III SA/Gd 257/24

III SA/Gd 257/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący/
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 747/25 - Wyrok NSA z 2025-09-23
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 27 i art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr OPE.906.2.19.2024.MJ w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
E. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr OPE.906.2.19.2024.MJ w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Po uzyskaniu z NZOZ "P." w B. informacji o niewykonaniu obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce u dziecka M. B. (ur. [...].2016r.) w dniu 23 listopada 2022 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kartuzach wezwał matkę dziecka - E. B. do stawienia się, w terminie 21 dni od daty otrzymania wezwania, w gabinecie szczepień ww. przychodni celem uzupełnienia obowiązkowych szczepień ochronnych.
W związku ze stwierdzeniem dalszego uchylania się E. B. od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka wskazany organ wysłał do strony w dniu 7 marca 2023 r. upomnienie nr [...] wzywające do rozpoczęcia wykonywania brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka, w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Wskazano, że szczepienie będzie poprzedzało lekarskie badanie kwalifikacyjne. Upomnienie zawierało pouczenie o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji dalszego niezaszczepienia dziecka.
W dniu 5 kwietnia 2023 r. organ uzyskał informację z ww. przychodni w B. o dalszym uchylaniu się E. B. od wykonania przedmiotowego obowiązku.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kartuzach 21 listopada 2023 r. sporządził wniosek do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Do wniosku załączył tytuł wykonawczy nr [...].
Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2023 r. Wojewoda Pomorski nałożył na E. B. grzywnę w celu przymuszenia w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania dziecka (M. B.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
W dniu 8 stycznia 2024 r. E. B. skierowała do Wojewody Pomorskiego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. E. B. wskazała na zarzuty:
1) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wskazania przez wierzyciela podstawy prawnej i faktycznej określenia wymagalności obowiązku, brak zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;
W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że podstawę prawną na chwilę wystawienia tytułu wykonawczego jest Rozporządzanie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. i akt ten powinien zostać wskazany, plus, że tytuł wykonawczy na wymagalność obowiązku nie wskazuje.
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;
W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że w badaniu kwalifikacyjnym nie wykluczono przeciwskazań do szczepień i nie zostało wydane zaświadczenie potwierdzające kwalifikację dziecka do szczepień.
3) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 rozprządzenia Ministra Finansów, Pracy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;
W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że doręczone stronie upomnienie z dnia 7 marca 2023 r. nie zawierało numeru PESEL zobowiązanej
4) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy, tj.:
a) niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,
b) brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji,
c) błędne wskazanie przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
W uzasadnieniu wskazanego zarzutu zawarto rozbudowaną argumentację, analizującą treść tytułu wykonawczego wydanego w sprawie i braki jakie w ocenie strony skarżącej on posiada.
Wojewoda Pomorski przekazał zgłoszone zarzuty do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kartuzach oraz postanowieniem z 19 stycznia 2024 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r. znak SE.EP.4149.24.ES.2022/
2023/2024 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kartuzach oddalił w całości zarzuty.
Jako podstawę prawną wydanego postanowienia organ wskazał na przepisy art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 338 ze zm.) oraz art. 33 § 2 i art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.e.a.".
W uzasadnieniu wydanego postanowienia, w odniesieniu do zarzutu braku wykonalności obowiązku (pkt 1 wniosku) oraz w odniesieniu do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (pkt 2 wniosku) organ wskazał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z mocy prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.). Zaznaczono, że osoby przebywające na terytorium RP są zobowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym, gdzie w przypadku osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych (a więc m.in. dzieci), odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad małoletnim pieczę prawną (rodzice) albo opiekun faktyczny.
Na podstawie informacji otrzymanej w dniu 5 kwietnia 2023 r. z przychodni w B. (w ramach prowadzonego nadzoru nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych) oraz w oparciu o dokumentację medyczną załączoną do pisma wnoszącego zarzuty, organ ustalił, że w dniu 4 kwietnia 2023 r. małoletnia M. B. została poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Podczas wizyty lekarz przeprowadził badanie przedmiotowe i podmiotowe u małoletniej nie stwierdzając przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych. Lekarz udzielił opiekunowi dziecka informacji na temat szczepień ochronnych oraz zakwalifikował M. B. do szczepień ochronnych. W załączonej dokumentacji medycznej znajduje się również informacja o zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym przed szczepieniem oraz informacja od lekarza, że mimo pozytywnej kwalifikacji bezpośrednio po wizycie, ani w ciągu 24 godzin ważności kwalifikacji dziecko wraz z opiekunem nie zgłosiło się do gabinetu zabiegowego celem wykonania szczepień, co w ocenie lekarza było jednoznaczne z odmową poddania się obowiązkowi szczepień ochronnych.
