III SA/Lu 325/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą umorzenia odsetek od pożyczki z Funduszu Pracy, uznając, że nie zaszły przesłanki do umorzenia, a postępowanie administracyjne było prawidłowe.
Skarżący Z.B. domagał się umorzenia odsetek od pożyczki z Funduszu Pracy, argumentując trudną sytuacją materialną swoją i poręczycieli. Wojewoda odmówił umorzenia, wskazując, że nie wszyscy dłużnicy solidarni znajdowali się w sytuacji uniemożliwiającej spłatę, a umorzenie odsetek nie było przewidziane w umowie. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy w ramach uznania administracyjnego i nie przekroczyły jego granic.
Sprawa dotyczyła skargi Z.B. na decyzję Wojewody odmawiającą umorzenia odsetek ustawowych od pożyczki z Funduszu Pracy, udzielonej na prowadzenie działalności gospodarczej w 1992 r. Pożyczka została wypowiedziana z powodu zaległości w spłacie, a należność główna i odsetki umowne zostały uregulowane, jednakże odsetki ustawowe pozostały niespłacone. Skarżący i poręczyciele domagali się umorzenia tych odsetek ze względu na trudną sytuację materialną. Organy administracji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zasięgnięciu opinii rady zatrudnienia, odmówiły umorzenia, wskazując, że zgodnie z przepisami, umorzenie pożyczki, za którą odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych. W tej sprawie, mimo trudnej sytuacji dłużnika głównego, pozostali poręczyciele posiadali stałe źródła dochodów, co wykluczało spełnienie przesłanki umorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że decyzje w sprawie umorzenia pożyczek z Funduszu Pracy należą do uznania administracyjnego, a organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, oceniły materiał dowodowy i nie przekroczyły granic uznania. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących nieuprawnionego wydania decyzji oraz błędów w postępowaniu cywilnym, uznając je za bezzasadne w kontekście kognicji sądu administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ prawidłowo odmówił umorzenia, ponieważ nie zaszły przesłanki do umorzenia wobec wszystkich dłużników solidarnych, a decyzja została podjęta w ramach uznania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji miały prawo odmówić umorzenia odsetek, ponieważ umorzenie pożyczki, za którą odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, wymaga spełnienia przesłanek umorzenia wobec wszystkich zobowiązanych. W tej sprawie, mimo trudnej sytuacji niektórych dłużników, pozostali posiadali stałe dochody, co wykluczało możliwość umorzenia. Decyzja została podjęta w ramach uznania administracyjnego, a postępowanie było prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.i.r.p. art. 139 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.z.p.b. art. 18 § ust. 4a i ust. 4b
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 1-3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.a.r.w. art. 32 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie
u.s.p. art. 92 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
k.p.c. art. 4841 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 758
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące błędów w wydaniu nakazu zapłaty oraz uchybień w postępowaniu przed sądem powszechnym i egzekucyjnym. Zarzut wydania decyzji przez osobę nieuprawnioną.
Godne uwagi sformułowania
Decyzje w zakresie umarzania należności ustawodawca pozostawił – w granicach tzw. uznania administracyjnego – pożyczkodawcy. Nie można jednak interesu dłużnika traktować w sposób preferencyjny, tym bardziej, że przez uzasadniony interes wierzyciela należy rozumieć doniosłe cele społeczne i zadania Funduszu Pracy w zakresie zwalczania bezrobocia i łagodzenia jego skutków. Źródłem powstałych zobowiązań jest cywilnoprawna umowa pożyczki, cechująca się przede wszystkim dobrowolnością, a także równorzędnością stron stosunku obligatoryjnego. Swobodne uznanie organu nie może nosić cech dowolności; decyzja taka (jak każda) powinna być wynikiem wszechstronnej oceny konkretnego przypadku dokonanej na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego sprawy, przy uwzględnieniu zasad postępowania określonych w k.p.a.
Skład orzekający
Jadwiga Pastusiak
przewodniczący
Małgorzata Fita
członek
Maria Wieczorek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania pożyczek z Funduszu Pracy, zasady uznania administracyjnego w decyzjach dotyczących pożyczek, odpowiedzialność dłużników solidarnych, zakres kognicji sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, związanej z umowami zawartymi przed wejściem w życie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz z konkretnymi przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów dotyczących pożyczek z Funduszu Pracy i zasady uznania administracyjnego. Jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem pracy i administracyjnym.
“Czy można umorzyć odsetki od pożyczki z Funduszu Pracy, gdy nie wszyscy dłużnicy są w trudnej sytuacji?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 325/05 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2006-02-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-07-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/ Małgorzata Fita Maria Wieczorek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6336 Pożyczki na sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie dodatkowych miejsc pracy oraz podjęcie działaln Hasła tematyczne Pomoc publiczna Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Sekr. sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia spłaty należności Funduszu Pracy oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją wydaną z upoważnienia Wojewody z dnia [...] czerwca 2005 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 18 ust. 4a i ust. 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z.B. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2005 r. znak: [...] orzekającej o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty należności Funduszu Pracy, tj. odsetek ustawowych w kwocie [...] zł, utrzymano w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Z.B. na podstawie umowy nr [...] zawartej w dniu [...] października 1992 r. z Kierownikiem Rejonowego Biura Pracy otrzymał pożyczkę z Funduszu Pracy w kwocie [...] zł (po denominacji [...] zł). Zgodnie z treścią umowy pożyczka została udzielona na prowadzenie działalności gospodarczej, której przedmiotem była produkcja i usługi w zakresie stolarstwa. Zabezpieczenie spłaty pożyczki stanowił weksel gwarancyjny in blanco pożyczkobiorcy oraz poręczenie wekslowe czterech osób: J.W., M.D., R.B., M.W.. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa umorzenia należności Funduszu Pracy, tj. odsetek ustawowych w kwocie [...] zł. Zobowiązanie to wynika z uprzedniego wypowiedzenia umowy pożyczki. Za zobowiązanie to odpowiada nie tylko dłużnik główny, ale również poręczyciele jako dłużnicy solidarni. Zgodnie z obowiązującą od dnia 1 czerwca 2004 r. ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych (art. 139 ust. 5 ustawy). Zgodnie więc z art. 18 ust. 4a obowiązującej do dnia 31 maja 2004 r. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności; 2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania; 3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności; 5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Przy tym w myśl art. 18 ust. 4b ustawy umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Decyzje w zakresie umarzania należności ustawodawca pozostawił – w granicach tzw. uznania administracyjnego – pożyczkodawcy. Organ może zatem umorzyć w całości lub w części należność Funduszu Pracy w oparciu o całokształt sprawy, kierując się przede wszystkim uzasadnionym interesem wierzyciela, interesem społecznym oraz słusznym interesem strony. Nie można jednak interesu dłużnika traktować w sposób preferencyjny, tym bardziej, że przez uzasadniony interes wierzyciela należy rozumieć doniosłe cele społeczne i zadania Funduszu Pracy w zakresie zwalczania bezrobocia i łagodzenia jego skutków. Źródłem powstałych zobowiązań jest cywilnoprawna umowa pożyczki, cechująca się przede wszystkim dobrowolnością, a także równorzędnością stron stosunku obligatoryjnego. Oznacza to, że pożyczkodawca zobowiązuje się ponieść koszty pożyczki, zaś druga strona zobowiązuje się do przestrzegania warunków umowy oraz jej spłaty. W przypadku niedotrzymania umowy pożyczkobiorca obowiązany jest niezwłocznie zwrócić pożyczkę wraz z odsetkami w wysokości 1,2 zmiennej stopy oprocentowania kredytu refinansowego, a w razie niewykupienia weksla w terminie, całe zadłużenie pożyczkobiorcy staje się zadłużeniem przeterminowanym podlegającym natychmiastowej wymagalności wraz z odsetkami, co wynika wprost z § 17 umowy pożyczki zawartej w dniu [...] października 1992 r. Taka sytuacja miała miejsce w tym przypadku i według ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji – po wypowiedzeniu umowy i wydaniu nakazu zapłaty – należność główna i odsetki umowne zostały zapłacone (ostatnia kwota w wysokości [...] zł wpłacona w dniu 27 sierpnia 2004 r.). W niniejszej sprawie wszyscy solidarni dłużnicy domagają się obecnie umorzenia należności Funduszu Pracy w postaci odsetek ustawowych naliczonych z tytułu pożyczki udzielonej pożyczkobiorcy. Podnieść należy, ze zawierając umowę pożyczki Z.B., jak i wszyscy poręczyciele zapoznali się z jej treścią, gdzie w § 11 wskazane zostało, że nie podlegają umorzeniu odsetki naliczone od udzielonej umowy. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i drugiej instancji – w postępowaniu odwoławczym – dokonali oceny sytuacji materialnej wszystkich dłużników. Wojewoda nie kwestionuje, że sytuacja materialna dłużnika głównego, jak i poręczycieli nie jest zadowalająca. Biorąc jednak pod uwagę przeciętny poziom życia pożyczkobiorców Funduszu Pracy, należy uznać ją za przeciętną. Ustosunkowując się do powołania przez stronę art. 18 ust. 4a pkt 2 ustawy o mówiącego o możliwości umorzenia pożyczki, jeżeli w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania, organ podniósł, że przepis ten zezwala jedynie na możliwość umorzenia, a nie nakłada na organ taki obowiązek. Warunkiem, który musi być jednakże obligatoryjnie spełniony przy ewentualnym orzekaniu o umorzeniu jest fakt zaistnienia okoliczności uzasadniających tę ulgę w stosunku do wszystkich zobowiązanych do spłaty dłużników solidarnych. Tymczasem w niniejszej sprawie dłużnicy solidarni (poza dłużnikiem głównym oraz M. W.) posiadają stałe źródła dochodów i nie znajdują się w sytuacji szczególnie trudnej materialnie. Tym samym nie zachodzą przesłanki do umorzenia pozostałej do spłaty należności Funduszu Pracy w postaci ustawowych odsetek. Na powyższą decyzję Z.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podnosząc, że decyzję tę wydała osoba nieuprawniona, ponieważ reprezentuje Skarb Państwa. Z treści umowy nie wynika, by pożyczka pochodziła ze Skarbu Państwa. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy i Prezydent Miasta, nie mając zdolności sądowej, nie mogli wystąpić z pozwem. Ponadto w umowie nie nakazano pożyczkobiorcy ubezpieczyć kwoty pożyczki, jak również sam pożyczkodawca takiego ubezpieczenia mimo obowiązku nie dokonał. Skarżący zarzucił ponadto błędy w wydaniu nakazu zapłaty oraz uchybienia prawu mające miejsce w postępowaniu przed sądem powszechnym dotyczącym wydania nakazu zapłaty należności głównej wynikającej z umowy pożyczki oraz odsetek zwłoki oraz w postępowaniu egzekucyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują w granicach określonych w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrolę działalności administracji publicznej. Wskazać przy tym należy, że przyjęty w cytowanych przepisach sposób wykonywania wymiaru sprawiedliwości sprawia, że zaskarżanie do sądu aktu lub bezczynności nie powoduje przejęcia sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia przez Sąd, lecz skutkuje jedynie zbadaniem legalności tegoż aktu. Rozstrzygnięcia tegoż sądu mają charakter kasacyjny. Wyrok sądu administracyjnego nie rozstrzyga bezpośrednio o prawach lub obowiązkach indywidualnych podmiotów. Oznacza to, że zaskarżenie przez Z.B. decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia spłaty należności Funduszu Pracy nie powoduje przejęcia przez sąd do końcowego załatwienia (czego domagał się skarżący) zarówno sprawy administracyjnej, jak i tym bardziej spraw cywilnych związanych z udzieloną skarżącemu pożyczki z Funduszu Pracy, lecz skutkuje jedynie zbadaniem legalności decyzji administracyjnej Wojewody z dnia [...] czerwca 2005 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia spłaty należności Funduszu Pracy. Na wstępie wskazać należy na kwestię natury procesowej, a mianowicie rozpoznanie sprawy pod nieobecność adwokata ustanawianego z urzędu. Skarżący na rozprawie wyraził zgodę na prowadzenie rozprawy sądowej bez obecności adwokata zawiadomionego o terminie rozprawy. Ponadto w szeregu pism z zakresu prawa pomocy oświadczał, że pomoc adwokata z urzędu dotyczyć będzie wyłącznie sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu administracyjnego. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że prowadzenie rozprawy pod nieobecność adwokata ustanowionego z urzędu nie narusza prawa do obrony skarżącego i że brak jest podstaw do odroczenia rozprawy. W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.), a to na podstawie art. 139 ust. 5 obowiązującej od dnia 1 czerwca 2004 r. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.), w myśl którego pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy są poza sporem: skarżącemu Z.B. udzielono z Funduszu Pracy pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej. Umowa pożyczki zawarta została w dniu [...] października 1992 r. Zabezpieczenie spłaty pożyczki stanowił weksel gwarancyjny in blanco pożyczkobiorcy oraz poręczenie wekslowe 4 osób, R.B., J.W., M.W., M.D.. Z uwagi na niedotrzymanie warunków umowy pożyczki, tj. zalegania z płatnościami rat pożyczki i odsetek, zgodnie z postanowieniami umowy wypowiedziano umowę i wezwano Z.B. do zwrotu kwoty pożyczki wraz z odsetkami. Należność główną i odsetki umowne spłacono, odsetek ustawowych nie spłacono. W trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego pismem z dnia 10 listopada 2004 r. skarżący Z.B. i poręczyciele wnieśli o umorzenie odsetek od pożyczki z uwagi na ich sytuację materialną. Po przeprowadzeniu wywiadów środowiskowych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie i Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Miejska Rada Zatrudnienia sporządziła opinię i wydała uchwałę