III SA/Lu 349/22

III SA/Lu 349/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Iwona Tchórzewska
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 191/23 - Wyrok NSA z 2023-12-14
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 1 ust. 2 pkt 2; art. 92a ust. 1, 7
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 988
art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5; art. 81 ust. 1, 2, 3; art. 140ae ust. 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189a § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. N. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 19 maja 2022 r., nr [...] Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "organ pierwszej instancji") utrzymał w mocy decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako: "organ pierwszej instancji") z 24 marca 2021 r., nr [...] o nałożeniu na G. N. (dalej jako: "skarżący") prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "G." kary pieniężnej w kwocie [...]zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 19 lutego 2021 r. na drodze lokalnej ul. [...] w miejscowości Węgierska G. poddano kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], którym kierował T. F., wykonujący transport drogowy w imieniu i na rzecz G. N.. Kontrolowanym pojazdem był wykonywany przewóz rzeczy – ziemi, która miała służyć do rekultywacji stawów na trasie S1. Kierowca okazał m.in. dowód rejestracyjny pojazdu [...], na podstawie którego stwierdzono, że kolejny termin badania technicznego upłynął w dniu 6 czerwca 2020 r., a więc nie posiadał ważnych badań technicznych – aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego. Dokonano również kontroli całkowitej masy pojazdu i ustalono, że wyniosła ona 37,3 tony (przy dopuszczalnej normie wynoszącej 32 tony – przekroczenie wyniosło 16,56%). Ważenia dokonano przy pomocy wagi samochodowej spełniającej wymagania określone prawem, mającej ważne świadectwo legalizacji z 22 maja 2020 r., a legalizacja wagi posiadała datę ważności do 22 czerwca 2022 r. Przebieg kontroli utrwalono w protokołach: nr [...] oraz nr [...]
Organ pierwszej instancji decyzją z 24 marca 2021 r., nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł za dwa naruszenia:
1) wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego – nałożono karę pieniężną w kwocie [...]zł na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 9.1 załącznika nr [...] do tej ustawy;
b) dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20% - nałożono karę pieniężną w kwocie [...]zł na podstawie na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. oraz lp. 10.2.3 załącznika nr [...] do tej ustawy;
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie. W odwołaniu podniósł, że uiścił karę [...] zł za brak aktualnego okresowego badania technicznego. Nie zgodził się natomiast z nałożeniem kary [...] zł. Wskazał, że na miejscu załadunku nie ma możliwości zważenia ładunku na samochodzie, ponieważ nie ma tam wagi i operator ładuje według uznania, po czym daje sygnał dźwiękowy i kierowca odjeżdża.
Decyzją z 19 maja 2022 r., nr [...] organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ drugiej instancji podkreślił, że skarżący jest przewoźnikiem profesjonalnym i powinien mieć wiedzę, ile waży przewożony ładunek za każdym razem przed wykonaniem kursu i być świadomym faktu, że w danym przypadku pojazd pod względem dopuszczalnej masy całkowitej jest nienormatywny.
Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W złożonej skardze zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
- art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1, 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym; art. 92a ust. 1 i 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp.10.2.3. załącznika nr 3 do ustawy oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z art. 1 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty reputacji przez przewoźnika drogowego oraz zmieniające załącznik nr III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz załącznik nr I pkt 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) poprzez nałożenie na przewoźnika dwóch kar – z ustawy o transporcie drogowym i z ustawy prawo o ruchu drogowym, za to samo naruszenie. Zdaniem skarżącego jest to sprzeczne z zasadą "ne bis idem";
- art. 189a § 2 pkt 1-3, art. 189d, art. 189e i art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IV a k.p.a.). Przepisy k.p.a. pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu, jednakże przepisy te zostały przez organy pominięte.
2. przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i niezastosowanie, tj.:
- art. 92c ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym poprzez nieumorzenie postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy za to samo naruszenie organ pierwszej instancji nałożył równocześnie w drodze innej decyzji administracyjnej karę pieniężną (chodzi o decyzję z dnia 19 marca 2021 r., nr [...]).
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w trakcie tej samej kontroli drogowej, na podstawie tych samych wyników ważenia zostały sporządzone dwa protokoły kontroli, na podstawie których doszło do wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych sankcjonujących to samo naruszenie. W protokole sporządzonym na podstawie ustawy o transporcie drogowym ([...]) stwierdzono dwa naruszenia: wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego i dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20%. Natomiast w protokole sporządzonym na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym ([...]) stwierdzono naruszenie polegające na przejeździe po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, bowiem masa pojazdu została przekroczona względem dopuszczalnej. Skarżący zarzuca, że w wyniku jednej kontroli wobec jednego podmiotu, wykonanej przez tych samych funkcjonariuszy i dotyczącej jednego pojazdu wszczęto dwa odrębne postępowania i nałożono dwie kary, jedną na podstawie ustawy o transporcie drogowym (7.000 zł) i na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym (15.000 zł). Zdaniem skarżącego takie działanie organów stanowi naruszenie zasady ne bis idem (zakazu podwójnego karania).
Mając na względzie wymienione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że złożona w przedmiotowej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ administracji w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie żądała przeprowadzenia rozprawy.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uchyla bowiem zaskarżoną decyzję lub postanowienie tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Żadna z powyższych podstaw wzruszenia zaskarżonej decyzji w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Nie było też jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie wymierzenia łącznej kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego i za przejazd po drogach publicznych pojazdem przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą.
Kwestie związane z wykonywaniem badań technicznych pojazdów regulują zarówno przepisy unijne, jak i krajowe. Stosownie do art. 4 ust. 1 i ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz uchylająca dyrektywę 2009/40/WE (Dz. Urz. UE L z 2014 r. nr 127, str. 51, z późn. zm., dalej jako "dyrektywa 2014/45/UE"), każde państwo członkowskie zapewnia, aby pojazdy zarejestrowane na jego terytorium były okresowo badane zgodnie z niniejszą dyrektywą w stacjach kontroli pojazdów upoważnionych przez państwo członkowskie, w którym pojazdy te są zarejestrowane. Badania zdatności do ruchu drogowego są przeprowadzane przez państwo członkowskie rejestracji pojazdu, przez organ publiczny, któremu to państwo członkowskie powierzyło to zadanie, lub przez wyznaczone organy lub podmioty nadzorowane przez to państwo członkowskie, w tym upoważnione podmioty prywatne. Zgodnie z art. 10 ust. 1 Dyrektywy 2014/45/UE, stacja kontroli pojazdów lub, w stosownych przypadkach, właściwy organ państwa członkowskiego, który przeprowadził badanie zdatności do ruchu drogowego pojazdu zarejestrowanego na jego terytorium, wydaje dla każdego pojazdu, który pozytywnie przeszedł takie badanie, poświadczenie na przykład w postaci wzmianki w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, naklejki, świadectwa lub jakiejkolwiek innej łatwo dostępnej informacji. Poświadczenie wskazuje termin w jakim należy przeprowadzić następnie badanie zdatności do ruchu drogowego.
Stosownie zaś do art. 7 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/47/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych poruszających się w Unii oraz uchylająca dyrektywę 2000/30/WE (Dz. Urz. UE L z 2014 r. nr 127, str. 134, z późn. zm., dalej jako "dyrektywa 2014/47/UE"), świadectwo zdatności do ruchu drogowego odpowiadające najbardziej aktualnemu badaniu zdatności do ruchu drogowego lub jego kopia lub – w przypadku wydania elektronicznego świadectwa zdatności do ruchu drogowego – uwierzytelniony lub oryginalny wydruk takiego świadectwa oraz protokół najbardziej aktualnej drogowej kontroli technicznej mają być przechowywane w pojeździe, jeżeli są one dostępne.
Natomiast w polskim porządku prawnym obowiązek przeprowadzenia badania technicznego został uregulowany w art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm., dalej jako "p.r.d."). Według tego przepisu, właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (art. 81 ust. 2 p.r.d.). Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 81 ust. 3 p.r.d.). Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10 (art. 81 ust. 5 p.r.d.), które nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.
Organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu. Jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego (art. 82 ust. 1 i 2 p.r.d.).
Naruszenie powyższych obowiązków, stosownie do 92a ust. 1 i ust. 7 oraz lp. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 180, dalej jako "u.t.d.") sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2.000 zł – za każdy pojazd.
Jak jednoznacznie wynika z akt sprawy, w trakcie kontroli w dniu 19 lutego 2021 r. kontrolujący stwierdzili, że samochodem ciężarowym marki [...] o nr rej. [...], którym kierował T. F., był wykonywany transport drogowy (przewóz rzeczy – ziemi) w imieniu i na rzecz skarżącego. Z okazanego dowodu rejestracyjnego pojazdu [...] wynikało, że kolejny termin badania technicznego upłynął w dniu 6 czerwca 2020 r., co zostało potwierdzone pieczęcią diagnosty. Zatem pojazd ten nie posiadał ważnych badań technicznych – aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego. Powyższe ustalenia zostały dodatkowo sprawdzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, z której wydruk został załączony do akt sprawy. Z wydruku wynika, że ostatnio przeprowadzone badanie techniczne miało miejsce w dniu 25 marca 2017 r., z ważnością badań do 25 marca 2018 r. Zatem wymienione dowody potwierdzały, że pojazd nie posiada ważnych badań technicznych co najmniej od 6 czerwca 2020 r. W konsekwencji, bezspornie w dniu kontroli skontrolowany pojazd nie posiadał aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego. Okoliczności te nie były również kwestionowane przez skarżącego, który brak aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego tłumaczy swoim niedopatrzeniem.
Podkreślenia wymaga, że z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5 p.r.d. wynika jednoznacznie, że pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę oraz zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu. Konsekwencją powyższego jest właśnie określone w lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. naruszenie – wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego – sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 2.000 zł - za każdy pojazd.
Jak słusznie zauważył organ, obowiązek wykonywania okresowych badań technicznych pojazdów ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa na drogach, w związku z czym niedopuszczalne jest, aby pojazd, który nie posiada ważnych badań technicznych, mógł swobodnie uczestniczyć w ruchu drogowym. Pojazd taki może poruszać się w zasadzie jedynie do podmiotu uprawnionego do naprawy stwierdzonych usterek i powrotu do stacji diagnostycznej w celu dokończenia okresowego badania technicznego. W szczególności nie może być wykorzystywany do jakichkolwiek operacji transportowych, a zwłaszcza do przewozu ładunków.
W konsekwencji należało uznać, że nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za stwierdzone naruszenie określone w lp. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. było w pełni zasadne.
Odnosząc się natomiast do wymierzenia skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do tej ustawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W przypadku nałożenia tej kary istota sporu pomiędzy skarżącym a organami sprowadza się do oceny możliwości wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych i wymierzenia dwóch kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach u podstaw stwierdzonego naruszenia była ta sama okoliczność faktyczna, a mianowicie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Z jednej strony przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu stanowiło naruszenie przepisu dotyczącego dopuszczalnej masy całkowitej w świetle unormowań u.t.d., z drugiej zaś strony doprowadziło do ruchu pojazdem, którego masa, z uwagi na dopuszczalne przekroczenie nacisku osi spowodowała, że pojazd ten stał się pojazdem nienormatywnym i przejazd nim wymagał uzyskania odpowiedniego zezwolenia, zaś jego brak sankcji na podstawie uregulowań p.r.d.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Natomiast w myśl art. 4 pkt 22 u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, w tym przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d.
Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Zgodnie zaś z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz waga naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp.10
– załącznika nr 3 do ustawy.
Zgodnie z lp. 10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5.000 zł.
Powołane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ jest co do zasady zobowiązany do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia kary w wysokości nie wyższej niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że masa całkowita kontrolowanego w dniu 19 lutego 2021 r. pojazdu marki Mercedes-Benz wyniosła 37,3 tony. Stanowi to przekroczenie dopuszczalnej wartości o 5,3 tony, tj. 16,56 %. Przekroczenie wynoszące 16,56% mieści się w wymienionym przedziale (pomiędzy 10% a 20%), stąd wymierzenie kary w wysokości 5.000 zł było zgodne z unormowaniem lp.10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d.
Zaznaczyć również należy, że użyte podczas kontroli przenośne wagi o nr fabrycznych [...] oraz [...] legitymowały się wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku w dniu 22 maja 2020 r. świadectwami legalizacji ponownej z okresem legalizacji do dnia 22 czerwca 2022 r.
Zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi w zakresie naruszenia zasady ne bis idem poprzez nałożenie na przewoźnika dwóch kar – z ustawy o transporcie drogowym i z ustawy prawo o ruchu drogowym, za to samo naruszenie.
Podstawą nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł był art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z lp. 10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d., który karą w takiej wysokości sankcjonuje dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i mniej niż 20 %.
Podkreślić należy, że kary wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego zostały tak określone, aby zapobiegać naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Na podstawie tych przepisów ochronie podlega inny interes prawny, nie ujęty w przepisach ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Kara jest wymierzana co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu – przewoźnikowi drogowemu. Celem tej kary jest wymierzenie sankcji podmiotowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej zmiany do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Przy czym ochrona prawidłowości prowadzenia działalności gospodarczej transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji.
Z kolei kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdów pojazdami, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Zatem celem tych kar jest zapobieganie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym.
W sprawie objętej zaskarżoną decyzją nie zachodzi więc tożsamość chronionego interesu prawnego, bowiem nałożone na skarżącego kary zostały wymierzone za różne naruszenia, mimo że wiążą się z tym samym zdarzeniem, tj. przekroczeniem przez pojazd wykonujący przewóz drogowy dopuszczalnej masy całkowitej. Wymierzenie skarżącemu kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw za różne czyny: przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu na podstawie ustawy o transporcie drogowym i za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez odpowiedniego zezwolenia na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nie narusza zakazu podwójnego karania. Każde bowiem ze stwierdzonych przez organy naruszeń stanowiło odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlegało osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2021 r., II GSK 717/21 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W ocenie Sądu, brak jest również podstaw do uwzględnienia stawianego w skardze zarzutu, że zaskarżona decyzja narusza art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeśli za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z wszczęciem postępowań i nałożeniem kary na ten sam podmiot w związku z przeprowadzeniem kontroli w tym samym czasie. Rozważenia wymagało zatem, czy kary dotyczą tego samego naruszenia stwierdzonego podczas kontroli drogowej.
Stwierdzić należy, że naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, zaś naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z art.140aa ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Definicja pojazdu nienormatywnego została określona w art. 2 pkt 35a p.r.d. Pojazdem nienormatywnym według tej definicji jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianej dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast warunki dozwolonego poruszania się pojazdu nienormatywnego zostały określone w art. 64 p.r.d.
W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czy naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d.) i jednocześnie naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z unormowań ustawy o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje nakładające kary. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew wymogom lub zakazowi z art. 64 ust. 1 i 2 p.r.d., zastosowanie mają różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje. Zatem skoro w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra, to nie można mówić o tożsamych naruszeniach. Delikt administracyjny przypisany skarżącemu w przedmiotowej sprawie, tj. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, nie był tożsamy z deliktem przypisanym skarżącemu na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Na gruncie ustawy o transporcie drogowym administracyjnej karze pieniężnej podlega wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego – które polega, m.in. na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i mniej niż 20 %. Natomiast na gruncie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, kara pieniężna, której wysokość jest determinowana kategorią zezwolenia, którym nie legitymuje się podmiot wykonujący przejazd, jest nakładana za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o jakim mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia. Konkludując zaskarżona decyzja nie narusza normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 189a § 2 pkt 1-3 , art. 189d, art. 189e i art. 189f. Wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z treścią otwierającego Dział IVa Administracyjne kary pieniężne - art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielaniu ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z kolei unormowanie art. 189 d k.p.a. wymienia okoliczności, jakie organ administracji publicznej winien wziąć pod uwagę wymierzając administracyjną karę pieniężną. Stosownie zaś do art. 189e k.p.a., w przypadku, gdy do naruszenia doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Natomiast w myśl art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Z powołanych przepisów wynika ogólna reguła kolizyjna, która daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w Dziale IVa k.p.a. Z treści art. 189a § 2 k.p.a. wynika, że samo istnienie przepisów odrębnych, regulujących przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej wyklucza stosowanie przepisów całego Działu IVa k.p.a., bez konieczności stosowania kolejnych działań interpretacyjnych, czy porównywania zakresów stosowania poszczególnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie tymi przepisami odrębnymi były przepisy ustawy o transporcie drogowym i ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie sądu uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w art. 189a § 2 k.p.a. jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania. Nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa k.p.a., tj. aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu k.p.a. (zob. A. Wróbel Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 189a k.p.a., t. 7, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).
Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a., a mianowicie art. 92c ust. 1 pkt 1-3 u.t.d. wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Zatem za uzasadniony należy uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a., reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 198f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w przypadku naruszenia sankcjonowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary, a wszczęte postępowanie umarza się. W związku z tym stosowanie art. 92 c ust. 1 u.t.d., ma w istocie ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a. Jak zaś podkreślono na wstępie, dla ustalenia, że przepisy Działu IVa k.p.a., nie mają zastosowania, znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a., zostało uregulowane w przepisach odrębnych.
Ponadto w ocenie Sądu, organy należycie zgromadziły materiał dowodowy, a dysponując pełnym materiałem prawidłowo go oceniły, w zgodzie z regułami proceduralnymi określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zapewniły też skarżącemu możliwość czynnego udziału w sprawie oraz odniosły się do podnoszonych przez niego argumentów. Uzasadnienie decyzji odpowiada jednocześnie wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.