacji jednostki orzeczniczej co do choroby zawodowej (a z taką mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy), prawidłowości orzeczenia lekarskiego pod względem formalnym, gdy wydane zostało przez uprawnioną placówkę diagnostyczną, zawiera wyczerpujące uzasadnienie organ administracji jest takim orzeczeniem związany i nie ma podstaw do podważenia jego treści. Nie ulega wątpliwości, że orzeczenie lekarskie wydane w niniejszej sprawie zostało wydane przez uprawnioną specjalistyczną jednostkę orzeczniczą na podstawie przeprowadzonych badań oraz analizy dokumentacji medycznej badanego, jest logiczne, spójne i czytelne, a skoro tak to wiążące są dla organu wnioski z niego wynikające.
Podzielić także należy stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw do wyłączenia lekarzy specjalistów, na podstawie art. 24 k.p.a., którzy wydawali orzeczenie i udzielali wyjaśnień w imieniu WOMP (lek. med. B. K. oraz lek. med. I. S. – C.), z uwagi – jak wskazał strona skarżąca - na brak udzielania jednoznacznej odpowiedzi, co uniemożliwiło wyjaśnienie sprawy.
Przede wszystkim wskazane powyżej normatywne ukształtowanie postępowania związanego z rozpoznaniem bądź nie choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce medycznej, o jakiej mowa w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (specyfika omawianego postępowania), nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, aby lekarz wydający orzeczenie, czy też udzielający dodatkowych wyjaśnień podlegał wyłączeniu. W niniejszej sprawie nie ma żadnych uzasadnionych przesłanek aby przyjąć, żeby przyjąć, iż wystąpiły jakiekolwiek wątpliwość co do ich bezstronności. Zwrócić uwagę należy, że rozwiązania przyjęte w tym zakresie przez prawodawcę opierają się na założeniu, że w sformalizowanym postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej ta część procedury, która polega na zdiagnozowaniu choroby i zbadaniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tą chorobą a narażeniem zawodowym, należy tylko i wyłącznie do lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, wymienionych w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenie lekarskie bazuje na wiedzy medycznej i doświadczeniu zawodowym lekarzy. Jak już powiedziano orzeczenia lekarskie podlegają ocenie pod kątem logiki, czytelności i jasności wypowiedzi podobnie jak opinie biegłych, jednak nie dotyczy to merytorycznej zawartości orzeczenia lekarskiego i nie oznacza, że lekarz orzecznik podlega wyłączeniu w takim przypadku, z jakim mamy do czynienia w sprawie, a mianowicie wtedy, gdy w odczuciu strony skarżącej (w ocenie sądu nieuzasadnionym) nie udzielają jednoznacznych odpowiedzi. W ocenie sądu wbrew stanowisku strony skarżącej odpowiedzi udzielone przez lekarzy orzeczników były wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, a przede wszystkim były konsekwentne zarówno co do dysponowania zupełnym dla podjęcia orzeczenia materiałem medycznym, kwestii rozpoznania choroby zawodowej, ustalenia czynników szkodliwych dla zdrowia i związku przyczynowo-skutkowego rozpoznanego schorzenia z pracą zawodową badanego i rozpoznanie go jako choroby zawodowej. .
W tych okolicznościach brak podstaw do podzielania zarzutów skargi co do naruszenia art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia o chorobach zawodowych. Dodać tylko należy, że powołane przez stronę skarżącą w tej kwestii orzeczenie NSA w sprawie sygn. akt I OSK 613/16, CBOSA nie dotyczy choroby zawodowej a odszkodowania za przejętą nieruchomość i nie może mieć jakiegokolwiek odniesienia do okoliczności niniejszej sprawy.
Podsumowując wbrew zarzutom i wnioskom skargi organ dokonał prawidłowej oceny orzeczenia lekarskiego a zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i nie wymagał dodatkowego uzupełnienia. Organ I instancji wykonał także wytyczne organu odwoławczego zawarte w decyzji kasacyjnej z dnia 12 maja 2021 r. i co do tego, jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy nie miał wątpliwości, podobnie jak skład orzekający w niniejszej sprawie.
Uzasadnienie skontrolowanej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne spełniające kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a., a samo niezadowolenie strony skarżącej z wydanego przez organ administracji rozstrzygnięcia nie może być utożsamiane z naruszeniem wynikającego z art. 8 k.p.a. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, podobnie jak i pozostałych wskazanych w skardze przepisów k.p.a. jak i przepisów ustawy o PIS.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.), skargę oddalił.