III SA/Lu 317/24

III SA/Lu 317/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-09-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 412
art. 16, art. 25 ust. 1 i ust. 2, art. 26 ust. 1, art. 38, art. 100, art 147a,
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 5
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 187 art. 68 ust. 1,
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 marca 2024 r. nr 9003-2024-000555 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 marca 2024 r. Inne (dalej: "organ odwoławczy", "Dyrektor ARiMR"), po rozpatrzeniu odwołania Z. J. (dalej: "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: "organ I instancji", "Kierownik BP ARiMR") z dnia 19 stycznia 2024 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
W dniu 10 kwietnia 2024 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie płatności na rok 2023. We wniosku skarżąca ubiegała się o przyznanie: uzupełniającej płatności podstawowej oraz płatności dla małych gospodarstw.
W toku kontroli administracyjnej organ stwierdził, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2023. Przy ustalaniu powierzchni stwierdzonej dokonano analizy położenia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, względem położenia tych działek na powierzchniach niekwalifikujących się do płatności, tzn. leżącymi poza wektorowym obszarem MKO (maksymalnym obszarem kwalifikowanym). Obszar kwalifikowany do płatności odpowiada powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, obliczony na podstawie dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wyniosła 0,13 ha.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r. odmówił przyznania skarżącej płatności dla małych gospodarstw oraz uzupełniającej płatności podstawowej.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie.
Dyrektor ARiMR nie uwzględnił argumentacji odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że kwestia materialnoprawnych przesłanek przyznania płatności na rok 2023 została uregulowana w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 412 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o Planie Strategicznym". Wskazał, że pomoc przyznawana jest na wniosek rolnika.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji i nie stwierdził zmian stanu faktycznego ani prawnego, które dałyby podstawę do zmiany decyzji w niniejszej sprawie.
Dyrektor ARiMR stwierdził, że we wniosku skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności w łącznej powierzchni działek rolnych – 1,06 ha, w tym do uzupełniającej płatności podstawowej (UPP) oraz płatności dla małych gospodarstw. Ustalenie, czy dane grunty kwalifikują się do objęcia pomocą z tytułu płatności następuje w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej. Kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy przeprowadzają agencja płatnicza lub podmiot przez nią upoważniony do działania w jej imieniu. Kontrole mogą być uzupełniane przez kontrole na miejscu.
Organ odwoławczy następnie wyjaśnił, że przeprowadzona przez organ I instancji kontrola administracyjna przedmiotowego wniosku, w oparciu o bazę referencyjną wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni działki rolnej oznaczonej we wniosku identyfikatorem C (o pow. 0,13 ha) zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,04 ha, nr [...] o powierzchni 0,08 ha, nr [...] o powierzchni 0,01 ha. Ustalono, że działka rolna C została zadeklarowana na powierzchni 0,13 ha, w tym: na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 0,04 ha a stwierdzono powierzchnię 0,00 ha, na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 0,08 ha a stwierdzono 0,08 ha, na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 0,01 ha a stwierdzono 0,00 ha. Powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności przez organ I instancji wyniosła 0,05 ha, a powierzchnia stwierdzona działki rolnej C wyniosła 0,08 ha.
W wyniku ponownej weryfikacji maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu 13 lutego 2024 r. informację, z której wynika, że:
- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO JPO wynosi 0,0409 ha (deklaracja strony 0,04 ha);
- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO JPO wynosi 0,0844 ha (deklaracja strony 0,08 ha);
- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO JPO wynosi 0,0000 ha (deklaracja strony 0,01 ha).
Z informacji wynika ponadto, że powierzchnia MKO zostało określona na podstawie ortofotomapy, sporządzonej ze zdjęć wykonanych dnia 19 maja 2022 r. obowiązujących w systemie LPIS od 14 września 2022 r.
W ocenie organu II instancji, działka rolna C jest niespójna, bowiem działka ewidencyjna nr [...] (pow. MKO 0,00 ha) dzieli działkę rolną C na dwie działki, tj. działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,04 ha oraz działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,08 ha nie graniczy ze sobą tzn. nie tworzą zwartego obszaru gruntu (żadna z działek nie ma powierzchni większej niż 0,10 ha), a zatem nie spełnia definicji działki rolnej zawartej w art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym.
Powierzchnia ustalona w postępowaniu przed organem I instancji i organem odwoławczym jest tożsama i wynosi 0,93 ha. W przedmiotowej sprawie, łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będącym w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku jest nie mniejsza niż 1 ha. W związku z tym działka rolna C została wykluczona z płatności.
