III SA/Lu 325/25

III SA/Lu 325/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Dorota Winiarczyk-Ożóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi Ł. K. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby oddala skargę.
Uzasadnienie
III SA/Lu 325/25
UZASADNIENIE
Ł. K. (dalej jako skarżący) zakwestionował legalność orzeczenia nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z dnia 8 kwietnia 2025 r., utrzymującego w mocy orzeczenie nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r. w przedmiocie dyscyplinarnego wydalenia ze służby.
Stan tej sprawy przedstawiał się następująco.
Skarżący pełnił służbę w Zakładzie Karnym w Z. (przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby i stwierdzeniem wygaśnięcia stosunku służbowego). Zajmował stanowisko starszego strażnika działu ochrony Zakładu Karnego w Z.. Od dnia 8 października 2024 r. toczyło się w stosunku do skarżącego postępowanie dyscyplinarne. Wszczęto je postanowieniem nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. i zarzucono skarżącemu, że:
1/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy z 6/7 października 2024 r. w sposób nieprawidłowy dozorował przebywającego w Szpitalu Psychiatrycznym w R. osadzonego B. B. przez co dopuścił do ucieczki osadzonego z tej placówki: postępowanie zakwalifikowane jako naruszające § 81 ust. 2 pkt 1 i § 93 pkt 1 zarządzenia Nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. w sprawie sposobów ochrony, konwojowania oraz zadań ochronnych funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej (dalej jako "zarządzenie Nr 69/23") i wyczerpujące dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (dalej jako "ustawa", "ustawa SW");
2/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy z 6/7 października 2024 r. zatracił czujność w ten sposób, że spał w fotelu znajdującym się przed salą, w której przebywał osadzony B. B. (postępowanie zakwalifikowano jako naruszające § 93 pkt 3 i 4 ww. zarządzenia Nr 69/23 i wyczerpujące dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy);
3/ w dniu 7 października 2024 r. wprowadził w błąd przejmujących konwój, nie powiadamiając o ucieczce osadzonego B. B. i twierdząc, że osadzony znajduje się w toalecie (postępowanie zakwalifikowano jako naruszające § 7 i § 8 regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej i wyczerpujące dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 5 ustawy).
Do udziału w sprawie zgłosił się adw. A. K. jako obrońca skarżącego.
W postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę w dniu 29 października 2024 r. przedstawiono skarżącemu zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 231§ 1 kk.
W dniu 16 grudnia 2024 r. postanowieniem nr [...]/2024 Dyrektora Zakładu Karnego w Z. dokonano uzupełnienia zarzutów. Skarżącego obwiniono o to, że:
1/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. w sposób nieprawidłowy dozorował przebywającego w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w R. osadzonego B. B. przez co dopuścił do ucieczki osadzonego z placówki (uznano, że funkcjonariusz swoim postępowaniem naruszył § 81 ust. 2 pkt 1 i § 93 pkt 1 zarządzenia Nr 69/23 czym wyczerpał dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy);
2/pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. zatracił czujność, w ten sposób, że spał w fotelu znajdującym się przed salą, w której przebywał osadzony B. B. (przyjęto, że swoim postępowaniem funkcjonariusz naruszył § 93 pkt 3 i 4 zarządzenia Nr 69/23, czym wyczerpał dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy);
3/ w dniu 7 października 2024 r. wprowadził w błąd przejmujących konwój funkcjonariuszy, nie powiadamiając o ucieczce osadzonego B. B. i twierdząc, iż osadzony ten znajduje się w toalecie (postępowanie naruszające § 7 i § 8 regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej i wyczerpujące dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 5 ustawy);
4/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. nie dopełnił obowiązków służbowych, w ten sposób że dopuścił do kontaktów osadzonego B. B. z osobami postronnymi (postępowanie funkcjonariusza naruszające § 93 pkt 2 zarządzenia Nr 69/23 i wyczerpujące dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy);
5/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. wielokrotnie korzystał z urządzeń elektronicznych (tj. telefonu komórkowego) w innych celach niż związane z realizacją konwojowania, tym samym w sposób nieprawidłowy dozorował przebywającego w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w R. osadzonego B. B. (postępowanie naruszające § 81 ust. 2 pkt 2 i § 93 pkt 1 zarządzenia Nr 69/23 i wyczerpujące dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 2 ustawy);
6/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. w sposób nieprawidłowy przejął służbę konwojową nocną nie sprawdzając stanu i liczby elementów wyposażenia stanowiska oraz nie sprawdził liczby osadzonych konwojowanych (funkcjonariusz swoim postępowaniem naruszył § 62. pkt 1 ust. 1 lit. b zarządzenia Nr 69/23, czym wyczerpał dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej);
7/ w nocy 6/7 października 2024 r. pełniąc służbę na stanowisku konwojenta nie dopełnił obowiązków związanych z konwojowaniem osadzonego B. B.
przebywającego w szpitalu Psychiatrycznym w R., w ten sposób, że nie pozostawał w stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa konwoju oraz nie utrzymywał broni, środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia (postępowanie naruszające § 93 pkt. 3 i 4 zarządzenia nr 69/23 oraz § 7 i § 8 Regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, stanowiące naruszenie dyscypliny służbowej poprzez wyczerpanie dyspozycji art. 230 ust. 1, 2 i 3 pkt 4 ustawy).
Do udziału w sprawie zgłosił się drugi obrońca skarżącego adw. M. W..
Orzeczeniem nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r. uznano skarżącego za winnego popełnienia tych czynów i jednocześnie wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Powyższe orzeczenie doręczono skarżącemu i jego obrońcom.
Skarżący wniósł odwołanie zarzucając m.in., że:
- orzeczenie oparto na podstawie błędnego stanu faktycznego;
-niesłuszne uznano go za winnego zarzucanych mu czynów, a w konsekwencji niesłusznie wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby;
- orzeczona kara dyscyplinarna jest rażąco surowa i niewspółmierna do zarzucanych przewinień i stopnia zawinienia;
- z zaskarżonego orzeczenia nie wynika dokładnie, jakie przewinienie dyscyplinarne zostało ostatecznie przypisane skarżącemu, co stanowi naruszenie art. 252 ust.2 pkt 4 w związku z art. 252 ust. 1a ustawy o Służbie więziennej w sytuacji, kiedy zarzut zawierał 7 punktów, zaś w części orzeczenia po sformułowaniu "orzekam" mowa jest, że "winny zarzucanych mi czynów", choć dalsza część opisu przypisanego czynu nie pokrywa się dokładnie z tymi z zarzutami i mowa jest o "jednym przekroczeniu dyscyplinarnym" a w uzasadnieniu ponownie mowa o tym, że potwierdziły się "zarzuty postawione";
- niezgodnie ze stanem faktycznym przypisano skarżącemu odpowiedzialność za ucieczkę osadzonego;
- nie ustalono pobudek działania skarżącego;
- nie uwzględniono jego dotychczasowego nienagannego przebiegu służby oraz okoliczności łagodzących takich jak zmęczenie, ilość nocy pod rząd w konwoju, trudne warunki służby, zaduch sprzyjający senności, praca w nadgodzinach, których w okresie rozliczeniowym od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r. (ostatnia służba w dniu 7 października 2024 r.) było ponad 51 godzin;
- nie uwzględniono okoliczności łagodzącej w postaci nieumyślności, ponieważ skarżący nie chciał doprowadzić do tego zdarzenia i nie przewidywał, że dojdzie tego dnia do ucieczki osadzonego.
Skarżący zaprzeczył temu, że wprowadził innych funkcjonariuszy w błąd informując o osadzonym przebywającym w łazience. Stwierdził, że przekazał im informację jaka była zgodna z jego ówczesnym przekonaniem oraz że A. S. jako dowódca konwoju przekazywał służbę i udzielał informacji o bieżącym miejscu przebywania osadzonego.
Odwołanie wniósł także obrońca skarżącego adw. M. W. zarzucając naruszenie:
- prawa do obrony obwinionego st. kpr. Ł. K. poprzez nieprawidłowe zawiadomienie obrońcy o czynnościach w niniejszej sprawie, poprzez odmowę zmiany terminu wysłuchania obwinionego zaplanowanego na dzień 21 stycznia 2025 r., nadto poprzez brak doręczenia obrońcy adw. M. W. postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych, co stanowi naruszenie art. 248 ust. 1 pkt 4 ustawy SW, a nadto jej art. 252 ust. 9, art. 251 ust. 6, art. 252 ust. 9 oraz art. 259 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 131 § 1 i art. 132 § 1 kodeksu postępowania karnego, miało wpływ na treść zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 252 ust. 2 pkt 6 ustawy SW poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego, w szczególności brak zreferowania obowiązków i uregulowań wynikających z Zarządzenia nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r., co powoduje, że zaskarżone orzeczenie uchyla się kontroli instancyjnej;
- art. 252 ust. 2 pkt 4 i 5 w związku z art. 252 ust. 1 a ustawy SW poprzez nieprawidłowe sformułowanie opisu przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną oraz nieprawidłowe sformułowanie rozstrzygnięcia;
- art. 252 ust. 1 pkt 2 i art. 232 pkt 7 w związku z art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy SW poprzez ustalenie błędnego stanu faktycznego w sprawie oraz niesłuszne uznanie obwinionego st. kpr. Ł. K. za winnego zarzucanych mu czynów, a w konsekwencji niesłuszne wymierzenie wobec niego kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.
Pełnomocnik podniósł, że orzeczona wobec obwinionego kara dyscyplinarna jest rażąco surowa i niewspółmierna do zarzucanych mu przewinień i stopnia zawinienia.
Zaskarżonym orzeczeniem nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z dnia 8 kwietnia 2025 r. utrzymano w mocy orzeczenie nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r. w przedmiocie dyscyplinarnego wydalenia skarżącego ze służby.
Organ odwoławczy argumentował, że na podstawie zebranego w trakcie przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego materiału dowodowego ustalono, że st. kpr. Ł. K. jest funkcjonariuszem Służby Więziennej pełniącym służbę na stanowisku starszego strażnika działu ochrony Zakładu Karnego w Z.. Skarżący rozpoczął służbę w dniu 6 kwietnia 2020 r. Organ zauważył, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy SW do podstawowych zadań Służby Więziennej należy wykonywanie tymczasowego aresztowania w sposób zabezpieczający prawidłowy tok postępowania karnego. W ramach tych zadań funkcjonariusze Służby Więziennej są obowiązani do podjęcia czynności służących m.in. zapewnienia porządku i bezpieczeństwa konwojowania tymczasowo aresztowanego w sposób przeciwdziałający ucieczce tymczasowo aresztowanego. Zadania ochronne w tym zakresie realizuje dział ochrony zakładu karnego lub aresztu śledczego.
Organ wyjaśnił, że w okresie od 26 września 2024 r. do 7 października 2024 r. funkcjonariusze działu ochrony Zakładu Karnego w Z. realizowali konwój tymczasowo aresztowanego w Samodzielnym Publicznym Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w R.. W dniu 7 października 2024 r. doszło do ucieczki przez tymczasowo aresztowanego B. B.. Czynności sprawdzające przeprowadzone przez funkcjonariuszy Centralnego Zarządu Służby Więziennej wykazały, iż w czasie ww. konwojowania funkcjonariusze nie utrzymywali z tymczasowo aresztowanym stałego kontaktu wzrokowego, pozostawiali osadzonego bez obserwacji jego zachowania, korzystali z urządzeń elektronicznych w postaci telefonu komórkowego w celach innych niż związane z realizacją konwojowania, wykonywali czynności niezwiązane z zadaniami konwojowanymi tj. spali z posiadaną na wyposażeniu bronią palą i beztrosko rozmawiali z osobami postronnymi, nieprawidłowo używali kajdanek zespolonych, umożliwili osadzonemu dostęp do telefonu komórkowego, dopuścili do kontaktu osadzonego z osobami postronnymi, w niewłaściwy sposób przekazywali zadania konwojowe. Analiza sposobu realizacji przedmiotowego konwoju stała się podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego m.in. wobec st. kpr. Ł. K.. Organ stwierdził, że orzeczeniem Nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r. obwinionemu została wymierzona kara dyscyplinarna wydalenia ze służby w związku z uznaniem go winnym zarzucanych mu czynów polegających na tym, że w trakcie pełnionej służby konwojowej w sposób nieprawidłowy dozorował osadzonego przez co dopuścił do ucieczki. Pełniąc służbę w nocy z 6 na 7 października zatracił czujność w ten sposób, że spał przed salą, w której znajdował się konwojowany przez co dopuścił do ucieczki osadzonego, a następnie wprowadził w błąd funkcjonariuszy przejmujących służbę nie powiadamiając ich o ucieczce osadzonego. Ponadto dopuszczał do kontaktów osadzonego z osobami postronnymi, wielokrotnie korzystał z urządzeń elektronicznych w innych celach niż związane z realizacja konwojowania. Ponadto nieprawidłowo przejął służbę od zmiany dziennej, a następnie nie utrzymywał broni i środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego organ odwoławczy wyjaśnił m. in., że po przeanalizowaniu zgromadzonego postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego stwierdzono, że dokonano prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie zarzucanych obwinionemu czynów oraz stopnia jego zawinienia, a także dokonano właściwej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego wskazując podstawy prawne. Obwiniony pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy z 6 na 7 października 2024 r. nie ochraniał i nie obserwował przebywającego w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w R. tymczasowo aresztowanego B. B. w ten sposób, że korzystał przez 1 godzinę i 3 sekundy z urządzenia elektronicznego (tj. telefonu komórkowego) w innych celach niż związane z realizacja konwojowania. Zatracił czujność, w ten sposób, że spał w fotelu znajdującym się przed salą, w której przebywał tymczasowo aresztowany jak również spał w świetlicy szpitalnej gdzie położył się na sofie, założył okulary przeciwsłoneczne, przykrył się kocem i odpoczywał. Tym samym naraził się na utratę przydzielonego uzbrojenia oraz środków ochrony poprzez możliwość odebrania ich przez osadzonego lub osoby postronne. Ponadto w dniu 7 października 2024 r. wprowadził w błąd przejmujących konwój funkcjonariuszy, nie powiadamiając o ucieczce tymczasowo aresztowanego twierdząc, iż osadzony ten znajduje się w toalecie. W trakcie służby dopuścił do kontaktów tymczasowo aresztowanego z osobami postronnymi. Pełniąc służbę jako konwojent w sposób nieprawidłowy przejął służbę konwojową nocną nie sprawdzając stanu i liczby elementów wyposażenia stanowiska oraz nie sprawdził liczby osadzonych konwojowanych. Ponadto w trakcie służby pełnionej w nocy z 6 na 7 października 2024 r. na stanowisku konwojenta nie dopełnił obowiązków związanych z konwojowaniem osadzonego B. B. tj. nie pozostawał w stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa konwoju oraz nie utrzymywał broni, środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia.
Organ stwierdził, że wina obwinionego jest bezsporna. Niewłaściwy sposób pełnienia przez obwinionego służby skutkowało ucieczką tymczasowo aresztowanego z konwoju, zaburzyło prawidłowego toku postępowania karnego, którego konwojowany był uczestnikiem, powstania zagrożenia suicydialnego dla osadzonego, który bezpośrednio przed hospitalizacją podjął próbę samobójczą, a także ryzyko dla bezpieczeństwa fizycznego w oddziale szpitalnym związaną z utratą nadzoru and bronią palną z ostrą amunicją, którą konwojent posiadał na terenie szpitala. Tak kardynalne nieprawidłowości stanowiły podstawę do wyciągnięcia konsekwencji wobec obwinionego. Obwiniony swoim postępowaniem naruszył dyscyplinę służbową i wyczerpał dyspozycję art. 230 ust. 1, 2, 3 pkt 2, 4 i 5 ustawy SW.
Dalej organ argumentował, że obwiniony popełnił kilka przewinień dyscyplinarnych, działając w pełni świadomie naruszał obowiązujące przepisy prawne oraz ciążące na nim obowiązki. Biorąc pod uwagę rodzaj dokonanych przewinień dyscyplinarnych obwinionemu wymierzono karę dyscyplinarną w postaci wydalenia ze służby. Wymierzając powyższą karę uwzględniono dyrektywy wymiaru kary określone w art. 239 ust. 1 a, ust. 2 i ust. 3 ustawy SW. Rażące są skutki popełnienia przewinienia tj. całkowita utrata godności funkcjonariusza, utrata autorytetu w oczach podwładnych, innych funkcjonariuszy i przełożonych. Uwzględniono, że obwiniony naruszył podstawowe obowiązki funkcjonariusza Służby Więziennej, kluczowe dla realizacji celu jej funkcjonowania. Wcześniejszy nienaganny przebieg służby funkcjonariusza nie może w świetle tych ustaleń stanowić okoliczności łagodzącej. W szczególności wobec istotnego zakłócenie realizacji zadań Służby Więziennej i innych organów Państwa w tym Policji i spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa społecznego i naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej przez obwinionego. Na zaostrzenie wymiaru kary wpłynęło niewątpliwie to, iż przewinienie dyscyplinarne wywołało poważne skutki, w tym naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej. Obwiniony odmówił złożenia wyjaśnień w toku postępowania dyscyplinarnego. Nie podjął żadnych starań o zmniejszenie skutków przewinienia tj. działań skutkujących odbudowaniem przez niego swojego autorytetu i dobrego imienia Służby Więziennej. Wymierzona obwinionemu kara dyscyplinarna w postaci wydalenia ze służby jest podyktowana także potrzebą działania ogólnoprewencyjnego, wskazaniem braku akceptacji dla zachowań godzących w dobre imię Służby Więziennej oraz wszystkich funkcjonariuszy i pracowników ją reprezentujących. Wymierzenie powyższej kary jest także celowe ze względu na potrzebę utrzymania wysokiego poziomu dyscypliny oraz zasad moralnych załogi jednostki. Ponadto wymierzona kara ma na celu zbudowanie solidnej świadomości zagrożeń konwojowych i jakości konwojowania przez funkcjonariuszy w przyszłości.
Organ odwoławczy zauważył, że orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w Z. o ukaraniu zawiera stosowne uzasadnienie faktyczne i prawne. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano przyczyny i okoliczności, które wzięto pod uwagę wymierzając karę dyscyplinarną. Wskazano również podstawy prawne, na których oparto się wymierzając karę dyscyplinarną. Orzeczenie zawiera niezbędne elementy określone w art. 252 ust. 2 ustawy SW. Z ww. regulacji nie wynika konieczność podawania treści artykułów stanowiących podstawę prawną. Zarządzenie Nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. jest aktem prawnym dotyczącym wykonywania obowiązków służbowych obwinionego, a co za tym idzie akt ten powinien być mu znany. Czynności dowodowe w przedmiotowym postępowaniu były przedłużone przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. na czas oznaczony do 3 miesięcy tj. do dnia 8 stycznia 2025 r. Na wezwanie do stawiennictwa w celu zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosił się obwiniony i adwokat A. K.. W dniu 27 grudnia 2024 r. zostali zapoznani z aktami postępowania dyscyplinarnego. Adwokat M. W. pomimo wezwania do stawiennictwa nie zapoznał się z aktami postępowania dyscyplinarnego. Po dokonanej analizie uznano, że zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy i w dniu 8 stycznia 2025 r. rzecznik dyscyplinarny wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych zgodnie z art. 251 ust. 6 ustawy SW. Zgodnie z jej art. 252 ust. 9 w przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby przełożony dyscyplinarny, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, wysłuchuje obwinionego w obecności rzecznika dyscyplinarnego. W wysłuchaniu obwinionego może uczestniczyć obrońca. O terminie wysłuchania należy zawiadomić wskazaną przez obwinionego, w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania w sprawie, zakładową organizację związkową. Przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej będący funkcjonariuszem może uczestniczyć w wysłuchaniu, chyba, że obwiniony nie wyrazi na to zgody. W trakcie postępowania dyscyplinarnego obwiniony w dniu 21 stycznia 2025 r. został wysłuchany przez przełożonego dyscyplinarnego w obecności rzecznika dyscyplinarnego. Ponadto w wysłuchaniu zgodnie z wolą obwinionego brali udział przedstawiciele zakładowej organizacji związkowej. Jak wskazuje powyższy przepis obecność obrońcy obwinionego jest w tym przypadku fakultatywna. Niemniej jednak rzecznik dyscyplinarny poinformował obrońcę o terminie wysłuchania obwinionego już w dniu 16 stycznia 2025 r. Pomimo zawiadomienia obrońca nie brał udziału w wysłuchaniu obwinionego.
Organ odwoławczy wskazał, że § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 maja 2023 r. w sprawie obiegu dokumentów związanych z postępowaniem dyscyplinarnym funkcjonariuszy Służby Więziennej, dokumenty związane z postępowaniem dyscyplinarnym mogą być przekazywane adresatom bezpośrednio albo za pośrednictwem funkcjonariuszy lub pracowników Służby Więziennej podległych przełożonemu dyscyplinarnemu, operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r.-Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896,1933 i 2042) lub środków komunikacji elektronicznej. Ponadto adwokat M. W. w piśmie z dnia 13 grudnia 2024 r. zwrócił się z prośbą, aby o terminie wglądu do akt sprawy zawiadomić go telefonicznie lub drogą elektroniczną. Z uwagi na to, że siedziba kancelarii adwokackiej M. W. mieści się w R. obrońca obwinionego był informowany przez rzecznika dyscyplinarnego za pomocą poczty elektronicznej. Wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności sprawy i w dniu 8 stycznia 2025 r. rzecznik dyscyplinarny wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych zgodnie z art. 251 ust. 6 ustawy SW.
Organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenie nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r. zawiera rozstrzygniecie o postawionych obwinionemu zarzutach, w tym określenie czynów przypisanych obwinionemu oraz ich kwalifikację prawną. Przełożony dyscyplinarny wydając przedmiotowe orzeczenie uznał obwinionego za winnego zarzucanych mu czynów polegających na tym, że w trakcie pełnionej służby konwojowej w sposób nieprawidłowy dozorował osadzonego przez co dopuścił do ucieczki. Pełniąc służbę w nocy z 6 na 7 października zatracił czujność w ten sposób, że spał przed salą, w której znajdował się konwojowany przez co dopuścił do ucieczki osadzonego, a następnie wprowadził w błąd funkcjonariuszy przejmujących służbę nie powiadamiając ich o ucieczce osadzonego. Ponadto dopuszczał do kontaktów osadzonego z osobami postronnymi, wielokrotnie korzystał z urządzeń elektronicznych w innych celach niż związane z realizacją konwojowania. Finalnie nieprawidłowo przejął służbę od zmiany dziennej, a następnie nie utrzymywał broni i środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia. Swoim postępowaniem obwiniony wyczerpał dyspozycję art. 230 ust. 1, 2 i 3 pkt 2, 4 i 5 ustawy SW. Na podstawie jej art. 232 pkt 7 za dopuszczenie się przekroczeń dyscyplinarnych wymierzono st. kpr. Ł. K. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej podniósł, że wskazanie w treści rozstrzygnięcia pojedynczego przekroczenia dyscyplinarnego jest zwykłą omyłką pisarską o charakterze technicznym nie mającą żadnego w sprawie znaczenia merytorycznego.
Organ odwoławczy dalej argumentował, że od ostatniej służby funkcjonariusza upłynęło 11 godzin. Zatem zapewniono obwinionemu należyty dobowy czas odpoczynku o którym mowa w art. 127 ustawy SW. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika także, że obwiniony odpoczywał należycie także w wymiarze całego tygodnia, w środę oraz w czwartek (w tygodniu dotyczącym zdarzenia) zapewniono mu 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Ponadto należy zaznaczyć, iż obwiniony swojego złego samopoczucia oraz zmęczenia nie zgłosił także dowódcy zmiany po przybyciu do służby. W związku z tym argumenty obwinionego o braku zdolności do służby ze względu na zmęczenie, chorobę lub zaduch należy uznać tylko i wyłącznie za argumenty służące jego obronie i nie mające oparcia w dowodach. Ponadto obwiniony nie zgłaszał tych argumentów w czasie pełnienia służby dowódcy konwoju.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wyjaśnił, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości fakt, że st. kpr. Ł. K. swoim postępowaniem poprzez to, że w sposób nieprawidłowy wykonywał czynności służbowe oraz nie dopełnił obowiązków służbowych utracił zaufanie co do właściwego wykonywania przez niego obowiązków służbowych. Dlatego pomimo dotychczasowego pozytywnego przebiegu służby nastąpiła, nastąpiła utrata zaufania i gwarancji właściwego wykonywania powierzonych mu obowiązków służbowych. Popełnione przez obwinionego przewinienia dyscyplinarne są szczególnie naganne, mają wysoki stopień społecznej szkodliwości i należy je uznać za niedopuszczalne. Obwiniony swoim postępowaniem wywołał poważne skutki, w tym niewątpliwie negatywne następstwa dla służby w postaci ucieczki osadzonego B. B. z placówki medycznej. Ucieczka osadzonego spowodowała istotne zakłócenie realizacji zadań nie tylko Służby Więziennej ale też innych organów Państwa oraz zagrożenie dla nieoznaczonej liczby mieszkańców wschodniej i południowej Polski, a w konsekwencji spowodowała naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej. Obwiniony wykazał się wysoce naganną i nieodpowiedzialną postawą.
Organ argumentował ponadto, że brak jest podstaw do stwierdzenia w działaniach funkcjonariusza braku świadomości. Ustalone okoliczności tj. brak ciągłej obserwacji i ochrony osadzonego, korzystanie z urządzenia elektronicznego w innych celach niż związane z realizacją konwojowania, beztroskie rozmowy z osobami postronnymi, brak odpowiedzialności za uzbrojenie oraz zatracenia czujności w postaci snu dowodzą, że funkcjonariusz działał umyślnie. Na uwagę zasługuje również fakt, iż osadzony przebywał w szpitalu psychiatrycznym po próbie samobójczej więc ryzyko suicydalne pozostawało wysokie. Osadzony posiadał status tymczasowo aresztowanego w związku z oskarżeniem go o przestępstwo określone w art. 148 § 1 i 156 § 1 kk zagrożone wysoką karą. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, iż postępowanie obwinionego powinna charakteryzować wyjątkowa czujność w obserwacji i ochronie osadzonego. Obwiniony przez cały czas trwania służby prezentował bardzo niską jakość realizacji zadań. Nie zabezpieczał skutecznie żadnego z elementów wymienionych jako istotne ryzyka w przedmiotowym konwojowaniu. Korzystał z telefonu komórkowego, prowadził rozmowy z personelem szpitala oraz spał zarówno w fotelu znajdującym się przed salą, w której przebywał tymczasowo aresztowany jak również w pomieszczeniu świetlicy szpitalnej gdzie położył się na sofie, założył okulary przeciwsłoneczne, przykrył się kocem i odpoczywał. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż obwiniony był w pełni świadom, iż jego postępowanie polegające nie obserwowaniu oraz nie ochranianiu osadzonego jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Przed rozpoczęciem służby obwinionemu udzielono instruktażu nr 410/10/2024 z dnia 6 października 2024 r. co prawda sporządzonym pismem ręcznym, jednak czytelnym i zrozumiałym. Przedmiotowy instruktaż zawierał informacje dotyczące przyczyny przebywania osadzonego B. B. w szpitalu psychiatrycznym oraz jakie czyny są mu zarzucane w postępowaniu karnym. Z treścią instrukcji zapoznał się obwiniony, co poświadczył własnoręcznym podpisem.
Organ stwierdził, że funkcjonariusze Służby Więziennej nie mają możliwości decydowania o rozmieszczeniu pacjenta przebywającego w zewnętrznej placówce służby zdrowia. Nawet podczas realizacji zadań w oddziale szpitalnym mieszczącym się w jednostce organizacyjnej, funkcjonariusz, zgodnie z § 64 zarządzenia Nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. stosuje się do zaleceń lekarza dotyczących postępowania z osadzonym w czasie leczenia. Ponadto mając na względzie § 76 ww. zarządzenia Nr 69/23 właściwe rozpoznano ryzyko związane z momentami korzystania przez więźnia z toalety i nakazano zabezpieczenie w tym czasie drzwi do tego pomieszania. Obwiniony nie zgłaszał dowódcy konwoju argumentów o złej organizacji pobytu osadzonego w szpitalu psychiatrycznym, ponadto miał możliwość obserwowania zachowania osadzonego gdyby nie ograniczał się do obserwowania go głównie z foteli ustawionych przy wejściu do sali chorych. Zgromadzone dowody w sposób nie budzący wątpliwości potwierdziły, iż st. kpr. Ł. K. nie wykonywał swoich podstawowych obowiązków. Nie obserwował oraz nie ochraniał osadzonego, przez co dopuścił do ucieczki osadzonego B. B. z placówki.
Obwiniony jest funkcjonariuszem Służby Więziennej z 4 - letnim stażem służby. W trakcie pełnienia służby odbył szereg szkoleń - był m.in. słuchaczem szkolenia wstępnego oraz szkolenia zawodowego na pierwszy stopień podoficerski podczas, którego został przeszkolony z problematyki pełnienia służby konwojowej. Mając na uwadze powyższe szkolenia odbyte przez obwinionego oraz jego staż w służbie należy stwierdzić, iż stopień posiadanego doświadczenia oraz wiedzy st. kpr. Ł. K. dowodzą, iż powinien sobie zdawać sprawę z powagi powierzonych mu obowiązków służbowych oraz skutków ich niedopełnienia. Niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego jest to czyn, który godzi w autorytet oraz zaufanie społeczne do reprezentowanej przez niego służby. Analiza zebranego materiału nie wykazała istnienia w sprawie ustawowych okoliczności mających wpływ na złagodzenie wymiaru kary. Analiza zebranego materiału wykazała umyślność popełnienia przez obwinionego przewinienia mająca wpływ na zaostrzenie wymiaru kary. Obwiniony swoim postępowaniem świadomie naruszał obowiązujące przepisy prawne oraz ciążące na nim obowiązki co bez wątpienia skutkowało zakłóceniem realizacji zadań Służby Więziennej, w postaci ucieczki tymczasem aresztowanego. Obwiniony podczas ucieczki osadzonego spał w fotelu umiejscowionym w rejonie wejścia do sali chorych. Tymczasowo aresztowany opuścił salę o godz. 3:59:00 omijając śpiącego konwojenta dokonując ucieczki przez okno w toalecie. Obwiniony po przebudzeniu nadal przebywał w rejonie sali chorych, do której wszedł o godz. 06:05:17, rozejrzał się po sali, w której nie było już osadzonego. Funkcjonariusz powrócił na fotel wstając z niego ponownie o godz. 6:18:15, przemieścił się wzdłuż korytarza i powrócił na wcześniej zajmowane miejsce. Chwilę później o godz. 6:19:58 do oddziału weszła zmiana dzienna i doszło do przekazania służby. Obaj konwojenci dzienni tj. st. sierż. P. Z. oraz szer. M. S. w swoich zeznaniach stwierdzili, iż to st. kpr. A. S. poinformował ich, że osadzony B. B. przebywa w toalecie. Natomiast, jak wynika z materiału dowodowego, obwiniony st. kpr. Ł. K. w momencie ucieczki, aż do przebudzenia przebywał w obrębie wejścia do sali chorych, był w niej również o godz. 06:05:17, więc zdawał sobie sprawę z faktu, iż osadzonego nie ma w sali ani toalecie, gdyż zmierzając do niej musiałby przejść obok obwinionego. Nie poinformował jednak o tym fakcie funkcjonariuszy przejmujących służbę wprowadzając ich w błąd.
W sporządzonym czytelnie instruktażu przełożony polecił konwojentom zgodnie z prawem prewencyjne solidarne używanie wobec więźnia kajdanek zespolonych. Argument obwinionego, że to dowódca konwoju powinien podjąć decyzję o sprawdzeniu kajdanek jest więc chybiony i wraz z argumentem o przestrzeganiu przez niego Praw Człowieka jest tylko strategią obrony nie mającą podstaw faktycznych i prawnych.
Odnosząc się zarzutów podniesionych w odwołaniu obrońcy skarżącego organ odwoławczy wyjaśnił m.in., że na wezwanie do stawiennictwa w celu zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosił się obwiniony i jeden z dwóch reprezentujących obwinionego pełnomocników, adwokat A. K.. W dniu 27 grudnia 2024 r. zostali zapoznani z aktami postępowania dyscyplinarnego. Adwokat M. W. pomimo wezwania, nie zapoznał się z aktami postępowania dyscyplinarnego. Po dokonanej analizie rzecznik dyscyplinarny uznał, że zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy i w dniu 8 stycznia 2025 r. działając zgodnie z art. 251 ust. 6 ustawy SW wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych. Zgromadzone dowody w sposób nie budzący wątpliwości potwierdziły, iż st. kpr. Ł. K. w sposób nieprawidłowy wykonywał czynności służbowe oraz nie dopełnił obowiązków służbowych na stanowisku konwojenta.
W ocenie organu odwoławczego, postanowienie nr [...]/2025 Rzecznika Dyscyplinarnego z dnia 8 stycznia 2025 r. o zakończeniu czynności dowodowych zostało dostarczone tylko obwinionemu oraz drugiemu z jego pełnomocników mec. A. K.. Wbrew twierdzeniom Dyrektora Zakładu Karnego w Z., nie zostało ono przesłane pocztą elektroniczną na adres: kancelaria@adwokat-witkowski.pl w dniu 8 stycznia 2025 r. Jest to tylko – zdaniem Komisji - niedopatrzenie porządkowe rzecznika dyscyplinarnego, które nie wpłynęło na meritum postępowania oraz nie zaburzyło prawa do obrony obwinionego, gdyż po pierwsze, na to postanowienie nie przysługuje zażalenie, a po drugie, zostało ono wydane, po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przez obwinionego i jednego z jego dwóch pełnomocników. Zdaniem Komisji, przeprowadzenie dowodów z wysłuchania obwinionego i jego pełnomocników na tym etapie postępowania jest bezcelowe i nie wniesie nic do postępowania. Prawa obwinionego, w tym sposób realizacji prawa do obrony w postępowaniu dyscyplinarnym, określone w 248 ustawy SW nie zostały naruszone.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 252 ust. 2 pkt 4 i 5 w związku z art. 252 ust. 1a ustawy SW poprzez nieprawidłowe sformułowanie opisu przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną oraz nieprawidłowe sformułowanie rozstrzygnięcia, organ odwoławczy stwierdził, że zarzut ten jest chybiony. Orzeczenie z dnia 22 stycznia 2025 r. zawiera rozstrzygnięcie o postawionych obwinionemu zarzutach, w tym określenie czynu przypisanego obwinionemu oraz jego kwalifikację prawną. Przełożony dyscyplinarny wydając orzeczenie uznał obwinionego za winnego zarzucanych mu czynów polegających na tym, że w trakcie pełnionej służby konwojowej w sposób nieprawidłowy dozorował osadzonego przez co dopuścił do ucieczki osadzonego.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że obwiniony popełnił kilka przewinień dyscyplinarnych, działając w pełni świadomie naruszał obowiązujące przepisy prawne oraz ciążące na nim obowiązki. Biorąc pod uwagę rodzaj dokonanych przewinień dyscyplinarnych obwinionemu wymierzono karę dyscyplinarną w postaci wydalenia ze służby. Wymierzając powyższą karę uwzględniono dyrektywy wymiaru kary określone w art. 239 ust. 1 a, ust. 2 i ust. 3 ustawy. Wzięto pod uwagę okoliczności popełnienia przewinienia. Uwzględniono to, iż obwiniony naruszył podstawowe obowiązki funkcjonariusza Służby Więziennej, kluczowe dla realizacji celu jej funkcjonowania. Wcześniejszy nienaganny przebieg służby funkcjonariusza nie może w świetle tych ustaleń stanowić okoliczności łagodzącej. Natomiast na zaostrzenie wymiaru kary wpłynęło to, iż przewinienie dyscyplinarne wywołało poważne skutki, w tym naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej. Obwiniony odmówił złożenia wyjaśnień w toku postępowania dyscyplinarnego. Obwiniony nie podjął żadnych starań o zmniejszenie skutków przewinienia. Ponadto wymierzona obwinionemu kara dyscyplinarna jest podyktowana także potrzebą działania ogólnoprewencyjnego, wskazaniem braku akceptacji dla zachowań godzących w dobre imię Służby Więziennej. Wymierzenie powyższej kary jest także celowe ze względu na potrzebę utrzymania wysokiego poziomu dyscypliny oraz zasad moralnych załogi jednostki. Ponadto wymierzona kara ma na celu zbudowanie solidnej świadomości zagrożeń konwojowych i jakości konwojowania przez funkcjonariuszy w przyszłości.
W skardze na orzeczenie nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z dnia 8 kwietnia 2025 r. skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 252a ust. 1 pkt 4 w związku z art. 96 ust. 1 pkt 2 oraz art. 96 ust. 3a i 3b ustawy SW poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy orzeczenia nr [...] Orzeczenia Nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r., znak. [...], mimo że z dniem 10 stycznia 2025 r. skarżący przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu, a to wobec pisemnego wystąpienia ze służby, w którym skarżący wskazał dzień 10 stycznia 2025 r. jako termin zwolnienia, a brak było potrzeb służby, które powodowałby, że zwolnienie z dniem 10 stycznia 2025 r. było niemożliwe, co powodowało, że wyższy przełożony dyscyplinarny powinien uchylić zaskarżone orzeczenie i umorzyć postępowanie dyscyplinarne;
- art. 256 ust. 4 pkt 1 ustawy SW poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy orzeczenia Nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r., znak. [...], mimo, że orzeczenie to wydane zostało z naruszeniem wskazanych we wniesionych odwołaniach przepisów prawa, przez co wyższy przełożony dyscyplinarny winien uchylić zaskarżone orzeczenie w całości i uniewinnić skarżącego, względnie przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego;
- art. 254 ust. 1 ustawy SW poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego, zwłaszcza wobec wniosków o powtórzenie wszelkich czynności, w których udział miał prawo wziąć obrońca adwokat M. W., o których to czynnościach obrońca ten nie został prawidłowo zawiadomiony;
- art. 255 ust. 6 ustawy SW poprzez zaniechanie przez Komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia wysłuchania obwinionego i jego obrońcy przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia.
Skarżący wniósł o:
-uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r.;
- przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie;
- przeprowadzenie na zasadzie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.), dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci decyzji personalnej Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 9 października 2024 r., znak. [...], decyzji personalnej Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 3 stycznia 2025r. znak. [...], decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 10 kwietnia 2025 r., znak. [...], świadectwa Służby z dnia 9 kwietnia 2025r., znak sprawy: [...], odwołania od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 10 kwietnia 2025 r.znak. [...], wniosku o sprostowanie Świadectwa Służby z dnia 9 kwietnia 2025r., znak sprawy: [...] .AB, zwolnień i zaświadczeń lekarskich - dla ustalenia ich treści i wykazania, że z dniem że 10 stycznia 2025 r. skarżący przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu, a to wobec pisemnego wystąpienia ze służby, w którym wskazano dzień 10 stycznia 2025 r. jako termin zwolnienia;
- zawieszenie przez Sąd na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postępowania wywołanego niniejszą skargą do czasu ostatecznego i prawomocnego rozstrzygnięcia mojego odwołania odwołanie od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 10 kwietnia 2025 r., znak. [...] przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Więziennej z powodu pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków skargi skarżący podkreślił, że nie zaistniały żadne potrzeby służby, które powodowałby, że jego zwolnienie ze służby nie mogło nastąpić z dniem 10 stycznia 2025 r. Wskazał, że pisemne wystąpienie ze służby odniosło skutek z dniem 10 stycznia 2025 r. a więc na długo przed orzeczeniem o wymierzeniu kary dyscyplinarnej. W takich okolicznościach Dyrektor Zakładu Karnego w Z. powinien stwierdzić zwolnienie ze służby w Służbie Więziennej z dniem 10 stycznia 2025 r. Nie było możliwe, aby orzeczenie dyscyplinarne w ogóle mogło być wydane wobec skarżącego w sytuacji, kiedy postępowanie dyscyplinarnie powinno zostać umorzone w całości stosownie do art. 252a ust. 1 ustawy SW ponieważ obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. Skarżący odnotował, że w toku dotychczasowego postępowania w sprawie zastosowanie miały przepisy kodeksu postępowania karnego dotyczące porządku czynności procesowych, wezwań, terminów, doręczeń i świadków, a to zgodnie z art 259 ust 1 ust. 1 ustawy SW. Oznacza to, że wszelkie zawiadomienia i wezwania w niniejszej sprawie powinny mieć formę pisemną i powinny być dokonywane w sposób określony w art. 131 § 1 kodeksu postępowania karnego. Do obrońcy obwinionego A. W. kierowane były wyłącznie widomości e-mail, a to:
- wiadomość e-mail z dnia 19 grudnia 2024 r., temat: "wezwanie do stawiennictwa ", dotycząca czynności zaplanowanych na dzień 23 grudnia 2024 r. ,
- wiadomość e-mail z dnia 12 grudnia 2024 r., temat: "wezwanie do stawiennictwa ", dotycząca
wezwania do stawiennictwa w celu zapoznania się z aktami postępowania;
- wiadomość e-mail z dnia 8 stycznia 2025 r." temat: postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych" - wiadomość nie zawierała załącznika;
- wiadomość e-mail z dnia 16 stycznia 2025 r., temat: "wezwanie " dotycząca wezwania do stawiennictwa w dniu 21 stycznia 2025 r. w celu wysłuchania obwinionego przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego;
- wiadomość e-mail z dnia 20 stycznia 2025 r., temat; "wezwanie " stanowiąca odpowiedź na wniosek obrońcy adw. M. W. z dnia 17 stycznia 2025 r. o zmianę terminu czynności.
Skarżący podniósł, że upoważnienie do obrony obrońca adw. M. W. złożył do akt sprawy w dniu 18 grudnia 2024r. (data wpływu). Ewentualnie jedynie w przypadku elektronicznego zawiadomienia o czynnościach zaplanowanych na dzień 23 grudnia 2024 r. można byłoby uznać, że zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki z art. 137 kodeksu postępowania karnego. W pozostałych przypadkach brak było uzasadnienia dla odstąpienia od doręczenia pism obrońcy za pomocą operatora pocztowego. Obrońcy adwokatowi M. W. uniemożliwiono uczestnictwo w czynnościach z udziałem obwinionego, gdyż nie uwzględniono wniosku obrońcy o zmianę terminu wysłuchania zaplanowanego na dzień 21 stycznia 2025 r., a przy tym nie zawiadamiano obrońcy prawidłowo o terminie tej czynności w sprawie. Art. 250 ustawy SW dopuszcza możliwość przedłużenia terminu na zakończenie czynności dowodowych w sprawie. Nadto art. 252 ust. 9 w związku z art. 252 ust. 10 ustawy przewiduje, że wysłuchanie może odbyć się w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Obowiązek stosowania w niniejszej sprawie przepisów kodeksu postępowania karnego w zakresie porządku czynności procesowych oraz wezwań, terminów, doręczeń ma rangę ustawową wynikającą bezpośrednio z art. 259 ustawy SW. Obowiązek ten powoduje jednocześnie, że doręczeń do obrońcy należało dokonywać w sposób określony w kodeksie postępowania karnego, a wiec za pośrednictwem operatora pocztowego, a nie za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Organ wniósł o oddalenie skargi w całości. Zawnioskował ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów w postaci:
1) odpisu rozkazu personalnego z dnia 9 kwietnia 2025 r. - na okoliczność wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego w dniu 8 kwietnia 2025 r. na skutek wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby - dla wykazania, że skarżący pozostawał w służbie i podlegał orzecznictwu dyscyplinarnemu w chwili wydania rozstrzygnięć w postępowaniu dyscyplinarnym i w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia;
2) odpisu decyzji personalnej nr [...] dla wykazania, że organ utrzymał decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w Z. w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby z powodu pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby;
3) wyciągu z kopii zarządzenia Nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. w sprawie sposobów ochrony, konwojowania oraz zadań ochronnych funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej - § 62, § 81, § 93;
4) wyciągu z kopii regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej - § 7, § 8;
5) wyciągu z kopii regulaminu Nr 2/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej
z dnia 18 października 2010 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej (obowiązujący do dnia 30 października 2024 r.) - § 17.
Postanowieniem WSA w Lublinie z dnia 25 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 325/25 odmówiono zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej. W rozdziale 21. zawiera ona regulacje dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy Służby Więziennej.
Funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem (art. 230 ust. 1 ustawy). Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn funkcjonariusza popełniony umyślnie lub nieumyślnie polegający na naruszeniu dobrego imienia służby lub na przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych (art. 230 ust. 2 ustawy). Zgodnie z jej art. 230 ust. 3 naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania albo niewykonanie polecenia lub rozkazu przełożonego lub organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń funkcjonariuszom (pkt 1); zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (pkt 2); niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (pkt 4); wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego funkcjonariusza, jeżeli wyrządziło to lub mogło wyrządzić szkodę służbie lub innej osobie (pkt 5).
Według art. 230 ust. 4 ustawy, czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa, wykroczenia, przestępstwa skarbowego, wykroczenia skarbowego podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej lub karnej skarbowej.
Funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie, jeżeli popełnia przewinienie dyscyplinarne sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, a także w przypadku gdy kieruje popełnieniem przez innego funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego albo poleca jego popełnienie (art. 230a. ust. 1 ustawy). Każdy z funkcjonariuszy, o których mowa w ust. 1-3, odpowiada w granicach swojej winy, niezależnie od odpowiedzialności pozostałych osób (art. 230a. ust. 4 ustawy).
W myśl jej art. 231 ust. 1, przełożonym dyscyplinarnym funkcjonariusza jest odpowiedni kierownik jednostki organizacyjnej, o którym mowa w art. 32.
Według art. 232 ustawy karami dyscyplinarnymi są: 1) nagana; 2) ostrzeżenie o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym; 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej; 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; 5) obniżenie stopnia; 6) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia; 7) wydalenie ze służby.
Powyższe oznacza, że wydalenie ze służby jest najsurowszą z kar dyscyplinarnych.
Przepis art. 237 ust. 1 ustawy określa, że kara wydalenia ze służby polega na stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku służbowego.
Według art. 239 ust. 1 ustawy, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia.
Stosownie do art. 239 ust. 1a ustawy SW, przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie, a także istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające.
Na zaostrzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego: 1) działanie z pobudek i motywów zasługujących na szczególne potępienie albo w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka; 2) popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez funkcjonariusza przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej; 3) poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenie realizacji zadań Służby Więziennej lub naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej; 4) działanie w obecności podwładnego, wspólnie z nim lub na jego szkodę (art. 239 ust. 2 ustawy).
Stosownie do art. 239 ust. 3 ustawy, na złagodzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego: 1) nieumyślność jego popełnienia; 2) podjęcie przez funkcjonariusza starań o zmniejszenie jego skutków; 3) brak należytego doświadczenia zawodowego lub dostatecznych umiejętności zawodowych; 4) dobrowolne poinformowanie przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego.
Przełożony dyscyplinarny uwzględnia okoliczności, o których mowa w ust. 1-3, wyłącznie w stosunku do funkcjonariusza, którego one dotyczą (art. 239 ust. 4 ustawy).
Przełożony dyscyplinarny, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego wszczyna postępowanie dyscyplinarne (art. 240 ust. 1 pkt 1 ustawy).
W myśl art. 240 ust. 6 ustawy SW, postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zawiera: 1) oznaczenie przełożonego dyscyplinarnego; 2) datę wydania postanowienia; 3) stopień, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe obwinionego; 3a) datę otrzymania przez przełożonego dyscyplinarnego informacji uzasadniającej podejrzenie popełnienia przez funkcjonariusza zarzucanego mu czynu; 4) opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z jego kwalifikacją prawną; 5) uzasadnienie faktyczne zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego; 6) oznaczenie rzecznika dyscyplinarnego prowadzącego postępowanie; 7) podpis z podaniem stopnia, imienia i nazwiska przełożonego dyscyplinarnego; 8) pouczenie o uprawnieniach przysługujących obwinionemu w toku postępowania dyscyplinarnego.
Postępowanie dyscyplinarne oraz czynności wyjaśniające, o których mowa w art. 240 ust. 4, prowadzi rzecznik dyscyplinarny (art. 243 ust. 1 ustawy).
Rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, w szczególności przesłuchuje świadków, obwinionego, przyjmuje od niego wyjaśnienia oraz przeprowadza konfrontacje, oględziny i okazania. Z czynności tych rzecznik dyscyplinarny sporządza protokoły. Rzecznik dyscyplinarny może także zlecić przeprowadzenie odpowiednich badań (art. 247 ust. 1 ustawy).
W przypadku ustalenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, że obwinionemu należy zarzucić czyn, który nie był objęty uprzednio wydanym postanowieniem, lub że zachodzi potrzeba istotnej zmiany opisu czynu lub jego kwalifikacji prawnej, rzecznik dyscyplinarny występuje do przełożonego dyscyplinarnego z wnioskiem o zmianę lub o uzupełnienie zarzutów (art. 247 ust. 9a.ustawy).
Jeżeli materiał dowodowy to uzasadnia, przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o uzupełnieniu lub o zmianie zarzutów (art.247 ust. 10 ustawy).
Stosownie do art. 248 ust. 1 ustawy w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do: 1) odmowy składania wyjaśnień; 2) zgłaszania wniosków dowodowych; 3) przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek lub fotokopii; 4) ustanowienia obrońcy, którym może być adwokat, radca prawny lub wskazany przez obwinionego funkcjonariusz, który wyraził zgodę na reprezentowanie obwinionego w toku postępowania dyscyplinarnego i postępowania odwoławczego; 5) wnoszenia do przełożonego dyscyplinarnego zażaleń na postanowienia wydane w toku postępowania przez rzecznika dyscyplinarnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia i w przypadkach wskazanych w ustawie; na postanowienia wydane przez przełożonego dyscyplinarnego zażalenie przysługuje do wyższego przełożonego dyscyplinarnego, z zastrzeżeniem art. 253 ust. 8.
Ustanowienie obrońcy uprawnia go do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń. O zmianie zakresu pełnomocnictwa uprawniającego do działania w postępowaniu dyscyplinarnym lub o jego cofnięciu obwiniony niezwłocznie zawiadamia obrońcę oraz rzecznika dyscyplinarnego (art. 248 ust. 3 ustawy).
Udział obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym nie wyłącza osobistego działania w nim obwinionego (art. 248 ust. 5 ustawy).
Orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, dla każdego z nich z osobna (art. 248 ust. 6 ustawy).
W myśl zasady obiektywizmu – wyrażonej w art. 249 ust. 1 ustawy SW - przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.
Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (art. 249 ust. 2 ustawy SW).
Czynności dowodowe w postępowaniu dyscyplinarnym kończy się w terminie miesiąca od dnia wszczęcia tego postępowania. Wyższy przełożony dyscyplinarny, w drodze postanowienia, może przedłużyć termin prowadzenia czynności dowodowych na czas oznaczony do 3 miesięcy (art. 250 ust. 1 ustawy SW).
Rzecznik dyscyplinarny po przeprowadzeniu czynności dowodowych i uznaniu, że zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, zawiadamia obwinionego i jego obrońcę o możliwości zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego w terminie 5 dni od dnia otrzymania zawiadomienia (art. 251 ust. 1 ustawy).
Z czynności zapoznania z aktami postępowania dyscyplinarnego sporządza się protokół (art. 251 ust. 2).
Niezapoznanie się z aktami postępowania dyscyplinarnego lub odmowa zapoznania się z nimi albo odmowa złożenia podpisu stwierdzającego tę okoliczność nie wstrzymuje postępowania. Rzecznik dyscyplinarny dokonuje wzmianki o odmowie w aktach postępowania. Nieusprawiedliwione niestawienie się obwinionego lub jego obrońcy na czynność zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego jest równoznaczne z odmową skorzystania z prawa do zapoznania się z tymi aktami (art. 251 ust. 3).
Obwiniony ma prawo w terminie 3 dni od dnia zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosić wniosek o ich uzupełnienie. Na wydane przez rzecznika dyscyplinarnego postanowienie o odmowie uzupełnienia akt postępowania dyscyplinarnego obwinionemu służy prawo złożenia zażalenia (art. 251 ust. 4).
Obwiniony ma prawo w terminie 3 dni od dnia zapoznania się z uzupełnionymi aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosić wniosek o ich uzupełnienie w zakresie wynikającym z przeprowadzonych czynności dowodowych uzupełniających akta tego postępowania (art. 251 ust. 5 ustawy). W myśl jej art. 251 ust. 6, rzecznik dyscyplinarny, po zapoznaniu obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego, wydaje postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych oraz w terminie 7 dni od dnia zakończenia czynności dowodowych sporządza sprawozdanie, które: 1) wskazuje prowadzącego postępowanie i przełożonego dyscyplinarnego, który wydał postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego; 2) wskazuje obwinionego oraz określa zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne, z opisem stanu faktycznego i prawnego, ustalonym na podstawie zebranych dowodów; 3) przedstawia wnioski dotyczące uniewinnienia, stwierdzenia winy, odstąpienia od ukarania lub wymierzenia kary albo umorzenia postępowania.
Stosownie do art. 252 ust. 1 ustawy, na podstawie zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie o: 1) uniewinnieniu, jeżeli przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zarzutów stawianych obwinionemu, albo 2) uznaniu winnym popełnienia czynu, za który obwiniony ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, i o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, albo 3) uznaniu winnym popełnienia czynu, za który obwiniony ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, i o odstąpieniu od wymierzenia kary dyscyplinarnej, albo 4) umorzeniu postępowania.
Zgodnie z art. 252 ust. 2 ustawy, orzeczenie powinno zawierać: 1) oznaczenie przełożonego dyscyplinarnego; 2) datę wydania orzeczenia; 3) stopień, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe obwinionego; 4) opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia; 7) pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania; 8) podpis, z podaniem stopnia, imienia i nazwiska przełożonego dyscyplinarnego, oraz pieczęć jednostki organizacyjnej.
Przełożony dyscyplinarny może odstąpić od ukarania, jeżeli stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste funkcjonariusza oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej (art. 252 ust. 5 ustawy SW).
W przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby przełożony dyscyplinarny, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, wysłuchuje obwinionego w obecności rzecznika dyscyplinarnego. W wysłuchaniu obwinionego może uczestniczyć obrońca. O terminie wysłuchania należy zawiadomić wskazaną przez obwinionego, w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania w sprawie, zakładową organizację związkową. Przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej będący funkcjonariuszem może uczestniczyć w wysłuchaniu, chyba że obwiniony nie wyrazi na to zgody (art. 252 ust. 9 ustawy SW). Instytucję umorzenia postępowania dyscyplinarnego unormowano w art. 252a. ustawy SW.
Postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (art. 253 ust. 1 ustawy SW).
Rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres (art. 254 ust. 1 ustawy SW). Z materiałami uzyskanymi w wyniku czynności dowodowych, o których mowa w ust. 1, rzecznik dyscyplinarny zapoznaje obwinionego. W terminie 3 dni od dnia zapoznania się z tymi materiałami obwiniony ma prawo zgłoszenia wyższemu przełożonemu dyscyplinarnemu, o którym mowa w ust. 1, uwag dotyczących przeprowadzonych czynności dowodowych (art. 254 ust. 2 ustawy SW).
Wyższy przełożony dyscyplinarny w terminie 7 dni od dnia wniesienia odwołania może powołać komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia, zwaną dalej "komisją". W przypadku odwołania od orzeczenia o ukaraniu karą, o której mowa w art. 232 pkt 4-7, powołanie komisji jest obowiązkowe (art. 255 ust. 1 ustawy SW). Z przeprowadzonych czynności komisja sporządza sprawozdanie wraz z wnioskiem dotyczącym sposobu załatwienia odwołania (art. 256 ust. 1 ustawy SW).
Komisja przedstawia wyższemu przełożonemu dyscyplinarnemu sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, w terminie 21 dni od dnia jej powołania (art. 256 ust. 2 ustawy SW). Rozpatrzenie odwołania przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego następuje w terminie 30 dni od dnia wpływu odwołania, a w przypadku powołania komisji - w terminie 14 dni od dnia otrzymania sprawozdania, o którym mowa w ust. 1 (art. 256 ust. 3 ustawy SW). Zgodnie z jej art. 256 ust. 4 wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie:1) utrzymać w mocy albo 2) uchylić w całości albo w części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę dyscyplinarną albo umorzyć postępowanie, albo uchylając to orzeczenie - umorzyć postępowanie dyscyplinarne pierwszej instancji, albo; 3) uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części.
Stosownie do art. 257 ustawy, orzeczenie lub postanowienie staje się prawomocne: 1) z upływem terminu do wniesienia odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub zażalenia, jeżeli go nie wniesiono; 2) w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy.
Od orzeczenia i postanowienia kończących postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 263 ustawy SW).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi i wnioskom w niej zawartym zaskarżone orzeczenie nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z dnia 8 kwietnia 2025 r. utrzymujące w mocy orzeczenie nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r. w przedmiocie dyscyplinarnego wydalenia ze służby, nie narusza przepisów prawa.
W pierwszej kolejności należy wskazać odnosząc się do zarzutu podniesionego w punkcie I. skargi, że bez naruszenia art. 252a ust. 1 pkt 4 w związku z art. 96 ust. 1 pkt 2 oraz art. 96 ust. 3a i 3b ustawy SW organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r. Powyższy zarzut oparty jest tylko na subiektywnym przeświadczeniu, że z dniem 10 stycznia 2025 r. skarżący przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu z powodu pisemnego wystąpienia ze służby. Bezspornym jest, że w swoim raporcie skarżący wskazał dzień 10 stycznia 2025 r. jako termin zwolnienia ze Służby. Organ nie był jednak związany zaproponowanym terminem zwolnienia ze Służby. Zwolnienie ze służby – w świetle przepisów ustawy SW – może nastąpić z dniem wskazanym przez funkcjonariusza, ale nie musi. Stanowisko zakładające, że organ ma obowiązek zwolnić ze służby na warunkach określonych przez funkcjonariusza SW jest nieuzasadnione. Takie okoliczności jak zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych na podstawie decyzji personalnych, czy też zły stan zdrowia funkcjonariusza udokumentowany zaświadczeniami lekarskimi, nie stanowią usprawiedliwionych podstaw do przyjęcia, że pisemne wystąpienie ze służby zawsze jest skuteczne z dniem podanym przez funkcjonariusza SW. Ocena potrzeb służby należy do przełożonego funkcjonariusza SW, a nie jego samego. Funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe, umyślne albo nieumyślne, lub wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby (art. 94 ust. 2 ustawy SW). Bezsporna okoliczność, że skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych w trybie art. 94 ust. 2 ustawy decyzjami personalnymi Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 9 października 2024 r. i 3 stycznia 2025 r. również nie potwierdza stanowiska, że brak było potrzeb służby, które powodowałby, że zwolnienie z dniem 10 stycznia 2025 r. było niemożliwe. Podobnie należy ocenić podjęte przez skarżącego starania o sprostowanie świadectwa służby poprzez wpisanie w nim, że zwolnienie ze służby nastąpiło z dniem 10 stycznia 2025 r. wobec pisemnego raportu wniesionego w tej sprawie. Z akt sprawy wynikało, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę i decyzją personalną Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 3 stycznia 2025 r. przedłużono okres zawieszenia w czynnościach służbowych od dnia 10 stycznia 2025 r. do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego i postępowania karnego w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.
Wbrew ocenie skarżącego, jego wystąpienie ze służby nie skutkowało tym, że wyższy przełożony dyscyplinarny powinien był uchylić zaskarżone orzeczenie z dnia 22 stycznia 2025 r. i umorzyć postępowanie dyscyplinarne. Umorzenie postępowania dyscyplinarnego (art. 252a. pkt 4 ustawy) wchodzi w grę jeśli obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu.
Ze stanu faktycznego sprawy oraz mających zastosowanie przepisów ustawy SW nie wynika, aby z dniem 10 stycznia 2025 r. skarżący będący osobą obwinioną w postępowaniu dyscyplinarnym wdrożonym w dniu 8 października 2024 r. przestał automatycznie – poprzez złożenie raportu - podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. Skarżący nie ma racji twierdząc, że funkcjonariusz ma prawo żądać rozwiązania z nim stosunku służbowego i w przypadku wystąpienia z takim żądaniem organ zobowiązany jest wydać w zakreślonym terminie stosowną decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza. Skarżący wywodzi, że prawo zgłoszenia wystąpienia ze służby jest elementem wyznaczającym materialnoprawny status funkcjonariusza łączący się z dobrowolnym, a nie przymusowym charakterem służby. W tej materii skarżący odwołał się do poglądu prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2023 r. sygn. I OSK 3504/18. Powyższe zapatrywanie nie przesądza tego, że postępowanie dyscyplinarne powinno być wstrzymane, czy też umorzone z uwagi na złożone w trakcie postępowania dyscyplinarnego oświadczenie woli obwinionego o wystąpieniu ze służby. Zatem całość argumentacji skarżącego w tej materii należało potraktować jako przyjętą przez niego linię obrony w celu uniknięcia odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione liczne przewinienia dyscyplinarne.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że sprawy dotyczące zwolnienia ze służby rozstrzyga się w formie decyzji (art. 218 ust. 1 pkt 1 ustawy SW), od której przysługuje odwołanie (art. 218 ust. 2). Do postępowania w tych sprawach stosuje się przepisy k.p.a. (art. 218 ust. 4). Od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 218 ust. 5 ustawy SW). Sprawa wywołana raportem dotyczącym zwolnienia ze służby z dniem 10 stycznia 2025 r. była przedmiotem odrębnego i niezależnego postępowania (administracyjnego) zakończonego decyzją Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 10 kwietnia 2025 r. umarzającą to postępowanie jako bezprzedmiotowe. W toku kontroli instancyjnej decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z dnia 21 maja 2025 r. Decyzję tę uznano za zgodną z przepisami prawa w postępowaniu sądowoadmistracyjnym o sygn. III SA/Lu 337/25.
Rozstrzygnięcie sprawy dyscyplinarnego wydalenia skarżącego ze służby nie było uzależnione od toczącego się odrębnego postępowania zwolnieniowego i jego wyniku. Stąd też nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. upoważniająca sąd do fakultatywnego zawieszenia z urzędu postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą na orzeczenie nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z dnia 8 kwietnia 2025 r. utrzymujące w mocy orzeczenie nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025 r. w przedmiocie dyscyplinarnego wydalenia skarżącego ze służby. Wspomniany wyżej przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, W myśl art. 126 p.p.s.a. zawieszenie postępowania może nastąpić na zgodny wniosek stron.
W niniejszej sprawie skarżący zawnioskował o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wniosek nie został uwzględniony przez Sąd, o czym rozstrzygnięto postanowieniem z dnia 25 czerwca 2025 r. sygn. III SA/Lu 325/25.
Jak wynika z akt sprawy rozkazem personalnym z dnia 9 kwietnia 2025 r. Dyrektora Zakładu Karnego w Z. – wydanym na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy – stwierdzono wygaśnięcie stosunku służbowego z dniem 8 kwietnia 2025 r. z uwagi na prawomocne wymierzenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby (k. 51 akt adm.). Przesłanki wygaśnięcia stosunku służbowego określone zostały w art. 97 ust. 1 pkt 1-10 ustawy. Stosunek służbowy funkcjonariusza wygasa w przypadku prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby (art. 97ust. 1 pkt 2). Skarżący przestał więc podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu nie z powodu złożenia wystąpienia ze służby, ale w związku z prawomocnym wymierzeniem kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.
Nietrafny jest podniesiony w pkt II. skargi zarzut, że z naruszeniem art. 256 ust 4 pkt 1 ustawy SW nastąpiło niesłuszne utrzymanie w mocy orzeczenia Nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 22 stycznia 2025r. o wydaleniu skarżącego ze służby.
Zdaniem Sądu, orzeczenie organu I instancji zostało wydane z poszanowaniem przepisów prawa. Zarzuty i wnioski podniesione w odwołaniu skarżącego oraz odwołaniu jego obrońcy, nie uzasadniały stanowiska o konieczności uchylenia w całości skontrolowanego orzeczenia Dyrektora Zakładu Karnego w Z. oraz o uniewinnieniu skarżącego. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie powołał się na obiektywne okoliczności i dowody przemawiające za uniewinnieniem go. W przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, w którym zapewniono skarżącemu możliwość aktywnego udziału nie zostały przedstawione ani przez niego, ani przez jego obrońców dowody świadczące o bezpodstawności sformułowanych zarzutów. Żaden z zebranych licznych dowodów (zaprotokołowane zeznania świadków – P. Z., J. C., M. S., M. M., M. S., T. W., P. C., oględziny zapisu zarejestrowanego przez kamery wewnętrzne Szpitala Psychiatrycznego w R. oraz sprawozdanie z dnia 31 października 2024 r. z czynności sprawdzających okoliczności przebiegu, przyczyny powstania oraz skutków zdarzenia z dnia 7 października 2024 r.) nie świadczył o niezawinionym zachowaniu skarżącego podczas pełnienia służby polegającej na dozorowaniu osadzonego w Szpitalu Psychiatrycznym w R.. W dniu 7 października 2024 r. doszło do ucieczki osadzonego B. B. (tymczasowo aresztowanego). Zasadnie przypisano skarżącemu odpowiedzialności za ucieczkę osadzonego. Z materiału dowodowego wynika, że w czasie ucieczki osadzonego skarżący spał w fotelu znajdującym się przed salą, w której przebywał osadzony. Zapis kamer monitoringu (k.52 akt adm.) dowodzi, że o godz. 03:50:23 osadzony B. B. podchodzi do drzwi, spogląda na śpiącego konwojenta i wraca do sali, a następnie o godz. 03:59:00 osadzony wychodzi z sali bez kajdanek, przechodzi obok śpiącego st. kpr. Ł. K. i kieruje się w stronę toalety. Skarżący nie zaprzeczył temu, że spał w tym czasie, kiedy osadzony swobodnie bez kajdanek opuścił salę. Ze sprawozdania z dnia 31 października 2024 r. z czynności sprawdzających okoliczności przebiegu, przyczyn powstania oraz skutki zdarzenia, które miało miejsce 7 października 2024 r. (k. 75 i 76 akt adm.) wynika m.in., że osadzony obrał plan ucieczki przez okratowane okno toalety, po rozgięciu prętów kraty okiennej, że o godz. 3:59 postanowił ostatecznie zaryzykować, ułożył pościel w sposób mający imitować obecność osoby pod kołdrą, wyszedł bez kajdanek i butów z sali chorych, przeszedł obok śpiącego konwojenta, po czym dotarł do toalety i uciekł ze szpitala. Do ucieczki osadzonego doszło około godz. 4:20 (k. 77-78 akt adm.). Skarżący nie dopełnił obowiązków służbowych i przez to dopuścił do ucieczki osadzonego. Tym samym wyczerpał dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy SW. Zarządzenie Nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. w sprawie sposobów ochrony, konwojowania oraz zadań ochronnych funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej określa sposoby ochrony i konwojowania osób skazanych oraz tymczasowo aresztowanych (§ 1 pkt 2). Według § 93 cyt. zarządzenia (k. 57 akt sąd.), do zadań konwojenta (realizowanych przez funkcjonariusza) należy w szczególności: 1) ochranianie oraz obserwowanie zachowania osadzonych w celu zapobiegania zagrożeniom bezpieczeństwa konwojowani, w szczególności ich ucieczce; 2) niedopuszczaniu do kontaktów osadzonych z osobami postronnymi; 3) pozostawanie w stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa konwojowania; 4) utrzymywania broni palnej i środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia i wykorzystania. Stosownie do § 81 ust. 2 ww. zarządzenia (k. 56 akt sąd.), w czasie realizacji konwojowania nie wolno wykonywać innych czynności niż związane z zadaniami konwojowymi oraz bez zgody przełożonych zaprzestania realizacji zadań konwojowych w szczególności: pozostawiać osadzonego konwojowanego bez ochrony i obserwacji (pkt 1), korzystać z urządzeń elektronicznych w innych celach niż związane z realizacją konwojowania (pkt 2).
Powyższe pozwala na stwierdzenie, że fakt nieprawidłowego dozorowania osadzonego i naruszenia przez skarżącego § 81 ust. 2 pkt 1 oraz § 93 pkt 1 zarządzenia Nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. został udowodniony w trakcie postępowania dyscyplinarnego.
Skarżącemu słusznie zarzucono, że w nocy z 6 na 7 października 2024 r. zatracił czujność i spał w fotelu znajdującym się przed salą, w której przebywał osadzony. Rzeczą skarżącego było – jak wyżej wykazano na podstawie zarządzenia Nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. - pozostawanie w stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa konwojowania oraz do utrzymywania broni palnej i środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia i wykorzystania. Opisana utrata czujności ze strony skarżącego świadczyła bowiem o jego postępowaniu naruszającym § 93 pkt 3 i 4 cyt. zarządzenia oraz o wyczerpaniu dyspozycji art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy określającej, że niedopełnienie obowiązków służbowych jest naruszeniem dyscypliny służbowej.
Naruszeniem dyscypliny służbowej jest wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego funkcjonariusza, jeżeli wyrządziło to lub mogło wyrządzić szkodę służbie lub innej osobie (art. 230 ust. 3 pkt 5 ustawy). Według regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, obowiązkiem funkcjonariusza jest wykonywanie czynności służbowych w sposób profesjonalny według najlepszej woli i wiedzy oraz z należytą starannością i rzetelnością (§ 7). Funkcjonariusz powinien być lojalny wobec Służby Więziennej, współpracowników oraz przełożonych (§ 8 ww. regulaminu Nr 1/2010 – k. 59 akt sąd.).
Dyrektor Zakładu Karnego w Z. uznał, że skarżący zdawał sobie sprawę z tego, że osadzonego nie ma ani w sali chorych, ani w toalecie i nie powiadomił o tym funkcjonariuszy przejmujących służbę, wprowadzając ich w błąd.
W zaskarżonym orzeczeniu organ przyjął, że skarżący w dniu 7 października 2024 r. wprowadził w błąd przejmujących konwój funkcjonariuszy, nie powiadamiając ich o ucieczce tymczasowo aresztowanego twierdząc, iż osadzony ten znajduje się w toalecie. Skarżący zaprzeczył temu, aby wprowadził innych funkcjonariuszy w błąd. Przyznał jednak w skardze, że przekazał im informację jaka był zgodna z jego ówczesnym przekonaniem i wiedzą. Podniósł m. in., że nie mówił wtedy o tym, że osadzony jest w toalecie. Powyższe oznacza po pierwsze, że skarżący pomija istotną okoliczność a mianowicie tę, że jego obowiązkiem było powiadomienie funkcjonariuszy przejmujących służbę P. Z. i M. S. o ucieczce osadzonego, a po drugie, że przekazał im informację niezgodną z prawdą co do miejsca pobytu osadzonego, którego już nie było w szpitalu od godz. 4:20. Zmiana konwojentów nastąpiła o godz. 6:20 (k. 78 verte). O godz. 6:05 skarżący wchodzi do sali chorych i wychodzi z niej po 5 sekundach. Wcześniej o godz. 5:47 udaje się do toalety i o godz. 5:50 wychodzi z niej (k. 52 akt adm.). Uzasadnionym było zatem ustalenie organu, że skarżący wprowadził w błąd funkcjonariuszy przejmujących konwój i nie powiadamiając ich o nieobecności osadzonego w szpitalu.
Udowodnioną okazała się okoliczność, że skarżący dopuścił do kontaktów osadzonego z innymi osobami przebywającymi w szpitalu. Rzeczą skarżącego było nie dopuścić do kontaktów osadzonego z osobami postronnymi (§ 93 pkt 2 ww. zarządzenia). Protokół oględzin zapisu kamer dowodzi m. in. tego, że osadzony o godz. 17:37 wyszedł z sali z innym pacjentem i przemieszczał się w kierunku kawiarenki (k. 43 verte akt adm.) oraz że osadzony grał w karty z innym pacjentem (k. 51 akt adm.).
Korzystanie z telefonu komórkowego ponad godzinę i prowadzenie rozmów telefonicznych w celach innych niż związanych z realizacją konwojowania osadzonego świadczy o nieprawidłowym wykonywaniu dozorowania, a tym samym o naruszeniu przez funkcjonariusza § 81 ust. 2 pkt 2 ww. zarządzenia. Określa ono, że w czasie realizacji konwojowania nie wolno wykonywać innych czynności niż związane z zadaniami konwojowymi oraz bez zgody przełożonych zaprzestania realizacji zadań konwojowych w szczególności korzystać z urządzeń elektronicznych w innych celach niż związane z realizacją konwojowania. Powyższe oznacza, że zabronioną jest czynność korzystania z urządzeń elektronicznych w innych celach niż związane z realizacją konwojowania. W takim przypadku nie można mówić o właściwym ochranianiu oraz obserwowaniu czynności osadzonego, co jest obowiązkiem funkcjonariusza w świetle § 93 pkt 1 wspomnianego zarządzenia.
Prawidłowa realizacja zadań służby konwojowej wymagała od funkcjonariusza działu ochrony sprawdzenia stanu i wyposażenia stanowiska, a ponadto – w przypadku zadania na stanowisku związanego z dozorowaniem lub konwojowaniem sprawdzenia liczby osadzonych (§ 62 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ww. zarządzenia). Skarżącemu zarzucono nieprawidłowe przejęcie służby. Z protokołu oględzin zapisu kamer wynika, że trakcie przejmowania służby o godz. 16:57 (k. 49 verte) ani dowódca konwoju, ani skarżący nie sprawdził tożsamości konwojowanego. Obaj funkcjonariusze nie nałożyli kamizelek kuloodpornych. W dniu 5 października 2024 r. zmieniono osadzonemu sposób założenia kajdanek zespolonych. Osadzony mógł swobodnie zdejmować obręcze kajdanek i stan nieskutecznego zapięcia obręczy kajdanek został utrzymany do momentu ucieczki (k. 65, 67,68 k. akt adm.). Jak stwierdzono w sprawozdaniu z dnia 31 października 2024 r. zmiana nocna z 6 na 7 października 2024 r. przejmując i pełniąc służbę nie zweryfikowała sposobu prewencyjnego używania kajdanek w zakresie opisanej nieskuteczności. Z przedmiotowego sprawozdania wynika, że przed godz. 2:00 osadzony podjął pierwszą próbę ucieczki i wymknięcia się z sali chorych. Był ubrany w dres i miał zdjęte kajdanki (k. 74 akt adm.). Prawidłowe przejęcie służby przez skarżącego pozwoliłoby na właściwe rozpoznanie ryzyka ewentualnej ucieczki osadzonego w przypadku niewłaściwego poluzowania kajdanek. Powyższe oznacza, że skarżącemu słusznie zarzucono naruszenie § 62 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ww. zarządzenia.
Skarżący wywodzi, że nie chciał, aby doszło do ucieczki osadzonego, która była wypadkową wielu czynników osobowych i organizacyjnych. Podnosi również, że nie on, ale dowódca konwoju powinien podjąć decyzję o sprawdzeniu kajdanek zespolonych u osadzonego.
W odpowiedzi na powyższy zarzut należy wyjaśnić, że przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne dotyczy wyłącznie skarżącego, który mógł osobiście sprawdzić sposób założenia kajdanek bez konieczności oczekiwania na decyzję dowódcy konwoju. W związku z tym ocena zachowania się innych funkcjonariuszy SW nie mogła być analizowana przez przełożonego dyscyplinarnego. Należy nadmienić, że dowódcę konwoju A. S. przesłuchano w skontrolowanym postępowaniu dyscyplinarnym w dniu 24 października 2024 r. w charakterze świadka. Świadek odmówił składania wyjaśnień z uwagi na toczące się wobec niego postępowanie dyscyplinarne i postawione zarzuty (k. 16 akt adm.). Kwestia czynników osobowych i organizacyjnych jako wypadkowa ucieczki osadzonego jest bezprzedmiotową wobec stwierdzonego zawinionego i nieprawidłowego wykonywania obowiązków konwojenta przez skarżącego. Trzeba też zauważyć, że zaniechanie sprawdzenia sposobu założenia kajdanek u osadzonego – w trakcie przejmowania służby i dalszego jej pełnienia - nie może być usprawiedliwiana wydanymi zaleceniami dotyczącymi poszanowania praw osób osadzonych i stosowania wobec nich najmniej restrykcyjnych zabezpieczeń.
Jak wcześniej sygnalizowano - w świetle § 93 pkt 3 i 4 ww. zarządzenia - pozostawanie w stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa konwojowania i utrzymywania broni palnej i środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia i wykorzystania była obowiązkiem skarżącego. Jego uwadze umyka fakt, że przełożony dyscyplinarny zarzuca to, że niewłaściwe dozorowanie stwarzało ryzyko dla bezpieczeństwa fizycznego w oddziale szpitalnym związane z utratą nadzoru nad bronią palną i ostrą amunicją, którą posiadał konwojent. Z materiału dowodowego wynika, że skarżący spał w czasie, kiedy osadzony uciekł ze szpitala. Ucieczka osadzonego stwarzała duże zagrożenie dla bezpieczeństwa nie tylko dla samego skarżącego, ale również dla innych osób, w tym dla osadzonego, który wcześniej podjął próbę samobójstwa w dniu 26 września 2024 r. poprzez powieszenie się na pętli z prześcieradła, przymocowanej do kraty okiennej. Po tym zdarzeniu rozpoczęto konwojowaną hospitalizację osadzonego w szpitalu psychiatrycznym (sprawozdanie - k. 63 akt adm.). Całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, że gdyby nie doszło do ucieczki osadzonego, postępowanie dyscyplinarne w ogóle nie zostałoby wdrożone wobec skarżącego, który aktualnie broni się przed konsekwencjami swojego rażąco nagannego i zawinionego zachowania podczas pełnionej służby. Skarżący błędnie interpretuje pojęcie stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa konwoju i dlatego w skardze podnosi, że rzeczą niemożliwą jest wielogodzinne pozostawanie funkcjonariusza w stałej gotowości do użycia broni oraz nieustanne obserwowanie osoby dozorowanej. W badanej sprawie nie chodziło o niespuszczanie oka z osadzonego, ale właściwą obserwację ze strony skarżącego będącego funkcjonariuszem z wieloletnim doświadczeniem nabywanym od rozpoczęcia pracy w Służbie Więziennej w dniu 6 kwietnia 2020 r. w pełnym wymiarze czasu służby.
Według zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej obowiązkiem funkcjonariusza jest sposób profesjonalny według najlepszej woli i wiedzy oraz z należytą starannością i rzetelnością (§ 7 regulaminu Nr 1/2010). W § 8 regulamin stanowi, że funkcjonariusz powinien być lojalny wobec Służby Więziennej, współpracowników oraz przełożonych. Zasady powyższe zostały naruszone. Wykonywanie czynności służbowych przez funkcjonariusza SW nie może polegać na odpoczywaniu (wielogodzinnym przebywaniu w świetlicy szpitala, spaniu na fotelu przed salą chorych) w trakcie przyjętego dobrowolnie obowiązku dozorowania osadzonego. Z akt sprawy wynikało, że skarżący przebywał w świetlicy i tam odpoczywał od godz. 22:39 do 3:12. Wspomniany § 8 regulaminu zobowiązujący do lojalności wobec Służby Więziennej i pracujących w niej osób należy odczytywać jako dyrektywę dotyczącą sumiennego wykonywania obowiązków oraz chęć podejmowania dodatkowych zadań ze strony funkcjonariusza jako przejaw jego zaangażowania w ramach troski o dobro tejże Służby. W zachowaniu skarżącego nie można się było dopatrzeć żadnego zaangażowania w realizacji dozoru i dbałości o dobro służby zwłaszcza w sytuacji, kiedy niewłaściwa obserwacja umożliwiła osadzonemu podjęcie mu czynności przygotowawczych do ucieczki (wyplucie leku nasennego, zdjęcie kajdanek). Zatem zachowanie skarżącego świadczyło o nieprawidłowym wykonywaniu dozoru. Nieprawidłowe wykonywanie czynności przez skarżącego związanych z ochroną i obserwacją osadzonego było okolicznością bezsporną. Było to – wbrew stanowisku skarżącego – zachowanie zawinione i uzasadniające zastosowanie kary wydalenia ze służby. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia z dnia 8 kwietnia 2025 r. organ odwoławczy przedstawił w sposób szczegółowy stan faktyczny tej sprawy zwracając uwagę na zakres przypisanych skarżącemu obowiązków z tytułu pełnienia funkcji konwojenta.
W badanej sprawie wyższy przełożony dyscyplinarny utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie i w tym zakresie działał na podstawie art. 256 ust. 4 pkt 1 ustawy SW. Nie wystąpiły podstawy do uchylenia orzeczenia organu I instancji i przekazania sprawy Dyrektorowi Zakładu Karnego w Z. do ponownego rozpatrzenia. Rodzaju orzeczenie jest wydawane jeżeli rozstrzygnięcie sprawy – w myśl art. 256 ust. 4 pkt 3 ustawy – wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub znacznej części. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony w postępowaniu dyscyplinarnym toczącym się od dnia 8 października 2024 r. Zebrano w nim wystarczający materiał dowodowy do wydania merytorycznego orzeczenia o wydaleniu skarżącego ze służby. Jak wcześniej wykazano rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym (art. 254 ust.1 zdanie pierwsze ustawy SW). Nie wystąpiły podstawy do zlecenia rzecznikowi dyscyplinarnemu wykonania dodatkowych czynności dowodowych w trybie art. 254 ust. 2 zdanie drugie ustawy SW. Formułując zarzut opisany w pkt II. skargi i uzasadniając go skarżący nie podaje tego jakie braki dowodowe (mankamenty) wystąpiły w przeprowadzonym postępowaniu. W tej materii twierdzi jedynie, że:
- domagał się powtórzenia wszystkich czynności, w których miał prawo wziąć udział obrońca adwokat M. W., o których to czynnościach ten obrońca nie został prawidłowo poinformowany;
- Komisja powołana do zbadania zaskarżonego orzeczenia nie wysłuchała skarżącego i jego obrońcy pomimo tego, że wniosek o wysłuchanie skarżącego i jego obrońcy powinien być uwzględniony ponieważ podczas przesłuchania mogłyby być zaakcentowane chociażby okoliczności związane ze złożonym pisemnym wystąpieniem ze Służby Więziennej z dniem 10 stycznia 2025 r.;
- pozbawiono adwokata M. W. zadawania pytań obwinionemu, co miało wpływ na treść zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W sytuacji, kiedy skarżący nie podaje konkretnych okoliczności wskazujących na dokonanie przez organ błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, tego rodzaju argumentacja mająca charakter polemiki okazała się niewystarczająca do podważenia legalności zaskarżonego orzeczenia organu odwoławczego. Bezpodstawne jest stwierdzenie, że w wyniku błędnych ustaleń faktycznych przypisano skarżącemu odpowiedzialność za ucieczkę osadzonego. Skarżący podniósł w skardze m.in., że nie tylko on był w konwoju, że warunki służby podczas dozorowania w szpitalu były bardzo trudne bo w pomieszczeniach tej placówki było duszno, że był przemęczony i z tego powodu usnął, czego ani nie planował, ani nie przewidywał oraz że jego przełożeni tracą z pola widzenia to, że postępowanie dyscyplinarne w związku z tą sprawą dotyczyło wielu funkcjonariuszy.
Z akt sprawy wynika, że dowódcą nocnego konwoju był st. kpr. A. S.. Osadzony uciekł w czasie kiedy tenże funkcjonariusz spał na sofie w świetlicy szpitalnej (k. 78 akt adm.). W tym samym czasie skarżący spał na fotelu przed salą dla chorych, co wcześniej już wyjaśniono. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dyscyplinarne dotyczy wyłącznie skarżącego i jego odpowiedzialności za popełnione przewinienia dyscyplinarne. Skarżący sam popełnił zarzucane mu przewinienia dyscyplinarne. W toku przeprowadzonego postępowania nie zarzucono skarżącemu działania wspólnie i w porozumieniu z inną osobą. Jak wcześniej wyjaśniono funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie, jeżeli popełnia przewinienie dyscyplinarne sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, a także w przypadku gdy kieruje popełnieniem przez innego funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego albo poleca jego popełnienie (art. 230a. ust. 1 ustawy). Zatem bez znaczenia jest argument, że skarżący nie był jedynym konwojentem i postępowanie dyscyplinarne w związku z tą sprawą dotyczyło wielu innych funkcjonariuszy.
Odnosząc się do kwestii złego samopoczucia oraz zapalenia zatok jako istotnego czynnika będącego przyczyną senności i zmęczenia obwinionego podczas dozorowania osadzonego należy stwierdzić, że jeżeli skarżący rzeczywiście miał problemy z prawidłowym pełnieniem nocnej służby z powodu przemęczenia, to powinien to wcześniej zgłosić swojemu dowódcy nocnego konwoju. Z akt badanej sprawy nie wynika, aby taki fakt był zgłaszany przez Skarżącego zarówno w trakcie dozorowania osadzonego, jak również przed objęciem służby w dniu 6 października 2024 r. Zgodnie z regulaminem Nr 2/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej, o każdej okoliczności utrudniającej lub uniemożliwiającej realizację zadania stałego albo wydanego polecenia służbowego należy niezwłocznie powiadomić przełożonego. Wynika to z treści § 17 pkt 2 ww. regulaminu Nr 2/2010 (k. 62 akt sąd.). Z akt sprawy wynika, że skarżący przebywał w świetlicy szpitalnej od godz. 22:39 do godz. 3:12 i tam odpoczywał (k. 52 i 84 akt adm.). Wobec tego nie powinien być zmęczony o godz. 3:59 (w czasie wyjścia osadzonego z sali) jeśli wcześniej odpoczywał przez kilka godzin w trakcie służby polegającej na dozorowaniu osadzonego. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący przed podjęciem czynności służbowych w dniu 6 października 2024 r. miał prawo do nieprzerwanego dobowego odpoczynku w wymiarze co najmniej 11 godzin. Kwestię tę organ wyjaśnił w nawiązaniu do treści art. 127 ustawy SW. Stwierdził również, że skarżący skorzystał z wypoczynku (35 godzin nieprzerwanego odpoczynku) w wymiarze całego tygodnia, w którym doszło do spornego zdarzenia. Prawo do nieprzerwanego tygodniowego odpoczynku (35 godzin) wynika z art. 128 ust. 1 ustawy SW. Poruszona w skardze kwestia pracy w nadgodzinach (ponad 51 godzin) w okresie rozliczeniowym od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r. przy ostatniej służbie w dniu 7 października 2024 r. jest szerokim zagadnieniem - dotyczącym ewentualnego dodatku finansowego lub dnia wolnego – a zatem wykraczającym poza zakres tematyczny rozpoznawanej sprawy. Co istotne, z akt sprawy nie wynika, aby wystąpiły prawne przesłanki uniemożliwiające rozpoczęcie przez skarżącego służby w dniu 6 października 2024 r.
Skarżący został przesłuchany w charakterze obwinionego w dniu 4 listopada 2024 r. i w obecności obrońcy adwokata A. K. odmówił składania wyjaśnień i nie przyznał się do stawianych zarzutów. Po uzupełnieniu zarzutów w dniu 16 grudnia 2024 r. postanowieniem Dyrektora Zakładu Karnego w Z. wezwano Skarżącego do stawiennictwa w dniu 23 grudnia 2024 r. o godz. 10:00 w celu złożenia wyjaśnień w postępowaniu dyscyplinarnym. Zawiadomienia o wezwaniu doręczono skarżącemu oraz jego obrońcy adwokatowi A. K. w dniu 18 grudnia 2024 r. (k. 99 akt adm.). Adwokat M. W. – drugi obrońca skarżącego występujący od dnia 18 grudnia 2024 r. - wiedział o terminie stawiennictwa w dniu 23 grudnia 2024 r. w celu przyjęcia wyjaśnień. Dowodzi tego e-mail z dnia 19 grudnia 2024 r. (k.118 akt adm.). W dniu 23 grudnia 2024 r. skarżący odmówił złożenia wyjaśnień i nie przyznał się do stawianych zarzutów. Adwokat A. K. nie uczestniczył w tej czynności procesowej. Wezwanie z dnia 23 grudnia 2024 r. do stawiennictwa w celu zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego doręczono w dniu 23 grudnia 2024 r. skarżącemu (k.123) i jego obrońcy adwokatowi A. K. (k. 124). Wezwanie do stawiennictwa w celu zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego wysłano również do adwokata M. W. w dniu 23 grudnia 2024 r. (wiadomość e – mail, k. 125 akt adm.). W dniu 27 grudnia 2024 r. zapoznano skarżącego (w godz. od 12:57 do 13:00) z aktami postępowania dyscyplinarnego (k.127) oraz obrońcę adwokata A. K. (w godz. od 10:45 do 11:00) – k. 129 akt adm. Adwokat M. W. nie uczestniczył w czynności z dnia 27 grudnia 2024 r.
W dniu 8 stycznia 2025 r. rzecznik dyscyplinarny wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych. Przedmiotowe postanowienie doręczono w dniu 9 stycznia 2025 r. Skarżącemu oraz jego obrońcy adwokatowi A. K.. Według figurującego w aktach sprawy wydruku, w dniu 8 stycznia 2025 r. informację w sprawie postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych przesłano adwokatowi M. W. (e – mail z godz. 14:54) – k. 134 akt adm. Skarżący twierdzi, że wiadomość ta nie zawierała załącznika w postaci przedmiotowego postanowienia. Jak wynika z treści odwołania adwokata M. W. (k. 51 verte akt adm.) przedmiotowe postanowienie nie zostało doręczone temu obrońcy. Organ II instancji przyjął, że wbrew twierdzeniom Dyrektora Zakładu Karnego w Z. postanowienie to nie zostało przesłane pocztą elektroniczną na adres: kancelaria @adwokat – witkowski.pl w dniu 8 stycznia 2025 r. Organ odwoławczy powołując się na opinię Komisji wyjaśnił, że jest to niedopatrzenie porządkowe rzecznika dyscyplinarnego, które nie wpłynęło na meritum postępowania oraz nie naruszyło prawa do obrony m.in. z tego powodu, że nie przysługiwało zażalenie na to postanowienie.
Odnosząc się do braku właściwego zawiadomienia adwokata M. W. o treści postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych należy wskazać, że to uchybienie nie miało wpływu na wynik postępowania dyscyplinarnego zwłaszcza w sytuacji, kiedy obrońca w swoim pierwszym piśmie z dnia 13 grudnia 2024 r. skierowanym do rzecznika dyscyplinarnego (k. 100 akt adm.) wnosił o telefoniczne zawiadamianie lub drogą elektroniczną na wskazany wyżej adres (kancelaria @ adwokat – witkowski.pl) o terminach wglądu do akt sprawy. Według wydruku (k.118 akt adm.) A. W. poinformował rzecznika dyscyplinarnego, że jest to aktualny adres email i prosił o kierowanie przyszłej korespondencji na ten adres. Powyższe może oznaczać, że obrońca wskazując adres zwykłej poczty e-mail oczekiwał na tego rodzaju wymianę korespondencji.
Sprawozdanie z postępowania dyscyplinarnego z dnia 15 stycznia 2025 r. wraz z wnioskami rzecznika dyscyplinarnego o uznanie skarżącego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby zostało zatwierdzone przez Dyrektora ZK w Z. (k. 135 akt adm.).
Wezwanie z dnia 16 stycznia 2025 r. do stawiennictwa w dniu 21 stycznia 2025 r. w celu wysłuchania przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego doręczono skarżącemu w dniu 16 stycznia 2025 r. (k. 150), obrońcy adwokatowi A. K. w dniu 16 stycznia 2025 r. (k.149). Zawiadomiono o zaplanowanej na dzień 21 stycznia 2025 r. czynności adwokata M. W. (zawiadomienie z dnia 16 stycznia 2025 r. - k. 154 verte). W dniu 17 stycznia 2025 r. adwokat M. W. złożył wniosek o zmianę terminu tej czynności i przełożenia jej na inny dzień z uwagi na uczestnictwo w rozprawie przed Sądem Okręgowym w R. w dniu 21 stycznia 2025 r. o godz. 10:30 (k.153 akt adm.). W przedmiotowym wniosku obrońca poinformował, że z tego powodu nie będzie brał udziału w czynnościach przewidzianych na dzień 21 stycznia 2025 r. Zawnioskował o to, aby o nowym terminie czynności z udziałem skarżącego zawiadomić z siedmiodniowym wyprzedzeniem, najlepiej listem poleconym. Drugi obrońca adwokat A. K. również wystąpił z wnioskiem o zmianę terminu czynności zaplanowanych na dzień 21 stycznia 2025 r. tłumacząc to wyznaczonym na ten dzień terminem rozprawy przed Sądem Okręgowym w Z. o godz. 9:00. Obrońca zauważył, że pomiędzy terminem a zawiadomieniem nie minęło 7 dni, co dodatkowo uzasadniało wniosek.
Obrońcy skarżącego zostali zawiadomieni o braku możliwości przełożenia terminu wysłuchania obwinionego – adwokat A. K. w dniu 21 stycznia 2025 r. (k. 155) i adwokat M. W. w dniu 20 stycznia 2025 r. (wiadomość e- mail z godz. 13:16, k. 153 akt adm.).
W przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby przełożony dyscyplinarny, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, wysłuchuje obwinionego w obecności rzecznika dyscyplinarnego. W wysłuchaniu obwinionego może uczestniczyć obrońca (art. 252 ust. 9 ustawy SW). Redakcja powyższego przepisu wskazuje, że w czynności wysłuchania obwinionego przed wydaniem orzeczenia o wydaleniu ze służby udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Obrońca może uczestniczyć w takiej czynności, ale nie musi.
Niewadliwą więc była czynność wysłuchania skarżącego (bez udziału jego obrońców) przez przełożonego dyscyplinarnego (tu Dyrektora Zakładu Karnego w Z.) w dniu 21 stycznia 2025 r. z udziałem rzecznika dyscyplinarnego i przedstawicieli organizacji związkowej Czynność tę udokumentowano podpisaną notatką (k.156 akt adm.). Podczas wysłuchania skarżący zresztą nic nie wnosił do sprawy, a oczywiście mógł.
Orzeczenie w przedmiocie wydalenia ze służby wydane zostało w dniu 22 stycznia 2025 r. W tym przypadku zachowano czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 252 ust. 6 ustawy SW. Wskazany termin liczy się od dnia wydania postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych, co miało miejsce w dniu 8 stycznia 2025 r. Wbrew temu co podnosi skarżący, treść art. 252 ust. 9 i art. 252 ust. 10 ustawy SW nie przewiduje, że wysłuchanie może odbyć się w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Skarżący nie udokumentował faktu, że o postanowieniu z dnia 8 stycznia 2025 r. nie wiedział obrońca adwokat M. W.. Powyższe oznacza, że tego obrońcy nie pozbawiono prawa do uczestniczenia w czynnościach z udziałem obwinionego. Prawo do zadawania pytań obwinionemu przez adwokata M. W., nie mogło mieć realnego wpływu na treść zebranego w sprawie materiału dowodowego. Powtórzenie więc wszystkich czynności, w których miał prawo uczestniczyć adwokat M. W. nie było konieczne zwłaszcza, że skarżący nie podał wpływu "uchybienia" na wynik sprawy. Samo zatem powoływanie się na treść art. 259 ust. 1 ustawy SW (przepisu odsyłającego do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego i dotyczących porządku czynności procesowych, wezwań, terminów i doręczeń) w związku z art. 131 § 1 k.p.k. (wprowadzającym pisemną formę zawiadomień i priorytetowe doręczenie wezwań, zawiadomień i pism przez operatora pocztowego) jest w badanej sprawie niewystarczające do podważenia legalności zaskarżonego orzeczenia. Należy zauważyć, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 maja 2023 r. w sprawie obiegu dokumentów związanych z postępowaniem dyscyplinarnym funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1169) dopuszcza przekazywanie dokumentów związanych z postępowaniem dyscyplinarnym m. in. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Art. 137 k.p.k. stanowi, że w wypadkach niecierpiących zwłoki można wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie albo w inny sposób stosownie do okoliczności, pozostawiając w aktach odpis nadanego komunikatu z podpisem osoby nadającej. Użyte w tym przepisie określenie, iż przekazanie informacji może nastąpić w inny sposób, oznacza każdy technicznie dostępny doręczającemu i adresatowi sposób komunikowania się zapewniający przekazanie zawiadomienia lub wezwania np. pocztę elektroniczną. Zgodnie z art. 132 § 3 k.p.k. pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej.
Skarżący zarzuca, że wszelkie zawiadomienia i wezwania w niniejszej sprawie powinny mieć formę pisemną i powinny być dokonywane w sposób określony w art. 131 § 1 k.p.k. Zarzut jest nietrafny. W literaturze przedmiotu sygnalizuje się, że zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach funkcjonariuszy SW norm kodeksu postępowania karnego ma wyłącznie charakter subsydiarny (tak Beata Baran w opracowaniu "Postępowanie dyscyplinarne w sprawach funkcjonariuszy SW" publ. WK 2016). Powyższe oznacza, że zarzut o niedotrzymaniu wymogu pisemnego zawiadamia w sposób określony w 131 § 1 k.p.k. nie był zasadny. Odnosząc się do zarzutu, że organ zastosował ww. rozporządzenie z dnia 22 maja 2023 r. będące aktem sprzecznym z ustawą należy stwierdzić, że nie można zgodzić się z tym zapatrywaniem ponieważ ograniczenie zakresu stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego do spraw nieuregulowanych jak i delegacja do odmiennego regulowania obiegu dokumentów w postępowaniu dyscyplinarnym znajduje odzwierciedlenie w ustawie o Służbie Więziennej. Delegacja do wydania ww. rozporządzenia (art. 264 ustawy) nawiązuje do zasady sprawności prowadzonego postępowania. Doręczanie drogą elektroniczną dokumentów zgodne jest z przepisami prawa bowiem ułatwia realizację zasady sprawności postępowania dyscyplinarnego, w którym czynności dowodowe kończy się w terminie miesiąca od dnia wszczęcia tego postępowania i przedłużenie terminu prowadzenia czynności dowodowych może nastąpić na czas oznaczony nie dłuższy niż 3 miesiące (art. 250 ust. 1 ustawy). Z powyższych względów doręczenie pism drogą elektroniczną, w sytuacji gdy adresat adwokat M. W. informował o adresie poczty elektronicznej było czynnością umożliwiającą sprawne prowadzenie postępowania dyscyplinarnego w rezultacie w pełni uzasadnioną.
W świetle powyższych rozważań nietrafny okazał się - podniesiony w pkt III skargi - zarzut naruszenia art. 254 ust. 1 ustawy SW.
W odpowiedzi na zarzut, że w sytuacji, kiedy doszło do naruszenia przepisów prawa, wyższy przełożony dyscyplinarny powinien uchylić zaskarżone orzeczenie z dnia 22 stycznia 2025 r. i uniewinnić skarżącego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy SW przełożony dyscyplinarny na podstawie zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego wydaje orzeczenie o uniewinnieniu, jeżeli przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zarzutów stawianych obwinionemu. W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie potwierdziło zasadność wszystkich zarzutów postawianych skarżącemu, który nie złożył żadnych wyjaśnień i nie zaprzeczył twierdzeniom przełożonego dyscyplinarnego o nieprawidłowym wykonywaniu szeregu obowiązków przez obwinionego.
Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jest dopuszczalnym działaniem, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części (art. 256 ust. 4 pkt 3 ustawy SW). W niniejszej sprawie nie wystąpiły podstawy do uznania, że konieczną czynnością z uwagi na brak kompletnego materiału dowodowego jest przeprowadzenie czynności dowodowych w całości lub w znacznej części. Co istotne skarżący nie wskazuje - poza twierdzeniem, że należało w postępowaniu dyscyplinarnym powtórzyć czynności z udziałem jego obrońcy adwokatem M. W. – jakie dodatkowe dowody powinno się przeprowadzić.
Czynnością fakultatywną jest wysłuchanie przez Komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia, rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego i jego obrońcy (art. 255 ust. 6 ustawy SW). Zaniechanie przeprowadzenia czynności wysłuchania przez tę Komisję – pomimo wniosków złożonych w tej sprawie – nie świadczy o wadliwym przeprowadzeniu postępowania oraz o naruszeniu prawa do obrony i do ustanowienia obrońcy. Powyższe oznacza, że nieusprawiedliwiony jest zarzut sformułowany w pkt IV skargi o postępowaniu niezgodnym z dyspozycją art. 255 ust. 6 ustawy SW.
Skarżący odpowiada za siedem przewinień dyscyplinarnych. Z zaskarżonego orzeczenia i akt badanej sprawy wynika to w sposób jednoznaczny. Zatem użytego przez organ I instancji zwrotu "za dopuszczenie się niniejszego przekroczenia dyscyplinarnego wymierzam st. kpr. Ł. K. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby" (k. 159 akt adm.) nie sposób potraktować inaczej niż oczywistej omyłki redakcyjnej.
Ustawodawca nie wskazał, za jakie przewinienia służbowe wymierza się funkcjonariuszowi karę. Wybór kary dyscyplinarnej należy do przełożonego dyscyplinarnego. Nie oznacza to oczywiście dowolności ponieważ przełożony dyscyplinarny jest związany dyrektywami, o których mowa art. 239 ustawy SW. Kara wydalenia ze służby jest najsurowszą z kar, która może być orzeczona za przewinienie dyscyplinarne o znacznym stopniu szkodliwości. Jej orzeczenie świadczy o tym, że ukarany swoim rażąco nagannym zachowaniem udowodnił, iż nie powinien pełnić służby w Służbie Więziennej (tak WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. SA/Sz 921/24). Za czyny o dużym ciężarze gatunkowym nie można wymierzyć łagodniejszej kary dyscyplinarnej niż kary wydalenia ze służby (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 8 maja 2025 r. sygn. I SA/Op 152/25).
W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że skarżący został odpowiednio przeszkolony. W dniu 23 kwietnia 2020 r. ukończył kurs przygotowawczy z oceną dostateczną. W okresie od dnia 2 grudnia 2021 r. do dnia 28 marca 2022 r. brał udział w szkoleniu zawodowym na pierwszy stopień podoficerski SW (ukończył szkolenie z ogólnym wynikiem końcowym dobrym). Skarżący nie otrzymywał wyróżnień. Do tej pory nie był karany dyscyplinarnie i uzyskał pozytywną opinię służbową z dnia 17 lutego 2022 r. Niewątpliwie 4 - letni staż służby skarżącego oraz uczestnictwo w szkoleniach zawodowych wskazuje na posiadanie niezbędnego doświadczenia w zakresie konwojowania osób osadzonych. Dlatego problematyka pełnienia służby konwojowej powinna być skarżącemu znana.
Zgodnie ze złożonym ślubowaniem skarżący przyjął na siebie m. in. obowiązek rzetelnego wykonywania powierzonych zadań funkcjonariusza SW i poleceń przełożonych. Funkcjonariusza SW obciąża obowiązek postępowania zgodnie ze ślubowaniem i z przepisami prawa (art. 157 ust. 1 ustawy SW). Wyjaśniając znaczenie treści złożonego ślubowania przy ocenie realizacji zadań służbowych przez funkcjonariusza służby więziennej w toku postępowania dyscyplinarnego Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 sierpnia 2021 r. sygn. III PSKP 12/21 stwierdził, że z treści roty ślubowania wynika, że co do zasady funkcjonariusz zobowiązuje się do należytego (rzetelnego) wykonywania powierzonych mu zadań służbowych, przestrzegania prawa, a także postępowania zgodnie z zasadami etyki zawodowej. We wspomnianym wyroku SN wskazał również, że w przypadku postępowania dyscyplinarnego konieczne jest jasne i uprzednie wyznaczenie jego granic, w tym także przez wskazanie rodzaju penalizowanych zachowań.
W niniejszej sprawie organ ocenił zachowanie funkcjonariusza (jego działania i zaniechania) i sprecyzował rodzaj penalizowanych zachowań zakreślając tym samym granice postępowania dyscyplinarnego dotyczącego przewinień wynikających z art. 230 ustawy SW.
W ocenie składu orzekającego WSA w Lublinie, przypisane czyny skarżącemu uzasadniały stanowisko organu o wydaleniu ze służby. Świadczyły one o rażąco niewłaściwym wykonywaniu przez skarżącego licznych obowiązków funkcjonariusza Służby Więziennej.
Wymagania stawiane funkcjonariuszowi Służby Więziennej – tu starszemu strażnikowi działu ochrony – były wysokie, ale nie do tego stopnia, aby można było mówić o tym, że rzeczą obwinionego było wielogodzinne i nieustanne przebywanie w stałej gotowości do użycia broni oraz dozorowanie osadzonego przez utrzymywanie z nim ciągłego kontaktu wzrokowego. Nie ulega wątpliwości, że osadzonych należy traktować z poszanowaniem ich praw człowieka i środki bezpieczeństwa wobec takich osób powinno się ograniczać do niezbędnego minimum. Humanitarny stosunek do osoby osadzonej nie może polegać na tym, że funkcjonariusz SW podczas dozorowania osoby osadzonej w ogóle nie sprawdza sposobu założenia kajdanek.
W podsumowaniu powyższych uwag należy stwierdzić, że skarżący miał zagwarantowane prawo do obrony i zapewniony mu czynny udział w prowadzonym wobec niego postępowaniu dyscyplinarnym. Został dwukrotnie przesłuchany w charakterze obwinionego. Skarżący nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów zarzutów. Nie świadczy to o tym, że skarżący nie popełnił żadnego z zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych. Brak było jakichkolwiek dowodów przemawiających za tym, że skarżący nie ponosi winy za przypisane mu czyny. Skarżący oczywiście nie miał wpływu zarówno na to, w której sali zostanie umieszczony osadzony przez personel medyczny w Szpitalu Psychiatrycznym w R., jak i na organizację tejże placówki. Powyższe nie usprawiedliwia stwierdzonych zaniedbań, których dopuścił się skarżący.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie potwierdzał wystąpienie nieprawidłowości w zachowaniu skarżącego.
Nie zaistniała konieczność prowadzenia nowych dowodów, w szczególności uzyskania dodatkowych wyjaśnień od skarżącego.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący orzeczenia wobec skarżącego kary dyscyplinarnej niewspółmiernej, zbyt surowej i nieadekwatnej do okoliczności sprawy. Skarżący podaje, że wie o zastosowaniu łagodniejszej kary dyscyplinarnej wobec konwojentów, którzy dopuścili do ucieczki osadzonego z konwoju realizowanego w kwietniu 2024 r.
Odnosząc się do powyższej kwestii należy podkreślić, że zaskarżone orzeczenie wydano z uwzględnieniem wszystkich okoliczności badanej sprawy oraz ustawowych dyrektyw wymiaru kary. Wymiar kary dyscyplinarnej nie był uzależniony od wyników innego postępowania dyscyplinarnego dotyczącego wcześniejszego zdarzenia z kwietnia 2024 r. W rozpoznawanej sprawie przełożony dyscyplinarny nie był więc związany orzeczeniem, o którym wspomina skarżący. Był jednak związany dyrektywami wymiaru kary płynącymi z art. 239 ustawy SW. Na zaostrzenie wymiaru kary niewątpliwie miały poważne skutki nieprawidłowego dozorowania osadzonego ze strony skarżącego. Ucieczka osadzonego wymusiła działania polegające m. in. na zorganizowaniu pościgu bezpośredniego przez funkcjonariuszy przebywających w szpitalu, powołaniu grup pościgowych oraz podjęciu współpracy z Policją. Komendant Wojewódzki Policji w L. zakończył działania poszukiwawcze po zatrzymaniu osadzonego w dniu 16 października 2025 r. w okolicach R. (k. 81 akt adm.).
Skarżący stwierdził, że organ I instancji nie zbadał okoliczności łagodzących, o których mowa w art. 239 ust. 3 ustawy SW oraz nie przeanalizował zamiaru z jakim miał działać obwiniony. Jak wcześniej wykazano nieumyślne popełnienie przewinienia dyscyplinarnego jest okolicznością mającą wpływ na złagodzenie kary (art. 239 ust. 3 pkt 1 ustawy SW). Orzeczenie organu I instancji nie wprost, ale odnosi się do tego zagadnienia skoro w uzasadnieniu swojego stanowiska podał, że wina obwinionego i okoliczności zdarzenia nie budzą wątpliwości oraz że obwiniony działał świadomie. Organ zaznaczył, że nie ustalono pobudek działania obwinionego. Nie świadczy to o istotnym uchybieniu ze strony tego organu, który w dalszej części uzasadnienia wyjaśnia, że przy wymiarze kary wzięto pod uwagę szereg okoliczności, w tym "pobudki działania". W świetle oceny zaprezentowanej przez organ odwoławczy skarżącemu przypisano umyślne działanie, co oznacza, że nieścisłości w orzeczeniu organu I instancji zostały wyeliminowane.
Zdaniem Sądu, organ uwzględnił wszystkie okoliczności, jakie należało wziąć pod uwagę kierując się dyrektywami wymiaru kary wynikającymi z art. 239 ustawy. Organ dyscyplinarny zbadał i uwzględniły okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego, przeanalizował doświadczenie zawodowe skarżącego, w tym dotychczasową niekaralność. Organ uznał, że charakter popełnionych przewinień dyscyplinarnych, ich znaczny ciężar gatunkowy oraz okoliczności, w których doszło do ucieczki osadzonego uniemożliwiają pozostawienie skarżącego w służbie. Ani postawa skarżącego po popełnieniu przewinienia, ani jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy przebieg służby nie mogły wpłynąć na zmianę stanowiska organu odnośnie wymierzonej kary wydalenia ze służby. Sąd administracyjny nie może ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ocenił całokształt okoliczności oraz zgromadzony materiał dowodowy. Orzekając o karze uwzględnił ustawowe dyrektywy jej wymiaru oraz w sposób przekonujący wyjaśnił przyczyny wymierzenia skarżącemu najsurowszej z kar dyscyplinarnych. Z tego względu zarzuty skargi, w tym odnoszące się do niewłaściwego rozpoznania zarzutów sformułowanych w odwołaniach od orzeczenia z dnia 21 stycznia 2025 r. - należało uznać za nieuzasadnione.
W pełni należy również zaaprobować stanowisko organu dotyczące skutków popełnionych przez skarżącego przewinień, w szczególności gdy chodzi o naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej i społeczny wydźwięk tych czynów. Zdaniem Sądu, organ wykazał, że dalsze pozostawienie funkcjonariusza w służbie jest ze względu na ważny interes Służby Więziennej niedopuszczalne. Ze statusem funkcjonariusza Służby Więziennej wiąże się bowiem szczególny stopień społecznego zaufania, który odnosi się zarówno do sfery służby, jak i postawy osobistej. W szeregach Służby Więziennej winni zatem pozostawać jedynie funkcjonariusze obdarzeni wyjątkowym zaufaniem społecznym, jak również zaufaniem przełożonych, co wynika bezpośrednio z przepisu art. 27 ustawy SW, który stanowi, że funkcjonariusze powinni wykazywać się wysokim poziomem moralnym, a wobec osób pozbawionych wolności oddziaływać swoim własnym przykładem.
Według art. 38 ust. 1 pkt 4 ustawy służbę w Służbie Więziennej może pełnić osoba, która daje rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych zadań (zob. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1748/24).
Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją (art. 1 ustawy).
Funkcjonariusz, który dopuścił do ucieczki tymczasowo aresztowanego nie może dalej pełnić służby w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej. Nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania powierzonych mu obowiązków ponieważ do zadań Służby Więziennej należy realizacja - na zasadach określonych w Kodeksie karnym wykonawczym - zadań w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 2 ust. 1 ustawy). W myśl jej art. 2 ust. 2 pkt 2, do podstawowych zadań Służby Więziennej należy wykonywanie tymczasowego aresztowania w sposób zabezpieczający prawidłowy tok postępowania karnego o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Funkcjonariusze Służby Więziennej są obowiązani do podjęcia czynności służących m.in. zapewnienia porządku i bezpieczeństwa konwojowania tymczasowo aresztowanego w sposób przeciwdziałający ucieczce tymczasowo aresztowanego. W rozpoznawanej sprawie skarżący po pierwsze, nie podjął właściwych czynności przeciwdziałających zamierzonej ucieczce osadzonego. Po drugie, dopuścił do ucieczki osadzonego. Po trzecie, nie wykonał żadnych działań w celu zmniejszenia skutków swojego zachowania zakwalifikowanego jako naruszenie dyscypliny służbowej.
Według sporządzonego pismem ręcznym instruktażu z dnia 6 października 2024 r. (k. 106 akt adm.) Dowódca Zmiany Zakładu Karnego w Z. polecił konwojentom przede wszystkim nie dopuścić do ucieczki osadzonego. Obwiniony poświadczył własnoręcznym podpisem, że zapoznał się z instruktażem. Wskazano w nim także, że nie można dopuścić do nielegalnych kontaktów z osobami postronnymi oraz nie pozostawiać osadzonego bez dozoru. Instruktaż zawierał informacje o zarzucanych osadzonemu czynach i przyczynach jego pobytu w szpitalu psychiatrycznym. Informacje te powinny dodatkowo zadziałać na zachowanie szczególnej czujności ze strony skarżącego. Tak się jednak nie stało. Skarżący nie zachował żadnej czujności. Oczywiście nie odpowiada on za rozmieszczenie osadzonego w placówce medycznej i za stan techniczny jej wyposażenia zabezpieczającego przed ewentualną ucieczką. Odpowiada natomiast za nieprawidłowe wykonanie czynności służbowych związanych z dozorowaniem osadzonego. W świetle powyższych rozważań skarżący wiedział dokładnie o wyznaczonych mu obowiązkach służbowych związanych z realizacją dozoru osadzonego. Instruktaż jest czytelny. Zatem skarżący nie może skutecznie kwestionować ważności wszystkich poleceń, o których mowa w przedmiotowym instruktażu.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że postępowanie dyscyplinarne prowadzono zgodnie z zobowiązującymi przepisami prawa procesowego oraz że wymierzona kara nie jest zbyt surowa. Reguły procedowania nie zostały naruszone przez organ. Zaskarżone orzeczenie wydano z uwzględnieniem realiów badanej sprawy oraz ustawowych dyrektyw wymiaru kary. Wybór kary dyscyplinarnej należał do przełożonego dyscyplinarnego, który miał swobodę przy orzekaniu. Jasne i logiczne motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia zaprezentowane w jego uzasadnieniu zasługiwały na akceptację. Granice swobody przy wyborze kary nie zostały przekroczone, co oznacza, że była ona karą adekwatną do licznych zawinionych przewinień popełnionych przez skarżącego. Nie ulegało wątpliwości, że wymierzona kara miała na celu również zbudowanie solidnej świadomości zagrożeń konwojowych i jakości konwojowania przez funkcjonariuszy w przyszłości. Była podyktowana potrzebą działania ogólnoprewencyjnego i wynikała z braku akceptacji dla zachowań, które godzą w dobre imię Służby Więziennej. Za słusznością przedmiotowej kary przemawiała również potrzeba utrzymania wysokiego poziomu dyscypliny w uzbrojonej formacji jaką jest Służba Więzienna. Wymierzenie łagodniejszej kary oznaczałoby, że skarżący będzie nadal pełnić służbę pomimo tego, że nie daje już rękojmi prawidłowego wykonywania czynności służbowych. Wysoce naganna i nieodpowiedzialna postawa skarżącego spotkała się z właściwą reakcją przełożonego dyscyplinarnego. Inna kara byłaby niewłaściwą reakcją w tej sprawie, w której okoliczności zarówno łagodzące, jak i obciążające dla skarżącego zostały należycie przeanalizowane przez organ. Dotychczasowy przebieg służby skarżącego nie przemawiał za łagodniejszą karą w sytuacji, kiedy jego zawinione działania spowodowały istotne zakłócenie realizacji zadań Służby Więziennej i innych organów, w tym Policji, co wyżej udowodniono.
Okoliczności stanu faktycznego badanej sprawy wynikały ze zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego oraz z dowodów uzupełniających przeprowadzonych w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. O przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez Sąd zawnioskował zarówno skarżący, jak i organ.
W tym stanie rzeczy nieusprawiedliwiona skarga podlegała oddaleniu przez Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a.