z dnia [...] marca 2005 r., którą zaopiniowała negatywnie wniosek o umorzenie odsetek pożyczki. W następstwie powyższego wydano decyzję o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty należności Funduszu Pracy, tj. odsetek ustawowych, którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji stanowi art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stwarzający staroście możliwości odraczania terminu spłaty, rozłożenia na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzenia w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności; 2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania; 3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności; 5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Trafne jest stanowisko organów administracji kwalifikujące decyzje w zakresie umarzania pożyczek udzielanych z Funduszu Pracy jako decyzje podejmowane w granicach tzw. uznania administracyjnego. Decyzja administracyjna wydawana w ramach uznania administracyjnego dopuszcza wybór przez organ stosujący prawo jednej z możliwych konsekwencji normy prawnej, jednakże przy określeniu kryteriów ocennych, jakimi ma się kierować organ administracyjny przy wydawaniu decyzji. Swobodne uznanie organu nie może nosić cech dowolności; decyzja taka (jak każda) powinna być wynikiem wszechstronnej oceny konkretnego przypadku dokonanej na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego sprawy, przy uwzględnieniu zasad postępowania określonych w k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 810/81, opubl. ONSA nr1, poz. 45). Uznanie administracyjne występuje w przypadkach, w których w przepisach prawnych stanowi się, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygniecie, a nie ma w nich nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Wynika stąd, że uznanie administracyjne wyraża się również w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, nawet w sytuacji istnienia ważnego interesu tej strony. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale już nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem wyboru, o którym mowa wyżej. W związku z tym weryfikacja sądowa takiej decyzji zmierza do ustalenia, czy prawidłowo przeprowadzono postępowanie administracyjne, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, s. 502). Szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym ma uzasadnienie decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Zatem orzekając w przedmiocie umorzenia pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu starosta – w przypadku zaistnienia w danej sprawie jednej z przesłanek wymienionych w pkt 1-5 – i po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia, jest uprawniony do dokonania wyboru jednego z możliwych rozstrzygnięć: umorzenia pożyczki lub odmowy umorzenia pożyczki. Stosownie do art. 18 ust. 4b powołanej wyżej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. W przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że za spłatę pożyczki odpowiada solidarnie 5 dłużników (pożyczkobiorca i 4 poręczycieli), organ zobowiązany był ustalić, czy przesłanki uzasadniające umorzenie zachodzą wobec wszystkich współdłużników. Tak też uczynił. Przeprowadzono wywiady środowiskowe i zwrócono się o opinię do powiatowej rady zatrudnienia. Stwierdzono, że sytuacja materialna dłużnika głównego i poręczycieli nie jest zadowalająca, jednakże dłużnicy solidarni (poza dłużnikiem głównym oraz M.W.) posiadają się stałe źródła dochodów i nie znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej spłatę długu. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście przepisów art. 18 ust. 4a i 4b pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w tym ustalenie, czy przesłanki uzasadniające umorzenie zachodzą wobec skarżącego i wobec każdego z pozostałych współdłużników oraz ocena treści zawartej umowy pożyczki – nie daje podstaw do stwierdzenia, że granice uznania administracyjnego zostały przez organy przekroczone. We wniosku o umorzenie pożyczki oraz w odwołaniu strony podnosiły, że dłużnicy przedmiotowej umowy pożyczki znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Wprawdzie trzech z nich posiada stałe dochody ze stosunku pracy, lecz wyegzekwowanie należności od nich spowoduje, że oni lub osoby pozostające na ich utrzymaniu będą pozbawione niezbędnych środków utrzymania. Przeprowadzając zatem ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 18 ust. 4a pkt 1-5, organy szczególną uwagę poświeciły przesłance wymienionej w pkt 2 dotyczącej sytuacji, gdy w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania. Organy zgromadziły materiał dowodowy, poddały go wnikliwej analizie, zasięgnięto opinii powiatowej rady zatrudnienia, która negatywnie zaopiniowała przedmiotowy wniosek o umorzenie należności. Uznaniową decyzję administracyjną wynikającą z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wydano zatem po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania administracyjnego czyniącego zadość zasadom prawa administracyjnego, przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Decyzję uzasadniono w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano w nim okoliczności faktyczne i prawne, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji, zawarto ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Za rozwiązaniem przyjętym w zaskarżonej decyzji przemawiają również celowościowe i funkcjonalne argumenty interpretacyjne przepisu art. 18 ust. 4a i ust. 4b cyt. ustawy. Należy bowiem przyjąć, że celem ustawodawcy było umarzanie pożyczki osobom rzeczywiście znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej i społecznej i to gdy wśród zobowiązanych nie ma osoby niespełniającej przesłanki uzasadniającej umorzenie, która byłaby w stanie spłacić należność Funduszowi Pracy. Rygoryzm działania organów, wynikający z przepisów obowiązującego prawa, jest zrozumiały. Decyzja ta dotyczy środków budżetowych, co wymaga od ich dysponenta szczególnej dbałości i przejrzystości podejmowanych działań. Podnieść należy, że umowa pożyczki jest umową cywilnoprawną, regulowaną przepisami kodeksu cywilnego, cechującą się dobrowolnością i równorzędnością stron stosunku obligacyjnego. Jej strony – zarówno pożyczkodawca, jak i pożyczkobiorca, a także osoby poręczające za pożyczkobiorcę – dobrowolnie zobowiązują się przestrzegać wszystkich postanowień umowy (w tym tych dotyczących obowiązku zwrotu pożyczki wraz z odsetkami w przypadku niedotrzymania warunków umowy) oraz przepisów prawa, na postawie której została zawarta. Zaskarżona decyzja – wydana w ramach przewidzianego art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uznania administracyjnego – nie posiada cech dowolności i zawiera konsekwentnie uzasadnione stanowisko, zatem brak jest podstaw prawnych do uchylenia tego rozstrzygnięcia przez sąd. W tym stanie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji przez osobę nieuprawnioną wskazać należy na przepisy uprawniające starostę jako organ zatrudnienia do wydawania decyzji w przedmiocie umarzania bądź odmowy umarzania pożyczek. Zgodnie z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo (...) umorzyć w części lub w całości pożyczkę. W myśl art. 9 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta może (...) upoważnić dyrektora powiatowego urzędu pracy lub na jego wniosek innych pracowników tego urzędu do załatwiania w imieniu spraw, do wydawania decyzji, postanowień oraz zaświadczeń w trybie przepisów o postępowaniu administracyjnym (analogiczny przepis ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, art. 6b ust. 4 uprawniał starostę do wydawania upoważnień kierownikom powiatowych urzędów pracy). Zgodnie natomiast z art. 10 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (analogiczny przepis ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu art. 6c ust. 2) w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań wynikających z ustawy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej organem właściwym jest starosta, organem wyższego stopnia jest wojewoda. Stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. nr 80, poz. 872 ze zm.) wojewoda może upoważnić na piśmie pracowników urzędu wojewódzkiego (...) do załatwiania określonych spraw w jego imieniu i na jego odpowiedzialność, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. W myśl rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. nr 103, poz. 652) oraz obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2001 r. nr 20, poz. 325) L. jest miastem na prawach powiatu, a zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1592 ze zm.) funkcje organów miasta na prawach powiatu sprawuje rada miasta i prezydent miasta (czyli funkcji starosty pełni prezydent miasta). Zatem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 r. wydane zostały w zgodzie z przepisami o właściwości organów: przez upoważnionego przez Wojewodę – Zastępcę Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego i przez upoważnionego przez Prezydenta Miasta – Dyrektora Miejskiego Urzędu Pracy. Zarzuty skarżącego Z.B. dotyczące wskazywanych przez niego ewentualnych błędów w wydaniu nakazu zapłaty oraz uchybień prawu mających miejsce w postępowaniu przed sądem powszechnym dotyczącym wydania nakazu zapłaty należności głównej wynikającej z umowy pożyczki oraz odsetek zwłoki i w postępowaniu egzekucyjnym – nie mogą zostać poddane ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Właściwym w postępowaniu nakazowym oraz egzekucyjnym jest zgodnie z art. 4841 § 1 i art. 758 Kodeksu postępowania cywilnego sąd powszechny, a nie sąd administracyjny, który jest kompetentny do kontroli decyzji administracyjnych. Z powyższych względów działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI