III SA/LU 330/22

III SA/Lu 330/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 321/23 - Wyrok NSA z 2023-12-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art. 2 pkt 35a; art. 62 ust. 4a pkt 1; art. 64; art. 64c; art. 64ea
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 919
art. 4 pkt 22 lit. l ; art. 87; art. 89 ust. 1 pkt 3; art. 92a ust. 1, 7; art. 92c ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 25 kwietnia 2022r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania P. T. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej Spółka, strona skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej organ I instancji) z dnia 31 stycznia 2022 r. w przedmiocie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
W dniu 31 lipca 2021 r. na terenie drogowego przejścia granicznego w K. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka przewozowego – pojazdu silnikowego marki V. z naczepą marki G. o numerach rejestracyjnych [...], którego kierowcą był obywatel [...] P. M., wykonującego przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz strony skarżącej. Przejazd realizowany był bez ładunku. W wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu ustalono, że długość pojazdu wynosi 2453 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 1650 cm o 803 cm, czyli o 48,67 %. Pozostałe zmierzone parametry zewnętrzne pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.
Zakres i wyniki przeprowadzonych pomiarów opisane zostały w protokole z kontroli nr [...] z dnia 31 lipca 2021 r. Z protokołu wynika również, że pojazd posiadał 8 osi, oś z napędem 3, zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, opony bliźniacze na osi napędowej. Pomiaru nacisków osi nie wykonano. W protokole brak jest informacji odnośnie pomiaru masy całkowitej pojazdu.
W tych okolicznościach pojazd został uznany za nienormatywny, którym przewóz jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, w tym przypadku kat. III , w świetle regulacji art. 64 i art. 64c ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), dalej też jako p.r.d.. Kierowca pojazdu nie posiadał zezwolenia przedmiotowej kategorii. Kierowca posiadał i okazał do kontroli zezwolenie kategorii IV. Kierowca odmówił podpisania protokołu kontroli, gdyż nie zgadzał się z jego ustaleniami. Funkcjonariusze przeprowadzili również kontrolę drogową przedmiotowego pojazdu, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2021 r., poz. 919 ze zm.), dalej też jako u.t.d.. W wyniku tej kontroli stwierdzono naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, tj. naruszenie określone w lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym – niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. - za każdy dokument; oraz naruszenie określone w lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.- dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20%. Na okoliczność tej kontroli sporządzono protokół kontroli drogowej nr [...] z dnia 31 lipca 2021 r. Kierowca kontrolowanego pojazdu również odmówił podpisania przedmiotowego protokołu.
Organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem naruszeń przez Spółkę przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Pełnomocnik strony skarżącej, która zgłosiła swój udział w sprawie wniosła o umorzenie wszczętego postępowania. W ocenie pełnomocnika Spółki posiadane zezwolenie kategorii IV uprawniało do wykonywania przejazdu poddanym kontroli zespołem pojazdów. Spółka zwróciła uwagę, że w kontekście długości pojazdu oba zezwolenia kategorii III i IV uprawniają do przejazdu dokładnie takimi samymi pojazdami, niemniej zezwolenie kategorii IV pozwala na przejazd wszystkimi drogami publicznymi podczas gdy zezwolenie kategorii III jedynie drogami krajowymi.
Organ I instancji decyzją z dnia 31 stycznia 2022 r. nałożył na Spółkę - podmiot wykonujący przewóz drogowy - karę pieniężną w kwocie 5.500 zł za stwierdzone naruszenia określone w lp. 1.1.12 i lp.10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.
W odwołaniu pełnomocnik Spółki wskazując na naruszenie między innymi art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej jako k.p.a. potrzymał swoje stanowisko, że posiadane zezwolenie kategorii IV uprawniało do przejazdu drogami publicznymi pojazdem nienormatywnym o parametrach takich jak stwierdzono podczas kontroli.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, z odwołaniem do regulacji ustawy o transporcie drogowym (w tym m.in. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) i ustawy Prawo o ruchu drogowym (w tym art. 64), uzasadniał, że ruch pojazdu nienormatywnego, jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ.
