III SA/Lu 330/24

III SA/Lu 330/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Ewa Ibrom
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 728
art. 7c, art. 32a, art. 32b, art. 92a ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 3, art. 5;
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 2 pkt 5, art. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w Chełmie z dnia 12 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 330/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi jest decyzja Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w Chełmie z dnia 12 marca 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 16 września 2022 r. na drogowym przejściu granicznym w Kukurykach, na kierunku wjazdowym do Polski przeprowadzona została kontrola graniczna. W jej toku ustalono, że kierowca samochodu ciężarowego marki [...] - obywatel Białorusi I. C., wykonujący międzynarodowy zarobkowy transport drogowy nie posiadał przy sobie świadectwa kierowcy. Ustalono również, że kierowca jest jednocześnie przewoźnikiem posiadającym licencję wspólnotową nr [...] oraz prowadzi działalność gospodarczą w Polsce od 2020 r.
Z informacji uzyskanej od Głównego Inspektora Transportu Drogowego wynikało, że na dzień kontroli, osobą zarządzającą transportem, o której mowa
w art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia
21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE. L 2009.300.51 z dnia 14 listopada 2009 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie (WE) nr 1071/2000" w przedsiębiorstwie I. C. pozostawał L. K. (dalej jako "skarżący").
Decyzją nr [...] z dnia 3 stycznia 2024 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w Terespolu (dalej jako "organ I instancji") nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od wskazanej decyzji, Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w Chełmie (dalej jako "organ odwoławczy") decyzją z dnia 12 marca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że art. 92a ust. 2 ustawy z dnia
6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 728 ze zm.), dalej jako "u.t.d." przewiduje odpowiedzialność zarządzającego transportem za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego i określa wysokość kar za poszczególne naruszenia od 200 do 2000 zł. Wykaz tych naruszeń, wysokości kar za poszczególne naruszenia oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 określa załącznik nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Pozycja L.p. 1.1.6 załącznika nr 4 konkretyzuje, że niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy podlega karze w wysokości 500 zł.
Organ odwoławczy przytoczył również treść art. 2 pkt 5, art. 4 ust. 1, ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 i wyjaśnił, że zarządzający transportem w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, co oznacza, że ponosi odpowiedzialność za wszystkie aspekty przewozów. Podkreślono, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznie kwestionującego prawidłowość poczynionych ustaleń faktycznych. Bezspornie bowiem w momencie kontroli na przejściu granicznym w Kukurykach, w dniu 16 września 2022 r. obywatel Białorusi I. C. kierujący samochodem ciężarowym marki Iveco wykonujący międzynarodowy zarobkowy transport drogowy nie posiadał świadectwa kierowcy. Potwierdzeniem, że na dzień kontroli zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie I. C. był L. K., jest informacja udzielona przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego został utworzony w celu uzyskania kompletnej, aktualnej i szczegółowej bazy danych przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego oraz osób zarządzających transportem w przedsiębiorstwach. Podkreślił także, że zarządzanie operacjami transportowymi nie może przyjmować postaci fikcyjnej. Nie będzie odpowiadać tej regulacji sytuacja,
w której na skutek braku realnego wpływu na osoby zatrudnione, dochodzi
w przedsiębiorstwie transportowym do licznych naruszeń obowiązujących przepisów prawa podczas wykonywania przewozów drogowych. Obowiązek ustanowienia osoby zarządzającej nie ma bowiem na celu tworzenia wyłącznie fikcji mającej dowodzić wywiązania się przedsiębiorcy przewozowego z nakazu wyznaczenia przynajmniej jednej osoby zarządzającej transportem.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że skarżący dopuścił się naruszenia określonego pod Lp. 1.1.6. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym tj. nie wyposażył kierowcy w świadectwo kierowcy, za które naruszenie przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 500 zł.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a."
L. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie na decyzję Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej
w C. zarzucając jej naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
2. art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy,
3. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 15, art. 75,
art. 81 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niepoczynieniu ustaleń oraz niezebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji oraz poczynieniu ustaleń niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, skutkujące w konsekwencji przyjęciem, że zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę skarżącego na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego,
4. art. 73 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania zapoznania się
z aktami przedmiotowej sprawy, brak zawiadomienia o zakończeniu przeprowadzonego postępowania dowodowego, w konsekwencji umożliwienie wypowiedzenie się przed wydaniem werdyktu w przedmiotowej sprawie,
5. art 107 § 3 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego przed organem odwoławczym.
Zdaniem skarżącego decyzja administracyjna niewątpliwie rażąco narusza obowiązujące prawo w zakresie prawidłowości wskazania terminów przebiegu postępowania administracyjnego oraz w zakresie zaufania obywateli do postępowania organów administracji państwowej. Skarżący zwrócił uwagę, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego prawidłowo, bowiem okoliczności, na które zawnioskowano przeprowadzenie dowodu z przesłuchania kierowców jako świadków miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Skarżący rozwinął również argumentację postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego podkreślając wagę zasadę prawdy obiektywnej, zasady przekonywania oraz znaczenia i treści uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja nakładająca na skarżącego jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie I. C. karę pieniężną za naruszenie określone w Lp. 1.1.6. załącznika nr 4 do ustawy
o transporcie drogowym, tj. niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 92a ust. 2 u.t.d., w myśl którego zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c,
a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych (art. 92a ust. 4 u.t.d.). Zgodnie zaś z art. 92a ust. 8 tej ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Według Lp. 1.1.6 załącznika nr 4 do ustawy, niewyposażenie kierowcy
w świadectwo kierowcy sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowo organy przyjęły,
że podmiotem, na który należało nałożyć karę pieniężną jest skarżący jako zarządzający transportem w przedsiębiorstwie "I. C. ". Z informacji uzyskanej
od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w piśmie z 13 października 2022 r.
nr [...] (k. 14 akt adm.) wynika, że skarżący jest osobą zarządzającą transportem w rozumieniu art. 7c u.t.d. w związku z art. 4 rozporządzenia nr 1071/2009.
Z art. 7c u.t.d. wynika, że przedsiębiorca może, bez wyznaczania zarządzającego transportem spełniającego warunki, o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu, jeżeli osoba ta spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE)
nr 1071/2009.
Zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą
w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. W myśl art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną – zarządzającego transportem – która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która: w sposób rzeczywisty
i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej stanowił jak już wyżej wskazano
art. 92a ust. 2 u.t.d.
Podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność zarządzającego transportem nie jest zależna od winy, a dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Wynikająca z tego przepisu kara nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz stanowi logiczne następstwo zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą tej kary jest przy tym zmuszenie podmiotów w przepisie wymienionych do respektowania nakazów
i zakazów wynikających z przepisów prawa, a ściślej wymuszenie działań w kierunku dyscyplinowania kierowców bezpośrednio naruszających przepisy prawa (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 382/19).
Z akt sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że w czasie przeprowadzonej w dniu 16 września 2022 r. kontroli pojazdu, którym wykonywany był międzynarodowy zarobkowy przewóz rzeczy, kierowca I. C., obywatel Białorusi, nie posiadał przy sobie ani w pojeździe i nie okazał do kontroli świadectwa kierowcy. Brak posiadania przez kierowcę świadectwa w momencie kontroli jest okolicznością niesporną w sprawie.
Z art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym wynika obowiązek kierowcy pojazdu samochodowego, podczas wykonywania przewozu drogowego
w międzynarodowym transporcie drogowym, posiadania przy sobie i okazywania,
na żądanie uprawnionego organu kontroli, świadectwa kierowcy, jeżeli jest wymagane.
Instytucja świadectwa kierowcy jest uregulowana w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych
(Dz. U. UE L 2009.300.72 z dnia 14 listopada 2009 ze zm.).
Rozporządzenie nr 1072/2009 znajduje zastosowanie do międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy w przejazdach na terytorium Wspólnoty
(art. 1 ust. 1 rozporządzenia). Przewóz międzynarodowy w rozumieniu rozporządzenia nr [...] oznacza, między innymi, przejazd pojazdu z ładunkiem (lub bez ładunku) z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku,
z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu (art. 2 pkt 2 lit. b i lit. d rozporządzenia).
Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego – świadectwa kierowcy.
Zatem rozporządzenie nr 1072/2009 uzależnia wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadza obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w odniesieniu do kierowców z państw trzecich.
Stosownie do art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który: jest posiadaczem licencji wspólnotowej (lit. a) oraz albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim (lit. b).
Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (art. 5 ust. 2 rozporządzenia).
Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia
nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
Na mocy art. 32a u.t.d. powyższe przepisy rozporządzenia nr 1072/2009 dotyczące świadectwa kierowcy stosuje się do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy.
W świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to, między innymi obowiązki lub warunki wynikające z rozporządzenia nr 1072/2009, wymienionego w art. 4 pkt 22 lit. e u.t.d.
Organ właściwy do wydania świadectwa kierowcy oraz postępowanie w tym przedmiocie normuje art. 32b u.t.d. Zgodnie z tym przepisem Główny Inspektor Transportu Drogowego, w drodze decyzji administracyjnej, wydaje, odmawia wydania, zmienia, cofa świadectwo kierowcy lub zawiesza wydawanie świadectw kierowców
(ust. 1). Świadectwo kierowcy wydaje się na wniosek przedsiębiorcy, posiadającego licencję wspólnotową, złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej (ust. 2). Świadectwo kierowcy wraz z wypisem ze świadectwa kierowcy wydaje się przedsiębiorcy na okres do 5 lat (ust. 3). Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać: 1) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres; 2) imię
i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz obywatelstwo kierowcy (ust. 4). Do wniosku,
o którym mowa w ust. 2, dołącza się: 1) kopię licencji wspólnotowej; 2) zaświadczenie
o zatrudnieniu kierowcy oraz kopię: a) karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej z aktualnym wpisem kodu 95 oraz posiadanego prawa jazdy albo b) prawa jazdy wydanego w państwie członkowskim Unii Europejskiej
z aktualnym wpisem kodu 95; 3) kserokopię dokumentu tożsamości; 4) kserokopię prawa jazdy; 5) kserokopię dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie społeczne kierowcy (ust. 5).
Z przytoczonych przepisów wynika, że jeżeli przewoźnik, posiadający licencję wspólnotową, wykonuje na jej podstawie międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy (a taką licencję posiada przedsiębiorca I. C. – k. 7 akt adm.), obowiązany jest wyposażyć kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia
25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 16, str. 44 ze zm.), dalej jako "dyrektywa nr 2003/109/WE", w świadectwo kierowcy. Kierujący pojazdem obywatel państwa trzeciego jest obowiązany legitymować się świadectwem kierowcy, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej przewoźnika, na którego wniosek świadectwo zostało wydane i okazywać świadectwo kierowcy na żądanie uprawnionego organu kontroli.
Przedsiębiorca I. C., u którego skarżący jest osobą zarządzającą transportem, prowadzi w Polsce działalność gospodarczą pod firmą "I. C. "
z siedzibą w Białej Podlaskiej, co potwierdza odpowiedni wpis w Centralnej Ewidencji
i Informacji o Działalności Gospodarczej (k. 9 akt adm.). Skarżący posiada licencję wspólnotową nr [...] (k. 7 akt adm.) na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy ważną od dnia 31 lipca 2020 r. do dnia
30 lipca 2025 r. oraz zezwolenie nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika udzielone 30 lipca 2020 r. na czas nieokreślony (wydruk z rejestru KREPTD – k. 11-12). W dniu kontroli I. C. wykonywał międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy – kurs powrotny bez załadunku z Białorusi do Polski. Powyższe wynika
z okazanego do kontroli dokumentu CMR nr [...] (k. 7 verte akt adm.), a dodatkowo została potwierdzona w toku przesłuchania kierowcy I. C. (k. 3 verte akt adm.). Przewóz wykonywany był pojazdem marki Iveco o nr rej. [...], który zgodnie
z wpisem w dowodzie rejestracyjnym stanowi własność przedsiębiorcy (k. 6 akt adm.).
W tym miejscu ubocznie należy zauważyć, że kierowca okazał do kontroli białoruskie prawo jazdy serii/nr [...] (k. 5 akt adm.), tymczasem do wniosku
o wydanie świadectwa kierowcy, jak wyżej wskazano, należy dołączyć kartę kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej z aktualnym wpisem kodu 95 oraz posiadanego prawa jazdy albo prawa jazdy wydanego w państwie członkowskim Unii Europejskiej z aktualnym wpisem kodu 95.
Należy wyjaśnić, że błędne jest zapatrywanie pełnomocnika skarżącego, jakoby I. C. jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą na własny rachunek, wykonując międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy w ramach tej działalności i na podstawie udzielonej mu licencji wspólnotowej, nie miał obowiązku posiadania świadectwa kierowcy. Pełnomocnik podnosił, że istotą świadectwa kierowcy jest potwierdzenie, że kierowca, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego UE, jest zatrudniony zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w danym państwie członkowskim. W konsekwencji świadectwo kierowcy potwierdza przede wszystkim fakt legalnego zatrudnienia. Skoro zaś I. C., będący przedsiębiorcą na rzecz którego wykonywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy, osobiście kierował pojazdem, nie miał obowiązku posiadania świadectwa kierowcy. Pełnomocnik podkreślał, że nie istnieje potrzeba wykazywania legalności zatrudnienia za pomocą świadectwa kierowcy, skoro kierowca nie pozostaje
w zatrudnieniu, czy w dyspozycji innego podmiotu, ale wykonuje przewozy jako kierowca dla siebie, w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego, posiadanie świadectwa kierowcy w takim przypadku nie było wymagane.
Odnosząc się do powyższych argumentów wskazać należy na przepis art. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1072/2009 zgodnie, z którym - "kierowca" oznacza każdą osobę, która prowadzi pojazd, nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe w ramach wykonywania swoich obowiązków, pozostając w gotowości do jego prowadzenia w razie konieczności. W związku z tym za "kierowcę" uznać należy każdą osobę, która faktycznie w chwili zatrzymania pojazdu znajdowała się za kierownicą, mając możliwość decydowania o jeździe. Bezspornie był to I. C..
Ponadto z treści pkt 12 preambuły do rozporządzenia nr 1072/2009 wynika, że celem ustanowienia świadectwa kierowcy było umożliwienie państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Adresatami tego rozporządzenia są zarówno państwa członkowskie UE, w zakresie obowiązku wydania świadectwa kierowcy, jak i przewoźnicy, jako podmioty zobowiązane do ubiegania się i uzyskania świadectwa kierowcy oraz wyposażenia w świadectwo kierującego pojazdem.
Dla realizacji tak określonego celu rozporządzenia, w jego art. 3 została ustanowiona ogólna zasada, zgodnie z którą wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji oraz, jeżeli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy. Jest to zasada, której muszą przestrzegać wszyscy przewoźnicy realizujący międzynarodowe przewozy drogowe rzeczy.
W świetle art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez przewoźnika powstaje wówczas, gdy kumulatywnie spełnione zostają dwie przesłanki, to jest gdy kierowca, legalnie zatrudniony przez przewoźnika albo pozostający w dyspozycji przewoźnika i z którego usług przewoźnik w sposób legalny korzysta, jest obywatelem państwa trzeciego oraz nie ma statusu rezydenta długoterminowego. Z zestawienia art. 3 i art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 wynika, że brak obowiązku uzyskania świadectwa kierowcy w przypadku, gdy kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, ma miejsce tylko w sytuacji, gdy zarazem kierowcy przysługuje status rezydenta długoterminowego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności
z dokumentów okazanych w toku kontroli granicznej w dniu 16 września 2022 r. oraz protokołu kontroli bezsprzecznie wynika, że pojazdem wykonywany był międzynarodowy zarobkowy przewóz rzeczy, a kierowca, będący obywatelem Białorusi, nie okazał do kontroli świadectwa kierowcy ani dokumentu, który potwierdzałby status rezydenta długoterminowego. Wykonując w dniu kontroli międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy przewoźnik I. C., prowadzący działalność gospodarczą
w zakresie transportu drogowego towarów, spełniał przesłanki z art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 aktualizujące obowiązek posiadania świadectwa kierowcy. Mianowicie korzystał z usług kierowcy będącego obywatelem państwa trzeciego, niebędącego rezydentem długoterminowym w RP. Wykonując międzynarodowy transport drogowy rzeczy I. C. występował w podwójnej roli – jako przewoźnik oraz kierowca. Z art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 wynika, że świadectwo kierowcy jest wymagane, gdy przewoźnik zatrudnia kierowcę lub ten pozostaje w jego dyspozycji, a kierowca nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy nr 2003/109/WE. Z powyższego nie wynika, by dla powstania obowiązku uzyskania przez przewoźnika świadectwa kierowcy wymagane było istnienie stosunku pracy między przewoźnikiem, a kierowcą wykonującym na jego rzecz międzynarodowy transport drogowy. Treść art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 wskazuje, że dyspozycja tego przepisu dotyczy wszelkich form współpracy między kierowcą, a przewoźnikiem wynikających ze stosunku pracy, umowy cywilnoprawnej, jak również
z samozatrudnienia. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w jednoznacznej treści zasady ogólnej wyrażonej w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, wedle której, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania nie tylko licencji, ale także świadectwa kierowcy.
Skarżący, jako zarządzający transportem, miał obowiązek wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy. Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie zaistniało
w okolicznościach, które skarżący, jako osoba zarządzająca w sposób rzeczywisty
i ciągły operacjami transportowymi w przedsiębiorstwie, powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Zarządzający transportem jest profesjonalnym podmiotem, wyznaczonym w celu zapewnienia odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z obowiązującymi przepisami z zakresu transportu drogowego.
W związku z powyższym kara pieniężna w wysokości 500 zł za stwierdzone
w toku kontroli naruszenie określone w Lp. 1.1.6. załącznika nr 4 do u.t.d. została nałożona na skarżącego prawidłowo.
Zaskarżona decyzja nie narusza także przepisów postępowania. Organy wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. Postępowanie nie było też prowadzone z naruszeniem art. 8 k.p.a., zobowiązującego organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności
i równego traktowania. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. i przekonująco wyjaśnia podstawy rozstrzygnięcia.
Nie doszło również do naruszenia art. 73 k.p.a., bowiem skarżący na każdym etapie postępowania miał zapewniony dostęp do akt sprawy, a przed wydaniem decyzji został poinformowany o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. (k. 18 akt adm.). Nie jest zasadny również zarzut zawarty w uzasadnieniu skargi dotyczący braku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowców jako świadków, gdyż wniosku takiego skarżący nie składał.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).