II SA/Go 155/05

II SA/Go 155/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Ireneusz Fornalik /przewodniczący/
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego T. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 13 g oraz art. 40b ust. I i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn.zm.). w związku z art. 64 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z póżn.zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr z 2003 r. Nr 32, poz. 262) i art. 104 § l Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) w związku z ustaleniami zawartymi w protokole Nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obciążył Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe T. Spółka z o.o., karą pieniężną w wysokości 720 (słownie: siedemset dwadzieścia) zł, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z przepisem art. 64 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Karę ustalono za stwierdzony w dniu [...] stycznia 2004 r. o godz. 21:58 przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, co zostało wykazane w protokole nr [...] z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP, który stanowi integralną część decyzji.
W odwołaniu z dnia [...] lutego 2004 r. (data stempla pocztowego) Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe T. Spółka z o.o. wniosło o ponowne rozpatrzenie zasadności nałożonej kary za przekroczenie obciążenia osi napędowej ciągnika siodłowego, wskazując zastrzeżenia wobec wyników pomiarów dokonanych w sposób dynamiczny, błędnie określoną masę własną naczepy oraz właściwe rozłożenia ładunku i niepełne wykorzystanie dopuszczalnej masy zestawu pojazdów. Odwołujący się podniósł także, iż konstrukcja ciągników i naczep powoduje w przypadku wykorzystania pełnej ładowności najczęściej przekroczenie obciążenia osi napędowej ciągnika, co jest powszechnie znane i było wielokrotnie przedmiotem interwencji przewoźników. Ponadto podniesiono zarzut, nietrafności argumentu organu o nadmiernym niszczeniu nawierzchni, gdyż pojazdy są wyposażone w zawieszenie pneumatyczne i ogumienie o powiększonej szerokości.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie przepisów art. 138 § l pkt l, art. 104, art 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r.. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 13 ust. l pkt 2, art. 13c ust. l pkt l, art. 13g ust l, ust. 2 art. 40 b ust l i ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 z póżn.zm.) oraz § 4 ust. l i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że podczas kontroli środka przewozowego - ciągnika wraz z naczepą o nr rej. [...], należącego do PPHU T. Sp. z o.o, w dniu [...] stycznia 2004 r. przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego i dokonanego pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu i jego wymiarów oraz masy całkowitej - stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na drugą oś pojedynczą. Osoba wykonująca transport nie posiadała zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu, którego masa, naciski osi lub wymiary są większe od dopuszczalnych, wymaganego przez przepisy art. 61 ust. 11 oraz art. 64 ustawy Prawo o ruchu drogowym, dlatego też organ celny pierwszej instancji, w oparciu o przepisy art. 13 ust 2a, ust 2b ustawy o drogach publicznych, ustalił karę pieniężna w wysokości 720,00 zł. za przejazd jednorazowy pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organ odwoławczy szczegółowo opisał także przebieg czynności pomiarowych i zasady działania urządzeń stosowanych do dokonywania pomiarów podkreślając, że urządzenia te posiadały ważne świadectwa legalizacyjne i w chwili dokonywania pomiaru były sprawne technicznie. Odnosząc się do zarzutu odwołującego się kwestionującego prawidłowość ważenia, z uwagi na niska temperaturę powietrza, organ podkreślił, że decyzja została wydana na podstawie ważenia przeprowadzonego zgodnie z zasadami, warunkami właściwego stosowania wag określonymi w przepisach metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, stanowiących załącznika do zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa Nr 6, póz. 40). Podniesiono także, że strefa ważenia na przejściu granicznym jest oznaczona zgodnie z wymogami ww. zarządzenia. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie proces ważenia przeprowadzony był prawidłowo, gdyż w przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości urządzenie pomiarowe
sygnalizuje je a proces ważenia jest powtarzany. Podobnie w zakresie wyników ważenia i odejmowania wartości związanych z dopuszczalnym błędem wagi oparto się na przepisach § 6 ust. 3 i 4 zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2002 r.
Organ odwoławczy wywiódł ponadto, iż w gestii organu celnego leży ustalenie, czy pojazd, który zjechał z drogi publicznej i bezpośrednio po tym jest ważony, faktycznie spełnia normy przewidziane przepisami prawa. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów takich jak nacisk osi, masa całkowita, czy wymiary pojazdów, organy te mają obowiązek pobierania opłaty drogowej w wysokości określonej w załączniku do ustawy o drogach publicznych. Wskazano jednocześnie, że przepisy regulujące zasady wykonywania transportu drogowego wyraźnie określają, że podmioty poruszające się po drogach publicznych, prowadzące działalność przewozową są odpowiedzialne za to, by ich przejazdy spełniały normy określone przez ustawodawcę. Przepis art. 61 ust. 2 pkt l ustawy Prawo o ruchu drogowym, ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.
Odnosząc się do zarzutów odwołującej się Spółki wskazano dalej, że na przeciążenie osi wpływ ma także stan techniczny samochodu, którym dokonywany jest przewóz gdyż rzeczywisty ciężar przenoszony przez poszczególne osie zależy od sposobu rozmieszczenia towaru, stanu technicznego zawieszenia ciągnika i naczepy w tym także ich pneumatycznego wyregulowania, co mogło być w danym dniu przyczyną przeważenia osi - stąd odmówiono kierowcy ponownego wjazdu na wagę. Organ odwoławczy wskazał także, iż bez znaczenia pozostaje w sprawie to, że masa całkowita nie została przekroczona, bowiem gdyby nastawiło także przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, organ celny byłby zobowiązany do obciążenia z tego tytułu dodatkowa opłatą.
W dniu [...] maja 2004 r. (data stempla pocztowego), PPHU T. Sp. z o.o. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc ojej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podniesiono ponownie, że pojazd był załadowany prawidłowo natomiast niewłaściwie dokonano ważenia pojazdu, i mimo iż otrzymane wyniki ważenia przeczą prawom fizyki organy obu instancji wymierzyły na ich podstawie karę za przejazd pojazdem nienormatywnym. Ponadto stwierdzono, że pomimo zgłaszania wielokrotnie przez kierowcę takiego żądania, nie umożliwionemu dokonania ponownego pomiaru, mimo jego wątpliwości dotyczących prędkości najazdu na wagę. Jako potwierdzenie wadliwości dotychczasowych procedur strona skarżąca wskazała także fakt że w lutym 2004 r. nastąpiła
zmiana instrukcji Szefa Służby Celnej dotyczącej sposobu ważenia, wprowadzająca możliwość ponownego ważenia pojazdów na wadze statycznej, a tym bardziej zmiana przepisów dotyczących dozwolonych przejazdów pojazdów o obciążeniu osi ponad l Ot, za dodatkową znacznie niższą opłatą.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł ojej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ wskazał, że zgodnie z przepisem art.13 g ust. l i 2 ustawy drogach publicznych, za przejazd po tych drogach pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, która pobierana jest niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku, winy kierowcy lub jej braku. Ponownie wskazano także, że czynności kontrolnych dokonano na wadze dynamicznej posiadającej ważne w dniu kontroli świadectwo legalizacji, a wagi tego typu decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar zostały zatwierdzone do wyznaczania obciążenia osi pojazdu. Jeśli zostaną stwierdzone jakiekolwiek nieprawidłowości w funkcjonowaniu wagi zgłaszane są one przez organ celny właściwemu urzędowi miar, a urządzenie pomiarowe wykluczane jest z procesu ważenia do czasu wyjaśnienia sprawy. Wskazano także, że kierowca nie mógł nieświadomie przejechać przez pomost wagi z większą prędkością, bowiem urządzenia pomiarowo kontrolne sygnalizowałyby nieprawidłowość i proces ważenia musiałby zostać przerwany a pomiar powtórzony. Ponadto wszystkie osie pojazdu były mierzone w taki sam sposób, przy użyciu tego samego sprzętu i w tym samym czasie, skoro więc cztery osie wykazywały mniejszy od dopuszczalnego nacisk na jezdnię, a tylko jedna oś przekraczała dopuszczalny nacisk, to w ocenie organu brak jest podstaw do uznania, iż do ustalenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku tej osi użyto niewłaściwego sprzętu lub zastosowano niewłaściwą metodę pomiaru.
W zakresie przywołania w skardze decyzji nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie postępowania funkcjonariuszy celnych podczas kontroli parametrów pojazdów przekraczających granice państwową oraz pobierania kar pieniężnych i opłat drogowych za wydawanie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych organ odwoławczy wyjaśnił, iż instrukcja ta faktycznie dopuszcza w pkt 3.14 możliwość powtórnego ważenia statycznego lub dynamicznego, jednakże zgodnie z pkt 3.13 jeżeli ważenie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z niniejsza instrukcją i urządzenia rejestrujące nie wykazały błędów, to ponowne ważenie jest nieuzasadnione.
Dalej organ wskazał, że niekwestionowany jest fakt. że pojazd Skarżącego przekroczył dopuszczalne normy naciskiem drugiej osi o 3,06 kN, co wynika z protokołu kontroli, który zgodnie z podanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest podstawowym i jedynym dowodem, na podstawie którego podejmuje się decyzje o wymierzeniu kary pieniężnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § ł rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § l pkt I rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia l lipca 2005 roku - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem l lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do rozpoznania skargi należy podkreślić, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.-Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę w zakresie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § l ww. ustawy). Kontrola Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
W zakresie tak określonej kognicji Sąd dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień organu administracji związanych z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy podkreślić, iż organ pierwszej instancji w rozstrzygnięciu decyzji ani też jej uzasadnieniu nie sprecyzował w związku z jakim naruszeniem przepisów prawa nałożono skarżącemu karę pieniężną w wysokości 720 zł. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono wprawdzie, że przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Jednakże dalej wskazano, że "karę ustala się za stwierdzony w dniu [...] stycznia 2004 r. godz. 21;58 przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami stwierdzonymi w zezwoleniu", bez przytoczenia podstawy prawnej tego obciążenia. Takie ewentualne i lakoniczne sformułowanie podstawy obciążenia obywatela daniną publiczną jest niedopuszczalne. Ustawodawca w przepisie art. 13 g ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji, uregulował przesłanki wymierzenia i tryb uiszczenia kar pieniężnych za:
1. przejazd po drogach publicznych pojazdów- nienormatywnych bez zezwolenia
określonymi przepisami o ruchu drogowym,
2. przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych niezgodnie
z warunkami podanymi w zezwoleniu.
Należy zatem wskazać, że powyższa norma prawna sankcjonuje nałożenie kary za dwie odrębne formy naruszenia przepisów obowiązujących w zakresie poruszania się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Wymierzając stosowną karę w drodze decyzji administracyjnej, organ zobowiązany był w dostateczny sposób sprecyzować przedmiot naruszenia tak, aby nie pozostawiał on żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
Organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie zwrócił uwagi na powyższe uchybienie, a jednocześnie treść jego decyzji z uwagi na przytaczanie podstaw prawnych zarówno uiszczenia opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym, jaki i kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych tych pojazdów bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami zezwolenia (art. 13 ust. l pkt 2. art. I3c ust. l pkt l, art. 13 g ust. l, ust. 2. art. 40 b ustawy o
drogach publicznych) może budzić uzasadnione wątpliwości dotyczące podstawy wymierzenia i charakteru nałożonej na skarżącego daniny publicznej.
Organ drugiej instancji stwierdził, że w związku ze stwierdzonym podczas pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu przekroczenia dopuszczalnej normy nacisku na druga oś, ponieważ osoba wykonująca transport nie posiadała (fakt niesporny między stronami) wymaganego przez przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym zezwolenia na przewóz po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, organ pierwszej instancji, w oparciu o art. 13 ust. 2a, ust. 2b ustawy o drogach publicznych, decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. ustalił i pobrał karę pieniężną w kwocie 720 zł za przejazd jednorazowy pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Sąd zważył, że powyższe ustalenia faktyczne nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, gdyż decyzja organu pierwszej instancji zawiera w podstawie prawnej przepisy art. 13 g i art. 40 b ust. I i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r., z U. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.), które to przepisy w dniu jej wydania stanowiły wystarczającą ustawową podstawę prawną wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Podkreślenia wymaga także fakt, iż art. l pkt 13 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 200, póz. 1953) zmieniono brzemiennie dotychczasowego przepisu art. 13 ustawy o drogach publicznych, między innymi uchylone zostały wskazane przez organ odwoławczy jako podstawa prawna decyzji organu pierwszej instancji - przepisy art. 13 ust. 2a i 2b dotyczące pobierania i wymiaru kary za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych.
Niezrozumiałym jest także dlaczego organ odwoławczy przytoczył w dalszym uzasadnieniu przepisy oraz zawarł wywody na temat opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, skoro przedmiotowa sprawa zdaje się dotyczyć, w jego ocenie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. W ocenie Sądu powyższe rozbieżności i uchybienia uwzględniane łącznie" rodzą uzasadnione wątpliwości co do zakresu rozpoznania niniejszej sprawy przez organ odwoławczy (zobowiązany do powtórnego rozpoznania całości sprawy i orzeczenia merytorycznego), zarówno co do zastosowanych przepisów prawa, jak i prawidłowości ustalenia stanu faktycznego.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że zanim organ administracji publicznej w drodze władczego rozstrzygnięcia orzeknie o obciążeniu podmiotu ww. karą, winien przede wszystkim podjąć wszelkie kroki niezbędne do prawidłowego ustalenia
rzeczywistego stanu faktycznego, co z kolei uzależnione jest od właściwego i wyczerpującego zebrania dowodów, a następnie ich wszechstronnego rozważenia i oceny, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego określonymi w przepisach art. 7, art. 77 § l oraz 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] przeprowadzone zostało z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, czyli zasady prawdy obiektywnej znajdującej realizację przede wszystkim w przepisach regulujących postępowanie dowodowe.
Po pierwsze jak wynika to z akt postępowania administracyjnego, w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie przejazdu po drodze publicznej pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości określone w przepisach organ ograniczył postępowanie dowodowe jedynie do dowodu z pomiaru wielkości fizycznej - obciążenia jaki wywierały osie pojazdu na pomost wagi. Wynik tego pomiaru został przez urządzenie elektroniczne sterujące jego przebiegiem uwidoczniony na dokumencie - wydruku komputerowym, który zawiera informacje miedzy innymi o dacie i numerze ważenia, numerze pojazdu, jego masie, naciskach poszczególnych osi pojazdu. W przedmiotowej sprawie pomiar obciążenia, jak podnosi organ odwoławczy, dokonany został przy użyciu wagi samochodowej służącej do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu znak typu [...], posiadającą ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] października 2002 r. nr dziennika zgłoszeń [...], wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar.
Powyższe nie przesądza jednakże o prawidłowości przeprowadzenia dowodu z pomiaru obciążenia, jakie wywierały osie pojazdu na pomost wagi, bowiem ów pomiar powinien spełniać inne wymogi określone powszechnie obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi między innymi wymagań metrologicznych. Konkluzja taka wynika jednoznacznie z analizy treści przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz.U. z 2001 r. Nr 63, poz. 636 z póżn.zm.) oraz treści wskazanego wyżej świadectwa legalizacji wagi stosowanej do dokonania pomiarów nacisku na osie pojazdu. Zgodnie z przepisem art. l ww. ustawy jej celem jest zapewnienie jednolitości miar i wymaganej dokładności pomiarów wielkości fizycznych w Rzeczypospolitej Polskiej. W przepisie art. 8 ust. l ustawodawca wskazał kategorie przyrządów pomiarowych, które ze względu na szczególne przeznaczenie podlegają obligatoryjnej prawnej kontroli metrologicznej, na zasadach określonych w tej ustawie. Wśród nich wyróżniono m.in. przyrządy stosowane przy pobieraniu podatków i nieopodatkowanych należności budżetowych oraz ustalaniu upustów,
kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń a także przy dokonywaniu kontroli celnej (art. 8 ust. l pkt 3 i 4). Z kolei w art. 9 zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw gospodarki do określenia w drodze rozporządzenia m.in. szczegółowego trybu wykonywania prawnej kontroli metrologicznej oraz wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegającej prawnej kontroli metrologicznej, uwzględniając rodzaje dowodów tej kontroli, a także warunki właściwego stosowania i warunki techniczne ich użytkowania (art. 9 pkt 3 ww. ustawy). Wskazane wyżej przepisy wskazują wyraźnie, iż ustawodawca mając świadomość znaczenia pomiarów dokonywanych na podstawie opisanych wyżej urządzeń pomiarowych dążył przede wszystkim do zapewnienia jednolitości i wymaganej dokładności dokonywanych pomiarów na która wpływ mają parametry urządzeń pomiarowych ale także warunki ich użytkowania i sposób przeprowadzania jednostkowych pomiarów. Z tych powodów, zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, nie jest możliwa jakakolwiek dowolność w interpretowaniu przepisów (ustawy oraz aktów wykonawczych wydanych na podstawie zawartych w niej delegacji) regulujących wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej. Jednocześnie, w ocenie Sądu, jedynie pomiary dokonane z zachowaniem ustanowionych tymi przepisami wymogów mogą stanowić dla właściwych organów wystarczającą podstawę do wiążącego ustalania na ich podstawie okoliczności mogących stanowić o prawach lub obowiązkach obywateli.
Powyższe wymagania metrologiczne w odniesieniu do urządzeń pomiarowych stosowanych do ważenia pojazdów w ruchu, skonkretyzowane zostały w akcie wykonawczym do cytowanej ustawy - rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.U. Nr 35, póz. 316), które - co Sądowi wiadome z urzędu - weszło w życie dopiero z dniem 13 marca 2004 r. Oznacza to, że pomiędzy wejściem w życie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (l stycznia 2003 r.) a datą 13 marca 2004 r. nie istniały prawnie wiążące przepisy metrologiczne, regulujące wymagania oraz warunki prawidłowego stosowania urządzeń pomiarowych używanych w przedmiotowej sprawie do dokonania pomiaru nacisku na osie pojazdu w ruchu.
Jednocześnie należy zauważyć, że w dacie dokonywania pomiaru tj. [...] stycznia 2004 r. nie obowiązywało także zarządzenie Nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.Urz.Miar i Probiernictwa Nr 6, poz. 40).
wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 8 pkt l ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (Dz.U. Nr 56, poz. 248 z późn.zm.), które co prawda nie należało do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, jednakże miało charakter aktu wewnętrznego obowiązującego jednostki podległe organowi je wydającemu. Na skutek nowelizacji uprzednio obowiązującej ustawy o miarach z 1993 r., upoważnienie do wydania odpowiednich przepisów wykonawczych w drodze rozporządzenia zostało przyznane Radzie Ministrów, a następnie ministrowi właściwemu do spraw gospodarki. Jakkolwiek w ustawie z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 154, poz. 1800) zawarty został przepis przejściowy, zgodnie z którym do czasu wydania przepisów' wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych tą ustawa, zachowały moc przepisy dotychczasowe, o ile nie były sprzeczne z tą ustawą, jednakże nie dłużej niż do 30 czerwca 2002 r. Oznacza to, że na skutek zawartej w tym przepisie derogacji pośredniej, zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. utraciło moc najpóźniej z dniem 30 czerwca 2002 r.
Na marginesie powyższych rozważań podkreślenia wymaga także fakt, że świadectwo legalizacji nr [...] z dnia [...] października 2002 r. dla wagi nr fabr. [...] typu [...], wskazane jako dowód legalności dokonanego ważenia pojazdu strony, zostało wydane w oparciu o wymagania oraz metodę sprawdzenia ustalone na podstawie nieobowiązujących przepisów metrologicznych wskazanego wyżej zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2002 r.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż w dniu wejścia w życie nowej ustawy o Miarach tj. l stycznia 2003 r. żaden akt prawny nie regulował szczegółowych wymagań dla przyrządów pomiarowych oraz sposobu dokonywania pomiarów stosowanych dla ważenia pojazdów w ruchu, a stan taki trwał aż do dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu tj. 13 marca 2004 r. Wydanie decyzji organu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie oraz pomiar stanowiący jedyną podstawę, wymierzenia kary pieniężnej nastąpiły w dniu [...] stycznia 2004 r.
W ustalonym powyżej stanie prawnym należy podkreślić, iż realizując ustawowy obowiązek kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy. nacisków osi i wymiarów określonych przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz wymierzania i pobierania w drodze decyzji kar pieniężnych w razie stwierdzenia
przekroczenia dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów właściwe organy winny dołożyć szczególnej staranności dla prawidłowego i obiektywnego ustalania rzeczywistych parametrów kontrolowanych pojazdów. Jeżeli bowiem, na skutek zaniedbania właściwego organu administracji publicznej w ustanowieniu odpowiednich przepisów wykonawczych, który to fakt był organom celnym znany z urzędu - nie obowiązywały przepisy metrologiczne o przyrządach pomiarowych używanych do kontroli dokonywanej przez inny organ administracji publicznej, winien on przeprowadzając postępowanie administracyjne dążyć, w miarę możliwości do zapewnienia jego stronom jak najpełniejszej realizacji podstawowych praw obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasad określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Sądu rozpoznając niniejszą skargę uwzględnił specyfikę postępowania administracyjnego mającego na celu kontrolę przestrzegania określonych odrębnymi przepisami norm w zakresie masy, nacisków osi i wymiarów pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy, prowadzonego przez funkcjonariuszy celnych podczas przekraczania granicy Kraju. Jednakże, okoliczności ta nie daje podstaw do naruszania przez organy administracji celnej podstawowych praw stron oraz zasad postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Umożliwia to w ocenie Sądu, nawet przy uwzględnieniu specyfiki prowadzenia postępowania w zakresie kontroli i ewentualnego wymiaru kary za przejazd pojazdem nienormatywnym, zapewnienie udziału strony w postępowaniu i możliwości obrony jej praw ( także poprzez zgłaszanie stosownych wniosków dowodowych) a przede wszystkim właściwe zgromadzenie materiału dowodowego i wyczerpujące jego rozpoznanie. Organ drugiej instancji rozpoznając odwołanie strony powinien nie tylko weryfikować decyzje wymiarowa organu pierwszej instancji, ale ponownie samodzielnie rozpoznać sprawę i wydać merytoryczne orzeczenie z ustosunkowując się przede wszystkim do zarzutów odwołania.
W przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Celnej utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik postępowania w sprawie. Organ odwoławczy nie wyjaśnił, mimo zgłaszanego przez stronę w odwołaniu zarzutu czy kierujący kontrolowanym pojazdem zgłaszał żądanie powtórnego ważenia czy też nie, wskazując w uzasadnieniu, że ponieważ urządzenie kontrolujące nie wskazywało nieprawidłowości nie było podstaw do ponownego ważenia. Organ odwoławczy nie ustalił także (brak w aktach sprawy dokumentów wskazujących na przeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego), ani też nie ustosunkował się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu dotyczącego
niewłaściwego określenia w protokole ważenia masy własnej naczepy typ [...] nr rej. [...]. Zgodnie z pkt 3 protokołu nr [...] masa własna naczepy wynosi 9,71 t, natomiast w odwołaniu skarżący podniósł, że jej rzeczywisty ciężar wynosił 7,700 kg, a ładunku 23,20 t. Organ odwoławczy winien szczegółowo wyjaśnić, czy powyższa różnica w masie własnej naczepy (około 2 t.) mogła mieć wpływ na wyniki dokonywanych pomiarów, a jeżeli tak przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w tym zakresie.
Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. W przedmiotowej sprawie analiza akt i treści decyzji administracyjnych nie daje możliwości jednoznacznego ustalenia czy podczas ważenia kierujący pojazdem zgłaszał wniosek o ponowienie ważenia, bowiem w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego znajdują się na ten temat sprzeczne stwierdzenia tj. na stronie 3 wskazano, że :"z dokumentów przedłożonych w tej sprawie nie wynika aby kierowcy odmówiono ponownego ważenia ponieważ o takie ważenie nie wnioskował", natomiast na stronie 4 zawarto stwierdzenie: "stąd też odmówiono kierowcy ponownego wjazdu na wagę".
W ocenie Sądu stanowisko organu dotyczące zarzutu skarżącego iż pojazd nie przekroczył masy całkowitej pojazdu nie wyczerpuje wskazanych wyżej wątpliwości dotyczących ustalenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę wymierzenia stronie skarżącej kary pieniężnej.
Zgodnie z przepisem art 7 KPA, organ administracji w toku postępowania administracyjnego przede wszystkim winien stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Faktem powszechnie znanym jest częste dokonywanie przez przewoźników transportu drogowego z przekroczeniem dozwolonych parametrów pojazdu a zapobieganie takim praktykom, poprzez dążność do zmniejszenia degradacji dróg publicznych, leży w interesie społecznym. W związku z tym uprawnione organy zobowiązane są do kontroli przestrzegania obowiązujących w tym zakresie norm prawnych oraz pobierania właściwych opłat lub kar pieniężnych związanych z ich naruszeniem. Jednakże, w myśl wskazanej wyżej zasady ogólnej, w toku całego postępowania należy także uwzględniać słuszny interes indywidualny stron tego postępowania, który z reguły nie pokrywa się z interesem społecznym. Niedopuszczalne jest zatem dokonywanie ustaleń stanowiących podstawę do władczego rozstrzygania o prawach lub obowiązkach podmiotów stosunku administracyjno-prawnego. w sposób dowolny i arbitralny, z pominięciem kodeksowych reguł postępowania dowodowego.
W myśl art. 77 KPA organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zmierzając do ustalenia rzeczywistego stany faktycznego wszelkimi dopuszczalnymi dowodami, nie zaś poprzestać na przeprowadzeniu tylko dowodów uznanych przez siebie za konieczne. Wobec opisanego wyżej braku odpowiedniej regulacji prawnej dotyczącej sposobu dokonywania oraz warunków pomiarów metrologicznych (w tym wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu), w ocenie Sądu, zgodnie ze wskazanymi zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego organ winien przeprowadzić niezbędne postępowanie dowodowe, czyli w razie zgłoszenia stosownego wniosku dokonać ponownego ważenia pojazdu. Organ administracji publicznej obowiązany był rozpatrzyć i dokonać oceny zgłoszonego żądania przeprowadzenia dowodu ze szczególną starannością, zwłaszcza dlatego, że ustalenie stanu faktycznego było podstawą do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony. Stanowisko takie znajduje także potwierdzenie w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego 5 grudnia 1985 r. II SA 1139/85 oraz z 21 czerwca 1988 r. , SA/Lu 151/88, opubl. ONSA 1988, Nr 2, poz. 72).
Podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powoływała się na określone ważkie dla sprawy okoliczności, jest oczywistym uchybieniem, skutkującym wadliwość decyzji. Stosownie bowiem do przepisu art. 77 § l i 80 KPA - podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ pełnego materiału dowodowego - pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 1997 r., I SA/Wr 700/97, opubl. Lex nr 30873),
Należy podkreślić, że niedopuszczalnym jest pozbawienie strony jej uprawnień do pełnego udziału w całym postępowaniu administracyjnym (zwłaszcza związanym z negatywnymi dla niej konsekwencjami), także poprzez żądanie przeprowadzenia określonych dowodów. Takie działanie organu administracji publicznej jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą praworządności i narusza wskazane wyżej kodeksowe zasady postępowania administracyjnego.
Jednocześnie Sąd nie podzielił także stanowiska organu odwoławczego, zgodnie z którym posiadanie aktualnych świadectw legalizacyjnych stosowanych urządzeń pomiarowych (przy braku odpowiednich przepisów metrologicznych), oraz wyposażenie tego
urządzenia w specjalny program komputerowy, monitorujący i sygnalizujący nieprawidłowości w procesie ważenia, stanowiło wystarczającą podstawę do arbitralnego uznawania jednokrotnych wyników ważenia dokonanego tymi urządzeniami za wiążące dla ustalenia rzeczywistego nacisku na oś w każdej sytuacji. Nie sposób także zgodzić się z zawartym w odpowiedzi na skargę stwierdzeniu organu, że skoro cztery osie wykazywały mniejszy od dopuszczalnego nacisk, a tylko jedna go dopuszczała, to brak jest podstaw do uznania, iż do ustalenia przekroczenia nacisku osi użyto niewłaściwego sprzętu lub zastosowano niewłaściwą metodę pomiaru. Skarżący nie kwestionował bowiem pomiaru nacisku jedynie na drugą oś ale wyniku i sposób przeprowadzenia całego ważenia kontrolnego i uwzględnionych w nim parametrów pojazdu (m.in. masy własnej naczepy). Zwłaszcza, że sposób informowania kierowcy, o sposobie wykonywania prawidłowego przejazdu przez pomost wagi podczas pomiaru, był także kwestionowany. Organ odwoławczy zarówno w uzasadnieniu swojej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę nie ustosunkował się szczegółowo do zarzutów podnoszonych we wskazanym wyżej zakresie przez skarżącego, twierdząc jedynie, że kierowca jest pouczany jak wjeżdżać na wagę, przed wjazdem na nią stój ą także znaki drogowe.
Ponadto organ odwoławczy oceniając zgodność z prawem decyzji organu pierwszej instancji winien uchylić ją już tylko z powodu naruszenia przepisu art. 107 § 3 KPA dotyczącego obowiązkowych składników uzasadnienia decyzji, oraz wskazanej we wcześniejszych wywodach braku konkretyzacji przesłanki wymierzenia kary, nie zaś opierać swoje ustalenia na piśmie przewodnim organu dołączonym do odwołania strony.
Z tych powodów na podstawie przepisu art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 53, póz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Ponadto zgodnie z art. 210 ww. ustawy, zgodnie z wnioskiem strony skarżącej orzeczono o zwrocie na jej rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, na które złożył się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł.