III SA/Lu 355/25

III SA/Lu 355/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Iwona Tchórzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c; art. 151;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c; art. 2 pkt 8; art. 20;
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2024 poz 219
art. 26 ust. 2; § 12 pkt 1 lit. e;
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na czynność Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie odnoszącym się do działki ewidencyjnej oznaczonej nr [...] ([...]) położonej w L. przy Al. [...]; II. oddala skargę w pozostałej części; III. zasądza od Prezydenta Miasta Lublin na rzecz P. W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
P. w W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, zaskarżając w całości czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta Lublin z dnia 21 grudnia 2021 r., nr [...], którą dokonano aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na usunięciu z ewidencji gruntów i budynków danych skarżącego jako użytkownika działki nr [...] położonej w L., przy Al. [...] oraz działki nr [...] położonej przy ul. [...] w L..
Skarżący zarzucił zaskarżonej czynności naruszenie:
1) art. 24 ust. 2b pkt 1 li. c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.), poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie usunięcia danych dotyczących użytkownika gruntu położonego w L., a oznaczonego jako działka nr [...] ([...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w Lublinie z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt [...] oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 325/21, oddalającego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2020 r., sygn. II SA/Lu 400/20 w sytuacji, gdy powyższe orzeczenia sądowe nie świadczą o zmianie stanu prawnego działki nr [...], a nade wszystko nie świadczą o wygaśnięciu ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków prawa użytkowania, bowiem we wskazanym postanowieniu z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt [...], z którym zgodził się następnie Sąd Okręgowy w Lublinie w oddalającym apelację postanowieniu z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt [...], to właśnie Sąd Rejonowy [...] w Lublinie uznał, iż teren obejmujący między innymi działkę oznaczoną obecnie numerem [...] został przekazany P. w nieodpłatne użytkowanie mocą decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] 1966 r., a w sprawie, w której wydany został wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 325/21 potwierdzono, że decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia [...] 1966 r., znak: [...] teren działki [...] przekazany został w nieodpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony na rzecz P. , a nadto w sytuacji, gdy Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 704/19 stwierdził, że decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] 1966 r., znak: [...] teren działki [...] przekazany został w nieodpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony na rzecz P. , co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1848/20;
2) art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), poprzez powierzchowne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sytuacji, gdy orzeczenia sądowe, na podstawie których organ dokonał zaskarżonej czynności materialno-technicznej, nie świadczą o zmianie stanu prawnego działki nr [...], a w szczególności nie świadczą o wygaśnięciu ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków prawa użytkowania wskazanej działki, a ponadto w sytuacji, gdy fakt istnienia orzeczeń sądowych potwierdzających istnienie przysługującego skarżącemu prawa użytkowania działki nr [...] znany był organowi z urzędu.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów:
1) uproszczonego wypisu z rejestru gruntów z dnia 18 września 2018 r., dotyczącego działki oznaczonej numerem [...] w L.;
2) decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] 1966 r.;
3) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 704/19;
4) wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1848/20;
- na okoliczność przysługiwania skarżącemu prawa użytkowania działki oznaczonej numerem [...];
5) pisma Urzędu Miasta Lublin Wydział Geodezji z dnia 28 kwietnia 2025 r., na okoliczność podjęcia przez organ zaskarżonej czynności oraz na fakt dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu zaskarżonej czynności;
6) uchwały Zarządu Głównego P. z dnia [...] 1973 r.;
7) notatki z Plenarnego Zebrania Z. P. w dniu [...] 1991 r.,
- na okoliczność kształtu struktury organizacyjnej skarżącego;
Skarżący wniósł o dołączenie akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o sygn. akt II SA/Lu 704/19, w celu przeprowadzenia dowodów uzupełniających ze znajdujących się w aktach dokumentów, w tym w szczególności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 704/19, na okoliczność przysługiwania skarżącemu prawa użytkowania działki oznaczonej nr [...].
W uzasadnieniu skargi wskazano, że P. włada działką nr [...] nieprzerwanie od lat 60-tych XX wieku, wykorzystując ją aktualnie na potrzeby parkingu serwisu samochodowego P. działającego przy ul. [...] w L.. Teren obejmujący między innymi działkę oznaczoną obecnie nr [...] został przekazany P. w nieodpłatne użytkowanie mocą decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] 1966 r. Skarżący został ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jako użytkownik gruntu położonego w L., oznaczonego jako działka nr [...].
Obecnie skarżący pozostaje w sporze z Miastem L. co do stanu prawnego nieruchomości położonej w L., oznaczonej jako działka nr [...]. Jednakże Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 704/19 stwierdził, że decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] 1966 r., znak: [...] teren działki nr [...] przekazany został w nieodpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony na rzecz P. . Powyższe ustalenie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1848/20. Istotnym jest także, że postanowieniem z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt II Ns [...] Sąd Rejonowy [...] w L. oddalił złożony przeciwko M. L. wniosek P. o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności działek sąsiadujących bezpośrednio z przedmiotową działką [...]. W wyroku Sąd Rejonowy [...] w L. stwierdził, że jak wynika z ustaleń faktycznych, wnioskodawca wszedł w posiadanie objętego wnioskiem gruntu na zasadzie bezpłatnego użytkowania, zatem władał nim jako posiadacz zależny. Wprost wynika to zresztą z decyzji z dnia [...] 1966 roku nr [...], w której zawarto stwierdzenie o oddaniu gruntu w nieodpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony. Sąd ten uznał zatem, że P. był i jest użytkownikiem spornych nieruchomości, wobec czego jako posiadacz zależny nie nabył ich własności w drodze zasiedzenia. Z powyższym ustaleniem zgodził się Sąd Okręgowy w Lublinie w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2017, sygn. akt II Ca [...].
Skarżący wskazał jednocześnie, że P. w 2024 r. nabył od Miasta L. działkę nr [...], która była przedmiotem powyższej sprawy sądowej i na której od lat 90-tych stoi budynek salonu i serwisu samochodowego P. .
Skarżący podniósł, że czynnością materialno-techniczną z dnia 21 grudnia 2021 r., znak [...] Prezydent Miasta Lublin - Urząd Miasta Lublin Wydział Geodezji, działając na wniosek Prezydenta Miasta Lublin - Urząd Miasta Lublin Wydział Gospodarowania Mieniem, dokonał aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków i usunął dane dotyczące P. jako użytkownika działki nr [...]. O dokonaniu tej czynności materialno-technicznej skarżący dowiedział się z pisma z Wydziału Geodezji Urzędu Miasta Lublin z dnia 28 kwietnia 2025 r., doręczonego skarżącemu w dniu 5 maja 2025 r.
Odnosząc się do przedłożonego przez Prezydenta Miasta Lublin wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 325/21 skarżący podniósł, że powyższym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 400/20, a sprawa ta dotyczyła odmowy zwrotu działek sąsiadujących z działką [...]. W powyższej sprawie, w kwestii wejścia przez P. w posiadanie spornego terenu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie poczynił ustalenia tożsame z tymi, jakie Sąd ten poczynił w wyroku z dnia 24 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 704/19.
W ocenie skarżącego orzeczenia sądowe, na podstawie których organ dokonał zaskarżonej czynności materialno-technicznej, nie świadczą o zmianie stanu prawnego działki nr [...], a nade wszystko nie świadczą o wygaśnięciu ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków prawa użytkowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miast Lublin wniósł o jej odrzucenie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 20 grudnia 2021 r. do Wydziału Geodezji Urzędu Miasta Lublin wpłynął wniosek Wydziału Gospodarowania Mieniem z dnia 20 grudnia 2021 r. znak: [...] wraz z załącznikami tj.:
- postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w Lublinie z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt [...],
- postanowieniem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2017 r, sygn. akt [...],
- wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2021 r, sygn. akt I OSK 325/21,
w sprawie bezzwłocznego usunięcia z ewidencji gruntów i budynków wpisu prawa użytkowania P. w odniesieniu do działki nr [...] ([...]) położonej przy ul. [...] w L. oraz wpisu prawa użytkowania [...] P. w odniesieniu do działki nr [...] ([...]) położonej przy Al. [...] w L..
W dniu 21 grudnia 2021 r. O. P. został wykreślony jako użytkownik działki nr [...] stanowiącej własność Gminy L. , co potwierdza zawiadomienie o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych dla przedmiotowej nieruchomości.
Organ podniósł, że zaskarżona czynność materialno-techniczna była podjęta w ramach postępowania administracyjnego w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a więc nie wpisuje się w zakres zastosowania art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej także jako "p.p.s.a."). Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 7b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne to wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego działający w imieniu wojewody wykonuje zadania niezastrzeżone na rzecz organów administracji geodezyjnej i kartograficznej, a w szczególności kontroluje przestrzeganie i stosowanie przepisów ustawy oraz kontroluje działania administracji geodezyjnej i kartograficznej. Zdaniem organu przemawia to za przedwczesnością wniesionej skargi na czynność materialno-techniczną.
Na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. pełnomocnik skarżącego popierał skargę wskazując, że skarga dotyczy całości czynności polegającej na usunięciu w ewidencji gruntów i budynków skarżącego jako użytkownika działek nr [...] i nr [...]. Pełnomocnik wyjaśnił jednocześnie, że od stycznia 2025 r. strona skarżąca jest właścicielem działki nr [...]. Pełnomocnik sprecyzował również wniosek dowodowy dotyczący dokumentów z akt sprawy II SA/Lu 704/19 wskazując, że wniosek ten dotyczy wyroku zapadłego w tej sprawie.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie uwzględnił wniosków dowodowych dotyczących wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz dotyczącego pisma Wydziału Geodezji i Kartografii Urzędu Miasta Lublin z dnia 28 kwietnia 2025 r. Treść powołanych w skardze orzeczeń i ich uzasadnień jest bowiem znana Sądowi z urzędu, a nadto odpis wyroku w sprawie o sygn. akt I OSK 325/21, a także pismo z dnia 28 kwietnia 2025 r. znajdują się w uzupełnionych przez organ aktach administracyjnych. Sąd uwzględnił natomiast pozostałe wnioski dowodowe strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie w części. Natomiast wniosek organu o odrzucenie skargi był niezasadny.
Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiła czynność materialno-techniczna Prezydenta Miasta Lublin nr [...] z dnia 21 grudnia 2021 r., którą dokonano aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na usunięciu z ewidencji gruntów i budynków danych skarżącego jako użytkownika działki nr [...] położonej w L., przy Al. [...] oraz działki nr [...] położonej w L., przy ul. [...].
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie zaś do art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Jak podniesiono w skardze i co potwierdzają dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, o podjęciu zaskarżonej czynności z dnia 21 grudnia 2021 r., nr [...] skarżący P. dowiedział się z pisma Wydziału Geodezji Urzędu Miasta Lublin z dnia 28 kwietnia 2025 r., które zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 maja 2025 r. Dopiero w piśmie z dnia 28 kwietnia 2025 r. skarżący dowiedział się o dacie i numerze zaskarżonej czynności. Skarżący wniósł skargę w dniu 3 czerwca 2025 r. Mając zatem na względzie datę, w której pismo zostało doręczone skarżącemu – 5 maja 2025 r., skarga została wniesiona z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Jednocześnie nie można zgodzić się z podniesioną w odpowiedzi na skargę argumentacją, iż zaskarżona czynność materialno-techniczna aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków była objęta wyłączeniem przewidzianym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W odniesieniu do stanowiska organu wskazać należy, że nowela ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 r., która weszła w życie w dniu 15 kwietnia 2015 r., dokonała zmiany art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. polegającej na ograniczeniu zaskarżalności aktów i czynności, o których mowa w tym przepisie, przez wyłączenie tych aktów i czynności, które podjęto w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w dziale IV, V, i VI Ordynacji podatkowej (tj. w postępowaniu podatkowym, w czynnościach sprawdzających i w kontroli podatkowej) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy wymienionych ustaw. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (VII kadencja, druk sejm. nr 1633 i 2539) wyjaśniono, że celem powyższej zmiany jest wykluczenie zaskarżania do sądu administracyjnego poszczególnych aktów i czynności podejmowanych w ramach sformalizowanych procedur. Należy zauważyć, że ustanowione w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ograniczenie zaskarżalności wspomnianych aktów i czynności zostało powiązane ze ściśle określonymi w tym przepisie ustawami procesowymi, a zatem obejmuje tylko te akty i czynności, które wydano lub podjęto w ramach tych postępowań (tak B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, System Informacji Prawnej LEX).
Wbrew stanowisku organu zaskarżona w niniejszej sprawie czynność aktualizacji ewidencji gruntów nie została podjęta jako jedna z poszczególnych czynności w ramach sformalizowanej procedury postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego. Argumentacja organu w tym zakresie jest w ocenie Sądu chybiona.
Także podniesiony w odpowiedzi na skargę zakres zadań kontrolnych wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, wynikający z art. 7b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie stanowi o przedwczesności wniesionej w sprawie skargi, której przedmiotem jest czynność materialno-techniczna Prezydenta Miasta Lublin.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, zaskarżona czynność została podjęta na skutek wniosku zawartego w piśmie Dyrektora Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta Lublin z dnia 20 grudnia 2021 r., które w dniu 20 grudnia 2021 r. wpłynęło do Wydziału Geodezji Urzędu Miasta Lublin, a dotyczyło usunięcia z ewidencji gruntów i budynków wpisu prawa użytkowania P. w odniesieniu do działki nr [...] ([...] położonej przy ul. [...] w L. oraz wpisu prawa użytkowania [...] P. w odniesieniu do działki nr [...] (o. położonej przy Al. [...] w L.. Do pisma dołączone były dokumenty w postaci kopii: postanowienia Sądu Rejonowego [...] w Lublinie z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt [...], postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2017 r, sygn. akt [...] oraz wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2021 r, sygn. akt I OSK 325/21. W piśmie powołano się nadto na wcześniejszą informację z dnia 4 listopada 2019 r. o braku dokumentów mogących stanowić podstawę ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków prawa użytkowania O. P. w odniesieniu do działki nr [...].
Na tej podstawie czynnością materialno-techniczną z dnia 21 grudnia 2021 r. dokonano wykreślenia użytkownika w odniesieniu do działki nr [...] ([...] położonej przy ul. [...] w L. oraz w odniesieniu do działki nr [...] ([...]) położonej przy Al. [...] w L..
W związku z przedmiotem zaskarżonej czynności wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej także jako "p.g.k." lub "ustawa") ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Przepis art. 20 p.g.k. określa rodzaje gromadzonych informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2). Informacje te mają charakter przedmiotowy – w odniesieniu do gruntów dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeśli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wykazania właściciela, a w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego – także innych podmiotów, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości (lit. a) oraz, w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osób lub innych podmiotów, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (lit. b).
Powyższe informacje, zarówno przedmiotowe jak i podmiotowe, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych (art. 24 ust. 1 p.g.k.).
Szczegółowy zakres informacji objętych ewidencją gruntów i budynków uregulowany jest w wydanym na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U z 2024 r., poz.219 z późn. zm., dalej także jako "rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów"), które zastąpiło wcześniej obowiązujące rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393 z późn. zm., dalej także jako "rozporządzenie z dnia 29 marca 2001 r.").
Stosownie do § 12 pkt 1 lit. e rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, w ewidencji wykazuje się użytkowników gruntów państwowych i samorządowych (analogicznie § 11 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r.).
W świetle przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków ewidencja ta jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 1718/13). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 października 1998 r., sygn. II SA 1094/98, z dnia 18 marca 1999 r., sygn. II SA 1728/98 i z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. II SA 862/00). Zadaniem organu ewidencyjnego jest jedynie rejestracja danych na podstawie dokumentów wytworzonych przez inne uprawnione do tego podmioty. Postępowanie ewidencyjne służy bowiem ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach. Wpis zmian do ewidencji gruntów ma zatem charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego i nie może nowego stanu prawnego kształtować.
Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy mające charakter oczywistych, w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, omyłek. Chodzi zatem o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1444/20).
Jak podkreśla w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie można kwestionować czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. I OSK 719/07 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. I OSK 1377/14). Organy ewidencyjne są jedynie uprawnione do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów.
Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a wynika wymagany przepisem art. 50 § 1 p.p.s.a. interes prawny skarżącego we wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. Powołane przepisy wskazują bowiem, że aktualizacja ewidencji gruntów i budynków może nastąpić na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. Skoro tak, to podmiot, który był wpisany jako użytkownik nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego (w okolicznościach sprawy nieruchomości Gminy Lublin), jest również uprawniony do kwestionowania legalności wykreślenia jego wpisu w ewidencji gruntów jako użytkownika. Przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów i budynków mają bowiem podmioty wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. (por. Felcenloben, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, System Informacji Prawnej LEX).
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).
W okolicznościach sprawy w treści zawiadomienia o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych, w punkcie dotyczącym dokumentów będących podstawą zmiany powołano pismo do Wydziału Geodezji dotyczące użytkowania P. w odniesieniu do działek [...] i [...] ([...]). Jak wskazano wyżej, do przedmiotowego pisma Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta Lublin z dnia 20 grudnia 2025 r. dołączone były kopie: postanowienia Sądu Rejonowego [...] w Lublinie z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt [...], postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt [...] oraz wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2021 r, sygn. akt I OSK 325/21.
Wymaga jednak podkreślenia, że wymienione orzeczenia nie zawierały pozytywnych rozstrzygnięć, których treść mogłaby zostać uwidoczniona w ewidencji gruntów poprzez zmianę danych ewidencyjnych w drodze czynności materialno-technicznej zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c. Nie zawierały również rozstrzygnięć w przedmiocie użytkowania przedmiotowych działek przez P. , gdyż przedmiot spraw, w których orzeczenia zostały podjęte, był inny.
Postanowieniem z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w Lublinie oddalił jedynie wniosek P. w W. o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w L., [...], obejmującej działki gruntu nr [...] i nr [...]. Tylko dodatkowo można zauważyć, że jak wynika z uzasadnienia powołanego postanowienia, oddalenie wniosku o zasiedzenie nastąpiło z uwagi na stwierdzony przez Sąd Rejonowy brak samoistnego charakteru posiadania przez wnioskodawcę objętej wnioskiem nieruchomości, a nie brak użytkowania tej nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r, sygn. akt [...] Sądu Okręgowego w Lublinie oddalił zaś apelację P. w W. od postanowienia Sądu Rejonowego [...] w Lublinie z dnia 10 marca 2017 r., wydanego w sprawie o sygn. akt [...].
Z kolei wyrokiem z dnia 17 czerwca 2021 r, sygn. akt I OSK 325/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 400/20. Przedmiotem tej sprawy była kwestia legalności decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 5 maja 2020 r., odmawiającej spadkobiercom jednego ze współwłaścicieli zwrotu udziału w prawie własności wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy Al. [...], w obszarze aktualnej działki nr [...] ([...]).
W tym stanie rzeczy Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że zachodzą podstawy do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności materialno-technicznej w zakresie odnoszącym się do działki ewidencyjnej oznaczonej nr [...] [...]), położonej w L. przy Al. [...]. Zaskarżona czynność w istocie nie została bowiem dokonana w oparciu o jedną z podstaw wymienionych w art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.k., w szczególności wymienioną w ust. 2b pkt 1 lit. c
Natomiast z art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k. jednoznacznie wynika, że w przypadkach innych, niż wymienione w pkt 1, aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Jak podnosi się w doktrynie prawa, z przepisu art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k. a contrario wynika, że w drodze decyzji administracyjnej w katastrze nieruchomości powinny być ujawniane wszelkie inne zmiany danych ewidencyjnych niż wymienione enumeratywnie w ust. 2b pkt 1 (por. D. Felcenloben, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, LEX). Także odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).
W związku zaś z powołaniem się w piśmie Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta L. z dnia 20 grudnia 2025 r. na zawartą w piśmie Wydziału Geodezji z dnia 4 listopada 2019 r. informację o braku dokumentów mogących stanowić podstawę ujawnienia prawa użytkowania P. w odniesieniu do działki nr [...] (kopia pisma z dnia 4 listopada 2019 r. k. 113 akt sądowych) wskazać należy, że w sytuacji wykrycia błędnych informacji, będących wyłącznie wynikiem czynności technicznej, wyeliminowanie tego błędu także następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d w związku z ust. 2b pkt 2 p.g.k. Przy tym zawarty w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k. zwrot "wykrycie błędnych informacji" oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania (por. D. Felcenloben, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, LEX i powołane tam orzecznictwo, a także np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1118/19).
Orzekając merytorycznie w sprawie w przedmiocie stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności w opisanym zakresie Sąd miał przy tym na względzie wyrażane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym czynność materialno-techniczna aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie ma charakteru czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 1691/22, aczkolwiek odmiennie np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2248/15). Dostrzec jednak należy, że takie stanowisko wyrażane jest w sprawach, w których aktualizacja informacji w ewidencji gruntów następowała wyłącznie przez odzwierciedlenie (zarejestrowanie) treści wynikającej z dokumentów, o których mowa w art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.k. Natomiast z przyczyn omówionych wyżej stan faktyczny niniejszej sprawy jest odmienny, gdyż podstawy zaskarżonej czynności w istocie nie stanowiły dokumenty wymienione w art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.k. Zaskarżona czynność nie polegała wyłącznie na przetworzeniu informacji zawartej w dokumentach przyjętych za podstawę czynności i ujawnieniu tej informacji w rejestrze, gdyż takich informacji nie zawierały rozstrzygnięcia zawarte w przedstawionych organowi rejestrowemu wyrokach. W tej zaś sytuacji aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie mogła przybrać formy czynności materialno-technicznej, gdyż we wszystkich innych przypadkach niż wymienione w art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.k. wymagane jest wydanie decyzji administracyjnej, po przeprowadzeniu stosownego postępowania z udziałem stron. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko wyrażone w zbliżonym stanie faktycznym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 553/09 (por. też powołany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 928/24).
Sąd oddalił natomiast skargę w pozostałej części – to jest w zakresie odnoszącym się do działki nr [...]. Jak wynika z przedstawionych dokumentów, jak również treści skargi, działka nr [...] położona w L., przy ul. [...] stanowi obecnie własność skarżącego P. w W., który nabył własność na podstawie umowy z dnia 20 stycznia 2025 r. zawartej z Gminą L.. Skarżący P. jest aktualnie wpisany w ewidencji gruntów jako właściciel tej nieruchomości (k. 121 oraz k. 127-130 akt sądowych). Jak wyjaśniono wyżej, ewidencja gruntów i budynków prowadzona jest zgodnie z zasadą aktualności. Natomiast kwestionowany w niniejszej sprawie stan ewidencji wynikający z wykreślenia P. jako użytkownika działki nr [...] został już zastąpiony innymi, późniejszymi prawidłowymi danymi, których skarżąca nie kwestionuje. W tej sytuacji stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, odnoszącej się do uprzedniego, a nie obecnego stanu ewidencji nie jest w ocenie Sądu możliwe.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt III wyroku dotyczące zwrotu kosztów postępowania jest uzasadnione treścią art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Koszty obejmowały kwotę uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem (480 zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).