Organ wskazał dalej, że jak podkreśliła sama zobowiązana szczepienia ochronne przeprowadzane są na zasadach określonych w przepisach prawa. Poprzez przytoczenie treści art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych organ opisał przeprowadzaną przed szczepieniem procedurę, która polega na przeprowadzeniu lekarskiego badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Wydawane zaświadczenie wskazuje datę i godzinę przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego. Podkreślono, że czynności te są elementami procedury wykonywanymi przez lekarza kwalifikującego do przeprowadzenia szczepień, a nie przez opiekuna osoby małoletniej.
W odniesieniu do zarzutu niedoręczenia upomnienia (pkt 3 wniosku) organ podał, że upomnienie nr [...] z 7 marca 2023 r. zostało doręczone dnia 9 marca 2023 r. Organ przyznał, że upomnienie nie zawierało numeru PESEL zobowiązanej. Niemniej jednak podkreślił, pozostałe dane zawarte w upomnieniu (imię, nazwisko oraz adres zamieszkania strony, a także dane dziecka zobowiązanej - imię, nazwisko oraz numer PESEL małoletniej) pozwalają z całą pewnością na jednoznaczne wskazanie osoby zobowiązanej do wykonania obowiązku określonego w upomnieniu, czego dowodem też jest uiszczenie przez zobowiązaną 15 marca 2023 r. kosztów upomnienia.
W odniesieniu do zarzutu z pkt 4 wniosku organ ograniczył się do wskazania, że w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 21 listopada 2023 r. wskazano właściwą podstawę prawną egzekucji. Jednocześnie zaznaczył, że zarzut strony jest w istocie niejasny, ponieważ zobowiązana zgłasza z jednej strony brak wskazania podstawy prawnej, a z drugiej strony błędne jej wskazanie.
W złożonym zażaleniu wskazano, że zarówno uzasadnienie postanowienia i rozpoznanie zarzutów polegało wyłącznie na szerokim wskazaniu podstawy prawnej obowiązku poddania szczepieniu, bez rozważania w ocenie strony tych argumentów jakie wskazywała w zarzutach wniosku, co do braku wymagalności (zarzuty z pkt 1 i 4 zażalenia). W ocenie strony obowiązek nie był wymagalny, ponieważ pomimo stawienia się na badanie kwalifikacyjne nie wykluczono przeciwskazań (zarzut z pkt 3 zażalenia). Wskazała, że organ powołuje się na nieznane jej dowody (zarzut z pkt 2 zażalenia), ponieważ zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym nie zostało jej wydane przez lekarza, który przeprowadził badanie.
W wyniku rozpoznania zażalenia strony, zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2024 r. Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kartuzach z dnia 29 lutego 2024 r.
Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.".
W zakresie punktu 1 zażalenia, że naruszono art. 77 k.p.a. i że organ I instancji miał nie rozważać stanowiska strony sformułowanego w zarzutach, a jedynie wybiórczo przytaczać przepisy prawa, organ odwoławczy stwierdził, że analiza uzasadnienia postanowienia organu I instancji wskazuje, że organ dokonał analizy przedstawionych zarzutów i szczegółowo się do nich ustosunkował, udzielając wyczerpujących informacji. Wskazał ponadto w sposób szczegółowy podstawy prawne, na mocy których powstaje wymagalność obowiązku szczepień ochronnych i w oparciu o które określono obowiązek
Organ drugiej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Jednym z elementów realizacji tego zadania są szczepienia ochronne. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych. Nadmienił też, że wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia został określony w rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Zgodnie z § 3 ust. 2 schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Ponadto w wystawionym tytule wykonawczym, w części "B5 Treść obowiązku", prawidłowo określony został obowiązek, jaki powinna wykonać strona, wskazano termin i rodzaj szczepień ochronnych, które należy uzupełnić u dziecka.
Analogicznie odnośnie zarzutu zażalenia sformułowanego w punkcie 4 (ograniczenie uzasadnienia do szerokiego powołania podstawy prawnej obowiązku, bez rozważenia argumentów strony), organ odwoławczy wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W opinii organu II instancji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kartuzach w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W treści uzasadnienia postanowienia organ ten odniósł się do poszczególnych zarzutów, wskazując przepisy prawa oraz dokumentację na poparcie swojego stanowiska. Brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanej, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku. powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy zaznaczył, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanej wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.
Przechodząc do kolejnego zarzutu zażalenia (również dotyczącego akcentowanego przez stronę braku wymagalności obowiązku pomimo stawienia się na badanie kwalifikacyjne) organ odwoławczy wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, iż będąc osobą zobowiązaną strona nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Obowiązek ten wynika natomiast wprost z przywołanych przez organ przepisów prawa. Przepisy te zostały ponownie szeroko przywołane i omówione przez organ w zakresie przepisów Konstytucji (art. 68 ust. 4), ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b i art. 5 ust 2 w zw. z art. 17, art. 17 ust. 2, art. 17 ust. 10 pkt 1 i 4) rozporządzenia ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (§ 3 ust 2, załącznik nr 1). Zdaniem organu, poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona jednak nie przedłożyła. W związku z tym, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, w aktach sprawy brak było potwierdzenia szczepienia lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka.
Bezzasadny dla kwestii egzekucji zdaniem organu okazał się również zarzut dotyczący braku numeru PESEL zobowiązanej w upomnieniu z dnia 7 marca 2024 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ I instancji szczegółowo wyjaśnił stronie tę kwestię. Organ odwoławczy podkreślił, że pomimo niezamieszczenia numeru PESEL zobowiązanej, upomnienie nr [...] zawiera wszystkie inne wymagane informacje, które pozwalają w sposób jednoznaczny wskazać osobę zobowiązaną do wykonania obowiązku określonego w upomnieniu.
Odnośnie kolejnego zarzutu zażalenia (dotyczącego "powoływania się na dowody nieznane stronie) organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji po uzyskaniu informacji z przychodni oraz na podstawie dokumentacji medycznej ustalił, że małoletnia M. B. została poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnym przed szczepieniami i pomimo pozytywnej kwalifikacji, bezpośrednio po wizycie, ani w ciągu 24 godzin od kwalifikacji, opiekun wraz z dzieckiem nie zgłosili się do gabinetu zabiegowego celem wykonania szczepień, co w ocenie lekarza było jednoznaczne z odmową poddania się obowiązkowi szczepień ochronnych. Stoi to w sprzeczności z zarzutem, że "organ powołuje się na dowody nieznane stronie, tj. zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu lekarskim kwalifikacyjnym, którego treść nie jest stronie znana".
W skardze na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego E. B. wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: art. 15, art. 77 i art. 138 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, nierozważenie całości materiału dowodowego, oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na dowodach nieznanych stronie, z naruszeniem § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania,
2. art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez rozpoznanie przez wierzyciela zarzutów skarżącego, które zgodnie z tym przepisem zarzutami nie są,
3. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym,
4. art. 107 k.p.a. w zw. z art. 64 a i 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że rozpoznając zażalenie organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do złożonych zarzutów. Tym samym strona została pozbawiona prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy.
Skarżąca dodała, że zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym nie zostało jej wydane. Jednocześnie z dokumentacji medycznej wewnętrznej małoletniego dziecka nie wynika, pod jaki numerem repozytorium zaświadczenie zostało wpisane. Zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania w dokumentacji indywidualnej wewnętrznej dokonuje się wpisu o wydaniu dokumentacji indywidualnej zewnętrznej oraz zamieszcza się adres repozytorium, pod którym znajduje się wydana dokumentacja indywidualna zewnętrzna, lub załącza się cyfrowe odwzorowanie tej dokumentacji w postaci papierowej. W przypadku prowadzenia dokumentacji indywidualnej wewnętrznej w postaci papierowej załącza się kopię lub dokładny opis wydanej dokumentacji indywidualnej zewnętrznej. Załączona do zarzutów dokumentacja medyczna wewnętrzna zawiera jedynie słowa "Zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu przed szczepieniem". A zatem nie można z tego wpisu wywodzić, że stronie wydane zostało zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Nie można w tym świetle mówić o wymagalności obowiązku. Stanowisko takie jest w ocenie strony wyrazem aktualnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. W tym zakresie strona powołała się na wyrok WSA z 26 października 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 733/22 oraz WSA z 6 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 227/23.
Ponadto organ II instancji nie odniósł się zdaniem strony do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Skarżąca zaznaczyła, że nie chodzi jej o brak doręczenia w ogóle jakiegokolwiek upomnienia (strona nie kwestionuje, że zostało jej doręczone pismo wierzyciela zatytułowane upomnienie), a jedynie, że upomnienie to nie spełnia wymogów określonych w § 2 pkt 3 rozporządzenia, to jest nie ma numeru PESEL. Nie ma przy tym znaczenia w ocenie strony, czy pozostałe wymogi zostały zachowane. Rozporządzenie określa niezbędne dla upomnienia wymogi i tylko upomnienie spełniające wszystkie wymogi będzie można uznać za prawidłowe.
Następnie skarżąca zauważyła, że w sprawie nie dostrzeżono, że wymieniony w jej piśmie inicjującym z dnia 8 stycznia 2024 r. zarzut naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a. nie został wymieniony w art. 33 § 2 u.p.e.a., a zatem nie mógł być podstawą zgłaszanych wtedy przez skarżącą zarzutów. Z tego względu w ocenie skarżącej na jej korzyść wynika, że skoro wierzyciel rozpoznał tak postawiony zarzut, to postanowienie
wierzyciela jest istotnie wadliwe, albowiem organ oddalił zarzut, który w istocie podstawą zarzutu nie jest.
Ponadto sam obowiązek został określony w tytule wykonawczym niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Wierzyciel jako podstawę obowiązku wskazał art. 5 pkt 1 ust. 1 lit b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych oraz rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Tymczasem podstawę prawną przedmiotowego obowiązku stanowi przede wszystkim art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle ww. kryterium, stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa procesowego, ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 kwietnia 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W tej sprawie organ I instancji orzekł o oddaleniu zarzutów egzekucyjnych, a organ odwoławczy utrzymał w mocy to postanowienie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia argumentacji zażalenia.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że w ocenie skarżącej zgłoszone przez nią zarzuty powinny być, po pierwsze, przez organy uwzględnione i uznane za uzasadnione (poza zarzutem nr 4 z wniosku dotyczącym tytułu wykonawczego – co skarżąca podniosła na etapie skargi). Po drugie, z całokształtu wypowiedzi strony skarżącej wynika, że dokonana przez organy ocena zgłoszonych przez nią zarzutów jest jej zdaniem nieprawidłowa i nie uwzględnia podnoszonej przez nią argumentacji.
Istota sporu w przedmiotowej sprawy sprowadzała się zatem przede wszystkim do ustalenia, czy podniesione przez stronę skarżącą zarzuty związane z egzekucją prowadzoną w celu wyegzekwowania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym powinny podlegać uznaniu, czy też oddaleniu i czy dokonana przez organy w tym zakresie ocena była uzasadniona i nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania postanowienia z obrotu.
Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).
Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, w której orzeczono o określonym obowiązku, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach sprawy - strony skarżącej), który może zakwestionować prowadzenie egzekucji wskazując m.in. na określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, na brak wymagalności obowiązku, skierowanie egzekucji do niewłaściwej osoby, czy na fakt niedoręczenia upomnienia.
W niniejszej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym w dniu 21 listopada 2023 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona skarżąca podniosła zarzuty:
1) zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.)
2) zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a ), do czego w ocenie strony, jak w przypadku poprzedniego zarzutu również doszło z uwagi na brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, a także przez "pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia"
3) zarzut braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a) z uwagi na "brak wskazania podstawy prawnej i faktycznej określenia wymagalności obowiązku, brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym" – do należało z uwagi na treść zarzutu uznać za podniesienie zarzutu braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny ( art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a)
4) zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r., brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji oraz błędne wskazanie przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
W związku z podniesionymi w skardze zarzutami niewłaściwego zakresu orzekania przez organy wskazać należy, że kontrola organu odwoławczego mogła odnosić się wyłącznie do kwestii zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej przed organem I instancji, a organ ten mógł rozpatrywać jedynie takie zarzuty, jakie w świetle unormowania art. 33 § 2 u.p.e.a. mogą stanowić podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W tym zakresie wskazać należy, że skarżąca istotnie nie mogła podnieść zarzutu wadliwości tytułu egzekucyjnego.
Wskazać bowiem należy, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom – ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2019 r., poz.1553) i ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 29 października 2019 r., poz. 2070). Co do zasady zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Doręczenie wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, którym w niniejszej sprawie jest Wojewoda Pomorski, nastąpiło – jak wynika z akt administracyjnych – w dniu 27 listopada 2023 r. Skoro postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w brzmieniu zmienionym od dnia 20 lutego 2021 r., zastosowanie mają przepisy obowiązujące od tej daty.
W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut ten możliwy był do podniesienia do dnia 29 lipca 2020 r., w poprzednim stanie prawnym zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).
Nie było zatem podstawy podniesienia zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a zarzut taki nie powinien być przedmiotem oceny organu rozpoznającego zarzuty.
Sąd podkreśla, że kwestia ta nie miała jednak wpływu na prawidłowość postanowienia organu I instancji w zakresie rozpoznania skutecznie podniesionych zarzutów, nie miała ona zatem wpływu na wynik postępowania.
Sąd wskazuje, że istotnie w postanowieniach rozpoznających zarzuty nie powinien znaleźć się zapis o nieuwzględnieniu zarzutu podniesionego w zakresie braków tytułu wykonawczego. W sytuacji, gdy zaistniałe naruszenie nie miało wpływu na jej wynik, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, utrzymującego w mocy postanowienie zawierające w uzasadnieniu ww. zapis.
Sąd wyjaśnia, że zapis taki nie dyskwalifikuje prawidłowości rozpoznania przez organy skutecznie podniesionych zarzutów, tak w I jak i II instancji. Zapis ten nie miał wpływu na wynik postępowania ani, co należy podkreślić, na zakres uprawnień aktualnych i przyszłych strony wnoszącej zarzuty. Brak jest bowiem możliwości podniesienia w tym zakresie zarzutu res iudicata z uwagi na fakt, że kwestie związane prawidłowością tytułu wykonawczego nie są przez wierzyciela w ogóle rozpoznawane ani w tym ani w innym trybie.
Organ I instancji ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. ograniczył się do wskazania, że w tytule wykonawczym nr [...] wskazano właściwą podstawę prawną egzekucji. Ponadto wskazał tylko na wewnętrzną sprzeczność podniesionego zarzutu, gdzie strona zarówno wskazała na brak wskazania w tytule wykonawczym, jak i błędne wskazanie w tytule wykonawczym podstawy prawnej obowiązku. Odnosząc się do niejasności podniesionego w istocie przez stronę zarzutu dotyczącego wad tytułu wykonawczego, Sąd uwzględnił dodatkowo, że nawet ewentualne wady tytułu wykonawczego nie mogą być zakwalifikowane jako brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. O braku wymagalności obowiązku decyduje bowiem inna kategoria zdarzeń, na co wskazuje treść art. 33 § pkt 6 lit. a i b u.p.e.a., w świetle którego, należą do nich takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (pod lit. c) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a i b, musi mieć zatem charakter tego rodzaju co wymienione w tym przepisie. Przykładowo do tych okoliczności należy zaliczyć takie zdarzenie, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Do okoliczności tych nie należą natomiast wady tytułu wykonawczego.
Sąd uwzględnił też, że w zażaleniu na postanowienie organu I instancji strona nie zgłosiła argumentacji, aby doszło do nieuprawnionego rozpoznania zarzutu, którego nie przywiduje art. 33 § 2 u.p.e.a. Na etapie zażalenia argumentacja dotycząca podstawy prawnej dotyczyła zaś już właśnie tylko wskazywania przez stronę, że wyjaśniając w postanowieniu I instancji podstawę prawną obowiązku pominięto podniesione w zarzutach inicjujących postępowanie stanowisko strony, co do braku wymagalności obowiązku. Tak też organ odwoławczy w kontekście obowiązujących przepisów prawa odniósł się więc wprost do argumentacji zażalenia przede wszystkim w kontekście wymagalności obowiązku oraz określenia go w zgodzie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a nie w kontekście spełnienia wymogów przez tytuł wykonawczy. Ocena organu w tym zakresie, dokonana w zaskarżonym postanowieniu była zaś w pełni prawidłowa i odnosiła się de facto tylko do tych zarzutów przeciwegzekucyjnych, które strona była uprawniona podnosić w oparciu o art. 33 § 2 u.p.e.a.
Przechodząc do tych zarzutów, które strona była formalnie uprawniona zgłosić, to jest zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a ) oraz zarzutu braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a) Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że zarzuty te w całości podlegały oddaleniu. Dokonana w tym zakresie ocena została obszernie przedstawiona w wydanych rozstrzygnięciach i nie budzi wątpliwości Sądu co do jej zgodności z prawem. Organy obu instancji każdorazowo odnosiły się do argumentacji strony - wskazywanej pierw we wniosku zgłaszającym zarzuty, a następnie w złożonym zażaleniu.
Wbrew ocenie strony skarżącej, podnoszone przez nią argumenty pozostawały bez wpływu na wymagalność obowiązku poddania dziecka szczepieniu. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, a okoliczności przedmiotowej sprawy, co zostało prawidłowo wykazane przez organy świadczą, po pierwsze, że do strony dotarło – czego nie kwestionuje też strona skarżąca - zawiadomienie z dnia 7 marca 2023 r. mające formę upomnienia, że uchylenie się od obowiązku spowoduje wszczęcie egzekucji oraz po drugie, że pomimo zakwalifikowania w dniu 4 kwietnia 2023 r. dziecka do szczepienia przez lekarza na badaniu kwalifikacyjnym, dziecka nie poddano szczepieniu
Odnosząc się do zarzutu zgłoszonego z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Sąd podkreśla, że akta administracyjne sprawy potwierdzają, że stronie niewątpliwie skutecznie doręczono upomnienie z dnia 7 marca 2023 r., co nastąpiło w dniu 9 marca 2023 r.
Odnosząc się w tym kontekście do zarzutu związanego z brakiem zawarcia w upomnieniu numeru PESEL strony, Sąd pragnie wyjaśnić, że na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 15 § 3e u.p.e.a. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał w dniu 4 grudnia 2020 r. rozporządzenie w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. poz. 2194). Zgodnie z treścią § 2 pkt 3 rozporządzenia, upomnienie zawiera: imię i nazwisko lub nazwę zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Doręczone skarżącej upomnienie nie zawierało numeru PESEL zobowiązanej, jednak – w ocenie Sądu - zarzucany brak numeru PESEL w upomnieniu kierowanym do skarżącej nie stanowi o istotnej wadliwości tej czynności prawnej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie jest - co istotne - kwestionowane, że skierowane do skarżącej upomnienie zostało stronie skutecznie doręczone. Nie ma wątpliwości, że zobowiązana na skutek jego doręczenia posiadła wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Analizując treść upomnienia dostrzec należy, że poza numerem PESEL zobowiązanej, upomnienie z 7 marca 2023 r. posiada wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczętego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązana została wskazana w sposób, który pozwala jednoznacznie stwierdzić o jaki podmiot (o kogo konkretnie) chodzi. Skarżąca wiedziała jaki organ i w jakiej sprawie do niej występuje, a w konsekwencji, że doręczone jej upomnienie nie jest pomyłką i że nie dotyczy innej niż ona osoby. Upomnienie zawiera przede wszystkim prawidłowe dane osobowe skarżącej, to jest jej imię i nazwisko oraz adres miejsca zamieszkania. Można dodać, że w realiach niniejszej sprawy nie było też podnoszone, że pod wymienionym w upomnieniu adresem zamieszkuje inna E. B.. W upomnieniu tym wskazano też, że chodzi o E. B., która jest rodzicem określonego, wskazanego z imienia i nazywa dziecka, którego PESEL również podano. Skarżąca też w istocie nie podaje, że upomnienie miałoby dotyczyć innej osoby. Na co dodatkowo zwrócił też uwagę organ, po otrzymaniu upomnienia, skarżąca dokonała też nawet uregulowania kosztów skierowanego do niej upomnienia. Nie zachodzą zatem wątpliwości co do osoby zobowiązanej. W tym kontekście podstawowy cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia zobowiązanej o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, został niewątpliwie zrealizowany. Skarżąca nie miała podstaw by podważać zasadność skierowania do niej przedmiotowego upomnienia. Niezrealizowanie wskazanego w upomnieniu obowiązku nie wynika więc z ewentualnych błędów po stronie organu, lecz z postawy samej skarżącej, która podnosząc zarzuty wskazujące na wadliwości proceduralne zdaje się dążyć do powstrzymania i zwiększenia szansy na uniknięcie wykonania ustawowego obowiązku lub poniesienia konsekwencji związanych z jego niewykonaniem (por. wyrok WSA, sygn. akt III SA/Łd 644/23).
Skarżąca swoją argumentację co do niezasadności prowadzenia wobec niej egzekucji administracyjnej skoncentrowała przede wszystkim jednak na zarzutach określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a ) oraz z uwagi na brak jego wymagalności (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a).
W tym kontekście należy wyjaśnić, że treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji jest jasna i zrozumiała – zobowiązanie dotyczyło poddania dziecka strony skarżącej – M. B. PESEL [...] (tj, urodzonej [...].2016 r., a więc mającej w chwili wystawienia tytułu wykonawczego lat 7) obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: WZW typu B (II i III dawka) błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III i IV dawka i I dawka przypominająca), Poliomyelitis (I, II i III dawka oraz dawka przypominająca) oraz odrze, śwince i różyczce (I dawka i dawka przypominająca).
Sąd podziela stanowisko organów, że obowiązek ten znajduje oparcie w przepisach prawa i był wykonalny.
Artykuł 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.),
zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z ust. 2 w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoby niepełnoletniej) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny. Niewątpliwie osobą taką jest więc rodzic dziecka.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2 tej ustawy są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W przepisie art. 17 ust. 2 ustawy wskazano ponadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
Stosownie zaś do art. 17 ust. 10 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (ust. 10 pkt 1) oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (ust. 10 pkt 2) - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.
Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania.
Wskazać także należy, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia
2008 r., skonkretyzowany został w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W § 2 rozporządzenia wymieniono, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne:1) błonica; 2) gruźlica; 3) inwazyjne zakażenia Haemophilus influenzae typu b; 4) inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae; 5) krztusiec; 6) nagminne zapalenie przyusznic (świnka); 7) odra; 8) ospa wietrzna; 9) ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis); 10) różyczka; 11) tężec; 12) wirusowe zapalenie wątroby typu B; 13) wścieklizna; 14) zakażenia powodowane przez rotawirusy.
Jak podano wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Z powyższego wynika, że obowiązek wykonania określonych szczepień ochronnych u córki strony skarżącej istnieje i w dacie wystawienia tytułu wykonawczego znajdował oparcie w przepisach ustawy oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży.
W tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, na brakujące szczepienia ochronne u M. B. (urodzonej [...].2016 r.) WZW typu B (II i III dawka) błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III i IV dawka i I dawka przypominająca), Poliomyelitis (I, II i III dawka oraz dawka przypominająca) oraz odrze, śwince i różyczce (I dawka i dawka przypominająca). Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. Zgodnie ze schematem szczepień wszystkie wskazane dawki szczepień na ww. choroby są wykonywane odpowiednio w 2 i 7 miesiącu życia (WZW typu B), 2, 4, 6, i 16-18 miesiącu, w 6 roku życia (błonica, tężec, krztusiec), 4, 6 i 16-18 miesiącu, w 6 roku życia (Poliomyelitis), 13-15 miesiącu, w 6 roku życia (odra, świnka i różyczka). Niewątpliwie córka skarżącej urodzona w 2016 r. w chwili wystawienia tytułu wykonawczego w 2023 r. ukończyła zarówno 1, 2 i 6 rok życia w których należy wykonać te szczepienia, a pomimo to nie została zaszczepiona II i III dawką przeciw WZW typu B, I, II, III i IV dawką i I dawką przypominającą przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, I, II i III dawką oraz dawką przypominająca przeciw Poliomyelitis, ani I dawką i dawką przypominającą przeciw odrze, śwince i różyczce.
Jedynie na marginesie tej sprawy Sąd wskazuje, że dokonana przez Sąd analiza schematu ww. szczepień wynikająca bezpośrednio z załącznika nr 1 do rozporządzenia i dotycząca ww. dawek i terminów szczepień przeciw WZW typu B (II i III dawka) błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III i IV dawka i I dawka przypominająca), Poliomyelitis (I, II i III dawka oraz dawka przypominająca) oraz odrze, śwince i różyczce (I dawka i dawka przypominająca) wykazała, że schemat ten odpowiada co do zasady tym, które wcześniej były podawane w analogicznym zakresie w komunikatach GIS, obowiązujących dla ww. szczepień przeciw tym samym chorobom zakaźnym.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że małoletnia córka strony skarżącej nie została zaszczepiona przeciw: WZW typu B (II i III dawką) błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III i IV dawką i I dawką przypominającą), Poliomyelitis (I, II i III dawką oraz dawka przypominającą) oraz odrze, śwince i różyczce (I dawką i dawką przypominającą) mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych.
Wbrew ocenie strony skarżącej organy miały w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy podstawy by wskazać, że skarżąca uchyla się od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Powyższe potwierdza przede wszystkim dokumentacja medyczna, dokumenty przychodni oraz oświadczenia lekarza, który przeprowadził badania kwalifikacyjne w dniu 4 kwietnia 2023 r. W tej sprawie najistotniejsze pozostaje, że badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone, z udokumentowanego przez lekarza przebiegu tego badania, utrwalonego na piśmie tak w dacie przeprowadzenia badania, jak i w zakresie złożonych w okresie późniejszym czasie oświadczeń wynika, że lekarz zakwalifikował dziecko do szczepienia.
Upatrywanie przez skarżącą w przebiegu wizyty kwalifikacyjnych możliwości podważenia dokonanej przez lekarza kwalifikacji do szczepienia, jak i samej wymagalności obowiązku nie jest uprawnione w okolicznościach tej sprawy.
Przede wszystkim jak zasadnie wskazano stronie, poprzedzające szczepienie badanie lekarskie, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona nie uzyskała i też w tej sprawie nie powoływała się na takie zaświadczenie i takiego dokumentu nie przedkładała. Z opinii lekarza opisującej przebieg wizyty kwalifikacyjnej nie wynika też w żaden sposób aby stwierdził u dziecka wystąpienie przeciwskazań do szczepień. W związku z tym, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego brak było potwierdzenia wykonania ww. szczepień lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka, czy powołania się na okoliczności, że podczas badania lekarz stwierdził przeciwwskazania do szczepienia.
Przeciwnie, w tej sprawie z dokumentacji medycznej wynika, że lekarz przeprowadził badanie 4 kwietnia 2023 r., gdzie wskazał "dotychczas wykonane szczepienia Bcg,Euvax, przyczyny niewykonania sczepień: rodzice postanowili już nie szczepić dziecka, powód zgłoszenia się na dzisiejszą wizytę wezwanie z sanepidu [...] "w wyniku badania przedmiotowego i podmiotowego zakwalifikowano dziecko do szczepienia". W dokumentacji z dnia 19 maja 2023 r. lekarz na wyraźne żądanie rodzica dziecka zaznaczył, że rodzic w trakcie wizyty dnia 4 kwietnia 2024 r. "nie wyraził werbalnie odmowy szczepienia". Lekarz wyjaśnił w tym zakresie, że "mimo pozytywnej kwalifikacji – bezpośrednio po wizycie ani w ciągu 24 godzin ważności kwalifikacji dziecko wraz z rodzicem nie zgłosiło się do gabinetu zabiegowego celem wykonania procedury co w ocenie lekarza jednoznaczne jest z odmową poddania się obowiązkowi szczepień ochronnych". Takie informacje zawarto w oświadczeniu lekarza z dnia 5 kwietnia 2023 r., to jest, że "po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego [...] w dniu 04.04.2023 nie stwierdziłam przeciwskazań do szczepień ochronnych. Zakwalifikowałam dziecko do szczepienia, tata nie wyraził zgody na procedurę, poinformowałam, iż kwalifikacja traci ważność po upływie 24 godzin – w tym czasie może zgłosić się celem uzupełniania szczepienia." Wskazano, że w tym czasie ojciec nie zgłosił się z dzieckiem celem dopełniania obowiązku szczepień ochronnych co równoznaczne jest z brakiem wykonania szczepień. Zaznaczono, że rodzic swą decyzję motywował brakiem możliwości wykluczenia przeciwskazań do szczepień ochronnych, w tym nadwrażliwości na wszystkie składniki preparatów szczepionek. Wobec powyższego lekarz wskazał, że "szczepień ochronnych w związku z tym nie podano".
W takich okolicznościach jak wskazane wyżej, istotnej różnicy dla wyniku tej sprawy, nie powoduje zdaniem Sądu, czy lekarz - który niewątpliwie dokonał pozytywnej kwalifikacji dziecka do szczepienia w dniu 4 kwietnia 2023 r. – wystawił – w rozumieniu technicznego wystawienia dokumentu – zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym i wręczył je rodzicowi. Nawet jeśli w wyniku błędu lub omyłki do wydania zaświadczenia nie doszło, nie oznacza to, że obowiązek nie był wymagalny, ani tym bardziej, że dokonana przez lekarza pozytywna kwalifikacja mogła by w ten sposób być uznawana za niebyłą i niewiążącą lub by można było na tym fakcie budować argumentację o braku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia.
Wbrew argumentacji strony skarżącej, powołane przez nią orzeczenie WSA z Bydgoszczy o sygn. akt II SA/Bd 733/22 ma charakter jednostkowy i nie stanowi o ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie nie podziela wyrażanego w tym wyroku poglądu, z którego wynika, że nie można wystawić tytułu wykonawczego, gdy rodzic zgłosił się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne, podczas którego dziecko zakwalifikowano do szczepienia, lecz uchybieniem było niewydanie rodzicowi zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu (na czas). Pogląd ten nie oddaje istoty funkcji zaświadczenia, która nie może być przedkładana ponad funkcję samego badania kwalifikacyjnego i wyrażanej podczas tego badania kwalifikacji, czyli opinii lekarskiej. Wbrew przekonaniu strony skarżącej, drugi powołany przez nią w tym zakresie wyrok, to jest wyrok WSA w Gdańsku o sygn. akt III SA/Gd 227/23 nie potwierdza zasadności jej stanowiska. Przeciwnie, akcentuje właśnie to, że brak wydania zaświadczenia o określnej treści, rozumianego jako czynność wtórna (techniczna) niewątpliwie jest uchybieniem, ale nie oznacza, że w sprawie w określonym przedmiocie nie doszło do wyrażenia opinii lekarskiej, która powinna być oceniona jako dowód, nawet jeśli zaświadczenia nie wydano, czy też brak go w aktach sprawy. Sąd nie neguje, że zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o zwalczaniu i zapobieganiu zakażeń i chorób zakaźnych, po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz powinien wydać zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Ewentualne zaniedbania proceduralne osoby przeprowadzającej badanie kwalifikacyjne nie mogą prowadzić z samej swojej istoty do podważenia wyników tychże badań. W rozpoznawanej sprawie lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne nie stwierdził zaś przeciwskazań do szczepienia i dokonał pozytywnej kwalifikacji dziecka do wykonania szczepienia. Dodać należy, że strona nie wykazała przy tym aby lekarz rzeczywiście nie wręczył jej zaświadczenia, w tym by skutecznie podważyła zapisy dokumentacji medycznej świadczącej o pozytywnej kwalifikacji dziecka do szczepienia.
Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 15, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez skarżącą, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom. Sąd wskazuje, że w zaskarżonym postanowieniu poprzez ustosunkowanie się do konkretnej argumentacji zażalenia, dokonano jednoczesnej analizy zgłoszonych we wniosku zarzutów braku wymagalności obowiązku, określenia obowiązku z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa oraz niedoręczenia upomnienia. Oceny tej jak wskazano wyżej dokonano prawidłowo.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ jej przedmiotem było postanowienie.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).