Organ II instancji przyznał, iż faktem jest, że zmierzona długość pojazdu członowego, jak i pozostałe jego parametry, w całości "mieściły się" w opisanych w załączniku nr 1 do Prawa o ruchu drogowym parametrach zezwolenia kategorii IV.
Powyższe nie oznacza jednak, że przejazd jednostki transportowej o parametrach stwierdzonych w trakcie kontroli mógł być realizowany na podstawie okazanego zezwolenia. Stosownie bowiem do art. 64 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II. Ustawa nie zawiera natomiast zapisu, na podstawie którego zezwolenia innych (wyższych) kategorii uprawniałyby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwoleń niższych kategorii, w tym, że zezwolenie kategorii IV uprawniałoby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii III. Poza tym przepis art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. pozwala na ruch pojazdu nienormatywnego pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, w zależności od przekroczonych parametrów technicznych pojazdu lub zespołu pojazdów. Dlatego przejazd pojazdu nienormatywnego na podstawie zezwolenia kategorii IV nie uprawnia, w ocenie organu odwoławczego, do poruszania się pojazdami i drogami określonymi w zezwoleniu niższych kategorii (III i II). Wyjątek stanowi, jak wskazano zezwolenie kategorii III.
Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji o braku podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie regulacji art. 92c u.t.d. W ocenie organu II instancji podmiot wykonujący przejazd musi uwzględniać w jego planowaniu i wykonywaniu zasady prawa regulujące wykonywanie tej działalności. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej. Podmiot wykonujący przewóz powinien więc wykazać, jakie działania podjął w celu zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem. Takiej argumentacji Spółka w przedmiotowej sprawie nie przedstawiła. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, Spółka nie wykazała, aby zaszły jakieś nadzwyczajne zdarzenia, których nie mogła przewidzieć, a które miały wpływ na powstanie stwierdzonego w toku kontroli naruszenia. Nie przedstawiła na żadnym etapie postępowania, wyjaśniającego
ani odwoławczego, okoliczności wskazujących na spełnienie przesłanek wyłączenia jej
odpowiedzialności. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., gdyż za stwierdzone naruszenie nie została nałożona na stronę kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres dwóch lat. Organ II instancji uznał również, że nie naruszono wskazanych w odwołaniu przepisów k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie Spółka zaskarżając decyzję organu odwoławczego w całości wniosła o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie. Skarżąca wniosła również o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1 art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pozbawioną obiektywizmu i niewyczerpującą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz stanu prawnego sprawy, która doprowadziła organ odwoławczy do błędnego wniosku, iż posiadane przez stronę, i okazane przez kierowcę zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV-ej nie uprawniało do wykonywania przewozu jednostką transportową poddaną kontroli w dniu 31 lipca 2021r.;
- przepisu prawa materialnego zapisanego w czwartym wersie załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do niewłaściwego zastosowania, na gruncie niniejszej sprawy przejawiającą się uznaniem, że przejazd pojazdu o skrętnych osiach i długości 24, 53 m nie może być. realizowany na podstawie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV-ej;
- przepisu prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji opartej o założenie, zgodnie z którym wykonywanie przejazdu po drodze krajowej jednostką transportową o parametrach odpowiednich zarówno dla zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii III jak i IV, na podstawie drugiego z tych dokumentów, jest stanem faktycznym wymagającym penalnej reakcji organów państwa, pomimo braku w systemie prawnym jakichkolwiek zakazów mogących, przenosić do sfery nielegalnych przejazd wykonywany w takiej sytuacji, na podstawie zezwolenia wyższej kategorii;
- przepisu prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z błędnie przeprowadzonej wykładni, przejawiającej się na gruncie niniejszej sprawy uznaniem, że zezwolenie kategorii IV-ej na przejazd pojazdem nienormatywnym po drodze krajowej nie jest dokumentem odpowiedniej kategorii dla pojazdu o długości 24,53 m i normatywnych pozostałych parametrach,
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 w zw. z art. (brak wskazania jednostki redakcyjnej) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1376 ze zm.), poprzez uznanie, że droga krajowa nie jest drogą publiczną i na przejazd wykonywany po trakcie krajowym niezbędne jest uzyskanie zezwolenia kategorii III-ej z wymienionych w załączniku nr 1 do Prawa o ruchu drogowym.
W uzasadnieniu zarzutów skargi pełnomocnik Spółki argumentowała, że dobór kategorii zezwolenia, na podstawie którego powinien był być wykonywany przejazd jest czynnością logiczną, rozpoczynającą się od przyporządkowania zarówno parametrów danej jednostki transportowej jak i rodzajów dróg, którymi będzie się ona poruszać do jednego z dokumentów określonych w załączniku nr 1 do Prawa o ruchu drogowym. Wskazała, że Spółka chcąc zapewnić sobie możliwość poruszania się wszystkimi drogami publicznymi (w tym krajowymi) pojazdem o długości 24,53 m wyposażonym w skrętne osie i normatywnych innych parametrach, uzyskała zezwolenie kategorii IV-ej, bowiem dokument kategorii III-ej nie dawał Spółce możliwości przejazdu drogami innymi niż krajowe. W ten sposób strona skarżąca wypełniła określony w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. nakaz, uzyskując zezwolenie odpowiedniej kategorii. Pełnomocnik podnosiła że przywołany przepis przesądza, iż warunkiem sine qua non legalnego wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym jest uzyskanie zezwolenia (a nie zezwoleń określonych liczbą mnogą) odpowiedniej kategorii. Organy administracji nie są natomiast umocowane do wytyczania trasy przejazdu. Tym samym w obecnym stanie prawnym nie mogą więc nakazać przewoźnikowi korzystania wyłącznie z dróg krajowych jeśli firma transportowa uzyskała dokument dając dla danego pojazdu możliwość legalnego poruszania się wszystkimi rodzajami dróg. W ocenie pełnomocnika Spółki przejazd z dnia kontroli nie naruszał norm ustawy Prawo o ruchu drogowym jak i ustawy o transporcie drogowym, a kierowca okazał właściwe zezwolenia tj. kategorii IV-ej. Pełnomocnik podkreślała, że nie ma w treści ustawy Prawo o ruchu drogowym żadnego wyraźnego zapisu, który wykluczałby wybór zezwolenia kategorii IV-ej w sytuacji, w której pojazd miałby równocześnie parametry adekwatne dla zezwolenia kategorii III-ej. Tym samym w stosunku do obywatela obowiązuje zasada, będąca emanacją normy konstytucyjnej zadekretowanej w art. 2 ustawy zasadniczej, zgodnie z którą co nie jest zabronione - jest dozwolone. Dlatego też w przypadku równoczesnego wypełniania przez daną jednostkę pojazdową parametrów adekwatnych dla obydwu analizowanych w sprawie kategorii zezwoleń, realizowany przejazd zyskuje przymiot legalności bez względu na to, czy przewoźnik uzyskał pierwszy, czy też drugi z tych dokumentów. Natomiast idąc tokiem rozumowania organu skarżąca powinna uzyskać obydwa analizowane w sprawie zezwolenia tzn. kategorii III-ej oraz równocześnie IV-e, co stoi w ewidentnej sprzeczności z normą, której nośnikiem jest art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, która wskazuje na konieczność uzyskania jednego zezwolenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
W pierwszej kolejności jednak należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ w odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 2201).
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. w brzmieniu mającym w sprawie zastosowanie podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
Pod l.p. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 500 zł - za każdy dokument.
Zgodnie zaś z lp. 10.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20%, przewidziana zostałą kara pieniężna w wysokości 5.000 zł.
Stosownie do art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w tym przepisie, w tym – wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także, między innymi, zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach (art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d.).
W świetle art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego to również obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Przepisy określające dopuszczalne wymiary, masę i naciski osi pojazdu zawarte są właśnie w ustawie Prawo o ruchu drogowym i w wydanym na podstawie art. 66 ust. 5 p.r.d. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej rozporządzenie w sprawie warunków technicznych.
Zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d. - długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, a 3 pojazdów - 22 m, z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Powtarza to przepis § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, w myśl którego długość pojazdu członowego nie może przekraczać 16,50 m.
W rozpatrywanej sprawie w wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych skontrolowanego pojazdu członowego ustalono, że długość pojazdu wynosi 2453 cm, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości (16,50 m) o 48,67 %. Czynności pomiaru parametrów pojazdu, w tym jego długości zostały udokumentowane w protokole kontroli. Jak wynika z protokołu kontroli pomiaru długości dokonano przymiarem wstęgowym typu [...] BMI (nr [...]) posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 25 października 2019 r. wydane przez [...] Sp. z o.o.
Wprawdzie kierujący pojazdem nie podpisał protokołu z kontroli, jednakże sposób przeprowadzenia pomiarów oraz ich wyniki nie są w niniejszej sprawie kwestionowane przez stronę skarżącą, która była podmiotem wykonującym przewóz. W świetle wskazanych wyżej dowodów zgromadzonych w sprawie brak także jakichkolwiek podstaw do podważania ustaleń organów w tym zakresie.
Zatem poddany kontroli pojazd członowy był pojazdem nienormatywnym, gdyż zgodnie z definicją wyrażoną w art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Tym samym na mocy art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.).
Zgodnie z treścią tego załącznika zezwolenie kategorii III dotyczy pojazdu nienormatywnego poruszającego się po drodze krajowej: o rzeczywistej masie całkowitej oraz naciskach osi nie większych od dopuszczalnych; o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m, i o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach; o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.
W ocenie organu Spółka, zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., obowiązana była wyposażyć kierowcę w zezwolenie właśnie kategorii III, jako zezwolenie odpowiedniej kategorii, jednakże takiego zezwolenia kierujący pojazdem nie posiadał.
Kwestionując zaskarżoną decyzję Spółka powołuje się natomiast na okoliczność posiadania przez kierowcę i okazania w czasie kontroli zezwolenia kategorii IV, wydanego w dniu 9 kwietnia 2021 r. na okres od 14 kwietnia 2021 r. do 14 października 2021 r. Zgodnie z treścią okazanego dokumentu obejmował on zezwolenie na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji 4 tabeli "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" załącznika do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
Z tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do p.r.d. wynika, że zezwolenie kategorii IV wydawane jest dla poruszającego się po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego: o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S; o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach; o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m; o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60t; o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych.
Dodać tylko należy, że w ramach postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił u producenta naczepy, że skontrolowana naczepa typu G. posiada 5 szt. osi i wszystkie z nich są osiami skrętnymi na zawieszeniu pneumatycznym.
W myśl zaś art. 64ea p.r.d. w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
Mając na względzie treść powyższego przepisu i regulacje załącznika nr 3 do u.t.d., w ocenie sądu organy zasadnie uznały, że zachodzą podstawy do nałożenia na skarżącą kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji, gdy skarżąca wykonywała przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii IV, to jest kategorii innej niż wymagana kategoria III. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji pozostaje w zgodzie z przepisami prawa.
Właśnie przywołany wyżej przepis art. 64ea p.r.d. stanowi wyraźny zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwoleniem kategorii innej niż wymagana, a z przytoczonego już art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. wynika wprost, że kategoria zezwolenia musi być odpowiednia.
Obowiązywanie wskazanej zasady wzmacnia przytoczony także w zaskarżonej decyzji przepis art. 64c ust. 5 p.r.d., który przewiduje, że zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii II.
Poza wskazanym przypadkiem ustawodawca nie dał możliwości podmiotom wykonującym przewozy drogowe poruszania się pojazdami i drogami na podstawie zezwolenia wyższej kategorii, w sytuacji gdy wystarczające (właściwe) jest zezwolenie kategorii niższej.
Wskazać też trzeba, że wyraźny zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwoleniem kategorii innej niż wymagana obowiązywał także przez zmianą ustawy – Prawo o ruchu drogowym dokonaną z dniem 13 marca 2021 r. Przypomnieć należy, że ustawą z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 54), która weszła w życie z dniem 13 marca 2021 r., dokonano nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zmiany dotyczyły między innymi kategorii zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych oraz wysokości kar administracyjnych za przejazd takich pojazdów bez odpowiedniego zezwolenia. Jak wynika z uzasadnienia projektu do tej ustawy "W związku ze zniesieniem obowiązku uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego dla pojazdu o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t należało usunąć kategorię I zezwoleń w całości, zaś w pozostałych kategoriach dokonać zmian w odniesieniu do nacisków osi. Jednocześnie w związku z usunięciem kategorii I dotychczasowa numeracja zezwoleń uległa zmianie tzn.: - dotychczasowa kategoria II będzie kategorią I, - dotychczasowa kategoria III będzie kategorią II, - dotychczasowa kategoria IV będzie kategorią III, - dotychczasowa kategoria V i VI zostały połączone i będzie to kategoria IV, - dotychczasowa kategoria VII będzie kategorią V."
Przed dniem 13 marca 2021 r. przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. stanowił, że zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii III. Jednocześnie przed dniem 13 marca 2021 r. obowiązywał ust. 6 art. 64c p.r.d., który stanowił, że zezwolenie kategorii VI uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii V.
Jak już wskazano zmiana z dniem 13 marca 2021 r. brzmienia ust. 5 art. 64c p.r.d. oraz uchylenie ust. 6 tego artykułu wynikały z przewidzianej nowelizacją zmiany w zakresie liczby, numeracji i opisu kategorii zezwoleń i miała związek ze zniesieniem obowiązku uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdu o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
Jednakże treść art. 64c ust. 5 p.r.d. przed zmianą i po zmianie ustawy, a także obowiązujący przez zmianą ust. 6 art. 64c p.r.d. to jedyne wyjątki, w których ustawa dopuszczała lub aktualnie dopuszcza możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, a mianowicie określonej kategorii wyższej, w ramach obowiązującej numeracji, w sytuacji, gdy wystarczające jest zezwolenie określonej kategorii niższej.
Wskazane wyjątki potwierdzają zatem ogólną regułę wynikającą z art. 64ea p.r.d.
Zarazem w sprawie nie budzi wątpliwości, że wyjątek z art. 64 ust. 5 p.r.d. nie odnosi się do okoliczności sprawy. Skarżąca posiadała bowiem ważne zezwolenie kategorii IV, które w świetle przytoczonych przepisów art. 64ea oraz art. 64c ust. 5 p.r.d. nie mogło zastąpić zezwolenia kategorii III.
Tym samym bezpodstawne jest wyrażone w skardze stanowisko, że w treści ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ma żadnego wyraźnego zapisu, który wykluczałby wybór zezwolenia kategorii IV w sytuacji, w której pojazd miałby równocześnie parametry adekwatne dla zezwolenia kategorii III, co miałoby uzasadniać dopuszczalność wyboru zezwolenia zgodnie z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym.
Zarazem nieuprawnione jest stanowisko skarżącej, że poddany kontroli w dniu 31 lipca 2021 r. pojazd członowy, w którym naczepa była wyposażona w skrętne osie, miał parametry właściwe dla obu kategorii zezwoleń, to jest zezwolenia kategorii III, jak i kategorii IV.
O rodzaju odpowiedniej kategorii zezwolenia decydują wymiary, masa i naciski osi pojazdów nienormatywnych, co wynika z treści art. 64 ust. 3 p.r.d. oraz treści tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy, a także formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 212). W tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do p.r.d. określone są także drogi, po których pojazdy posiadające stosowne zezwolenie mogą się poruszać.
Wprawdzie w przypadku kategorii IV oraz kategorii III, jak wynika z przytoczonej powyżej treści załącznika nr 1 do p.r.d. zezwolenie przewiduje tożsame zwiększenie limitu długości pojazdu – do długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów oraz 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, jednakże zezwolenie kategorii III przewidziane jest dla pojazdu o rzeczywistej masie całkowitej oraz naciskach osi nie większych od dopuszczalnych, a zezwolenie kategorii IV – dla pojazdu o rzeczywistej masie całkowitej większej od dopuszczalnej, ale nieprzekraczającej 60 t i o naciskach osi nie większych niż dopuszczalnych.
W świetle powyższych unormowań istotne jest to, że w sprawie przeprowadzona kontrola potwierdziła przekroczenie jedynie parametrów zewnętrznych, których wartości wykazały, że wystarczające było zezwolenie kat. III, a nie IV. Nie stwierdzono bowiem nienormatywności pozostałych parametrów, w tym w szczególności w zakresie rzeczywistej masy całkowitej skontrolowanego pojazdu.
Przedstawionej oceny nie może skutecznie podważyć argumentacja, iż skarżąca wystąpiła o zezwolenie kategorii IV ze względu na zaplanowaną, a przy tym niewskazaną przez skarżącą, trasę przejazdu, chcąc zapewnić sobie możliwość poruszania się wszystkimi drogami publicznymi, nie tylko drogami krajowymi.
Z uwagi bowiem na wymiary pojazdu oraz wskazywany także w skardze brak nienormatywności w zakresie jego rzeczywistej masy całkowitej, w świetle zapisów w załączniku nr 1 do p.r.d. kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom pojazdu nienormatywnego właściwym dla zezwolenia kategorii III, a nie kategorii IV. W konsekwencji należało uznać, że dla kontrolowanego pojazdu adekwatnym było zezwolenie kategorii III, nie zaś kategorii IV.
Nie budzi zarazem wątpliwości, że pojazd został skontrolowany na drodze krajowej, gdyż stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1376 ze zm.) drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) – zalicza się do dróg krajowych, które są drogami publicznymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Jak wskazano stosownie art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego rzeczy kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.
W konsekwencji zatem uprawnione było uznanie przez organ, że okazane do kontroli zezwolenie kategorii IV, nie było zezwoleniem odpowiednim w rozumieniu art. 64ust. 1 pkt 1 p.r.d. Jak wyjaśniono już wyżej, poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, bowiem art. 64ea p.r.d. wyraźnie wskazuje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
W świetle powyższych rozważań bezpodstawne są sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Wydając zaskarżoną decyzją organ dokonał bowiem prawidłowej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym załącznika nr 1 do tej ustawy i z tej analizy wyprowadził trafne wnioski, że w okolicznościach sprawy odpowiednim i wymaganym zezwoleniem było zezwolenie kategorii III. Pozostaje poza sporem, że kierujący pojazdem nie został wyposażony przez stronę skarżącą w zezwolenie tej kategorii.
Chybiony jest przy tym zarzut skargi co do naruszenia przez organ przepisów ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie, że droga krajowa nie jest drogą publiczną, w sytuacji, gdy organ takiej oceny nie wyraził. Nieuzasadnione jest również twierdzenie skarżącej, że tok rozumowania organu wskazuje, iż skarżąca powinna uzyskać obydwa analizowane w sprawie zezwolenia. Takie stanowisko nie wynika z argumentacji zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji, w której organ jedynie stwierdził, że ustalenia kontroli co do przekroczenia wyłącznie parametrów zewnętrznych pojazdu w zakresie jego długości uzasadniały przypisanie w tym przypadku, jako odpowiedniego, zezwolenia kategorii III.
Jak już wyżej wskazano dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20% stanowi penalizowane przez ustawodawcę naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym sankcjonowane karą w wysokości 5.000 zł (lp. 10.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d.). Z kolei pod lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. za niewyposażenie kierowcy w zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach przewidziana została kara w wysokości 500 zł.
Nałożona zatem na stronę skarżącą kara w łącznej kwocie 5.500 zł jest zgodna z przepisami w tym także z treścią art. 92a ust. 1 u.t.d.
W konsekwencji nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP i wyrażonej w tym przepisie zasady demokratycznego państwa prawnego, gdyż kara została nałożona na Spółkę w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy ustawy o transporcie drogowym w związku z treścią przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Trafnie również stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że Spółka w toku postępowania nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Bez wątpienia przepisy art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d. nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie.
Z kolei art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. Zatem może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek niezależnych okoliczności, na które wykonujący przewóz nie miał wpływu i których nie mógł przewidzieć. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy podmiot wykonujący przejazd musi uwzględniać w jego planowaniu i wykonywaniu zasady prawa regulujące wykonywanie tego rodzaju działalności. Skarżąca powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Jak podnosił organ II instancji normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.
Spółka ani w skardze, ani w trakcie postępowania administracyjnego nie powołała żadnych okoliczności, które mogłyby zwolnić ją z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Samo przekonanie strony o wyposażeniu kierowcy w zezwolenie odpowiedniej kategorii w żadnym razie nie jest wystarczające do uwolnienia się strony skarżącej od odpowiedzialności na podstawie omawianych przepisów.
Z przyczyn omówionych już wyżej na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i został przez organ poddany wszechstronnej i logicznej ocenie. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia zaś wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.