Odnosząc się do płatności dla małych gospodarstw organ wyjaśnił, że rolnikowi mogła być przyznana płatność dla małych gospodarstw, która zastępuje wszystkie inne płatności bezpośrednie wnioskowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 (podstawowe wsparcie dochodów, płatność redystrybucyjna, płatność dla młodych rolników, wszystkie płatności związane z produkcją oraz płatności w ramach ekoschematów). Rolnicy żądający płatności dla małych gospodarstw, mogli otrzymać również przejściowe wsparcie krajowe (uzupełniającą płatność podstawową lub płatność do tytoniu), jeśli o takie płatności ubiegali się. Dzięki zastosowaniu tego rozwiązania rolnicy gospodarujący na niewielkich areałach mieli możliwość uzyskania wsparcia w uproszczonej formie nie wymagającej od nich spełniania wszystkich warunków określonych dla innych płatności, które musieliby spełnić, gdyby ten uproszczony system nie został wprowadzony. Wysokość płatności dla małych gospodarstw ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do podstawowego wsparcia dochodów i stawki płatności na 1 ha wynoszącej równowartość w złotych kwoty 225 euro przeliczonej na złote z zastosowaniem kursu wymiany euro. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do płatności dla małych gospodarstw wynosiła 1,06 ha.
Powierzchnia deklarowana do działek rolnych kwalifikowana do płatności dla małych gospodarstw wynosiła 1,06 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,93 ha. W przedmiotowej sprawie, łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będącym w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku jest nie mniejsza niż 1 ha.
Odnośnie uzupełniającej płatności podstawowej organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżącej odmówiono płatności z uwagi na niespełnienie warunku z art. 38 ustawy o Planie Strategicznym. Rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie zostało oparte na wynikach przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku. W ocenie organu przedstawione w odwołaniu fotografie nie mogą stanowić dowodu, gdyż nie można na ich podstawie zweryfikować miejsca oraz czasu ich wykonania.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca składając wniosek podpisała go, co jest równoznaczne z podjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie. Skarżąca oświadczyła we wniosku, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Wystąpienie o płatności nie jest obowiązkiem ale uprawnieniem rolnika a przyznane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu prowadzenia działalności rolniczej na gruntach, w posiadaniu, których producent się znajduje, to beneficjent tych środków powinien dołożyć należytej staranności, by ubiegając się o środki publiczne, spełniać przesłanki, określone w przepisach prawa. Skoro skarżąca wystąpiła o przyznanie określonych świadczeń publicznych i oświadczyła, że znane jej są zasady ich przyznawania, to należy uznać, że znane jej były zasady w ich całokształcie. Tym samym to strona ponosi wyłączną winę za nieprawidłową deklarację we wniosku. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności, odpowiada sam wnioskodawca.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącej, organ odwoławczy stwierdził, że kontrole na miejscu przeprowadzane są z urzędu. Strona nie może w sposób prawnie skuteczny domagać się przeprowadzenia takiej kontroli, czyli nie ma roszczenia w tym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. J. zarzuciła:
1. naruszenie art. 136 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z dwóch zdjęć działek [...] w W. oraz nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu w W. ;
2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. - poprzez błędne ustalenie, że działki nr [...] oraz nr [...] w W. dzieli działka nr [...], podczas gdy działka nr [...] znajduje pomiędzy działką nr [...] a nr [...];
3. naruszenie art. 103 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 poprzez nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu (na gruncie) w przypadku, gdy nie jest ustalony dokładny stan faktyczny.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, dopuszczenia dowodu z pisma Dyrektora Oddziału WZMiUW w L. z dnia 14 lipca 2008 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu zarzutów skargi pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w dniu 30 października 2023 r. skarżąca otrzymała zaliczkę w wysokości 70% na płatności bezpośrednie za 2023 r. – 819,61 zł. W ocenie pełnomocnika, ARiMR wstępnie uznała wniosek o płatności bezpośrednie na 2023 r. za prawidłowy. W tym samym stanie faktycznym i prawnym, jeśli chodzi o działki nr [...] oraz nr [...] w W. , należące do skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydał wyrok w dniu 17 września 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 489/10.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Dyrektora ARiMR z dnia 19 marca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 19 stycznia 2024 r. którą to decyzją organ I instancji odmówił przyznania skarżącej płatności w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, z tytułu:
- płatności dla małych gospodarstw;
- uzupełniającej płatności podstawowej.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 261 z późn. zm.) – zwanej dalej jako ustawa o Planie Strategicznym - w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2023.
Skontrolowane postępowanie administracyjne wywołane zostało wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Z treści art. 1 ustawy o Planie strategicznym wynika, że określa ona:
1) zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym realizacji Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zwanego dalej "Planem", określonym w:
a) rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającym przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającym rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem 2021/2115", oraz w przepisach wydanych na jego podstawie,
b) rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem 2021/2116", oraz w przepisach wydanych na jego podstawie;
2) warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty:
a) pomocy finansowej w ramach interwencji objętych Planem oraz w ramach przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 147 rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "pomocą",
b) pomocy technicznej, o której mowa w art. 125 rozporządzenia 2021/2115, zwanej dalej "pomocą techniczną"
- w zakresie nieokreślonym w przepisach, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianych w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej;
3) zasady wdrażania instrumentów finansowych w zakresie nieokreślonym w przepisach, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianych do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej.
Według art. 16 ustawy o Planie Strategicznym pomoc jest przyznawana na wniosek o jej przyznanie, z wyłączeniem operacji, w ramach których beneficjent zostaje wyłoniony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1605 i 1720).
W niniejszej sprawie skarżąca ubiegała się o przyznanie:
- uzupełniającej płatności podstawowej,
- płatności dla małych gospodarstw.
W myśl art. 25 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych z produkcją do zwierząt, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2, lub płatności dobrostanowej i złożył wniosek o ich przyznanie oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, jakie miałyby zostać przyznane w danym roku temu rolnikowi, przed zastosowaniem kar, w tym kar administracyjnych, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro (art. 25 ust. 2).
W niniejszej sprawie powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 1,06 ha. Powierzchnia działek rolnych kwalifikowana do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 1,06 ha Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,93 ha.
Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. U. UE. L.2022.183.12 z 8 lipca 2022) w systemie identyfikacji, w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie co najmniej: a) określają maksymalny kwalifikujący się obszar do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego. W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i, w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się i niekwalifikowalnych części działki. Przy określaniu maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki.
Z treści art. 68 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.187) wynika, że system identyfikacji działek rolnych stanowi system informacji geograficznej ustanowiony i regularnie aktualizowany przez państwa członkowskie na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5 000.
W myśl art. 100 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji o przyznaniu pomocy. Kontrole administracyjne są przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność (art. 100 ust. 2).
Zgodnie z art. 100 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność obejmują elementy, których sprawdzenie jest niezbędne w celu przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej, a których kontrola jest uzasadniona i możliwa w ramach kontroli administracyjnych, i mogą obejmować w szczególności weryfikację:
1) poprawności i kompletności informacji podanych w tych wnioskach;
2) terminowości złożenia tych wniosków;
3) zgodności z warunkami przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej;
4) kwalifikowalności kosztów;
5) racjonalności kosztów;
6) prawidłowości poniesionych kosztów i dokonanych płatności;
7) zrealizowania zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną.
Kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej (art. 100 ust. 4).
Kontrola administracyjna wniosku skarżącej wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni działki rolnej oznaczonej we wniosku identyfikatorem C (o powierzchni 0,13 ha) zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,04 ha, nr [...] o powierzchni 0,08 ha, nr [...] o powierzchni 0,01 ha.
Organ I instancji ustalił, że działka rolna C została zadeklarowana na powierzchni 0,13 ha, w tym: na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 0,04 ha a stwierdzono powierzchnię 0,00 ha, na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 0,08 ha a stwierdzono 0,08 ha, na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 0,01 a stwierdzono 0,00 ha. Powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności przez organ I instancji wyniosła zatem 0,05 ha, a powierzchnia stwierdzona działki rolnej C wyniosła 0,08 ha.
Z akt sprawy wynika, że w trakcie ponownej weryfikacji maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 13 lutego 2024 r. wydał informację na temat wartości MKO. Z informacji tej wynika, że:
- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO JPO wynosi 0,0409 ha (strona zadeklarowała: 0,04 ha);
- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO JPO wynosi 0,0844 ha (strona zadeklarowała 0,08 ha);
- dla działki ewidencyjnej nr [...] MKO JPO wynosi 0,0000 ha (strona zadeklarowała 0,01 ha).
Z informacji wynika również, że powierzchnię MKO określono na podstawie ortofotomapy [...] sporządzonej ze zdjęć wykonanych dnia 19 maja 2022 r. obowiązujących w systemie LPIS od dnia 14 września 2022 r.
Organ odwoławczy dokonując ponownej oceny dostępnych danych GIS, tj.: poprawności wyznaczenia wektorowych granic odniesienia dla przedmiotowej działki ewidencyjnej w powiązaniu z obrazem ortofotomapy (mając na uwadze widoczne granice użytkowania, analizę powierzchni sąsiednich działek ewidencyjnych) oraz poprawność wyznaczenia pól zagospodarowania na ortofotomapie, po dokonaniu analizy przedmiotowej sprawy, stwierdził, że działka rolna C jest niespójna. Działka ewidencyjna nr [...] (powierzchnia MKO 0,00 ha) dzieli bowiem działkę rolną C na dwie działki, tj. działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,04 ha oraz działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,08 ha nie graniczą ze sobą, czyli nie tworzą zwartego obszaru gruntu, żadna z działek nie ma powierzchni większej niż 0,10 ha, czyli nie spełnia definicji działki rolnej, o której mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że działka rolna C zasadnie została wykluczona z płatności.
Odnosząc się do płatności dla małych gospodarstw wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 147a ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, w 2023 r. rolnikowi może zostać przyznana, na jego żądanie, płatność, o której mowa w art. 28 rozporządzenia 2021/2115, zwana dalej "płatnością dla małych gospodarstw", jeżeli:
1) łączna powierzchnia:
a) gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha oraz
b) użytków rolnych będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja 2023 r. wynosiła nie więcej niż 5 ha;
2) w decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich za 2022 r. wydanej na podstawie przepisów ustawy uchylanej w art. 168, której stroną jest ten rolnik lub podmiot, od którego ten rolnik nabył gospodarstwo rolne, powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy uchylanej w art. 168 jest większa od zera.
Wysokość płatności dla małych gospodarstw ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do podstawowego wsparcia dochodów i stawki tej płatności na 1 ha wynoszącej równowartość w złotych kwoty 225 euro przeliczonej z zastosowaniem kursu wymiany euro na złote zgodnie z art. 94 ust. 3 rozporządzenia 2021/2116, po uwzględnieniu kar, w tym kar administracyjnych, oraz zmniejszeń, których konieczność zastosowania wynika z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1, w szczególności z art. 17 rozporządzenia 2021/2116 (art. 147a ust. 2).
Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do płatności dla małych gospodarstw wynosiła 1,06 ha. Tymczasem powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,93 ha.
Mając na uwadze treść wyżej cytowanego art. 25 ustawy o Planie Strategicznym należało odmówić skarżącej przyznania płatności dla małych gospodarstw.
Odnosząc się do uzupełniającej płatności podstawowej wskazać należy, że według art. 38 ust. 1 ustawy o Palnie Strategicznym uzupełniająca płatność podstawowa jest przyznawana rolnikowi do powierzchni:
1) upraw roślin rodzajów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 4, uprawianych w plonie głównym,
2) gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin
- do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów.
Do przyznawania uzupełniającej płatności podstawowej przepisy art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 stosuje się odpowiednio (art. 38 ust. 2).
Z powodu niespełnienia powyższego warunku należało odmówić skarżącej przyznania uzupełniającej płatności podstawowej.
Wbrew zarzutom skargi organy wykazały i uzasadniły swoje stanowisko w zakresie odmowy przyznania skarżącej płatności na 2023 rok.
Organ prawidłowo przeprowadził kontrolę administracyjną wniosku. We wniosku skarżąca zażądała płatności do działki rolnej C (o powierzchni 0,13 ha), zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,04 ha, nr [...] o powierzchni 0,08 ha, nr [...] o powierzchni 0,01 ha. Działka rolna C okazała się niespójna, ponieważ działka ewidencyjna nr [...] (powierzchnia MKO 0,00 ha) dzieli działkę rolną C na dwie działki: działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 0,04 ha oraz działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 0,08 ha, a zatem nie tworzą zwartego obszaru, żadna z działek nie ma powierzchni większej niż 0,10 ha. W związku z powyższym działka C nie spełnia definicji działki rolnej zawartej w art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że wniosek o przyznanie płatności został rozpatrzony w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony oraz na podstawie dołączonych do niego dokumentów. Ponadto wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, decydujący o przyznaniu płatności. Zgłaszając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca deklaruje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie pomocy. Powierzchnia ta jest weryfikowana przez organ w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu.
W rozpoznawanej sprawie organy rozpatrzyły sprawę na podstawie danych zawartych we wniosku na rok 2023. Natomiast fotografie dołączone do odwołania nie mogły zostać uznane przez organ za dowód spełnienia norm uprawniających do przyznania płatności, bowiem, jak słusznie podniósł organ nie można na ich podstawie zweryfikować miejsca oraz czasu ich wykonania.
Organy ARiMR zobowiązane są do ustalenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności w oparciu o tzw. system LPIS. Ten system umożliwia stosowanie jednolitych standardów. Zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia działek rolnych, jest zgodnie z przepisami weryfikowana przez organ w drodze kontroli administracyjnej, która może być uzupełniana przez kontrolę na miejscu. Uzyskane w drodze jednego lub drugiego rodzaju kontroli wyniki mają równoprawne znaczenie. Nie jest zatem konieczne w każdej sprawie przeprowadzanie kontroli na miejscu. Jednocześnie podnieść należy, że kontrole na miejscu przeprowadzane są z urzędu, a strona nie może skutecznie domagać się przeprowadzenia takiej kontroli.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest właściwa do tworzenia i prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych, który zawiera m.in. wektorowe granice oraz powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 640/2014, a także identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Do prowadzenia tego systemu wykorzystuje się w szczególności: ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego; dane z ewidencji gruntów i budynków; dane z wniosków o przyznanie płatności; wyniki kontroli na miejscu, o których mowa rozporządzeniu nr 640/2014 i rozporządzeniu wykonawczym Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 ze zm.) dalej "rozporządzenie nr 809/2014" – zob. art. 9a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885).
Maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) określony w systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej nie obejmuje wszystkich gruntów położonych na danej działce, a jedynie stanowią go grunty rolne spełniające określone kryteria. MKO wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne, budynki itp.). Przy czym to na składającym wniosek spoczywa obowiązek podania faktycznie użytkowanej powierzchni uprawnionej do płatności. Działka rolna i działka ewidencyjna to zupełnie odrębne pojęcia, służące innym celom. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne).
W świetle zgromadzonego materiału dowodnego trafne jest zatem stwierdzenie organu, że zadeklarowane działki rolne nie spełniały warunków przyznania płatności dla małych gospodarstw i uzupełniającej płatności podstawowej.
Podsumowując, w ocenie Sądu, zarzuty sformułowane przez skarżącą nie podważają skutecznie prawidłowości zaskarżonej decyzji i nie zasługują na uwzględnienie. Materiał dowodowy zgromadzony przez organ w toku postępowania był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego.
Organ ARiMR prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy odzwierciedlający stan faktyczny w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych skarżącej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy omówił przepisy stanowiące prawną podstawę rozstrzygnięcia oraz przedstawił szczegółowo sposób ich zastosowania w odniesieniu do poszczególnych płatności.
Wnioski dowodowe zawarte w skardze podlegały oddaleniu. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności zostały należycie wyjaśnione na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego.
Ubocznie należy wskazać, że przyznanie przez organ ARiMR płatności w formie zaliczki w kwocie 819,61 zł (i jej wypłaty w dniu 30 października 2023 r.) nie świadczy ani o wadliwości zaskarżonej decyzji, ani o uznaniu wniosku skarżącej o przyznanie płatności bezpośrednich za prawidłowy. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić że przed dniem 1 grudnia, ale nie wcześniej niż 16 października - państwa członkowskie mogą - wypłacać zaliczki w wysokości do 70 % z tytułu interwencji w formie płatności bezpośrednich i na środki, o których mowa w rozdziale IV rozporządzenia (UE) nr 228/2013 oraz w rozdziale IV rozporządzenia (UE) nr 229/2013. Powyższe wynika z treści art. 44 ust. 2 lit. a/ rozporządzenia 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013).
Niezasadny jest zarzut, że obowiązkiem organu ARiMR było przeprowadzenie kontroli na miejscu (w gospodarstwie skarżącej). Należy wyjaśnić, że ustawa o Planie Strategicznym w art. 103 ust. 1 – 9 reguluje zagadnienie przeprowadzania czynności kontrolnych. We wspomnianym uregulowaniu ustawodawca nie przewiduje jednak możliwości dokonywania kontroli gospodarstwa na wniosek zainteresowanego rolnika pomimo tego, że podmiot kontrolowany jest obowiązany umożliwić przeprowadzenie kontroli na miejscu (art. 103 ust. 8). W tych okolicznościach organ ARiMR ma rację twierdząc, że skarżąca nie ma "roszczenia" o przeprowadzenie kontroli.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi. Podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).