III SA/Lu 17/23

III SA/Lu 17/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 7d pkt 1 lit. a; art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2; art. 24a
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant: Referent Małgorzata Rębacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do ujawnionego podczas modernizacji gruntów i budynków przebiegu granic działek oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 listopada 2022 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej też jako organ odwoławczy, organ), po rozpatrzenia odwołania B. L., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej też jako Starosta, organ I instancji) z dnia 3 sierpnia 2022 r. nr [...] w sprawie zgłoszonych zarzutów do ujawnionego podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków przebiegu granic działek nr [...] i nr [...] z działkami sąsiednimi nr [...] i nr [...] oraz powierzchni działek nr [...] i nr [...], położonych w obrębie T. Z., gmina T..
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
Starosta, na podstawie art. 24a ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne zarządził przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków m. in. dla jednostki ewidencyjnej [...]_2 T. , w tym dla obrębu ewidencyjnego [...] Z.. Projekt operatu opisowo-kartograficznego dla wymienionego obrębu ewidencyjnego podlegał wyłożeniu do wglądu osób zainteresowanych w dniach od 5 czerwca 2020 r. do 26 czerwca 2020 r. (15 dni roboczych) w budynku Starostwa Powiatowego w B.. Po upływie 15 dni roboczych od zakończenia wyłożenia, dane zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i zostały ujawnione w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Operat techniczny z modernizacji ewidencji gruntów i budynków został przyjęty do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w B. w dniu 31 sierpnia 2020 r. za nr [...] Informacja Starosty [...] z dnia 25 listopada 2020 r., o tym, że dane objęte modernizacją zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stały się danymi ewidencji gruntów i budynków, została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa L. z dnia 4 grudnia 2020 r., poz.[...].
Podczas wyłożenia projektu operatu opisowo-kartograficznego uwagę do projektu złożyła B. L. (skarżąca), właścicielka działek nr [...] i [...], wskazując w piśmie z dnia 16 czerwca 2020 r., że nie wyraża zgody na przebieg granic powyższych działek, gdyż przedstawione granice uwzględniają rozgraniczenie dokonane przez geodetę J. P. z dnia 26 kwietnia 2017 r. zatwierdzone decyzją Wójta Gminy T., a rozgraniczenie i decyzja Wójta zostały unieważnione wyrokami. Pismem z dnia 7 lipca 2020 r. Starosta poinformował zainteresowaną, że uwaga zgłoszona do ww. projektu operatu opisowo-kartograficznego jest w całości bezzasadna.
W odpowiedzi na pismo Starosty z dnia 7 lipca 2020 r., skarżąca w piśmie z dnia 15 lipca 2020 r. (data wpływu do organu 16 lipca 2020 r.) ponownie poinformowała, że po zapoznaniu się z przedłożonymi jej mapami działek nr [...] i nr [...] oraz działki [...] nie zgadza się na przebieg przedstawionych na nich granic i powierzchni.
Starosta potraktował pismo skarżącej z dnia 15 lipca 2020 r. jako zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, a następnie po przeprowadzeniu postępowania, o którym zawiadomił również właścicieli działki sąsiedniej o nr [...] (U. N.) i o nr [...] (małż. A. G. i P. G.), decyzją z dnia 10 listopada 2020 r. orzekł o odrzuceniu wniesionych zarzutów.
Decyzją z dnia 1 lutego 2021 r. organ odwoławczy uchylił decyzję Starosty z dnia 10 listopada 2020 r. i umorzył postępowanie I instancji w całości. Organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że pismo skarżącej z dnia 15 lipca 2020 r. nie zostało złożone w terminie 30 dni od daty ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa L. (tj. 30 dni od 4 grudnia 2020 r.) informacji o tym, że dane objęte modernizacją obrębu ewidencyjnego [...] Z. stały się danymi ewidencji gruntów i budynków. Zostało wniesione jeszcze w trakcie rozpatrywania uwag złożonych podczas wyłożenia operatu opisowo-kartograficznego. Organ odwoławczy stanął jednak na stanowisku, że skoro przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie wskazują terminu początkowego na zgłaszanie zarzutów do modernizacji ewidencji gruntów i budynków, a wskazany w art. 24a ust. 9 tej ustawy termin zgłoszenia zarzutów - "30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8" jest terminem końcowym na zgłoszenie zarzutów, na co wskazuje zapis art. 24a ust. 12 ustawy, to pismo skarżącej z dnia 15 lipca 2020 r. trafnie zostało zakwalifikowane przez Starostę jako zarzuty do danych ujawnionych podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego T. Z.. W tych okolicznościach, jak zauważył organ odwoławczy, wszystkie czynności związane z modernizacją ewidencji gruntów i budynków (także rozpatrywanie zgłoszonych zarzutów) powinny być prowadzone w postępowaniu wszczętym z urzędu. Tymczasem, z zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2020 r. wynika, że Starosta wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wniesienia zarzutów do modernizacji w odniesieniu do przebiegu granic działek nr [...], [...] z działką nr [...] i nr [...] oraz ich powierzchni. Organ w zawiadomieniu nie podał jednak, czy postępowanie wszczyna na wniosek, czy z urzędu. Natomiast w podstawie prawnej wydanej w dniu 10 listopada 2020 r. decyzji Starosta wskazał, że decyzja wydana została po rozpatrzeniu sprawy z wniosku, co potwierdza, że postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów zostało od początku prowadzone na wniosek strony, a nie z urzędu, co zdaniem organu odwoławczego jest rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Wykonując wskazania organu odwoławczego Starosta zawiadomieniem z dnia 14 kwietnia 2021 r. (k. [...] t. [...]) poinformowł strony o prowadzonym z urzędu postępowaniu administracyjnym w sprawie wniesienia zarzutów do przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków gminy T. w odniesieniu do ujawnionego przebiegu granic działek położonych w obrębie ewidencyjnym T. Z. oznaczonych nr: [...], [...] z sąsiednimi działkami nr [...] i nr [...] oraz ich powierzchni.
Decyzją z 8 września 2021 r. Starosta orzekł o odrzuceniu zarzutów wniesionych przez skarżącą pismem z dnia 15 lipca 2020 r.
Decyzją z dnia 2 grudnia 2021 r. organ odwoławczy uchylił przedmiotową decyzję organu I instancji i przekazał sprawę Staroście do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy podniósł, że przebieg granic działki nr [...] i części działki nr [...] z działką nr [...] został ujawniony podczas prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu zaewidencjonowanego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 26 czerwca 2017 r. pod nr [...] Celem niniejszego opracowania dokonanego przez geodetę J. P. było dokonanie rozgraniczenia m.in. ww. działek. Powyższy dokument został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy T. z 1 sierpnia 2017 r. znak: [...], decyzja ta jak wynika z akt sprawy (pismo Wójta Gminy T. z 20 kwietnia 2021 r. znak: [...]) jest decyzją ostateczną. Organ podkreślił, że nie ma zastrzeżeń w zakresie tego operatu wykorzystanego co do części poza zabudowaniami. Ponadto, zastrzeżeń co do działki nr [...], jak wynika z odwołania nie ma skarżąca. Nie sposób wobec tego zarzucić Staroście nieprawidłowości w zakresie działki nr [...] oraz części działki nr [...], który to przyjął za prawidłowe posłużenie się operatem technicznym z 2017 r. dotyczącego rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości.
Jednakże w ocenie organu odwoławczego przebieg granicy działki nr [...] w części zabudowanej z działką nr [...] i nr [...] ujawniony na podstawie operatu technicznego z 2009 roku sporządzonego przez geodetę St. K. budzi wątpliwości. Mianowicie operat ten został sporządzony na zlecenie Starosty i miał na celu analizę dokumentów z czynności rozgraniczenia pod kątem możliwości wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów. Zmiany te jak wynika z decyzji znak: [...] 2-35/09/10 z 18 maja 2021 r. zatwierdzającej dokonane czynności dotyczyły zmiany powierzchni m.in. działki nr [...]. Od decyzji tej złożone zostało odwołanie do organu odwoławczego, który to decyzją znak: [...] z dnia 27 sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarga W. M. (matki skarżącej) na tę decyzję została przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Lublinie oddalona wyrokiem z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 474/10. Operat ten został sporządzony w oparciu o dokumentację źródłową tj. ugodę z dnia 13 listopada 1991 r., ugodę z dnia 1 maja 1992 r. oraz wyrok Sądu Rejonowego z dnia 24 września 1999 r. sygn. akt I Ns [...] następnie utrzymany w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Z. w dniu 22 marca 2000 r., sygn. akt I Ca [...]. Wobec czego przedmiotowy operat powinien odzwierciedlać stan zachowany ww. dokumentach. Analiza dokonana przez organ odwoławczy przeczy jednak powyższym założeniom. Organ odwoławczy wyjaśnił wówczas, że jak ustalono w ugodzie z dnia 1 maja 1992 r. przedmiotem sporu pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] był odcinek granicy pomiędzy punktami: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10. Natomiast po szczegółowym rozpatrzeniu sprawy strony ustaliły, że sporna granica będzie przebiegała: "od punktu 1 odcinkami prostymi przez punkt 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 do punktu 10." Analiza opinii technicznej sporządzonej przez geodetę St. K. pod kątem obowiązujących przepisów prowadzi do wniosku, że geodeta dokonując własnych obliczeń w oparciu o zawartą ugodę zmienił przebieg granic załamując ją na odcinku pkt 2. Dokonanie tejże zmiany, w ocenie organu wyższego stopnia, spowodowało nieuprawnioną ingerencję w ustalony podczas rozgraniczenia przebieg granic zaakceptowany przez zainteresowanych. Wobec czego zarzuty strony w kwestii tego odcinka granic są słuszne. Organ odwoławczy podkreślił, że Starosta mając na uwadze nieścisłości zachowane w operacie technicznym [...] powinien dokonać analizy materiału dowodowego. Z akt nie wynika też aby takiej analizy dokonał wykonawca prac modernizacyjnych. Organ odwoławczy podniósł, że ocenie powinna podlegać przede wszystkim zmiana przebiegu granic ujawniona przez ww. geodetę. Sposób w jaki geodeta wyznaczył punkt będący osią sporu (pkt nr [...]) ale także cały odcinek przebiegu granic w obrębie ugody z 1992 r. Analiza wykorzystania dokumentacji z 2009 roku winna również obejmować stronę północną przedmiotowej nieruchomości, gdyż ma to kluczowe znaczenie w odniesieniu do zarzutów strony odnośnie zmiany szerokości działki nr [...].
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przeprowadzeniu dodatkowego postepowania wyjaśniającego i pozyskania uzupełniającej dokumentacji od wykonawczy prac modernizacyjnych Starosta, decyzją z dnia 3 sierpnia 2022 r.:
1. uwzględnił zarzuty w stosunku do ujawnionego przebiegu granicy działki [...] z działką [...] na odcinku zabudowy zmieniając współrzędne punktów: nr [...] z X= 5603853,96 Y=8422568,26 na X=5603855,84 Y=8422567,76 oraz nr [...] z X=5603850,52 [...],85 na X=5603850,29 Y=8422551,30;
2. wprowadził zmianę powierzchni działki [...] z 0,9292 ha na 0,9268 ha oraz w miejsce użytku Br-PsV o powierzchni 0,1198 ha wpisał użytek Br-PsV o powierzchni 0,1174 ha;
3. wprowadził zmianę powierzchni działki [...] z 3,0899 ha na 3,0922 ha oraz w miejsce użytku Br-PsV o powierzchni 0,1335 ha wpisał użytek Br-PsV o powierzchni 0,1358 ha;
4. odrzucił zarzuty dotyczące powierzchni działki [...] jak również przebiegu granic działki [...] z działkami sąsiednimi o numerach [...] i [...] ujawnionego na podstawie dokumentacji J. P., nr [...]
Starosta stwierdził, że zmian opisanych w punktach 1, 2, 3 rozstrzygnięcia decyzji należy dokonać zgodnie z dokumentacją przyjętą do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w B. pod nr [...] w dniu 20 kwietnia 2022 r.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca reprezentowana przez W. M.. Skarżąca zarzuciła między innymi, że Starosta dąży do unieważnienia protokołu granicznego z dnia 1 maja 1992 r. sporządzonego przez geodetę R. G., który ma moc sądową. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja w punkcie 3 jest niezgodna z decyzją Starosty nr [...] i wyrokiem w sprawie sygn. akt III SA/Lu 474/10 powiększająca działkę nr [...] o ok. 10 arów, czyli dokładnie tyle ile brakuje na gruncie na działce nr [...]. Zarzuciła, że Starosta próbuje wbrew prawnym dokumentom zmniejszyć powierzchnię działki nr [...] z 0,9454 ha na 0,9268 ha. Wskazała także, że według dokumentacji sporządzonej przez geodetę J. P. szerokość działki [...] w poszczególnych punktach wynosi od 11,95 m do 10,15 m, z kolei działka nr [...] w tych samych punktach ma szerokość ód 18,85 m do 16,80 m. Natomiast, według księgi wieczystej działki winny mieć jednakową szerokość równą 16,49 m. Powierzchnia, z której wynika ta szerokość tj. 3,0126 ha jest zgodna z wyrokiem sądu z dnia 17 marca 2011 r. Według skarżącej zaskarżona decyzja ingeruje w działkę będącą jej własnością w zabudowie, jak również poza zabudową samowolnie zmieniając punkty graniczne, mimo że w tym obrębie działka objęta jest ugodą potwierdzoną postanowieniem sądu z dnia 31 grudnia 1998 r., sygn. I Ca [...]. Starosta w zaskarżonej decyzji określił szerokość działki nr [...] na wysokości końca ogrodzenia (za pkt 10) na 11,80 m opierając się na rozgraniczeniu geodety J. P., który w dniu 13 listopada 1991 r. podczas rozgraniczenia na szkic naniósł szerokość w pkt B o wartości 11,70 m, co jak zdaniem skarżącej jest kłamstwem, gdyż faktyczna szerokość wynosi 12,80 m. Taki zapis jest w akcie własności ziemi, w księdze wieczystej oraz w operacie geodety R. G.. Geodeta J. P. powołany przez sąd do sprawy Ns [...] w 1997 r. naniósł szerokość działki nr [...] równą 11,80 m, a w działce nr [...] szerokość 16,80 m, co jest, zdaniem skarżącej nieuczciwością, którą wytknął sąd w postanowieniu o sygn. I Ca [...]. Skarżąca podniosła też, że powierzchnia działki nr [...] według aktu własności ziemi i aktu notarialnego wynosi 1,29 ha, a jej szerokość winna wynosić 12,80 m, a nie jak podaje geodeta J. P. na szkicu z rozgraniczenia z 26 kwietnia 2017 r. średnio 12,17 m. Odnośnie granicy między działką nr [...], a działką nr [...] geodeta J. P., zdaniem skarżącej, przesunął prawną granicę o 1,45 m w działkę nr [...]. Potwierdzeniem jest uwidocznienie na szkicu szerokości działki nr [...] o wartości 11,00 m, co jest niezgodne ze stanem faktycznym z użytkowania. W stosunku do granicy między działką. W ocenie skarżącej co do granicy między działką nr [...], a działką nr [...] geodeta przesunął granicę o średnio 0,8 m, co poskutkowało zwężeniem działki nr [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 listopada 2022 r. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 3 sierpnia 2022 r. W ocenie organu odwoławczego, dokumentacja sporządzona w ramach procedury związanej z modernizacją ewidencji gruntów i budynków (operat techniczny nr [...]) wraz z dokumentacją sporządzoną w ramach rękojmi (operat techniczny nr [...]) w zakresie działek objętych niniejszym postępowaniem administracyjnym stanowi wiarygodny i spełniający obowiązujące standardy dokument, który może być podstawą ujawnienia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Organ wyjaśnił, że operat techniczny z modernizacji ewidencji gruntów i budynków stanowi odzwierciedlenie danych zachowanych w dokumentacji źródłowej określającej stan prawny przedmiotowych działek. Dokumentacją źródłową w niniejszym przypadku stanowią: operat techniczny nr [...] z założenia ewidencji gruntów; operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia działek nr [...] i [...] zakończonego ugodą z dnia 1 maja 1992 r.; operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych numerami [...] i [...] zakończonego ugodą z dnia 11 listopada 1991 r.; operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia działek nr [...], [...], [...], [...],[...], [...] zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy T. z 1 sierpnia 2017 r. znak: [...], która dotyczy granic działki nr [...] i części działki nr [...] z działką nr [...].
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w skład dokumentacji źródłowej, którą wykorzystał wykonawca prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków wchodzi również operat techniczny nr [...] z analizy dokumentacji z czynności rozgraniczenia do zasadności zmian w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Wyżej wymieniona dokumentacja została przeanalizowana przez wykonawcę prac modernizacyjnych pod względem dokładności, aktualności i kompletności, wskazując na ich przydatność do wykonania prac. Wykonawca uzasadnił wybór dokumentacji z 2009 i 2017 r. wskazując, że dokumentacja ta pozwala na pozyskanie kompletnych danych dotyczących współrzędnych punktów granicznych.
Organ wyjaśnił, że na podstawie aktualnej bazy danych przekazanej przez Starostę w ramach zleconego dodatkowego postępowania wyjaśniającego wykonawca prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków przebieg granicy działki nr [...] (w części zabudowanej) z działką nr [...] przyjął w oparciu o operat techniczny nr [...] Dane zachowane w operacie z 2009 r. odpowiadają danym zachowanym w operacie [...] - punkty graniczne 2, 3, 5 i 6 (oznaczone na szkicu z pomiaru uzupełniającego stanowiącego skład operatu z 2008 r.).
Kolejno przebieg granicy działki nr [...] z działkami nr [...] (poza zabudową) i nr [...] w operacie opisowo-kartograficznym - wyznaczony przez punkty 6-1553, 6-81, 6-82, 6-4601, 6-1335, 6-1260 i 6-371 - wyznaczono w oparciu o operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia nieruchomości. Rozgraniczenie to od punktu BJGPS (przy działce nr [...]) do punktu 036 (przy działce nr [...]) zostało zatwierdzone ostateczną decyzją Wójta Gminy T. z 1 sierpnia 2017 r. znak: [...] (pismo Wójta Gminy T. z 20 kwietnia 2021 r. znak: [...]). Ustalony przebieg granicy został przedstawiony na szkicu granicznym stanowiącym skład omawianego operatu technicznego z 2017 r. Następnie punkty graniczne od punktu 6-372 do punktu 6-1336 określające przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] przyjęto ze szkicu z pomiaru stanu władania.
Punkty graniczne oznaczone w operacie opisowo- kartograficznym od punktu 6-5176 do punktu 6-5167 - wyznaczające przebieg granicy działek nr [...] (część bez zabudowań) z działką nr [...] - wykonawca prac modernizacyjnych przyjął na podstawie operatu technicznego nr [...] W operacie z 2017 roku dokonano wznowienia znaków granicznych zgodnie z ustaleniami Sądu Rejonowego w B. (sygn. akt I Ns [...] z dnia 24 września 1999 r.).
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] wyznaczono w toku prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów budynków w oparciu o dokumentację nr [...], która została sporządzona na zlecenie Starosty w celu analizy dokumentów z czynności rozgraniczenia pod kątem możliwości wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów. Z informacji zawartych w przedmiotowym operacie wynikało, że został on sporządzony w oparciu o dokumentację źródłową tj. ugodę z dnia 13 listopada 1991 r., ugodę z dnia 1 maja 1992 r. oraz wyrok Sądu Rejonowego z dnia 24 września 1999 r. sygn. akt I Ns [...] (utrzymany w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Z. w dniu 22 marca 2000 r. sygn. akt I Ca [...]). Jednakże, jak wskazano w pierwotnej decyzji organu odwoławczego z dnia 2 grudnia 2021 r. operat techniczny z 2009 roku nie odzwierciedlał danych z ugody zawartej 1 maja 1992 r. W opinii technicznej sporządzonej przez geodetę St. K. wskazano, że współrzędne punktów: 1, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10 przyjął z operatu geodety R. G. (P.[...]), punkty 2 i 4 obliczył na podstawie miar wykazanych na szkicu do aktu ugody z dnia 1 maja 1992 r. Powyższe doprowadziło do zmiany przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...] z prostolinijnego (co wynikało z ugody) załamując ją na odcinku pkt 2. Dokonanie tejże zmiany spowodowało nieuprawnioną ingerencję w ustalony podczas rozgraniczenia przebieg granic. Dlatego też Starosta działając zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego zobligował wykonawcę prac modernizacji ewidencji gruntów i budynków do sporządzenia nowej dokumentacji, mającej na celu korektę przedmiotowej granicy zgodnie z ugodą z dnia 1 maja 1992 r. Rezultat tych prac znalazł odzwierciedlenie w operacie technicznym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 20 kwietnia 2022 r. pod nr [...] Dokonanie wskazanej korekty spowodowało, że w zakresie przebiegu granicy działki nr [...] (w części zabudowanej) z działką nr [...] odzwierciedlono dane wykazane w ugodzie z 1992 roku.
Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że operat techniczny z 2009 r. geodety St. K. nie mieści się w zamkniętym katalogu dokumentów, na podstawie których ujawnia się w ewidencji przebieg granic działek ewidencyjnych, jednakże dane zachowane w operacie nr [...] (z wyłączeniem punktu, który został zmodyfikowany operatem z 2022 r.) nie wykazuje on nowego przebiegu granic, a odzwierciedla stan według dokumentacji źródłowej. Potwierdzeniem wykazania punktów granicznych z operatów dotyczących rozgraniczenia w zakresie przebiegu granicy działki nr [...] (w części zabudowanej) z działkami nr [...] (operat z 2009 roku) i nr [...] (operat z 2022 roku) niewątpliwie jest źródło danych o położeniu punktu granicznego (ZRD). Jak wynika z wykazu współrzędnych punktów granicznych wartość atrybutu ZRD określono, jako 1, a więc są to punkty pozyskane w ramach geodezyjnych pomiarów terenowych poprzedzonych rozgraniczeniem nieruchomości.
W ocenie organu wyższego stopnia wszelkie nieścisłości, które uprzednio doprowadziły do konieczności uchylenia poprzedniej decyzji Starosty i przeprowadzenia przez organ ponownego postępowania zostały skorygowane za pomocą operatu technicznego nr [...] Organ podkreślił, że nie podjął żadnych działań, które zmieniałyby przebieg granic działek nr [...] i nr [...] z działkami nr [...] i [...] w stosunku do danych, jakie znajdowały się w zasobie jeszcze przed wszczęciem postępowania modernizacyjnego. Odnosząc się do argumentacji skarżącej organ wyjaśnił, że kwestia przebiegu granic może być rozstrzygnięta jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym, gdyż organy ewidencyjne nie są uprawnione do podważania prawidłowości dokumentów źródłowych znajdujących się w zasobie. Organ podkreślił również, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, a odnosząc się do zarzutów skarżącej w zakresie powierzchni działki nr [...], nr [...] i [...] podzielił stanowisko Starosty, że nie można oczekiwać, aby granice zostały ustalone do żądanej powierzchni. Powierzchnia działki jest pochodną jej granic i stanowi dane ewidencyjne tej działki. Organ wyjaśnił również, że powierzchnie działek przy zakładaniu ewidencji gruntów były liczone graficznie metodą przybliżoną i wykazane z dokładnością zapisu do 0,01 ha, dlatego występują rozbieżności. Obecnie powierzchnie działek ujawnione w ewidencji gruntów i budynków zostały obliczone analitycznie ze współrzędnych obliczonych na podstawie danych pomiarowych i wykazane z dokładnością zapisu do 0,0001 ha.
Na decyzję organu odwoławczego z dnia 28 listopada 2022 r. skarżąca B. L. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Według stanowiska skarżącej, organy obu instancji pominęły jej wnioski i zastrzeżenia, jak też dotychczasowe rozstrzygnięcia, w tym:
- decyzję Wójta Gminy T. o bezprzedmiotowości rozgraniczenia geodety J. P.;
- wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 485/19;
- wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 484/19;
- wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 474/10;
- postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 24 września 1999 r. sygn. I Ns [...] w sprawie rozgraniczenia działki [...] z działką [...];
- postanowienie Sądu Okręgowego w Z. z dnia 22 marca 2000 r. sygn. Ca [...].
Z treści skargi wynika, że skarżąca nie zgadza się ze zmianami wprowadzonymi do ewidencji, które dotyczą granic i wielkości powierzchni nieruchomości stanowiącej własność skarżącej. Skarżąca wskazała między innymi, że na mapie geodeta St. K. wykazał powierzchnię działki nr [...] z 0,93 ha na 0,9454 ha na którą wyraża zgodę o granicach prostych z wyjątkiem punktu 7. Nie wyraża zaś zgody na granicę wyznaczoną przez tego geodetę od punktu 1 do punktu 10 (w zabudowie): granica ta zaznaczona jest linią łamaną, co jest niezgodne z rozgraniczeniem geodety R. G. z dnia 1 maja 1992, które to rozgraniczenie ma moc sądową, a wyznaczona granica w tym rozgraniczeniu przebiegać ma w linii prostej, łączącej punkty 1 do 10. Skarżąca zarzuciła, że geodeta St. K. nie miał prawa w ogóle nakreślać przebiegu tej granicy w zabudowie według własnego uznania, a szerokość jej działki pomiędzy punktem 1 a punktem A (przy szosie) została przez geodetę St. K. absurdalnie zawężona. Z kolei geodeta J. P. zdaniem skarżącej odnośnie do działki nr [...] (za górą) o pow. 1,29 ha podczas rozgraniczenia zbiorowego w dniu 26 kwietnia 2017 zawęził działkę o 1,45 m, po czym pas tego gruntu przyłączył do działki nr [...] sąsiadującej od strony północnej, wł. U. N.. Długość działki [...] wynosi 1008 m, przy prawnej szerokości z lat uwłaszczenia i wg Księgi Wieczystej wynoszącej 12,80 m. Długość działki [...] m mnożona przez prawną szerokość 12,80 m daje 1,29 ha powierzchni, tak jak jest zapisane w Księdze Wieczystej i jak było użytkowane od czasu uwłaszczenia do chwili rozgraniczenia geodety. J. P.. Jej zdaniem, w ten sposób geodeta J. P. nie uznał starej wiekowej miedzy dzielącej działki nr [...] i nr [...]. Skarżąca podniosła też, że organy nie uwzględniły jej zastrzeżeń i zmieniły powierzchnię działki [...] na o wiele mniejszą, odcinając część gruntu na korzyść sąsiada P. G.. Zdaniem skarżącej, gdyby organ uznał powierzchnię z modernizacji: 0,9292 ha, to szerokość jej działki, której długość wynosi 726,56 m wyniosłaby 12,79 m, co praktycznie odpowiadałoby szerokości określonej w Akcie Własności Ziemi.
W ocenie skarżącej organ zaskarżoną decyzją obrócił stan prawny i faktyczny istniejący od bardzo wielu lat, pominął granice prawne zapisane w ewidencji gruntów z lat 1967 oraz naruszył akt własności, którego nietykalność zagwarantowana jest Konstytucją.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Skarżąca w odpowiedzi na stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę złożyła dodatkowe pismo procesowe wraz z załącznikami z dnia 3 marca 2023 r., w którym ponownie przedstawiła swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji co do uwzględnienia zarzutów skarżącej w zakresie przebiegu granicy działki nr [...] z działką [...] na odcinku zabudowy i ich powierzchni i nakazująca wprowadzenie zmian w tym zakresie w oparciu o dokumentację przyjętą do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w B. za nr [...] w dniu 20 kwietnia 2022 r. oraz co do odrzucenia zarzutów skarżącej dotyczących powierzchni działki nr [...] i granicy tej działki z działkami sąsiednimi o nr [...] oraz nr [...] ujawnionych na podstawie dokumentacji o nr [...]
Z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia, w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz.1990), dalej jako: "P.g.k." lub "ustawa". W świetle art. 2 pkt 8 ustawy, pod pojęciem ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) – rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zbiór ten, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw (por. wyroki w sprawach sygn. akt: I OSK 1718/13, Lex nr 1723906, III SA/Kr 633/14, Lex nr 1550407, III SA/Lu 140/10, Lex nr 669598).
Zadanie prowadzenia ewidencji zostało powierzone starostom (art. 7d pkt 1 lit. a ustawy). Określone ustawą informacje o gruntach, budynkach, lokalach oraz właścicielach nieruchomości zawiera tzw. operat ewidencyjny, który zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy składa się z:
1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2 prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego oraz
2) zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w art. 24a P.g.k. Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ I instancji wykonując wytyczne organu odwoławczego zawarte w ostatecznej decyzji tego organu z dnia 1 lutego 2021 r, przeprowadził z urzędu postępowanie w zakresie złożonych przez skarżąca zarzutów do danych zawartych w egib zawartych w piśmie z dnia 15 lipca 2020 r. (zob. też wyroki w sprawach sygn. akt III SA/Kr 349/17, III SA/Kr 91/19, III SA/Lu 526/21 orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
W myśl powołanego wyżej art. 24a P.g.k.:
1. Starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych.
2. Starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informację o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków.
3. Informacje, o których mowa w ust. 2, podlegają wywieszeniu na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego.
4. Projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego.
5. Starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia, o którym mowa w ust. 4, poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym.
6. Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych.
7. Upoważniony pracownik starostwa powiatowego, posiadający uprawnienia, o których mowa w art. 43 pkt 2, przy udziale przedstawiciela wykonawcy prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, w terminie 15 dni roboczych od upływu terminu wyłożenia do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego, rozstrzyga o przyjęciu lub odrzuceniu uwag zgłoszonych do tego projektu, po czym informuje zgłaszającego uwagi o sposobie rozpatrzenia uwag oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole.
8. Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 7, dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa.
9. Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych.
10. O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji.
11. Do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w ust. 10, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące.
12. Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
Zauważyć przy tym należy, że sama ustawa, choć określa przedmiot ewidencji i podstawowe wymagania co do jej zawartości, nie określa zasad jej prowadzenia. Czynią to przepisy wykonawcze do P.g.k. Obecnie obowiązującym rozporządzeniem wykonawczym jest rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 ze zm.).
Z uwagi jednak na okres przeprowadzenia modernizacji (lata 2018-2020), zastosowanie miały przepisy wówczas obowiązującego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (rozporządzenie z 2001 r.).
Zgodnie z § 55 rozporządzenia z 2001 r., modernizacja ewidencji to zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu:
1) uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia;
2) modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu.
Stosownie natomiast do § 56 rozporządzenia z 2001 r., przy wykonywaniu modernizacji ewidencji gruntów i budynków przepisy rozdziału 2, z wyłączeniem § 34, 40, 41, 42 i 43, stosuje się odpowiednio.
Rozdział 2 rozporządzenia z 2001 r. odnosi się do zakładania ewidencji gruntów i budynków i obejmuje swym zasięgiem przepisy od § 19 do § 43 rozporządzenia. Katalog źródeł danych ewidencyjnych przy zakładaniu ewidencji określa § 35 rozporządzenia z 2001 r. Zgodnie z tym unormowaniem, źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są:
1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;
2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych;
3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych;
4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne;
5) dane zawarte w dokumentach udostępnianych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne;
6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej;
7) wyniki oględzin.
Z kolei podstawy wykazania w ewidencji granic działek ewidencyjnych określa § 36 rozporządzenia z 2001 r. W myśl tego unormowania, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:
1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;
2) w celu podziału nieruchomości;
3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;
4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;
7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;
8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
W oparciu o analizę akt sprawy administracyjnej sąd stwierdził, że tryb i sposób modernizacji w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, został przeprowadzony prawidłowo, z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego.
Jak wynika z powyższych regulacji wykonawca prac geodezyjnych w ramach modernizacji miał prawo wykorzystać wszelką dokumentację zgromadzoną w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, po uprzedniej weryfikacji pod kątem wiarygodności. Jak ustaliły organy dokumentacja sporządzona w ramach procedury związanej z modernizacją ewidencji gruntów i budynków uwzględnia dokumentację źródłową określającą stan prawny przedmiotowych działek istniejącą w zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Wykonawca prac modernizacyjnych wykorzystał przede wszystkim operat techniczny nr [...] z założenia ewidencji gruntów; operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia nieruchomości nr [...] i [...] zakończonego ugodą z dnia 1 maja 1992 r.; operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia nieruchomości nr [...] i [...] zakończonego ugodą z dnia 11 listopada 1991 r.; operat techniczny nr [...] z analizy dokumentacji z czynności rozgraniczenia do zasadności zmian w rejestrze ewidencji gruntów i budynków i operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...],[...], [...]. Przy czym organy odwołały się tu też do decyzji Wójta Gminy T. z dnia 1 sierpnia 2017 r. znak: [...], dotyczącej przebiegu granic działki nr [...] i części działki nr [...] z działką nr [...] jako decyzji ostatecznej, zgodnie z informacją udzieloną przez Wójta Gminy T. pismem z dnia 20 kwietnia 2021 r. (k.[...] tom [...] akt). W tej kwestii i w zakresie zarzutów skargi co do "ignorowania" przez organy rozstrzygnięć zapadłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, w tym w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 485/19 i III SA/Lu 484/19 (wyroki dołączone przez skarżącą do akt sprawy – k.[...] t. [...] akt adm.) i decyzji Wójta Gminy T. "o bezprzedmiotowości rozgraniczenia geodety J. P." wyjaśnić należy, co sądowi wiadome jest też z urzędu, że istotnie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie toczyły się sprawy w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy T. o rozgraniczeniu nieruchomości. Sprawa o sygn. akt III SA/Lu dotyczyła decyzji Wójta Gminy T. z dnia 14 maja 2019 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji tego organu (z dnia 1 sierpnia 2017 r., nr [...]) o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] (własność skarżącej) i działki [...] (własność P. i A. małż. G.). Sprawa o sygn. akt III SA/Lu 484/19 dotyczyła z kolei odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy T. (z dnia 1 sierpnia 2017 r., nr [...]) o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] (własność skarżącej) i działki [...] (własność P. i A. małż. G.). Odmawiając stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rozgraniczeniu organy uzasadniały, że wskutek cofnięcia wniosku o rozgraniczenie sąd powszechny nie mógł rozstrzygnąć w kwestii rozgraniczenia, a decyzja rozgraniczeniowa traci moc jedynie wówczas, gdy w następstwie żądania strony sąd powszechny nada bieg sprawie i w konsekwencji wyda postanowienie o rozgraniczeniu. Wyrokami z dnia 31 lipca 2020 r. i z dnia 12 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd stanął na stanowisku, że utrata bytu decyzji o rozgraniczeniu następuje wyłącznie wskutek wystąpienia z żądaniem przekazania sprawy do sądu. Bez znaczenia dla takiego skutku pozostaje natomiast sposób zakończenia postępowania sądowego, w szczególności okoliczność, czy sąd powszechny zakończy postępowanie sądowe merytorycznie, wydaniem postanowienia o rozgraniczeniu nieruchomości, czy też nie wyda takiego rozstrzygnięcia, a postępowanie zakończy się postanowieniem o jego umorzeniu (w okolicznościach niniejszych spraw sąd powszechny umorzył postępowania w przedmiocie wskazanych powyżej rozgraniczeń z uwagi na cofnięcie wniosku przez skarżącą). Na skutek wydanych wyroków Wójt Gminy T., jak wynika z powołanego pisma z dnia 20 kwietnia 2021 r., w dniu 14 stycznia 2021 r. wydał decyzje o wygaśnięciu ww. decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości (decyzje w aktach sprawy przy piśmie z dnia 20 kwietnia 2021 r.) .
Wbrew jednak stanowisku skargi, w świetle zapadłych powyżej wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie można przyjąć, że wykonawca prac modernizacyjnych, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami rozporządzenia z 2001 r. nie mógł wykorzystać sporządzonego na potrzeby przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego, złożonego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 26 czerwca 2017 r. operatu geodety J. P. o nr [...] z dnia 12 czerwca 2017 r. Sam fakt, że do rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu przed sądem cywilnym nie doszło, nie niweczy sporządzonej na potrzeby tego postępowania dokumentacji źródłowej, która po przeanalizowaniu przez wykonawcę pod względem dokładności, aktualności, kompletności i przydatność do wykonania prac została w postępowaniu modernizacyjnym słusznie wykorzystana.
Odnośnie natomiast decyzji o rozgraniczeniu z dnia 1 sierpnia 2017 r., nr [...], co do której Wójt uznał, że jest ostateczna i zatwierdza ustalone granice pomiędzy działkami nr [...], [...] i [...], to wskazać należy, że i co do tej decyzji Wójt Gminy T. odmówił stwierdzenia jej wygaśnięcia. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia 3 lipca 2019 r. Jednakże skarga na tę decyzję została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, z powodów formalnych, odrzucona postanowieniem z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 483/19. Jak wynika z akt sprawy także w przedmiocie powyższego rozgraniczenia sprawa została przekazana do sądu powszechnego i postępowanie zostało umorzone (k. [...] t. [...] akt adm.). Tym samym, zgodnie ze stanowiskiem sądu zaprezentowanym w powoływanych wyżej wyrokach w sprawach o sygn. akt III SA/Lu 484 i III SA/Lu 485/19, które skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela i ta decyzja o rozgraniczeniu utraciła swój byt, poprzez sam fakt przekazania sprawy do sądu powszechnego bez względu na wynik tego postępowania. Nie oznacza to jednak, tak jak powiedziano, że praca geodezyjna wykonana na potrzeby tego postępowania rozgraniczeniowego nie mogła zostać wykorzystana w postępowaniu modernizacyjnym. Zwłaszcza, gdy jak wynika z powyższego opracowania, do wytyczenia granic wykorzystano szkice z pomiaru stanu władania obliczając współrzędne punktów granicznych, osnowa, na która były mierzone granice została jednoznacznie odtworzona, a miary dotyczące przebiegu granic nie budzą zastrzeżeń. W zakresie działek nr [...] i nr [...] wykorzystano dane z ugody granicznej zwartej w dniu 13 listopada 1991 r. Wykorzystano dane określające położenie punktów w stosunku do sytuacji terenowej, które po konfrontacji z terenem pozwoliły na jednoznaczne ustalenie tych punktów granicznych poprzez wznowienie znaków granicznych, zgodnie z zawartą ugodą (k.[...] t. [...] akt adm.).
Nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że organy "wniwecz obróciły" stan prawny i faktyczny istniejący od wielu lat, pominęły granice zapisane w ewidencji gruntów z 1967 r., naruszyły prawo własności i "stworzyły nową granicę w sprawie I Ns [...]".
Z uzasadnienia zarzutów skargi można wyprowadzić wniosek, że skarżąca chciałaby "przywrócić granice" jej nieruchomości zgodnie ze stanem na gruncie, tak jak były użytkowane te nieruchomości przez jej poprzedników od wielu lat od czasu uwłaszczenia, co w postępowaniu modernizacyjnym (ewidencyjnym), nie jest możliwe, o czym poniżej.
Przede wszystkim podkreślić należy, że organ w zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy wyjaśniły w oparciu o jakie dokumenty wykazano przebieg granic poszczególnych nieruchomości odwołując się do dokumentacji modernizacyjnej. Organ wskazał, że wykonawca prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków przebieg granicy działki nr [...] (w części zabudowanej) z działką nr [...] (obecnie określone przez punkty graniczne 6-77, 6-78, 6-79 i 6-80) przyjął w oparciu o operat techniczny nr [...] sporządzany przez geodetę St. K. (mapa z punktami granicznymi na płycie CD w aktach organu II instancji). Jak organ ustalił, a skarżąca tych ustaleń skutecznie nie podważyła, dane zachowane w operacie z 2009 roku odpowiadają danym zachowanym w operacie nr [...] - punkty graniczne 2, 3, 5 i 6 (oznaczone na szkicu z pomiaru uzupełniającego stanowiącego skład operatu z 2008 roku - zawartość płyty CD w aktach organu II instancji).
Z kolei przebieg granicy działki nr [...] z działkami nr [...] (poza zabudową) i nr [...] (obecnie wyznaczony przez punkty 6-1553, 6-81, 6-82, 6-4601, 6-1335, 6-1260 i 6-371) wyznaczono w oparciu o operat techniczny J. P. nr [...] z rozgraniczenia nieruchomości. Przy czym jak wynika z ustaleń organów po dokonaniu porównania współrzędnych punktów granicznych zawartych w operacie J. P. z danymi zachowanymi w nowopowstałej bazie danych egib nie stwierdzono rozbieżności. Jak już wyżej wskazano dla powyższego odcinka geodeta wykonał obliczenia oparte na danych zachowanych w operacie z założenia ewidencji. Wskazać przy tym należy, że już w decyzji kasacyjnej z dnia 2 grudnia 2021 r., której strona skarżąca nie zaskarżyła organ odwoławczy uznał, co sąd podziela, że brak podstaw do czynienia zastrzeżeń w zakresie wykorzystania operatu technicznego nr [...] Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że spór dotyczy części zabudowanej tj. działki nr [...]. Natomiast ww. operat techniczny został wykorzystany przy modernizacji ewidencji gruntów i budynków w częściach poza zabudowaniami i nie sposób wobec tego zarzucić Staroście nieprawidłowości w zakresie działki nr [...] oraz części działki nr [...], który to przyjął za prawidłowe posłużenie się operatem technicznym z 2017 r. co do rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości. Kolejne punkty graniczne od punktu 6-372 do punktu 6-1336 określające przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...], jak wynika z ustaleń organu przyjęto ze szkicu z pomiaru stanu władania. Natomiast wyznaczające przebieg granic działek nr [...] (część bez zabudowań) z działką nr [...] punkty graniczne oznaczone w operacie opisowo- kartograficznym od punktu 6-5176 do punktu 6-5167 wykonawca prac modernizacyjnych przyjął na podstawie operatu technicznego nr [...] W operacie z 2017 r. biegły J. P. dokonał wznowienia znaków granicznych zgodnie z ustaleniami Sądu Rejonowego w B. (sygn. akt I Ns [...] z dnia 24.09.1999 r.) pozyskując tym sposobem punkty 10WRGP, 7WRGP, 8WRGP, 9WRGP, 11WRGP, 13WRGP, 12WRGP, 14WRGP, 15WRGP, 18WRGP, AWRGP i 26WRGP odpowiadające punktom z operatu technicznego nr [...] z rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...] (odpowiednio 10, 7, 8, 9, 11, 13, 12, 14,15, 18, A i 26 ,płyta CD w aktach organu II instancji, zob. też k. [...]-[...] t.[...]).
Dalej, jak ustalono przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] (w zabudowie) wyznaczono w toku prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów budynków w oparciu o dokumentację nr [...], która został sporządzona na zlecenie Starosty [...] w celu analizy dokumentów z czynności rozgraniczenia pod kątem możliwości wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów. Z informacji zawartych w przedmiotowym operacie wynikało, że został on sporządzony w oparciu o dokumentację źródłową tj. m.in. ugodę z dnia 1 maja 1992 r. Jednakże jak ustalił organ operat techniczny z 2009 r. nie odzwierciedlał danych, z ugody zawartej 1 maja 1992 r., co przyznała zresztą sama skarżąca. Przedmiotem sporu co do działek nr [...] i nr [...] był odcinek granicy pomiędzy punktami: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10. Strony ustaliły wówczas, że sporna granica będzie przebiegała: "od punktu 1 odcinkami prostymi przez punkt 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 do punktu 10." W opinii technicznej sporządzonej przez geodetę St. K. wskazano, że współrzędne punktów: 1, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10 przyjęto z operatu geodety R. G. (P.0602.1993.394), a punkty 2 i 4 geodeta obliczył na podstawie miar wykazanych na szkicu do aktu ugody z dnia 1 maja 1992 r. ([...], t. [...] akt adm. i k.[...] – [...] t. [...] akt adm.). Powyższe doprowadziło do zmiany przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...] z prostolinijnego (co wynikało z ugody) załamując ją na odcinku pkt 2.
W tych okolicznościach dostrzeżenie przez organ nadzoru takiego rzędu błędu uprawniało organ do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i zlecenia, w ramach rękojmi wykonawcy prac modernizacyjnych wykonania dokumentacji poprawkowej.
Przypomnieć należy, że w tym zakresie organ I instancji był związany zaleceniami organu odwoławczego zawartymi w ostatecznej decyzji tego organu z dnia 2 grudnia 2021 r., która to kwestia była powodem uchylenia decyzji organu I instancji ze wskazaniem dokonania analizy w tym zakresie.
Starosta B. wykonując zalecenia organu odwoławczego wystąpił do wykonawczy modernizacji (OPGK R. Spółka Akcyjna) jak również do spółki G. – I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R., jako inspektora nadzoru (k. [...] t. [...] akt. adm.) w celu wyjaśnienia stwierdzonych rozbieżności. Jak wynika z pisma tej Spółki podzieliła ona w pełni stanowisko organu odwoławczego w tym przedmiocie.
W efekcie powyższych ustaleń wykonawca modernizacji wykonał dokumentację poprawkową (P.[...]), którą zmienił położenie punktu oznaczonego nr [...] (oznaczone nr [...] w operacie [...]) oraz punktu 6-571 leżącego na granicy działek [...] oraz [...] przywracając prostolinijny przebieg granicy ustalony wcześniejszą ugodą rozgraniczeniową.
Jak wynika z powyższego, wbrew stanowisku skarżącej, stan prawny wynikający z dokumentów źródłowych dotyczących przedmiotowych nieruchomości został przez wykonawcę prac modernizacyjnych, zgodnie z wymogami rozporządzenia z 2001 r. uwzględniony. Sąd nie podziela przy tym zarzutów skargi co do nierespektowania przez organy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2011 r. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 474/10. W ocenie sądu, mając na uwadze charakter i cel postępowania modernizacyjnego, istnieje w tym postępowaniu możliwość usuwania informacji błędnie opisujących przebieg granic działek ewidencyjnych. Modernizacja ewidencji to, jak już powiedziano zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia a także modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest z kolei zasada aktualności, czyli utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. To oznacza, że organ ewidencyjny nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, skoro w dacie późniejszej dokonywano późniejszych zmian i sporządzano nową dokumentację geodezyjną. Nie może "cofnąć się" do wybranych przez stronę wcześniejszych dokumentów takich jak dokumentacja z założenia ewidencji gruntów i budynków, czy dokumentacja z uwłaszczenia.
Poza tym zwrócić uwagę należy, że skarżąca w swojej argumentacji jest niekonsekwentna. W zakresie opinii geodety St. K. z jednej strony skarżąca zarzuca, iż z uwagi na wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w sprawie sygn. akt III SA/Lu 474/10, który przesądził, że w oparciu przedmiotowy operat z 2009 r. należało dokonać zmian w ewidencji gruntów i budynków i w konsekwencji wprowadzono w ewidencji zmianę powierzchni działki skarżącej nr [...] z 0,93 ha na 0,9454 ha i na taką powierzchnię skarżąca się zgadza. Z drugiej zaś strony skarżąca podnosi, że nie wyraża zgody na granicę wyznaczoną przez geodetę St. K. od punktu 1 do punktu 10 (w zabudowie) pomijając, iż powierzenia jest pochodną granic, gdyż granica ta zaznaczona jest linią łamaną, co jest niezgodne z rozgraniczeniem geodety R. G. z dnia 1 maja 1992, które to rozgraniczenie ma moc sądową, a wyznaczona granica w tym rozgraniczeniu przebiegać ma w linii prostej, łączącej punkty 1 do 10. Także w zakresie ugody z dnia 13 listopada 1991 r, z jednej strony skarżąca podkreśla jej moc dowodową, a z drugiej zarzuca błędy geodety J. P. w zakresie wyznaczenia przebiegu granic.
Jak już powiedziano przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego i pozyskanie uzupełniającej dokumentacji, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 20 kwietnia 2022 r. pod nr [...], miało służyć właśnie temu aby doprowadzić do wykazania przebiegu granic działek zgodnie ze stanem prawnym wynikającym z ugody z dnia 1 maja 1992 r., i w konsekwencji doszło też do uwzględnia zarzutów skarżącej w tym zakresie. Natomiast okoliczność, że dokonanie tejże korekty spowodowało, że powierzchnia działki [...] dodatkowo uległa zmniejszeniu, nie świadczy o tym jak sugeruje skarżąca, że zaingerowano jej prawo własności. Konsekwencją takiego stanu rzeczy było doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Ponownie podkreślić należy za organem, że powierzchnia działki jest pochodną jej granic i stanowi dane ewidencyjne tej działki. Organy ewidencyjne są zaś tylko rejestratorem zmian prawnych, a ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji o gruntach i budynkach. Dlatego też nieskuteczne są zarzuty skargi co do bezpodstawnego zmniejszenia szerokości działki skarżącej, zmiany stanu użytkowania działki od czasu uwłaszczenia i braku uznania starej wiekowej miedzy. Trafnie zauważa przy tym organ w zaskarżonej decyzji, że powierzchnia jest wypadkową położenia punktów granicznych. Powierzchnie działek przy zakładaniu ewidencji gruntów były liczone graficznie metodą przybliżoną i wykazane z dokładnością zapisu do 0,01 ha, dlatego występują rozbieżności. Obecnie powierzchnie działek ujawnione w ewidencji gruntów i budynków są obliczone analitycznie ze współrzędnych obliczonych na podstawie danych pomiarowych i wykazane zgodnie z § 62 ówczesnego rozporządzenia z 2001 r. z dokładnością zapisu do 0,0001 ha.
Jak zasadnie zauważył organ operat techniczny nr [...] geodety St. K. (z wyłączeniem punktu, który został zmodyfikowany operatem z 2022 r.) nie wykazuje nowego przebiegu granic, a odzwierciedla stan według dokumentacji źródłowej. Potwierdzeniem wykazania punktów granicznych z operatów dotyczących rozgraniczenia w zakresie przebiegu granicy działki nr [...] (w części zabudowanej) z działkami nr [...] (operat z 2009 roku) i nr [...] (operat z 2022 roku) jest źródło danych o położeniu punktu granicznego (ZRD). Jak wynika z wykazu współrzędnych punktów granicznych (k. 368 t. III akt adm.) wartość atrybutu ZRD określono, jako 1, a więc są to punkty pozyskane w ramach geodezyjnych pomiarów terenowych poprzedzonych rozgraniczeniem nieruchomości.
Słusznie również zwraca uwagę organ, co potwierdzają także zarzuty skargi, że skarżąca na etapie postępowania modernizacyjnego kwestionuje treść poszczególnych operatów przedmodemizacyjnych, próbując wykazać, iż zostały one sporządzone w sposób wadliwy. Tymczasem w toku modernizacji nie może dojść do rozstrzygnięcia sporu, co do przebiegu granic. Jeżeli zdaniem skarżącej przedmiotowe dokumenty nie odzwierciedlają właściwego przebiegu granic, to skarżąca powinna zainicjować chociażby postępowanie rozgraniczeniowe.
Podsumowując, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podzielić należy stanowisko organu, że w sprawie nie podjęto żadnych działań, które zmieniałyby przebieg granic działek nr [...] i nr [...] z działkami nr [...] i [...] w stosunku do danych, jakie znajdowały się w zasobie jeszcze przed wszczęciem postępowania modernizacyjnego. Wszelkie istniejące dotychczas nieścisłości zostały przez organy wyjaśnione. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono szczegółowo jakie operaty były miarodajne w postępowaniu modernizacyjnym, w zakresie koniecznym do wykazania przebiegu granic przedmiotowych działek. Dokumentacja ta została przeanalizowana zarówno przez wykonawcę, jak i organy pod względem dokładności, aktualności i kompletności, i przydatność do wykonania prac. Analiza ta została dokonana w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów oraz zachowaniem reguł tej oceny.
Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargę oddalił.