III SA/Lu 341/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2011-09-29
NSArolnictwoŚredniawsa
pomoc finansowarolnictwoobszary ONWposiadanie gruntuARiMRdotacjekontroladowody

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) z powodu nieudowodnienia faktycznego posiadania i użytkowania spornych działek w wymaganym okresie.

Rolnik złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008. Organ administracji odmówił przyznania pomocy, stwierdzając, że skarżący nie był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem zadeklarowanych działek w roku 2008. Sąd administracyjny uznał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, i oddalił skargę jako bezzasadną.

Sprawa dotyczyła skargi J. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008 oraz nałożenia sankcji. Kluczową kwestią sporną było ustalenie, czy skarżący faktycznie posiadał i użytkował zadeklarowane działki rolne w roku 2008. Organ administracji, opierając się na zeznaniach świadków i analizie dokumentów, stwierdził, że skarżący nie udowodnił faktycznego władztwa nad gruntami, a dowody wskazywały, że były one użytkowane przez inną osobę. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, uznał, że organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Sąd podkreślił, że posiadanie gruntu w rozumieniu przepisów o pomocy ONW oznacza faktyczne gospodarowanie na nim, a nie tylko tytuł prawny. Ponieważ skarżący nie wykazał spełnienia tego warunku, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie udowodnił faktycznego posiadania i użytkowania spornych działek w roku 2008, co jest obligatoryjną przesłanką do przyznania płatności ONW.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo ocenił materiał dowodowy, w tym zeznania świadków, które wskazywały, że skarżący nie prowadził faktycznie działalności rolniczej na spornych działkach w roku 2008. Pojęcie posiadania na gruncie przepisów o pomocy ONW oznacza faktyczne władztwo i użytkowanie gruntu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

Dz.U. 2007 nr 68 poz 448 § § 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Posiadanie gruntów rolnych jest obligatoryjną przesłanką uzyskania płatności ONW. Definicja posiadania opiera się na faktycznym władztwie nad rzeczą.

Pomocnicze

k.c. art. 336

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Definiuje posiadanie jako stan faktyczny, na który składa się faktyczne władztwo nad rzeczą oraz wola władania nią dla siebie (posiadacz samoistny) lub władztwo jak użytkownik, najemca, dzierżawca (posiadacz zależny).

Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 lit. a

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników

Definicja rolnika jako osoby prowadzącej działalność rolniczą w gospodarstwie.

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu oceny materiału dowodowego według zasad logiki i doświadczenia życiowego.

Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r. art. 16 ust. 3 akapit 2

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

Określenie kwoty sankcji w przypadku niezgodności powierzchni zadeklarowanej i stwierdzonej.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o oddaleniu skargi.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące fałszywych dokumentów i nieprawdziwych zeznań świadków. Zarzuty dotyczące błędów w określeniu roku, za który domagano się płatności. Zarzuty dotyczące przyznawania dopłat osobom niebędącym właścicielami działek, niepłacącym podatków i niebędącym rolnikami.

Godne uwagi sformułowania

faktyczne władztwo nad rzeczą decyduje o istnieniu posiadania posiadanie nie jest prawem, lecz stanem faktycznym płatność ONW przysługuje wyłącznie tej osobie, która niezależnie od tytułu prawnego, faktycznie gospodaruje na zadeklarowanej do płatności nieruchomości

Skład orzekający

Jerzy Drwal

przewodniczący

Robert Hałabis

sprawozdawca

Ewa Ibrom

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że dla przyznania pomocy ONW kluczowe jest faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntu, a nie tylko tytuł prawny. Interpretacja pojęcia posiadania w kontekście dopłat unijnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących pomocy ONW na rok 2008 i powiązanych rozporządzeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy problem w rolnictwie związany z dowodzeniem faktycznego użytkowania gruntów dla celów uzyskania dopłat unijnych, co jest istotne dla praktyków prawa rolnego.

Czy posiadasz ziemię, którą deklarujesz do dopłat? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek przyznania pomocy ONW.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 341/11 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2011-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Robert Hałabis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
par. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 336
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 lit. a
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej J. H. z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008 oraz nałożenia sankcji w wysokości 5.907 zł.
W uzasadnieniu organ przedstawił szczegółowo stan faktyczny sprawy.
Na skutek kontroli złożonego przez J. H. wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2008 i nałożył sankcję w wysokości 5.907 zł.
Powyższa decyzja uchylona została przez organ odwoławczy w dniu [...] lipca 2009 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na stwierdzone braki w ustaleniach faktycznych.
W ramach ponownie przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie przyznania J. H. płatności ONW na rok 2008 i nałożył na niego sankcję w wysokości 5.907 zł. W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że J. H. w roku 2008 nie był posiadaczem (faktycznym użytkownikiem) działek nr [...] i [...], które objęte zostały złożonym wnioskiem o przyznanie płatności.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w motywach swojej decyzji podkreślił, że zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. (Dz. U. Nr 68, poz. 448, z późn. zm.; zwanego dalej "rozporządzeniem"), posiadanie gruntów rolnych jest jedną z obligatoryjnych przesłanek uzyskania płatności ONW na rok 2008. Definicja ustawowa posiadania została uregulowana w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Dlatego faktyczne władztwo nad rzeczą decyduje o istnieniu posiadania.
Przepis § 2 pkt 2 rozporządzenia nie precyzuje, jaki okres posiadania działek rolnych uprawnia do przyznania płatności ONW na rok 2008. Tym samym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa chcąc ustalić, kto jest posiadaczem zadeklarowanych działek obowiązana była zbadać, który z podmiotów faktycznie prowadzi na nich działalność rolniczą zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami) – w roku kalendarzowym przypadającym na rok ubiegania się o płatność.
W złożonym wniosku skarżący zadeklarował do płatności działkę rolną A o pow. 33 ha, w skład której wchodziły działki ewidencyjne nr [...] o pow. 3 ha i nr [...] o pow. 30 ha. W trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej wykryto błąd kontroli krzyżowej dotyczący tych działek ewidencyjnych (działka rolna A) położonych w województwie [...], powiat [...], gmina [...]. Mianowicie przedmiotowe działki zostały zgłoszone do płatności także przez innego producenta rolnego – K. H.
W złożonych oświadczeniach (z dnia 13 listopada 2008 r. – K. H. i z dnia 17 listopada 2008 r. – J. H.) podtrzymali swoje stanowisko odnośnie zadeklarowanych działek nr [...] i [...]. W toku wyjaśniania spornych okoliczności organ przeprowadził postępowanie administracyjne, w toku którego przesłuchał w charakterze świadków: K. H. i W. H. (w dniu 8 grudnia 2009 r.), B. K. (w dniu 15 lutego 2010 r.), Z. H. (w dniu 24 lutego 2010 r.) oraz M. H., J. C. i A. K. (w dniu 3 listopada 2010 r.).
W dniu 8 grudnia 2010 r. J. H. złożył oświadczenie, w którym podtrzymał twierdzenie, że w roku 2008 był właścicielem i użytkownikiem spornych działek i nie oddawał ich w posiadanie K. H.. Jesienią 2007 r. zaorał działki i zasiał rzepak ozimy, a w 2008 r. dosiał grykę.
Organ odwoławczy na podstawie oceny zebranego materiału dowodowego stwierdził, że J. H. w roku kalendarzowym 2008 nie był posiadaczem (użytkownikiem) działek ewidencyjnych o nr [...] i [...]. Organ dał wiarę zeznaniom K. H., W. H. i J. C., uznając je za wiarygodne ze względu na fakt, iż były spójne, logiczne i korelowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Odnosząc się do zeznań złożonych przez W. H. i K. H. zauważył, że potrafią oni wskazać szczegółowe fakty związane z terminami prac polowych prowadzonych na spornych działkach w roku 2008, przedstawili dokumenty potwierdzające fakt prowadzenia uprawy rzepaku w roku 2008, a K. H. przedstawił faktury ze sprzedaży rzepaku. Z zeznań złożonych przez W. H. wynika, że na działkach zostało złożone przez niego wapno z cukrowni. Fakt ten został potwierdzony także przez J. H., M. H. i B. K.
W przypadku zeznań J. H. organ uznał je za niewiarygodne. Zakwestionował twierdzenia skarżącego, że do dnia 8 lipca 2008 r. był właścicielem działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...]. Zwrócił też uwagę, iż nie udowodnił on i nie udokumentował w sposób niebudzący wątpliwości faktycznego użytkowania (posiadania) spornych działek. Jego zeznania oraz świadków nie potwierdzają faktu użytkowania przez niego spornych działek przez cały rok kalendarzowy 2008 (od 31 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r.), co jak wskazano jest jedną z obligatoryjnych przesłanek uzyskania płatności ONW za 2008 rok. Wyjaśnienia strony i jego rodziny uznane zostały za bardzo ogólnikowe i niejasne. Również nowi właściciele działek (B. K. i A. K.), nie potrafili potwierdzić faktu użytkowania spornych działek przez J. H. przed ich sprzedażą. Ze względu na fakt położenia działek w znacznej odległości od miejsca zamieszkania skarżącego, ewentualne prowadzenie działalności rolniczej przez J. H. wymagałoby znacznych nakładów pracy i pomocy osób trzecich, stąd zdaniem organu odwoławczego podanie nazwisk świadków nie powinno stanowić dla niego problemu. Tymczasem osoba, która zdaniem skarżącego miała pomagać mu w pracach polowych w 2008 r. przebywa za granica lub nie żyje.
Odnosząc się do kwestionowania przez J. H. ważności umowy dzierżawy zawartej pomiędzy jego żoną Z. H. a W. H., organ stwierdził, że wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów nie został sformułowany w żadnym przepisie ustawy. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż do uzyskania płatności ONW w roku 2008 nie jest wymagana umowa dzierżawy obejmując działki ewidencyjne, na których położone są działki rolne objęte wnioskiem – nawet jeśli kwestionowana przez stronę umowa dzierżawy jest nieważna, to nie wyklucza to możliwości użytkowania działek przez innego rolnika.
Mając na uwadze fakt nieużytkowania w roku kalendarzowym 2008 działek nr [...] i [...], zadeklarowana we wniosku działka rolna A o pow. 33 ha – została wykluczona z przedmiotowych płatności. Jednocześnie z tego powodu wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu niezgodności pomiędzy zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych zgłoszonych do płatności. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła zatem 33 ha, co stanowi 100 % powierzchni stwierdzonej w stosunku do powierzchni deklarowanej. Wobec powyższego na podstawie art. 16 ust. 3 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z unia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzania Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74), określono kwotę wynikającą z wykluczeń przewidzianych w ust. 3 akapit drugi i ust. 5, podlegającą odliczeniu od płatności pomocowych w ramach wszystkich działań wsparcia ustanowionych na mocy rozporządzenia (WE) Nr 1698/2005 lub rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003, do których dany beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono rozbieżność.
W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący J. H. zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o fałszywe dokumenty i nieprawdziwe zeznania świadków. Podniósł błędy w określeniu roku, za który domaga się on przyznania płatności. Jednocześnie zarzucił, że Agencja przyznaje dopłaty do produkcji rolnej osobom niebędącym właścicielami działek, nie płacących podatku oraz pozostałych zobowiązań i niebędących rolnikami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponieważ przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r., który po rozpatrzeniu odwołania J. H. w sprawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie przyznania płatności bezpośrednich ONW do gruntów rolnych, z nałożeniem sankcji, to kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy była ocena zaskarżonej decyzji w kontekście ewentualnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (w szczególności odnośnie zebranych dowodów i ich oceny), jak również ocena prawidłowości zastosowanych na podstawie dokonanych ustaleń faktycznych przepisów prawa materialnego.
Odmowa przyznania wnioskowanej płatności za 2008 r. dotyczyła pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)".
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Podstawową kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie, czy J. H. był w 2008 r. posiadaczem nieruchomości składającej się z działek nr [...] i [...], które zostały zadeklarowane przez niego we wniosku o płatność ONW za 2008 rok.
Odnośnie tej kwestii organ prawidłowo przyjął, mając na uwadze fakt, że sprawa dotyczy przyznania płatności ONW na 2008 rok, że materialnoprawną podstawą jej rozstrzygnięcia winno być rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2010 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie").
Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 r., str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem":
1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391);
2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".
Ze względu na sprzeczne ze sobą twierdzenia skarżącego i wnioski wynikające z innych dowodów, kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było przesądzenie, czy skarżący spełnia warunki przyznania płatności sformułowane w § 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia, z którego wynika, że płatność ONW przyznawana jest temu rolnikowi, który spełnia trzy warunki: jest w posiadaniu gruntów rolnych, grunty te utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, a ich minimalny obszar wynosi 1 ha.
Pojęcie "posiadania", jak słusznie podniósł organ, nie zostało odrębnie zdefiniowane ustawowo w ramach analizowanej regulacji. Pojęcia posiadania definiuje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej jako "k.c.").
Zgodnie z przepisem art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Z definicji tej wynika zatem jednoznacznie, że posiadaczem rzeczy może być nie tylko właściciel rzeczy, ale także inna osoba, bowiem posiadanie nie jest prawem, lecz stanem faktycznym, na który składają się dwa elementy: faktyczne władztwo nad rzeczą w ścisłym tego słowa znaczeniu oraz wola władania rzeczą dla siebie.
Nieco inaczej pojęcie posiadania rozumieć należy na gruncie przepisów dotyczących przyznawania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).
Należy bowiem mieć na uwadze, że rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...) (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 r., str. 1), jest osoba (fizyczna lub prawna), która prowadzi działalność rolniczą w znajdującym się na terytorium Wspólnoty gospodarstwie, na które składają się wszystkie jednostki produkcyjne przez tę osobę zarządzane.
W świetle unormowań wspólnotowych, m.in. art. 2 pkt c rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. określającego, że "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, a także przepisów prawa krajowego, to jest rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 z późn. zm.), w którym w ramach obowiązku podejmowania określonych działań wymienia się takie czynności jak: uprawę roślin lub ugorowanie gruntów ornych, koszenie okrywy roślinnej i wypasanie zwierząt, stwierdzić należy, że płatność ONW przysługuje wyłącznie tej osobie, która niezależnie od tytułu prawnego, faktycznie gospodaruje na zadeklarowanej do płatności nieruchomości (działkach), prowadząc wybraną przez siebie produkcyjną lub hodowlaną działalność, względnie utrzymując je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami środowiskowymi, przy czym grunt ten dla potrzeb płatności musi mieć minimalny obszar 1 ha (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 164/10).
Za trafne zatem należało uznać stanowisko organów obu instancji, iż prawo do dopłat do gruntów rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przysługuje wyłącznie "posiadaczowi" nieruchomości (działki lub działek) w potocznym rozumieniu ich faktycznego użytkownika, a ściślej osoby faktycznie z nieruchomości rolniczo korzystającej.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie odegrały ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o zeznania świadków, gdyż przede wszystkim w oparciu o nie organ ustalił, że część działek zadeklarowanych do przyznania płatności przez skarżącego w rzeczywistości nie znajdowała się w jego posiadaniu w 2008 roku, a ustalenie to wyklucza możliwość uzyskania przez niego płatności obejmującej te nieruchomości. Postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone prawidłowo, w sposób wynikający z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.").
Organ odwoławczy opierając się na licznych dowodach osobowych w postaci zeznań świadków: K. H., W. H., B. K., Z. H., M. H., J. C. i A. K. oraz wyjaśnieniach samego skarżącego, złożonych w toku postępowania oraz wynikach przeprowadzonej rozprawy administracyjnej, której celem było ustalenie posiadacza działek nr [...] i [...] położonych na terenie gm. [...] – prawidłowo ustalił, iż wnioskodawca nie uprawiał spornych gruntów w okresie uprawniającym do przyznania płatności za 2008 rok.
Z dokonanych ustaleń wynika, że Z. H. (żona skarżącego), w dniu 29 sierpnia 2007 r. zawarła z W. H. umowę dzierżawy działek nr [...] i [...], ustalając czynsz dzierżawny w wysokości 160 kwintali pszenicy (k. 64 akt administracyjnych). W złożonych w Agencji zeznaniach zarówno W. H., jak i K. H. potwierdzili fakt zawarcia umowy oraz fakt "wejścia na pole z zabiegami agrotechnicznymi" zaraz po jej podpisaniu. Szczegółowo przedstawili przeprowadzone prace polowe oraz termin ich wykonywania (protokół z rozprawy z dnia 15 stycznia 2009 r. – k. 71-72 akt administracyjnych). Dodatkowo przedłożyli fakturę VAT potwierdzającą sprzedaż rzepaku uzyskanego z wydzierżawionych gruntów (k. 62 akt administracyjnych). W tym samym dniu przesłuchany w charakterze strony został J. H., jednak jego zeznania jak słusznie podniósł organ są ogólnikowe (skarżący nie pamięta danych osób, które miałyby pracować na spornych działkach, gdyż wiek i stan zdrowia skarżącego wykluczał wykonywanie przez niego upraw bez pomocy innych osób). Skarżący swoje twierdzenie o użytkowaniu przedmiotowych gruntów wywodził z faktu, że opłacał za nie podatki. Okoliczność ta pozostaje jednak bez znaczenia dla oceny uprawnień skarżącego do przyznania płatności i jego kwalifikacji jako "posiadacza" nieruchomości objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Tymczasem materiał dowodowy sprawy zebrany zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., oceniony został przez organ stosownie do zasad określonych w art. 80 k.p.a. Ocena ta doprowadziła do uzasadnionego w świetle zebranych dowodów wniosku, że skarżący faktycznie nie był posiadaczem działek, które objął wnioskiem o przyznanie płatności ONW za 2008 rok.
Nie są trafne również argumenty skarżącego odnośnie zagadnienia ważności umowy dzierżawy zawartej pomiędzy jego żoną a W. H. Dokument ten nie był przesądzający dla dokonania istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, bowiem organ opierał się przede wszystkim na innych dowodach. Trzeba zaś zwrócić uwagę, że celem niniejszego postępowania wszczętego na skutek wniosku złożonego przez skarżącego o przyznanie płatności ONW było ustalenie, czy to skarżący J. H. jako producent rolny spełnia wszystkie przesłanki przyznania omawianej płatności na 2008 rok. Nie była zaś zadaniem organu ocena w tym postępowaniu, kto legitymuje się tytułem prawnym do gruntów objętych wnioskiem i ostatecznie komu płatność winna zostać przyznana, w sytuacji ustalenia, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania tej płatności.
W konsekwencji za prawidłowe należy uznać ustalenia organów, że powierzchnia nieruchomości zgłoszona we wniosku do płatności bezpośredniej ONW na poziomie 33 ha, o tą wielkość przekracza powierzchnię faktycznie ustaloną w trakcie kontroli. Wyliczona różnica procentowa w powierzchni deklarowanej i stwierdzonej wynosi zatem 100%, co obligatoryjnie musiało skutkować odmową przyznania płatności bezpośredniej oraz nałożeniem na skarżącego trzyletnich sankcji w wysokości iloczynu różnicy między powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną oraz stawki płatności ONW.
W tych okolicznościach – w ocenie Sądu – stanowisko organu wywiedzione w zaskarżonej decyzji zasługuje na aprobatę.
Za uzasadnione uznać należy wykluczenie przez organy z płatności działek rolnych nr [...] i [...] w całości. Zaakcentować należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera braków, przez co jest kompletny, a dokonana przez organ ocena tego materiału dowodowego przeprowadzona została wszechstronnie i wnikliwie. Organ ustosunkował się do każdego ze zgromadzonych dowodów, czemu dał wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonego aktu. Uwzględnił wzajemne powiązania pomiędzy poszczególnymi dowodami i po ich analizie uzyskał nie budzące wątpliwości ustalenia faktyczne i prawne, które Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela.
Z powyższych względów skargę należało uznać za bezzasadną i orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI