III SA/Lu 357/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-10-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
drogi publicznezjazd z drogizarządca drogiprawo administracyjnepostępowanie administracyjneuchylenie decyzjiNSAWSAprawo budowlanenieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje SKO i organu I instancji dotyczące odmowy odtworzenia zjazdu z drogi publicznej, uznając naruszenie przez organy wiążącej wykładni NSA.

Skarżąca domagała się odtworzenia zjazdu z drogi publicznej na swój koszt. Organy administracji odmawiały, argumentując m.in. brakiem przebudowy drogi w momencie składania wniosku i nieudowodnieniem prawa do zjazdu. WSA uchylił decyzje, wskazując na naruszenie przez organy art. 153 p.p.s.a. i wiążącej wykładni NSA dotyczącej obowiązku zarządcy drogi do odtworzenia zjazdów istniejących przed przebudową, nawet po jej zakończeniu.

Sprawa dotyczyła wniosku J. Z. o odtworzenie zjazdu z drogi publicznej na jej nieruchomość na koszt zarządcy drogi. Organy administracji kolejno odmawiały uwzględnienia wniosku, powołując się na brak spełnienia przesłanek z art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, w szczególności brak trwającej przebudowy drogi w momencie składania wniosku oraz brak udowodnienia przez skarżącą prawa do istniejącego wcześniej zjazdu w świetle ówczesnej dokumentacji geodezyjnej. Po wyroku NSA uchylającym wcześniejsze decyzje, organy ponownie odmówiły, opierając się na tych samych argumentach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przez organy art. 153 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że organy zignorowały wiążącą wykładnię NSA, zgodnie z którą obowiązek zarządcy drogi do odtworzenia zjazdów istniejących przed przebudową drogi pozostaje aktualny również po zakończeniu robót, a także nie uwzględniły dowodów wskazujących na istnienie zjazdu prowadzącego do działki skarżącej przed przebudową ul. [...]. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, zasądzając koszty postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek zarządcy drogi do odtworzenia zjazdów istniejących przed przebudową drogi pozostaje aktualny także po formalnym zakończeniu robót budowlanych.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni NSA, zgodnie z którą zarządca drogi jest odpowiedzialny za zapewnienie właściwych zjazdów, co obejmuje sankcjonowanie istniejących zjazdów w całym okresie ich legalnego funkcjonowania, a nie tylko w czasie trwania budowy/przebudowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.d.p. art. 29 § ust. 2

Ustawa o drogach publicznych

W przypadku budowy lub przebudowy drogi, budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi. Obowiązek ten pozostaje aktualny także po formalnym zakończeniu robót budowlanych.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy.

u.d.p. art. 29 § ust. 2

Ustawa o drogach publicznych

Zjazd z drogi musi istnieć w dacie budowy lub przebudowy drogi, aby zarządca drogi był zobowiązany do jego odtworzenia na swój koszt.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji naruszyły art. 153 p.p.s.a. poprzez zignorowanie wiążącej wykładni NSA. Organy administracji naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i pominięcie dowodów. Obowiązek zarządcy drogi do odtworzenia zjazdu istniejącego przed przebudową drogi jest aktualny także po zakończeniu robót.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o braku obowiązku odtworzenia zjazdu z powodu braku trwającej przebudowy drogi w momencie składania wniosku. Argumenty organów administracji o braku udowodnienia przez skarżącą prawa do zjazdu w świetle ówczesnej dokumentacji geodezyjnej.

Godne uwagi sformułowania

nie ma kontrowersji co do tego, że w przypadku przebudowy drogi, przebudowa istniejących zjazdów należy do zarządcy drogi. Konsekwencją tegoż stanowiska jest uznanie, że podmiot ten, w warunkach inwestycji, o której mowa w art. 29 ust. 2 u.d.p., winien ponieść także koszty wadliwie dokonanej przebudowy zjazdów, w tym także bezprawnej likwidacji zjazdów legalnie istniejących. Nie można natomiast zgodzić się z zapatrywaniem Sądu I instancji, (...) iż wskazane w tym przepisie obowiązki zarządcy drogi pozostają aktualne wyłącznie w czasie budowy lub przebudowy drogi, zaś po formalnym zakończeniu tych robót zarządca drogi przestaje być odpowiedzialnym za wynik przeprowadzonej inwestycji w zakresie przebudowywanych, w tym także bezprawnie zlikwidowanych zjazdów. Obowiązkiem zarządcy drogi jest zapewnienie właściwych zjazdów dla nieruchomości, co na gruncie art. 29 ust. 2 u.d.p. oznacza nie tylko obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom, które do tej pory taki dostęp miały, ale także sankcjonowania istniejących zjazdów w całym okresie ich legalnego funkcjonowania.

Skład orzekający

Jerzy Marcinowski

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Drwal

sędzia

Anna Strzelec

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych w kontekście obowiązku zarządcy drogi do odtworzenia zjazdów po zakończeniu przebudowy drogi oraz znaczenie art. 153 p.p.s.a. w kontekście wiążącej wykładni NSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przebudową drogi i istniejącymi zjazdami. Wymaga analizy konkretnych dowodów dotyczących istnienia zjazdu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przez organy administracji wiążącej wykładni sądów, nawet po latach i kolejnych decyzjach. Pokazuje też, jak skomplikowane mogą być spory o dostęp do nieruchomości.

Sąd administracyjny przypomina: zarządca drogi odpowiada za zjazdy nawet po zakończeniu remontu!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 357/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Jerzy Drwal
Jerzy Marcinowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6034 Zjazdy z dróg publicznych
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1376
art. 29 ust. 2;
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1; art. 80;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykonania odtworzenia zjazdu z drogi publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie z dnia [...] października 2021 r., nr [...] ; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz J. Z. kwotę [...] zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 18 kwietnia 2018 r. (data wpływu: 19 kwietnia 2018 r.) J. Z. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Prezydenta Miasta Lublin z wnioskiem o odtworzenie na koszt zarządcy drogi oraz włączenie do sieci drogowej istniejącego poprzednio zjazdu z drogi wojewódzkiej nr [...] na teren nieruchomości skarżącej, położonej w miejscowości S. [...], gm. K., z zachowaniem dotychczasowej funkcjonalności bez żadnych ograniczeń, z zachowaniem wszystkich relacji w zakresie zarówno prawo jak i lewoskrętu.
W związku z bezczynnością organu I instancji w załatwieniu sprawy, pismem z dnia 20 lutego 2019 r. skarżąca złożyła ponaglenie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako: "Kolegium", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 7 marca 2019 r. uznało ponaglenie za zasadne i wyznaczyło organowi I instancji dodatkowy 30-dniowy termin do załatwienia sprawy.
Decyzją z dnia 11 kwietnia 2019 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin, odmówiono uwzględnienia wniosku.
Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą, Kolegium decyzją z dnia 24 lipca 2019 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z dnia 29 listopada 2019 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin, ponownie odmówiono uzgodnienia stałej organizacji ruchu w zakresie relacji prawoskrętu i lewoskrętu oraz odmówiono wykonania odtworzenia zjazdu własnym kosztem na nieruchomości skarżącej. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że właściciele drogi dojazdowej (działek nr [...] i nr [...]) zaakceptowali pisemnie rozbiórkę zjazdu wraz z przebudową drogi. Ponadto, wobec ustanowionej służebności gruntowej organ uznał za zgodne z prawem wprowadzenie zmian do dokumentacji projektowej i stosowne jej uzgodnienie. Wszelkie zmiany w lokalizacji granic nieruchomości nr [...] i nr [...] zostały wprowadzone już po zrealizowanej i odebranej przebudowie ul. [...] (w 2015 r.), zaś organ opierał się na dokumentach wytworzonych przez Starostwo Powiatowe w Lublinie. Wyjaśnił, że w czasie prowadzenia czynności projektowych, działki stanowiące drogę wewnętrzną nie należały do skarżącej. Nie badał przy tym granic działki pod kątem stanu powierzchni wynikającej z decyzji płatniczych wystawionych przez Urząd Gminy w [...]. Obecny układ granic powstał już po zrealizowaniu przebudowy ul. [...], wobec czego organ nie może ponosić konsekwencji związanych z nieprawidłowościami powstałymi – nie z jego winy. Dodatkowo podniósł, że zjazd z ul. [...] na drogę dojazdową (działki nr [...] i nr [...]) posiadał charakter indywidualny, na co wskazywały parametry zjazdu (brak minimalnej wartości promienia wyokrąglającego 5 m). Zauważył, że nieruchomość skarżącej posiada funkcjonujący bezpośredni zjazd z działki [...] na drogę dojazdową (obejmującą działki nr [...] i nr [...]). Zjazd ten posiada nawierzchnię utwardzoną z betonowej kostki brukowej, w szerokości bramy wjazdowej, ograniczony krawężnikiem. Po zrealizowaniu zaś przebudowy drogi publicznej (ul. [...]) wyjazd z drogi dojazdowej (działki nr [...] i nr [...]) uległ znacznej poprawie. Na ul. [...] nastąpiła segregacja ruchu i w porównaniu ze stanem sprzed przebudowy, łatwiej i bezpieczniej jest włączyć się do ruchu w obu kierunkach ulicy.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie.
Kolegium, decyzją z dnia 25 marca 2020 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji wykonał zalecenia zwarte w poprzedniej decyzji Kolegium z dnia 24 lipca 2019 r. Powołując się na art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych wyjaśniono, że nie zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie, a zatem by zachodził przypadek budowy (odtworzenia) na koszt zarządcy drogi zjazdu z drogi wojewódzkiej nr [...] - ul. [...] na teren działki nr [...]. W dacie złożenia wniosku o wykonanie zjazdu na koszt zarządcy drogi nie odbywała się już przebudowa drogi publicznej - ul. [...], której zarządcą jest Prezydent Miasta Lublin. Przebudowa wskazanej ulicy na tym odcinku zakończyła się bowiem w dniu [...] stycznia 2015 r. co oznacza, że nie została spełniona pierwsza z przesłanek wymienionych w art. 29 ustawy o drogach publicznych. Zdaniem organu II instancji, nie została również spełniona druga z przesłanek powołanego przepisu, bowiem zjazd na działkę skarżącej w okresie dokonywania przebudowy ul. [...] w 2014 r. ani w dacie składania wniosku, nie istniał. Brak istnienia zjazdu potwierdzają starania skarżącej o lokalizację takiego zjazdu zakończone decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin z dnia 6 marca 2017 r., zmienioną decyzją z dnia 31 sierpnia 2017 r. zezwalająca na lokalizację na czas nieokreślony zjazdu z drogi wojewódzkiej na teren działki skarżącej. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że działka strony miała i ma aktualnie zapewniony dostęp do drogi publicznej, a konflikt pomiędzy skarżącą i wykonawcą przebudowy drogi publicznej ([...] Sp. z o.o.) nie może być podstawą do wykonania zjazdu publicznego na koszt zarządcy drogi.
Na powyższą decyzję J. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 309/20 oddalił skargę.
Na skutek skargi kasacyjnej wywiedzionej przez pełnomocnika skarżącej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2768/20 uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji z dnia 29 listopada 2019 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji decyzją z dnia 27 października 2021 r. odmówił uwzględnienia wniosku. Początkową część uzasadnienia tej decyzji poświęcono opisowi historii sprawy wywołanej wnioskiem skarżącej – data wpływu 18 kwietnia 2018 r. (str. 1 – 4 decyzji). Następnie organ odwołał się do ustaleń zawartych w wydanej przez siebie decyzji z dnia 29 listopada 2019 r. (str. 4 – 9 decyzji). Dopiero pod koniec uzasadnienia, odnosząc się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2768/20 stwierdził, że przed przebudową ul. [...], przedmiotowy zjazd (na teren drogi dojazdowej zlokalizowanej na działkach [...] i [...]) istniał i stanowił dojazd do wielu nieruchomości położonych przy tej drodze. Nie można jednak stwierdzić, że był to zjazd na teren działki skarżącej, lecz zjazd na teren nieruchomości należących do państwa [...] i [...]. Jedyny bezpośredni zjazd na działkę skarżącej to ten z drogi dojazdowej, o nawierzchni z kostki brukowej (o którym pisano w uzasadnieniu poprzedniej decyzji).
W okresie uzgadniania obsługi komunikacyjnej i przebudowy ulicy, "(...) Skarżąca nie posiadała bezpośredniego zjazdu z ul. [...], gdyż nie widniała jako właścicielka nieruchomości, na które ten zjazd prowadził. Ocena sposobu obsługi komunikacyjnej obiektu handlowego, uzgadnianie dokumentacji projektowej przebudowy ul. [...] czy wreszcie zmiana lokalizacji zjazdu i jego przeniesienie, opierane były w całości na materiałach, które tut. Organ otrzymał od [...] sp. z o. o. z siedzibą w C.. Ówczesne mapy ewidencyjne wyraźnie pokazują przebieg granic: nieruchomość [...] i [...] stanowią trasę drogi dojazdowej która łączy się z ul. [...] poprzez zjazd (układ tych granic wciąż jest widoczny na portalu Geoportal360). Wypisy z rejestru gruntów dowodziły, że Skarżąca nie jest właścicielką żadnej z tych działek, zatem nie była stroną w postępowaniu". "(...) Wszystkie dokumenty otrzymane ze Starostwa Powiatowego w Lublinie wykazują, że właścicielami nieruchomości na których znajdowała się droga dojazdowa byli PP. [...] oraz P. [...]. Rozgraniczenie, jakie zostało wykonane przez skarżącą, uregulowało błąd w podziałach nieruchomości. Przeciągnięcie granicy działki [...] do ul. [...] okazało się być błędne, lecz w okresie uzgadniania dokumentacji projektowej, w takiej formie funkcjonowało i wobec takiego układu geodezyjnego uzgadniana była przebudowa". Obecny układ granic nieruchomości po rozgraniczeniu wydaje się być prawidłowy, lecz organ nie może ponosić kosztów odbudowy zjazdu, z powodu błędu popełnionego nie ze swojej winy.
Zarządca drogi nie występował w przedmiotowym postępowaniu jako inwestor inwestycji drogowej (przebudowy ul. [...]). Jedynym inwestorem, który realizował roboty budowlane, była spółka [...]. Z uwagi na powyższe oraz w odniesieniu do faktu, że skarżąca planuje zrealizować na działce [...] budynek o charakterze mieszkalno - usługowo - handlowym, organ I instancji stwierdził, że skarżąca jest obecnie właściwym podmiotem do realizacji budowy przedmiotowego zjazdu i na podstawie art. 29 ustawy o drogach publicznych uzyskała zgodę zarządcy drogi na lokalizację zjazdu publicznego.
Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego – art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych.
Kolegium, decyzją z dnia 24 maja 2022 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 27 października 2021 r.
W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że z treści art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych wynika, że aby zarządca dokonywał budowy lub przebudowy zjazdu na swój koszt muszą być spełnione dwa warunki: 1) musimy mieć do czynienia z budową lub przebudową drogi, 2) zjazd z drogi musi istnieć w dacie budowy lub przebudowy drogi.
W przedmiotowej sprawie, w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o wykonanie zjazdu na koszt zarządcy drogi nie odbywała się przebudowa ul. [...] - drogi wojewódzkiej nr [...], której zarządcą jest Prezydent Miasta Lublin i działający w jego imieniu Dyrektor Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie. Jak wynika z akt sprawy przebudowa ul. [...] na tym odcinku zakończyła się definitywnie w dniu 30 stycznia 2015 r. (k. od 292 - 307 akt pierwszej instancji). Tym samym pierwsza przesłanka nie jest spełniona. Nie jest także spełniona druga przesłanka, gdyż jak wynika z akt sprawy zjazd ten w okresie dokonywania przebudowy ul. [...] w 2014 r., ani w dacie składania wniosku, tj. w dniu 19 kwietnia 2018 r., w świetle istniejącej wówczas dokumentacji geodezyjno - kartograficznej istniał, ale skarżąca w świetle tej dokumentacji, nie miała do niego żadnych praw. Zjazd z ul. [...] na drogę dojazdową odbywał się z działek nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] stanowiła i stanowi własność S. i T. małżonków P. (karta 525-526 akt pierwszej instancji). Działka nr [...] stanowiła własność E. W. (karta 517- 518 akt pierwszej instancji).
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) obowiązującym w dacie podpisania umowy Nr [...] z dnia 14 kwietnia 2014 r. na przebudowę drogi wojewódzkiej, ul. [...], "Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.". Tym samym "[...]" Sp. z o.o. miała wszelkie dane i prawo do zwrócenia się do S. i T. małżonków P. oraz do E. W. na zgodę o przebudowę zjazdu i taką zgodę uzyskała, a następnie zjazd ten przebudowała.
Dopiero w wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II Ca 939/18, określono właściwe granice pomiędzy działkami nr [...] i działką odwołującej nr [...] i stwierdzono, że aktualnie istniejący asfaltowy zjazd zapewniający obsługę komunikacyjną sklepu "[...]" jak i przyległych działek budowlanych położonych w dalszych linach zabudowy, jest zlokalizowany na działkach o nr: [...], [...] i [...].
Reasumując Kolegium stwierdziło, że nie można obciążać zarządcy drogi kosztami realizacji zjazdu w sytuacji, gdy w okresie realizacji przebudowy drogi odwołująca nie była w stanie wykazać się prawem do istniejącego zjazdu. Późniejsze wykazanie się takim prawem nie skutkuje zastosowaniem art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, tj. odtworzeniem zjazdu na koszt zarządcy drogi.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania w zakresie naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania. Uznał również, że organ ten wykonał zalecenia zawarte w wyroku NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r. ,sygn. akt I OSK 2768/20. Stwierdził, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Podniósł, że wbrew twierdzeniu odwołującej, granice działki nr [...] były sporne, czego dowodzi jej spór ze Spółką "[...]". Z pkt I lit. a) sentencji wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II Ca 939/18 wynika, że odwołująca ma mieć odtworzoną część zjazdu, która jak się okazało należała do niej, dlatego niezrozumiałe jest domaganie się przez odwołującą realizacji tego zjazdu na koszt Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, poprzez przyjęcie, że:
- w przypadku gdy w chwili wystąpienia przez skarżącą z opartym na tej podstawie żądaniem nie były prowadzone prace, związane z budową lub przebudową drogi publicznej, w stosunku do zarządcy drogi nie był aktualny obowiązek odtworzenia zjazdu z drogi publicznej;
- istniejący przed przebudową drogi zjazd, łączący nieruchomość skarżącej nr [...] z drogą publiczną – ul. [...], nie był usankcjonowany prawnie, w konsekwencji czego zarządca nie jest zobowiązany do jej odtworzenia;
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji administracyjnej, mimo, że podniesione przez skarżącą argumenty, uwzględnienie wyroku NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2763/20 oraz oparcie na materiale dowodowym sprawy było wystarczające do uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji uwzględniającej stanowisko skarżącej w całości;
- art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego niezgodnie z zawartymi w tych przepisach dyrektywami dowodowymi, pomijając dowody składane przez skarżącą na okoliczności istotne dla treści rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie: istnienia od 1964 r. bezpośredniego zjazdu z drogi publicznej - ul. [...] na teren nieruchomości skarżącej nr [...], co w konsekwencji doprowadziło do braku ustaleń prawidłowego stanu faktycznego służącego za podstaw wydania niniejszego rozstrzygnięcia;
- art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności i bezkrytyczne przyjęcie przez organ odwoławczy stanowiska organu pierwszej instancji, bez oceny materiału dowodowego sprawy oraz bez analizy i ustosunkowania się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów;
- art. 153 p. p. s. a., poprzez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu w skarżonej decyzji oceny prawnej oraz kierunków postępowania, wytyczonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2768/20.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawne uległy zmianie.
Analiza decyzji wydanych w obu instancjach przekonuje, że zostały one wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a.
W myśl art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1376, ze zm.) – dalej jako "u.d.p.", w przypadku budowy lub przebudowy drogi budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2768/20, dokonał wykładni tego przepisu stwierdzając, że "(...) nie ma kontrowersji co do tego, że w przypadku przebudowy drogi, przebudowa istniejących zjazdów należy do zarządcy drogi. Konsekwencją tegoż stanowiska jest uznanie, że podmiot ten, w warunkach inwestycji, o której mowa w art. 29 ust. 2 u.d.p., winien ponieść także koszty wadliwie dokonanej przebudowy zjazdów, w tym także bezprawnej likwidacji zjazdów legalnie istniejących. Nie można natomiast zgodzić się z zapatrywaniem Sądu I instancji, będącym powtórzeniem stanowiska organu odwoławczego, iż wskazane w tym przepisie obowiązki zarządcy drogi pozostają aktualne wyłącznie w czasie budowy lub przebudowy drogi, zaś po formalnym zakończeniu tych robót zarządca drogi przestaje być odpowiedzialnym za wynik przeprowadzonej inwestycji w zakresie przebudowywanych, w tym także bezprawnie zlikwidowanych zjazdów. Obowiązkiem zarządcy drogi jest zapewnienie właściwych zjazdów dla nieruchomości, co na gruncie art. 29 ust. 2 u.d.p. oznacza nie tylko obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom, które do tej pory taki dostęp miały, ale także sankcjonowania istniejących zjazdów w całym okresie ich legalnego funkcjonowania".
W kontekście zaprezentowanej wyżej wykładni, za niedopuszczalne należy uznać jej zignorowanie przez organy orzekające w przedmiotowej sprawie i przyjęcie, analogicznie jak w poprzednich swoich rozstrzygnięciach, niezaakceptowanych przecież przez Naczelny Sąd Administracyjny, że warunkiem odbudowy zjazdu jest jego istnienie w dacie złożenia wniosku. W zaskarżonej decyzji podniesiono, że "(...) w dacie złożenia wniosku o wykonanie zjazdu na koszt zarządcy drogi (jego "odtworzenia" jak określa to odwołująca), tj. w dniu 19 kwietnia 2018 r. nie mamy do czynienia z przebudową ul. [...] - drogi wojewódzkiej nr [...], której zarządcą jest Prezydent Miasta Lublin - działający w jego imieniu Dyrektor Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie. Jak wynika z akt sprawy przebudowa ul. [...] na tym odcinku zakończyła się definitywnie w dniu [...] stycznia 2015 r. (k. od 292 - 307 akt pierwszej instancji). Tym samym pierwsza przesłanka, aby zarządca drogi wykonywał zjazd na działkę odwołującej na swój koszt nie jest spełniona."
We wspomnianym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że "(...) dowody przedstawione przez skarżącą w postaci m.in. dokumentacji geodezyjnej i fotograficznej (...) wskazują, iż należąca do skarżącej działka nr [...] powstała w wyniku podziału dokonanego kilkadziesiąt lat temu, a skarżąca jest jej właścicielką od ponad dwudziestu lat. W skład tej działki wchodzi część ogrodzona oraz część nieogrodzona, na którą, przed przebudową ul. [...], urządzony był bezpośredni zjazd. Na części nieogrodzonej urządzona została wewnętrzna droga dojazdowa, która prowadziła zarówno do pozostałej (ogrodzonej) części działki nr [...], jak i do działek znajdujących się w większej odległości od ul. [...] i nie mających bezpośredniego dostępu do niej. Powyższe okoliczności zaprzeczają nie tylko tezie, iż na należącą do skarżącej działkę nr [...] nie było urządzonego bezpośredniego zjazdu z ul. [...], ale także podważają ustalenie organów, że skarżąca nie była właścicielką działki, na której był urządzony zjazd i droga dojazdowa do ul. [...]."
Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że powyższe okoliczności w toku postępowania administracyjnego zostały pominięte, co świadczy o naruszeniu przez organy obu instancji art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Końcowo zalecił uwzględnienie wyrażonej przez siebie oceny prawnej i dokonanie ustaleń odpowiadających treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w zakresie istnienia zjazdu z ul. [...] na należącą do skarżącej działkę nr [...], w okresie przed przebudową tej ulicy.
Na marginesie zauważyć należy, że identyczne stanowisko co do koniecznych ustaleń faktycznych na gruncie art. 29 ust. 2 u.d.p. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził również w wyroku z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt II GSK 1312/21 stwierdzając, że "Dla rozstrzygnięcia (...) żądania przebudowy zjazdu indywidualnego istotne było jedynie ustalenie, czy taki zjazd wcześniej, przed przebudową drogi gminnej, istniał czy też nie."
Analiza decyzji wydanych w obu instancjach po doręczeniu ww. wyroku wskazuje, że organy nie uczyniły również zadość wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonym w rzeczonym wyroku. Organy, podobnie jak wcześniej, oparły się wyłącznie na dokumentach wytworzonych przez Starostwo Powiatowe w Lublinie, w świetle których przed przebudową ulicy [...] istniał zjazd z tej ulicy na wewnętrzną drogę dojazdową składającą się z działek nr [...] (własność S. i T. małżonków P.) i nr [...] (własność E. W.). Nie uwzględniły natomiast szeregu dowodów złożonych przez skarżącą w toku postępowania oraz dołączonych do odwołania, z których wynika, że do działki nr [...] stanowiącej własność skarżącej prowadził indywidualny zjazd z ulicy [...]. Dowody te nie były przedmiotem oceny przez organy obu instancji.
Wskazać również należy, że w dołączonym do niniejszej sprawy uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II Ca 939/18 (k. 66 v akt III SA/Lu 357/22) jednoznacznie stwierdzono, na podstawie opinii biegłego geodety P. S., że z ulicy [...] do działki nr [...] istniał indywidualny utwardzony zjazd w okresie przed przebudową tej ulicy.
Skoro decyzje wydane w obu instancjach zapadły z naruszeniem prawa materialnego poprzez wadliwą wykładnię art. 29 ust. 2 u.d.p. oraz z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., a nadto z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegały one wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (pkt II wyroku) uzasadniają przepisy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty postępowania poniesione przez skarżącą stanowi uiszczony przez nią wpis od skargi w kwocie 200 zł.
Ponownie rozpoznając sprawę organy dostosują się do wskazań zawartych w uzasadnieniu. Przy czym Kolegium przekaże organowi I instancji akta administracyjne II instancji, w których znajdują się dołączone do odwołania dowody podlegające ocenie.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę (k. 27 v akt sądowych), zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI